11/07/2026
जब मोबाइल, ट्याबलेट वा अन्य उपकरणहरू बालबालिकाको बोर लाग्दा, तनाव हुँदा वा फुर्सदको समयमा स्वाभाविक रोजाइ बन्न थाल्छन्, तब उनीहरूको विकासका केही महत्त्वपूर्ण पक्षहरू बिस्तारै कमजोर हुन सक्छन्।
छिटो सन्तुष्टि दिने डिजिटल संसारमा बालबालिकाले लामो समयसम्म ध्यान केन्द्रित गर्ने क्षमता, सक्रिय कल्पनाशक्ति, गहिरो सोच-विचार गर्ने क्षमता र धैर्यका साथ सिक्ने आनन्द गुमाउने जोखिम हुन्छ।
यो किन महत्त्वपूर्ण छ?
विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले साना बालबालिकाले स्क्रिनअगाडि कम समय बिताउन र सक्रिय खेल, पर्याप्त निद्रा तथा अभिभावकसँग बसेर पढ्ने र कथा सुनाउने जस्ता गतिविधिमा बढी समय दिन सिफारिस गरेको छ।
अमेरिकन एकेडेमी अफ पेडियाट्रिक्स (AAP) का अनुसार, सँगै बसेर पढ्दा पढ्ने सीप मात्र विकास हुँदैन, यसले अभिभावक र बालबालिकाबीचको भावनात्मक सम्बन्ध पनि बलियो बनाउँछ। साथै भाषा, सामाजिक, भावनात्मक र बौद्धिक विकासमा पनि महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउँछ।
त्यसैगरी, नेशनल लिटरेसी ट्रस्ट का अनुसार, रमाइलोका लागि पढ्ने बानीले बालबालिकाको समग्र कल्याणमा ठूलो योगदान दिन्छ। यसले पढ्ने सीप मात्र सुधार्दैन, सहानुभूति, आत्मविश्वास र शैक्षिक उपलब्धि पनि बढाउँछ।
पढ्ने बानीले केवल स्क्रिनको समय घटाउँदैन। यसले बालबालिकालाई मस्तिष्कलाई सक्रिय बनाउने, सिर्जनात्मक र अर्थपूर्ण विकल्प प्रदान गर्छ।
बालबालिकामा पढ्ने बानी कसरी विकास गर्ने?
• कम समयबाट सुरु गर्नुहोस्:
हरेक दिन केवल १० देखि १५ मिनेट पढ्ने बानी बसाल्दा कुनै दबाब महसुस हुँदैन र बिस्तारै जीवनभर टिक्ने पढ्ने बानी विकास हुन्छ।
• सँगै पढ्नुहोस्:
बालबालिकालाई “पढ” भनेर मात्र भन्नुभन्दा उनीहरूसँगै बसेर पढ्नु धेरै प्रभावकारी हुन्छ। यसले सँगै बिताएका सुन्दर क्षणहरू सिर्जना गर्छ र अर्थपूर्ण संवादको अवसर पनि दिन्छ।
• छनोट गर्न दिनुहोस्:
कमिक्स, ग्राफिक उपन्यास, कविता र जानकारीमूलक (गैर-कथात्मक) किताबहरू पढाइतर्फ आकर्षित गर्ने उत्कृष्ट माध्यम हुन्।
• स्क्रिन-रहित समय र स्थान बनाउनुहोस्:
खाना खाने बेला, सुत्नुअघि र विद्यालयबाट फर्किएपछिको पहिलो एक घण्टालाई शान्त र स्क्रिन-रहित समयका रूपमा सुरक्षित राख्नुहोस्।
• आफैँ उदाहरण बन्नुहोस्:
बालबालिकाले अरुले नियमित रूपमा पढिरहेको देखे भने उनीहरू पनि पढ्ने सम्भावना धेरै हुन्छ।
• पढ्न अनुकूल वातावरण बनाउनुहोस्:
सभार