शिक्षक सेवा आयोग तयारी- Kiran Neupane

शिक्षक कर्मचारीहरुले राष्ट्रीय किताबखाना (शिक्षक) मा आफ्नो सिटरोल फारम भर्दाको बखत बुझाएको बिबरणको Online Entry त्रुटी भए/नभएको एकिन गर्न, तल उल्लेखित लिंक ओपन गरी आफ्नो User ID र Password login गरी ब्यक्तिगत बिबरण र हाल दरबन्दी कायम रहेको/कार्यरत विद्यालय, सम्पति बिबरण बुझाएको/नबुझाएको बिबरण इत्यादि चेक गर्न सकिन्छ ।
नयाँ शिक्षकहरुको हकमा:
User ID – सिट्रोल न.
Password – नामको अगाडिको ३ वटा लेटर + सिट्रोल न.
(उदाहरणको लागी तपाईको नाम Rajesh र सिट्रोल न. १२३४५६ भए, User ID – 123456 Password – RAJ123456)
https://app.stro.gov.np/intranet/docprOnline/home/login.php

अन्तर्राष्ट्रिय सीमा रेखाहरू (International Boundary Lines)
१. मेकमोहन लाइन: चीन र भारत बीच
२. ड्यूरान्ड लाइन: भारत र अफगानिस्तान बीच
३. हिन्डेनवर्ग लाइन: जर्मनी र पोल्याण्ड बीच
४. रेडक्लिफ लाइन: भारत र पाकिस्तान बीच
५. २४ प्यारलल: भारत र पाकिस्तान बीच
६. ३८ प्यारलल: उत्तर र दक्षिण कोरिया बीच
७. ४९ प्यारलल: क्यानडा र अमेरिका बीच
८. म्यागिनोट लाइन: फ्रान्सले स्विजरल्याण्ड र बेल्जियमसम्म बनाएको किल्ला
९. अर्डर निसे लाइन: पोल्याण्ड र पूर्वी जर्मनी बीच
१०. सिगफ्राइड लाइन: जर्मनी र फ्रान्स बीच
१२. मेनरेहम लाइन: रुस र फिनल्याण्ड बीच
१३. युरेसिया: युरोप र एशिया बीच
१४. मृत्यु रेखा: अमेरिका र लिबिया बीच विवादित रेखा
१५. १७ प्यारालल: उत्तरी र दक्षिणी भियतनाम बीच
१६. दश गजा: नेपाल र भारत बीच

ताराहरू (Stars)
• सूर्य: पृथ्वीबाट देखिने सबैभन्दा चम्किलो तारा सूर्य हो।
• सिरियस/डग स्टार (Sirius/Dog Star): पृथ्वीबाट रातको समयमा आकाशमा देखिने सबैभन्दा चम्किलो तारा सिरियस हो।
• अल्फा सेन्चुरी (Alpha Centauri):
• सूर्यबाहेक हाम्रो ग्रह (पृथ्वी) बाट सबैभन्दा नजिकको तारा अल्फा सेन्चुरी हो।
• अल्फा सेन्चुरी एउटा मात्र तारा नभएर एउटा 'ट्रिपल स्टार' प्रणाली हो, जसमा तीनवटा ताराहरू रहेका छन्।
• यी तीन ताराहरू: रिलगल केन्टाउरस (अल्फा सेन्चुरी-A), टोलिमान (B) र प्रोक्सिमा सेन्चुरी (C) हुन्।
• प्रोक्सिमा सेन्चुरी (Proxima Centauri): सूर्यबाट सबैभन्दा नजिकको तारा प्रोक्सिमा सेन्चुरी हो।
सौर्यमण्डल/सौर्य परिवार (Solar System)
• सूर्य, ग्रह, उपग्रह, शिशुग्रह, पुच्छ्रेतारा (धूम्रकेतु), ग्रहहरूको वरिपरि छरिएर रहेका चार्जयुक्त परमाणु र धुलोका कणहरू मिलेर बनेको सूर्यको परिवारलाई सौर्यमण्डल भनिन्छ।
• पृथ्वी केन्द्रित अवधारणा (Geo-centric Model):
• यस अवधारणाअनुसार ब्रह्माण्डको केन्द्रमा पृथ्वी रहेको र सूर्य लगायत अन्य ग्रहहरूले यसको परिक्रमा गर्दछन् भन्ने मान्यता थियो।
• युनानी खगोलशास्त्री क्लाउडियस टोलेमी (Ptolemy) ले यो पृथ्वी केन्द्रित परिकल्पना प्रस्तुत गरेका थिए।
• सूर्य केन्द्रित सिद्धान्त (Heliocentric Theory):
• पृथ्वी केन्द्रित मोडेलको विपरीत सन् १५४३ मा पोल्याण्डका निकोलस कोपर्निकस (Nicolas Copernicus) ले सूर्य केन्द्रित सिद्धान्त प्रस्तुत गरे।
• निकोलस कोपर्निकसलाई आधुनिक खगोल शास्त्रका पिता भनिन्छ।
• यस सिद्धान्तअनुसार सूर्य हाम्रो सौर्यमण्डलको केन्द्रमा रहेको छ र अन्य ग्रह तथा आकाशीय पिण्डहरूले यसलाई परिक्रमा गर्दछन्।
सूर्य (Sun)
• सूर्यले सम्पूर्ण सौर्य प्रणालीको कुल पिण्डको ९९.८६५% हिस्सा ओगट्छ।
• सूर्यमा सबैभन्दा बढी पाइने ग्यास हाइड्रोजन (७३.४६%) हो भने दोस्रो बढी पाइने ग्यास हिलियम (२४.८५%) हो।
• सूर्य लगायत अन्य ताराहरूको प्रकाश वा तापको मुख्य स्रोत न्युक्लियर फ्युजन (हाइड्रोजन हिलियममा परिणत हुने आणविक प्रक्रिया) हो।
• सूर्यको एक दिन (भ्रमण अवधि): सूर्यले आफ्नो अक्ष (Axis) मा एक पटक घुम्न २५ दिन ५ घण्टा लगाउँछ।
• सूर्यको एक वर्ष (कोस्मिक वर्ष):
• सूर्यले आकाशगंगा तारापुञ्जको केन्द्रलाई परिक्रमा गर्ने कक्षलाई 'ग्यालेक्टिक सेन्टर' भनिन्छ।
• सूर्यले आकाशगंगाको केन्द्रको वरिपरि एक पटक परिक्रमा गर्न लगभग २२५ देखि २५० मिलियन वर्ष (२५ करोड वर्ष) लगाउँछ। यसै समयलाई ग्यालेक्टिक वर्ष वा ब्रह्माण्ड वर्ष (Cosmic Year) भनिन्छ।
• यन्त्र (Instrument): सूर्यलाई हेर्न प्रयोग गरिने यन्त्रलाई हेलिस्कोप (Heliscope/Soliscope) भनिन्छ।

ब्रह्माण्ड (Universe)
• ब्रह्माण्ड: सम्पूर्ण तारा, तारापुञ्ज, तारामण्डल, आकाशगंगा, ग्रह, उपग्रह, तमाम आकाशीय पिण्ड, तिनमा रहेका सबै प्रकारका पदार्थ (ग्यास, धुलोका बादल, प्रकाश) ऊर्जासहितको सबै ठाउँ, समय र यसका सामग्रीहरूको समष्टगत स्वरूप हो ।
• खगोल शास्त्र (Astronomy): ब्रह्माण्डसम्बन्धी अध्ययन गर्ने शास्त्रलाई खगोल शास्त्र भनिन्छ ।
• ब्रह्माण्ड विज्ञान (Cosmology): ब्रह्माण्डको उत्पत्ति र विकाससम्बन्धी अध्ययन गर्ने विज्ञानलाई ब्रह्माण्ड विज्ञान वा 'कस्मोलोजी' भनिन्छ ।
• प्रकार: ब्रह्माण्ड दुई प्रकारका रहेका छन्: दृश्य ब्रह्माण्ड र अदृश्य ब्रह्माण्ड । दृश्य ब्रह्माण्ड त्यो हो जहाँबाट प्रकाश हामीसामु आइपुगेको छ ।
महाविस्फोटको सिद्धान्त (Big Bang Theory)
ब्रह्माण्डको उत्पत्तिका सम्बन्धमा प्रतिपादित सबैभन्दा प्रख्यात सिद्धान्त 'बिग ब्याङ्ग थ्योरी' हो ।
• सुरुवात: बिग ब्याङ्ग भन्नाले समय र आकाश (Space) सुरु भएको अवस्था हो ।
• समय: यस सिद्धान्तअनुसार ब्रह्माण्डको उत्पत्ति १३.७ अर्ब (करिब १४ अर्ब) वर्ष पहिले अचानक कुनै ठुलो वस्तुको महाविस्फोट भई भएको मानिन्छ ।
• बिन्दु (Singularity): यसअनुसार ब्रह्माण्डको उत्पत्ति एक प्राथमिक परमाणु वा तातो र घना एक बिन्दुबाट भएको थियो, जसलाई 'Point of Singularity' भनिन्छ । पछि कुनै कारणवश त्यो बिन्दुमा एक महाविस्फोट भयो जसलाई 'Big Bang' भनिन्छ । त्यसपछि ब्रह्माण्डका पदार्थहरू एकअर्कादेखि प्रकाशको गतिभन्दा तीव्र गतिमा फैलिन थाले ।
• प्रतिपादक: सन् १९२७ मा बेल्जियमका वैज्ञानिक जर्ज लेमैत्रे (Georges Lemaitre) ले यो सिद्धान्त प्रतिपादन गरेका थिए ।
आकाशगंगा (Galaxy)
आकाशगंगा ग्यास, धुलो र अर्बौँ ताराहरू र तिनका सौर्यमण्डलहरूको विशाल सङ्ग्रह हो । (उदाहरण: Milky Way Galaxy, Andromeda Galaxy)
• हाम्रो सौर्यमण्डल, सूर्य र पृथ्वी रहेको आकाशगंगा Milky Way Galaxy हो, जुन 'स्पाइरल' (कमानी) आकारको हुन्छ ।
• चिनियाँ भाषामा: मिल्की वे शब्दको अर्थ "चाँदीको नदी" हो ।
• संस्कृत भाषामा: यसलाई "मन्दाकिनी" भनिन्छ, जसको अर्थ "शान्त" हो ।
• दूरी: मिल्की वे आकाशगंगाको एक बिन्दुदेखि अर्को बिन्दुसम्म पुग्न १ लाख प्रकाश वर्ष लाग्दछ ।
• मोटोपन: यसको मोटोपन १० हजार प्रकाश वर्ष रहेको छ ।
• जानकारी: मिल्की वे आकाशगंगाबाट सबैभन्दा नजिकको ग्यालेक्सी एन्ड्रोमेडा (Andromeda) हो ।
तारामण्डल (Constellation)
• निश्चित आकारमा देखिने ताराहरूको समूहलाई तारामण्डल भनिन्छ ।
• पृथ्वीको वरिपरिको आकाशलाई ८८ भागमा बाँडेर हेर्दा जम्मा ८८ वटा तारामण्डल रहेका छन् ।
• सबैभन्दा ठुलो तारामण्डलको नाम हाइड्रा (Hydra) हो ।
• राशि (१२ वटा) र नक्षत्र (२७ वटा) तारामण्डलका उदाहरण हुन् ।

कक्षा १ देखि कक्षा ३ सम्मको iemis मा अँक प्रविष्ट गर्ने सँकलन फाराम 📚📚📚