29/04/2026
Modern Polymaths: A Necessity for the 21st Century:
By Mr. Bishnu Singh Rayamajhi
Math Lecturer & Head of Department, Humanity and Social Science, KMC
आजको तीव्र गतिमा परिवर्तन भइरहेको विश्वमा पोलिम्याथ (बहुविषयक ज्ञान भएका व्यक्ति) को अवधारणाले पुनः विशेष महत्त्व प्राप्त गरेको छ। KMC मा गणित शिक्षक तथा मानविकी र सामाजिक विज्ञान विभागको प्रमुखको रूपमा, म दृढतापूर्वक विश्वास गर्छु कि शिक्षा अब कठोर विषयगत सीमाभन्दा माथि उठ्नुपर्छ। २१औँ शताब्दीका चुनौतीहरू—प्रविधि, समाज, वातावरण वा अर्थतन्त्र—स्वभावतः अन्तरविषयक छन्। यी चुनौतीहरूले त्यस्ता व्यक्तिहरूको माग गर्छन् जसले गणितीय रूपमा सोच्न सक्छन्, दार्शनिक रूपमा तर्क गर्न सक्छन्, प्रभावकारी रूपमा संवाद गर्न सक्छन् र सृजनात्मक रूपमा नवप्रवर्तन गर्न सक्छन्।
आधुनिक पोलिम्याथ भनेको सबै कुरा जान्ने व्यक्ति होइन, बरु त्यस्तो व्यक्ति हो जसले:
• विभिन्न विषयहरूमा निरन्तर सिकाइ जारी राख्छ
• विज्ञान, मानविकी र प्रविधिबीच ज्ञानको सम्बन्ध स्थापित गर्छ
• वास्तविक जीवनका सन्दर्भमा समालोचनात्मक सोच र सृजनशीलता प्रयोग गर्छ
• बदलिँदो परिवेशमा बौद्धिक लचिलोपनका साथ आफूलाई अनुकूल बनाउँछ
हाम्रो शैक्षिक सन्दर्भमा, विशेष गरी KMC जस्ता संस्थाहरूमा, विद्यार्थीहरूलाई एउटै विषयको सीमामा सीमित नराखी बहुविषयक रूपमा विकास गर्नु अत्यावश्यक छ। गणितका विद्यार्थीहरूले साहित्य र नैतिकताको मूल्य बुझ्नुपर्छ भने मानविकीका विद्यार्थीहरूले डेटा, तर्क र डिजिटल उपकरणहरू बुझ्नुपर्छ। यस्तो एकीकरणले केवल बौद्धिक विकास मात्र होइन, नेतृत्व क्षमता र समस्या समाधान गर्ने दक्षता पनि विकास गर्छ।
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence), डिजिटल प्लेटफर्महरू र विश्वव्यापी अन्तरसम्बन्धको तीव्र विकासले पोलिम्याथ सोचलाई अझ आवश्यक बनाएको छ। आजको सफलताको मापन केवल एउटै क्षेत्रमा कति ज्ञान छ भन्ने आधारमा होइन, बरु विभिन्न क्षेत्रहरूको ज्ञानलाई कसरी एकीकृत गरी नवप्रवर्तनात्मक रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ भन्ने कुरामा आधारित छ।
त्यसैले, म विद्यार्थी र शिक्षक दुवैलाई सिकाइको व्यापक दृष्टिकोण अपनाउन आग्रह गर्दछु—जसले जिज्ञासा, अन्तरविषयक अन्वेषण र व्यवहारिक प्रयोगलाई प्राथमिकता दिन्छ। भविष्य केवल विशेषज्ञहरूको मात्र होइन, विभिन्न विषयहरूबीच पुल निर्माण गर्न सक्ने र नयाँ समझका मार्गहरू सिर्जना गर्न सक्ने व्यक्तिहरूको हुनेछ।
अन्त्यमा, आधुनिक पोलिम्याथ बन्नु विलासिता होइन—यो आवश्यकता हो। यो नवप्रवर्तन, नेतृत्व र जटिल बन्दै गएको विश्वमा अर्थपूर्ण योगदानको आधार हो।.................धन्यबाद !!!