Mapa Pamana ni Tata Celo

🌱𝗨𝗚𝗔𝗧 𝗡𝗚 𝗡𝗔𝗞𝗔𝗥𝗔𝗔𝗡: 𝗕𝗔𝗥𝗔𝗡𝗚𝗔𝗬 𝗛𝗢𝗣𝗣𝗜𝗡𝗚
Marso 5, 2026 | Day 2

🌱𝗨𝗚𝗔𝗧 𝗡𝗚 𝗡𝗔𝗞𝗔𝗥𝗔𝗔𝗡: 𝗕𝗔𝗥𝗔𝗡𝗚𝗔𝗬 𝗛𝗢𝗣𝗣𝗜𝗡𝗚
Marso 3, 2026 | Day 1, Part 2:

Buti pa si Batman alam ang 𝗦𝘂𝘀𝘁𝗮𝗶𝗻𝗮𝗯𝗹𝗲 𝗗𝗲𝘃𝗲𝗹𝗼𝗽𝗺𝗲𝗻𝘁 𝗚𝗼𝗮𝗹𝘀!
E, ikaw? 𝘽𝘼𝙏𝙈𝘼𝙉 hindi?🤔

🌱𝗨𝗚𝗔𝗧 𝗡𝗚 𝗡𝗔𝗞𝗔𝗥𝗔𝗔𝗡 𝟬𝟵: 𝗕𝗔𝗥𝗔𝗡𝗚𝗔𝗬 𝗛𝗢𝗣𝗣𝗜𝗡𝗚
Marso 3, 2026 | Day 1, Part 1:

🌳𝗕𝗨𝗡𝗚𝗔 𝗡𝗚 𝗞𝗜𝗡𝗔𝗕𝗨𝗞𝗔𝗦𝗔𝗡 𝟬𝟰, TULA:

𝐒𝐈𝐁𝐎𝐋
𝘐𝘴𝘪𝘯𝘶𝘭𝘢𝘵 𝘯𝘪 𝘉𝘢𝘩𝘢𝘨𝘩𝘢𝘳𝘪

🌳𝗕𝗨𝗡𝗚𝗔 𝗡𝗚 𝗞𝗜𝗡𝗔𝗕𝗨𝗞𝗔𝗦𝗔𝗡 𝟬𝟯, TULA:

𝐍𝐚𝐬𝐚𝐚𝐧 𝐚𝐧𝐠 𝐦𝐠𝐚 (𝐌𝐚𝐲) 𝐒𝐚𝐥𝐚?
𝘐𝘴𝘪𝘯𝘶𝘭𝘢𝘵 𝘯𝘪 𝘓𝘪𝘭𝘢 𝘉𝘪𝘵𝘶𝘪𝘯

Telebisiyon kami'y napag iisa.
Puno ng saya pag kaming pamilya'y nasa sala.
Higikhikan na akala mo'y wala ng bukas kung makatawa,
Sigaw sa tuwing may nakakagulat na nagpakita, at ikinukubling mga luha pag tumagos ang eksena hanggang kaluluwa.

Parang pinapa ikot na emosyon ang nararamdaman.
Mga ganitong memorya'y laging pakatatandaan.
Ngunit may pangyayaring hinding-hindi ko malilimutan.
Memorya sa salang hindi ibabaon sa limot. Nakikita kong unti-unting nilulubog ng tubig dahil sa sala ng mga taong utak ay kakarampot.

Mga tahanang binibisita na ng basura,
Mga tahanang lubog na ang sala, tanggapan dapat ng mga bisita, ngunit bakit may gamit na dayaper akong nakikita?
Tinatangay ng tubig mga basura sa salang pamilya'y nagkakasiya, habang sila?
Kumakain sa mamahaling resto, winawaldas ang katas ng paghihirap ng mga Pilipino.

Nang magkabistuhan, ngayo'y naglalaglagan.
Mga minumultong mamamayan, sa proyektong ni isang walang nakakitang sinisimulan–limpak-limpak na salapi na ang napaghatian.
Ngayon? di hamak na mas makapal pa ang mukha't bulsa nila kaysa sa mga d**e sa lawa.
Habang sambayanang Pilipino'y hindi na magkamayaw sa baha.

Hindi lang tao, kung hindi pati na rin kalikasan ang nahihirapan.
Basurang sumisiksik sa mga estero, nabubulok hanggang sa anurin na lang ito.
Mga sakim sa yaman na politiko, kalikasa'y unti-unting naghihingalo.
Mamamayang nasasanay sa baha na malubog, hinahayaan na ng mga politikong mandarambog.

Mga mamamayan na kumakagat sa kaban ng bayan, lagi itong isaisip.
Kalikasa'y mabubuhay ng walang tao, ngunit tao'y hindi mabubuhay pag tuluyan nang nasira ito.
Isang reyalisasyon habang isinusulat itong tula,
Hindi na muling lulubog ang aming sala, kung pananagutin ang mga may sala.

🌳𝗕𝗨𝗡𝗚𝗔 𝗡𝗚 𝗞𝗜𝗡𝗔𝗕𝗨𝗞𝗔𝗦𝗔𝗡: Jeepney Signages

Noong nakaraang Pebrero 23, ang Mapa Pamana ni Tata Celo ay bumisita sa mga lokal na artisano na sina 𝗡𝗮𝗻𝗮𝘆 𝗘𝗹𝘀𝗮 𝗮𝘁 𝗧𝗮𝘁𝗮𝘆 𝗥𝗼𝗯𝗲𝗿𝘁𝗼 𝗥𝗼𝗺𝗲𝗿𝗼 upang magpakomisyon ng 51 Jeepney signages na nakapangalan sa iba't-ibang barangay sa loob ng lungsod ng Malolos.

Lubos na nakamamangha ang mga realisasyon na naipabaon nina Nanay at Tatay sa buong grupo patungkol sa kahalagahan ng pagsuporta sa mga dalubhasang manggagawa tulad nilang mga kaanib sa pagbuhay sa gawang Malolenyo!

Mabuhay po kayo!

🗨️ Kung nais pagpakomisyon, maaaring hanapin sina Nanay at Tatay Romero sa gilid ng 𝗖𝗮𝘁𝗵𝗲𝗱𝗿𝗮𝗹 𝗖𝗵𝘂𝗿𝗰𝗵, 𝘀𝗮 𝗕𝗿𝗻𝗴𝘆. 𝗦𝘁𝗼 𝗥𝗼𝘀𝗮𝗿𝗶𝗼. 𝗕𝘂𝗸𝗮𝘀 𝗺𝘂𝗹𝗮 𝗟𝗨𝗡𝗘𝗦 𝗵𝗮𝗻𝗴𝗴𝗮𝗻𝗴 𝗦𝗔𝗕𝗔𝗗𝗢 𝗜 𝟳𝗔𝗠-𝟭𝟭𝗔𝗠

🌳𝗕𝗨𝗡𝗚𝗔 𝗡𝗚 𝗞𝗜𝗡𝗔𝗕𝗨𝗞𝗔𝗦𝗔𝗡: Tree Planting & Mapping

Noong nakaraang Marso 2 ay nagsagawa ng Tree Planting Activity ang Mapa Pamana ni Tata Celo sa Barangay Mambog, Eco Park kasama ang CENRO Malolos at The Core - CMIS SR kung saan ang buong grupo ay nakapagtanim ng 51 na puno na ipinangalan sa lahat ng barangay sa loob ng lungsod ng Malolos (Mambog, Barihan, San Juan, at iba pa).

Ang inisyatibo na ito ay isinigawa upang buksan ang kaisipan ng mga kabataang Malolenyo sa iba't-ibang suliraning may patungkol sa kalikasan at preserbasyon ng mga lokal na sining katulad ng mga karatulang malimit ng makita sa mga dyip lalo na't sa pag usbong ng e-jeeps.

Ngunit ang naturang espasyo ng pinagsagawaan ng mga aktibidades ay mayroong mas malalim na suliranin. Bukod sa hindi sapat ang mga gates o harang upang hindi mapagdiskitahan ng mga kambinga ang mga bagong tanim, hindi rin lubusan naaalagaan ang mga seedlings at nabubulok lamang sa loob ng tinatawag na "green house". Kung papansinin, agaw eksena rin ang katabing dump site ng taniman.

Bilang mga kabataan, sinubukan ng grupo na linisin ang espasyo gamit ang mga dalang trash bags. At kung tutuusin, hindi ito sapat.

Kaya naman, sana ay mapagtuunan ng pansin ang espasyo upang tunay na maging sustainable ang mga sinasagawa at sasagawain pang aktibidades dahil ngayon pa lang, lubusan na silang nakapanghihinayang.

🌱𝗨𝗚𝗔𝗧 𝗡𝗚 𝗡𝗔𝗞𝗔𝗥𝗔𝗔𝗡 𝟬𝟵, 𝘈𝘓𝘈𝘔 𝘕𝘐𝘠𝘖𝘎 𝘉𝘈?: 𝗔𝗣𝗜𝗧𝗢𝗡𝗚 𝗧𝗥𝗘𝗘
𝗔𝗣𝗜𝗧𝗢𝗡𝗚 𝗧𝗥𝗘𝗘
Ang Apitong ay isa sa mga pinakatanyag na punong-kahoy sa kagubatan ng Pilipinas, ngunit 𝙖𝙡𝙖𝙢 𝙣𝙞𝙮𝙤𝙜 𝙗𝙖 na ginamit ito noon bilang isa sa mga pangunahing materyales sa paggawa ng mga bahay, barko, at tulay noong panahon ng mga Amerikano at Hapon?

Ang Apitong ay kabilang sa pamilya Dipterocarpaceae, na kilala sa mga matitibay at mataas na punong tumutubo sa mababang kagubatan. Ang kahoy nito ay kulay mapula-kayumanggi at kilala sa tibay, kaya’t madalas itong gamitin sa konstruksyon at paggawa ng sahig.

Makikita sa larawan ang Apitong na may tuwid na puno at malalapad na dahon na nagbibigay ng lilim. Ang mga bunga nito ay may mahahabang pakpak na tumutulong upang madali itong madala ng hangin — isang likas na paraan ng pagkalat ng binhi sa kagubatan.

Ngunit ang tanong: 𝙗𝙖𝙠𝙞𝙩 𝙢𝙖𝙝𝙖𝙡𝙖𝙜𝙖 𝙖𝙣𝙜 𝘼𝙥𝙞𝙩𝙤𝙣𝙜 𝙨𝙖 𝙠𝙖𝙨𝙖𝙮𝙨𝙖𝙮𝙖𝙣?

Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, isinama ito sa mga proyektong reforestation ng Bureau of Forestry upang mapanatili ang balanse ng kagubatan at mapigilan ang pagguho ng lupa. Dahil mabilis itong tumubo at nagbibigay ng lilim, naging simbolo ito ng muling pagsigla ng mga kagubatan sa bansa.

Ginagamit din ang dagta ng Apitong bilang natural na panangga laban sa insekto at minsan ay bilang panggatong o pandikit sa mga lumang panahon. Hanggang ngayon, makikita pa rin ang mga Apitong sa mga kagubatan ng Luzon, Visayas, at Mindanao bilang patunay ng yaman ng ating kalikasan.

Ikaw, nakakita ka na ba ng punong Apitong? Sa tingin mo, paano natin mapapanatili ang ganitong mga likas na yaman para sa susunod na henerasyon?
- luntiana🌿

🌱 𝗨𝗚𝗔𝗧 𝗡𝗚 𝗡𝗔𝗞𝗔𝗥𝗔𝗔𝗡 𝟬𝟴, 𝘈𝘓𝘈𝘔 𝘕𝘐𝘠𝘖𝘎 𝘉𝘈?: 𝗔𝗚𝗢𝗛𝗢 𝗧𝗥𝗘𝗘

𝗔𝗚𝗢𝗛𝗢 𝗧𝗥𝗘𝗘

Ang 𝗔𝗴𝗼𝗵𝗼 ay isa sa mga punong madalas makita sa mga baybayin at paaralan sa Pilipinas, pero 𝙖𝙡𝙖𝙢 𝙣𝙞𝙮𝙤𝙜 𝙗𝙖 na ginamit ito noon sa mga proyektong pampublikong pagtatanim noong panahon ng mga Amerikano?

Ang 𝘊𝘢𝘴𝘶𝘢𝘳𝘪𝘯𝘢 𝘦𝘲𝘶𝘪𝘴𝘦𝘵𝘪𝘧𝘰𝘭𝘪𝘢, o Agoho, ay isang punong matibay sa hangin at alat ng dagat. Dahil dito, itinanim ito sa maraming baybayin upang makatulong laban sa pagguho ng lupa at malalakas na hangin. Noong panahon ng pamamahala ng mga Amerikano sa unang bahagi ng 1900s, isinama ito sa mga programang pagtatanim sa mga pampublikong lugar, kabilang ang mga paaralan at tabing-daan.

Ngunit ang tanong: 𝙗𝙖𝙠𝙞𝙩 𝙢𝙖𝙝𝙖𝙡𝙖𝙜𝙖 𝙖𝙣𝙜 𝘼𝙜𝙤𝙝𝙤 𝙨𝙖 𝙠𝙖𝙨𝙖𝙮𝙨𝙖𝙮𝙖𝙣?

Noong itinatag ang Bureau of Forestry noong 1900 sa ilalim ng pamahalaang Amerikano, isinulong ang sistematikong pagtatanim ng mga puno para sa konserbasyon ng kagubatan at proteksyon sa kapaligiran. Isa ang Agoho sa mga species na itinanim sa mga baybaying lugar at pampublikong espasyo dahil mabilis itong tumubo at nagbibigay ng lilim. Hanggang ngayon, makikita pa rin ang Agoho sa ilang expressway at coastal areas bilang bahagi ng mga proyekto laban sa soil erosion o pagguho ng lupa.

Tinatawag din itong “𝘼𝙪𝙨𝙩𝙧𝙖𝙡𝙞𝙖𝙣 𝙥𝙞𝙣𝙚” o “𝙗𝙚𝙖𝙘𝙝 𝙤𝙖𝙠,” pero kahit kamukha nito ang pine tree, hindi ito tunay na pine at hindi ito kabilang sa pamilya ng pine.

Ikaw, napapansin mo ba ang mga Agoho sa inyong lugar? Sa tingin mo ba mahalaga pa rin itong itanim ngayon lalo na sa mga baybayin?

- sora ☘️

🌱 𝗨𝗚𝗔𝗧 𝗡𝗚 𝗡𝗔𝗞𝗔𝗥𝗔𝗔𝗡 𝟬𝟕, 𝘈𝘓𝘈𝘔 𝘕𝘐𝘠𝘖𝘎 𝘉𝘈?: 𝐈𝐋𝐀𝐍𝐆-𝐈𝐋𝐀𝐍𝐆⁣

Ang Cananga odorata o mas kilala sa tawag na “Ilang-ilang” ay isa sa mga pinakakilalang puno na may mabangong bulaklak sa Pilipinas, pero 𝐀𝐋𝐀𝐌 𝐍𝐈𝐘𝐎𝐆 𝐁𝐀 na tinatawag din itong “𝐟𝐥𝐨𝐰𝐞𝐫 𝐨𝐟 𝐟𝐥𝐨𝐰𝐞𝐫𝐬” dahil sa tamis ng halimuyak nito?⁣
⁣
Ang pangalang ilang-ilang ay nagmula sa salitang Tagalog na tumutukoy sa 𝐢𝐥𝐚𝐧𝐠 𝐨 𝐠𝐮𝐛𝐚𝐭, dahil karaniwan lamang itong tumutubo sa mga tropikal na lugar tulad ng Pilipinas.

Ito ay maaaring umabot ng 𝟏𝟐–𝟐𝟎 𝐦𝐞𝐭𝐫𝐨 𝐚𝐧𝐠 𝐭𝐚𝐚𝐬 at mabilis na tumutubo sa mainit at mahalumigmig na klima. Ang punong ito ay may malalago at madilim na berdeng dahon at malawak na takip ng bulaklak na nagbibigay ng natural na kagandahan sa kapaligiran.⁣
⁣
Ikaw, sa tingin mo ba, ang ilang-ilang ay dapat isama sa mga pinapahalagahan na katutubong puno ng ating mga likas na espasyo dahil sa ambag nito sa balanse at ganda sa ating kalikasan? ⁣

- alena 🦦⁣
⁣
⁣