JBD Channel

कक्षा १२ को नतिजाप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै विद्यार्थीहरूले काठमाडौंमा विरोध प्रदर्शन गरेका छन् । कक्षा १२ को नतिजा प्रकाशन र मूल्याङ्कन प्रक्रियामा त्रुटि भएको, पुनर्मूल्याङ्कन तथा रिटोटलिङको प्रभावकारी व्यवस्था नभएको भन्दै विद्यार्थीहरुले बिहीबार काठमाडौंको माइतीघरमा विरोध प्रदर्शन गरेका हुन् ।

#दुखद_खबर:- कैलालीमा ग्रिनेड विस्फोट हुँदा नेपाली सेनाका हुद्दाको हिमालविक्रम विष्टको मृत्यु भएको मृत्यु भएको छ। मोहन्याल गाउँपालिका वडा नं. ७ को जालपा सामुदायिक वन क्षेत्रमा सञ्चालन भइरहेको फायरिङ अभ्यासका क्रममा ग्रिनेड विस्फोट हुँदा नेपाली सेनाका हुद्दा विष्टको मृत्यु भएको कैलालीका प्रहरी प्रवक्ता डीएसपी योगेन्द्र तिमिल्सिनाले जानकारी दिए ।

भेनेजुएलाको राजधानी काराकासमा बुधबार गएको विनाशकारी भूकम्पपछि उद्धारकर्मीहरू भत्किएका भवनका भग्नावशेषहरूमा लगातार काम गरिरहेका छन्। यति शक्तिशाली भूकम्प गएपछि विज्ञहरूले सबैभन्दा ठूलो र तत्कालको खतरा भौतिक संरचना तथा भवनहरू भत्किनुलाई मानेका छन्। सहरी क्षेत्रमा यस्ता संरचना भत्किँदा जनधनको ठूलो क्षति हुन सक्ने प्राथमिक अनुमान गरिएको छ।

क्याल्टेक (Caltech) का भूगर्भविद् डा. लुसी जोन्सका अनुसार घना बस्ती भएका क्षेत्रहरूमा तीव्र कम्पनका कारण ग्यास पाइपलाइनहरू फुट्ने वा विद्युतीय प्रणालीमा क्षति पुग्ने सम्भावना रहन्छ, जसले गर्दा सहरमा भीषण आगलागी निम्तिन सक्छ। अर्कोतर्फ, भूकम्पले खानेपानीका मुख्य पाइपलाइनहरू (water mains) फुट्ने हुँदा आगो नियन्त्रणका लागि अग्निशामकहरूले समयमै पर्याप्त पानी नपाउने जटिल समस्या देखा पर्छ।

विज्ञहरूका अनुसार भूकम्पपछिका यस्ता शृङ्खलाबद्ध र अझ खतरनाक प्रभावहरू (cascading impacts) ले विपद्को रूपलाई थप भयावह बनाउन सक्छन्। कतिपय अवस्थामा त भूकम्पको मुख्य झट्काले भन्दा त्यसपछि सहरमा फैलिने आगलागीका कारण हुने आर्थिक क्षति र विनाश दोब्बरसम्म बढी हुने तर्फ विज्ञहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

भेनेजुएलामा बुधबार लगातार दुईवटा भूकम्प गएपछि त्यहाँका आन्तरिक मामिला मन्त्री डियोस्डाडो काबेलोले सबै नागरिकलाई आफ्नो घर छोडेर बाहिर खुला ठाउँमा बस्न आग्रह गरेका छन्। सीएनएनका अनुसार भूकम्प आएपछि राजधानी काराकासका धेरै मानिसहरू घर र भवनहरूबाट बाहिर निस्केर सुरक्षित ठाउँमा बसिरहेका छन्। बुधबार भेनेजुएलामा ऐतिहासिक राष्ट्रिय बिदा परेकाले भूकम्प आउँदा धेरैजसो मानिसहरू आ–आफ्नो घरमै थिए।

सरकारी सञ्चारमाध्यम भीटीभीसँग कुरा गर्दै मन्त्री काबेलोले कसैलाई पनि भवनभित्र नलुक्न र सुरक्षित रहन भनेका छन्। उनले भनेका छन्, "भूकम्पपछि फेरि साना–ठुला धक्का (परकम्प) आउन सक्छन्। यस्ता धक्काले पहिले नै चर्किएका वा कमजोर भएका घर तथा भवनहरूलाई सजिलै लडाउन सक्छन्।" उनले सबै नागरिकलाई शान्त रहन र यो संकटको घडीमा एकअर्कालाई सहयोग गर्दै एकजुट हुन पनि आग्रह गरेका छन्।

अहिले भूकम्पले के–कति क्षति गर्यो भन्नेबारे जाँचबुझ भइरहेको छ। थप दुर्घटना नहोस् भनेर सावधानीका लागि ग्यास आपूर्ति पनि बन्द गरिएको मन्त्री काबेलोले बताएका छन्। भेनेजुएलामा बुधबार सन् १८२१ मा स्पेनबाट स्वतन्त्रता पाएको खुसीयालीमा ऐतिहासिक विजय दिवस मनाइँदै थियो, जसका कारण मानिसहरू घरमै आराम गरिरहेका बेला यो भूकम्प गएको हो।

बुधबार भेनेजुएलाको काराकासमा भूकम्पका कारण एउटा भवन भत्किएपछि आपत्कालीन सेवाका कर्मचारीहरू उद्धार कार्यमा जुटेका छन्। अमेरिकी सुनामी चेतावनी केन्द्रले भेनेजुएलामा आएको भूकम्पका कारण अब सुनामीको कुनै खतरा नरहेको स्पष्ट पारेको छ।

यसअघि जारी गरिएको चेतावनीमा भूकम्पको केन्द्रविन्दुबाट ३०० किलोमिटर (१८६ माइल) भित्र पर्ने तटीय क्षेत्रहरूका साथै पोर्टो रिको र भर्जिन टापुहरूमा सुनामीको लहर आउन सक्ने सम्भावना औंल्याइएको थियो।

सुनामी चेतावनी केन्द्रले आफ्नो पछिल्लो अपडेटमा भनेको छ, "यस भूकम्पबाट आउन सक्ने सुनामीको खतरा अब टरिसकेको छ र यसपछि अन्य कुनै खतरा विद्यमान छैन।"

भेनेजुएलाको राजधानी काराकासमा बुधबार गएको शक्तिशाली भूकम्पपछि उद्धारकर्ताहरूले भत्किएका भवनहरूबाट घाइतेहरूलाई सुरक्षित स्थानतर्फ निकालिरहेका छन्। घटनालगत्तै उद्धार टोलीहरूले प्रभावित क्षेत्रमा खोजी र उद्धार कार्यलाई तीव्र बनाएका छन्।

अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षण (USGS) ले आफ्नो 'प्याजर' (PAGER) प्रणालीमार्फत 'रेड अलर्ट' (उच्च सतर्कता) जारी गर्दै यस भूकम्पका कारण हजारौँ मानिस हताहत हुन सक्ने अनुमान गरेको छ। व्यापक क्षति र ठूलो मानवीय संकट निम्तिन सक्ने सम्भावना रहेको भन्दै विगतका यस्ता संकटहरूमा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको सहयोग आवश्यक परेको USGS ले जनाएको छ।

भूकम्प प्रभावित यस क्षेत्रका अधिकांश बासिन्दाहरू पराकम्प र भूकम्पको दृष्टिकोणले अत्यन्तै असुरक्षित भवनहरूमा बस्ने गर्छन्। यहाँका धेरैजसो संरचनाहरू बिना पिलरका इँटाको गारो र माटोको ब्लक (एडोबी) बाट बनेका हुनाले भूकम्पको धक्काका कारण ठूलो क्षति भएको बताइएको छ।

भेनेजुएलामा लगातार दुईवटा भूकम्प आउँदा राजधानी काराकासमा भवनहरू भत्किए । हेर्नुस तस्वीर

भेनेजुएलाका आन्तरिक मन्त्री डियोस्डाडो काबेलोले बुधबार देशका विभिन्न राज्यहरूमा भूकम्पको ठूलो धक्का महसुस गरिएको जानकारी दिएका छन्। उनका अनुसार राजधानी काराकासको एउटा विशेष क्षेत्रमा स्थिति निकै "चिन्ताजनक" बनेको छ। एसोसिएटेड प्रेस (AP) सँग कुरा गर्दै मन्त्री काबेलोले काराकासको अल्टामिरा क्षेत्रमा भूकम्पका कारण थुप्रै घर र भवनहरू भत्किएको बताएका छन्। उनले घाइतेहरूको उद्धार कार्य चुस्त बनाउन सवारी चालकहरूलाई एम्बुलेन्स र अन्य आपतकालीन गाडीहरूलाई बाटो छोडिदिन समेत आग्रह गरेका छन्।

भूकम्पपछिको परिस्थितिलाई सम्बोधन गर्दै मन्त्री काबेलोले सरकारी टेलिभिजनमार्फत नागरिकहरूलाई धैर्यता राख्न अपिल गरेका छन्। उनले भनेका छन्, "हामी बुझ्छौँ कि यस्तो समयमा मानिसहरू अत्तालिन सक्छन्, तर हामी पीडित र आवश्यक परेकाहरूलाई तत्काल सहयोग तथा उद्धार टोली परिचालन गर्न निर्धारित नियम र प्रक्रिया अनुसार काम गरिरहेका छौँ।" उनले नागरिकहरूलाई आफ्ना बालबालिका र वृद्धवृद्धाहरूको विशेष ख्याल राख्न तथा एकअर्कालाई फोन गरेर सबै सुरक्षित भए/नभएको निश्चित गर्न पनि आग्रह गरेका छन्।

यसैगरी, मन्त्री काबेलोले मुख्य भूकम्पपछि आउने परकम्पहरूले (aftershocks) पहिले नै कमजोर भइसकेका संरचनाहरूलाई थप क्षति पुर्‍याउन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। सम्भावित जोखिमबाट बच्नका लागि उनले सबैलाई घरभित्र नबसी खुला ठाउँमा रहन विशेष आग्रह गरेका छन्। समाचार संस्था एएफपी र गेट्टी इमेजका जुआन बरेटोले खिचेको तस्बिरमा काराकासको सडकमा भूकम्पपछि सर्वसाधारणहरू त्रसित अवस्थामा जम्मा भएका देखिन्छन्।

भेनेजुएलाको उत्तरी तटीय क्षेत्रलाई केन्द्रविन्दु बनाएर बुधबार साँझ एक शक्तिशाली भूकम्प गएको छ, जसका कारण राजधानी काराकाससहितका क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुगेको छ। अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षण (USGS) का अनुसार प्रारम्भिक रूपमा ७.५ म्याग्निच्युड मापन गरिएको उक्त भूकम्प युमारे (Yumare) बाट लगभग २३ किलोमिटर दक्षिण-पूर्वमा गएको हो। पूर्वी समय अनुसार बेलुका ६:०४ बजे सान फेलिपे नजिकै ७.२ म्याग्निच्युडको पूर्वकम्प (foreshock) गएको ठीक ४० सेकेन्ड पछि यो मुख्य भूकम्प आएको थियो।

भूकम्पका कारण राजधानी काराकासमा व्यापक क्षति भएको विवरणहरू प्राप्त भएका छन्। सीएनएन (CNN) द्वारा सार्वजनिक र प्रमाणित गरिएका भिडियोहरूमा राजधानीका कतिपय बहुतले भवनहरू पूर्ण रूपमा भत्किएका र अन्य थुप्रै संरचनाका भित्ताहरू उप्किएर भग्नावशेषमा परिणत भएको देख्न सकिन्छ। भूकम्प लगत्तै प्रभावित क्षेत्रहरू बाक्लो धुलोको बादलले ढाकिएका थिए भने उद्धारकर्मी र स्थानीय प्रहरी अधिकारीहरू भत्किएका संरचनाहरूमा तत्कालै उद्धार कार्यमा खटिएका छन्।

मुख्य भूकम्पको केन्द्रविन्दु रहेको युमारे क्षेत्र भेनेजुएलाको औद्योगिक हिसाबले निकै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ, जहाँ देशका केही ठूला तेल प्रशोधन केन्द्रहरू (रिफाइनरीहरू) समेत अवस्थित छन्। भूकम्पको धक्का लगत्तै तटीय क्षेत्रहरूमा विनाशकारी सुनामीको छाल आउन सक्ने प्रारम्भिक चेतावनी जारी गरिएको भए तापनि, अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षण (USGS) ले पछि उक्त क्षेत्रमा सुनामीको खतरा पूर्ण रूपमा टरिसकेको स्पष्ट पारेको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले हर्मज जलडमरू (Strait of Hormuz) भएर हिँड्ने जहाजहरूमा कुनै पनि प्रकारको पारवहन शुल्क लगाउने कुरा आफूलाई स्वीकार्य नहुने बताएका छन्। ह्वाइट हाउसमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले यस्तो कदम पूर्ण रूपमा 'अस्वीकार्य' हुने स्पष्ट पारे। उनले संसारमा अरू पनि अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गहरू रहेको उल्लेख गर्दै त्यस्ता ठाउँमा पनि शुल्क उठाउन नदिइने र कसैले त्यसो गरेमा त्यो 'गेम-चेन्जर' (खेलको नियम बदल्ने कदम) हुने चेतावनी दिए।

यो विवाद इरानले हर्मज जलडमरूबाट जाने जहाजहरूमा शुल्क लिने योजना बनाएपछि सुरु भएको हो। हर्मज जलमार्गको केही भाग इरानको क्षेत्रमा पर्छ, जहाँबाट संसारभरिको झन्डै २० प्रतिशत कच्चा तेल ओसारपसार हुन्छ। इरान र ओमानले यस जलमार्गको व्यवस्थापन र खर्चका बारेमा छलफल गरिरहेको बेला अमेरिकी प्रशासनले यसमा कडा आपत्ति जनाएको हो।

तनाव कम गर्न र अमेरिकासँगको वार्तालाई अघि बढाउन इरानले हाललाई ६० दिनसम्म उक्त शुल्क नलगाउने निर्णय गरेको छ। ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत इरानले तत्काल कुनै शुल्क नलिन सहमति जनाएको पुष्टि गरे। साथै, उनले यदि यो जानकारी गलत निस्किएमा अमेरिकासँग भइरहेको कूटनीतिक वार्ता तुरुन्तै भङ्ग गरिने चेतावनी पनि दिएका छन्।