01/08/2026
Alam mo ba?
Ang bayan ng Salcedo sa Ilocos Sur ay dating kilala bilang Bauguen bago pa ito tuluyang tinawag na Salcedo.
Ang pangalang Bauguen ay nagmula sa salitang “baybauguen,” na tumutukoy sa malakas na tunog ng tubig na bumabagsak sa mga bato mula sa isang talon na matatagpuan sa silangan ng dating bahagi ng lugar. Sa tunog na iyon hinango ang pangalan na naging unang pagkakakilanlan ng bayan.
Noong bandang 1872, ang Bauguen ay bahagi ng isang mas malaking lupain na binubuo ng labing-anim na magkakahiwalay na rancheria. Ito ay ang Bonquillo, Balidbid, San Gaspar, Calioaqui, Atabay, Pias, Nagtablaan, San Basilio, Sorioan, Dinaratan, Cubcubbuot, Bauguen, Arangin, Cabugbugan, Mapaltot, at Borrooy. Kahit magkakahiwalay ang mga ito, nagkaisa ang kanilang mga pinuno o panglacayen upang bumuo ng isang maayos na pamahalaan, at pinili ang Balidbid bilang sentro ng pamamahala.
Pagsapit ng June 1, 1876, kinilala ang kanilang pagkakaisa at naging isang pueblo na tinawag na Pueblo de Salcedo bilang parangal kay Juan de Salcedo. Noong March 5, 1877, pormal itong naitatag sa pamumuno ni Carlos Villa-Ragut, kasama si Don Martin Magsiñgit bilang gobernadorcillo.
Si Juan de Salcedo ay isang conquistador na ipinanganak sa Mexico at kilala sa kanyang papel sa pananakop sa Hilagang Luzon. Isa rin siya sa mga nagtatag ng Vigan bilang kabisera ng Ilocos, kaya ipinangalan sa kanya ang bayan bilang pagkilala sa kanyang impluwensya sa kasaysayan.
Sa paglipas ng panahon, nanatiling ginagamit ng mga tao ang pangalang Bauguen kahit na tinawag na itong Salcedo noong panahon ng Kastila. Dumaan ang bayan sa iba’t ibang yugto tulad ng pananakop, rebolusyon, pagkakawatak-watak noong panahon ng Amerikano, at maging sa digmaan.
At noong June 20, 1957, sa pamamagitan ng Republic Act No. 1627, opisyal nang pinalitan ang pangalan ng bayan mula Bauguen at tuluyang ginawang Salcedo.
Hanggang ngayon, dala ng Salcedo ang mahabang kasaysayan nito. Mula sa pangalang Bauguen hanggang sa pagiging ganap na bayan, nananatili itong simbolo ng pinagmulan, tibay ng loob, at pagkakaisa ng mga Ilokano.
Disclaimer: This AI-generated monument is an artistic interpretation inspired by the story of Bauguen, the former name of the present-day municipality of Salcedo, Ilocos Sur. Its design symbolically incorporates elements from the town's documented etymology, the sixteen original rancherias, the unity of their native leaders, and the historical association with Juan de Salcedo. It is intended for educational, cultural, and creative appreciation only and should not be interpreted as an official historical monument or an exact representation of historical events.