23/09/2026
HAƘƘOƘIN IYAYE GUDA 30 A KAN ‘YA’YANSU
Abubuwa 30 da ya kamata kowane ɗa ya sani game da girmama iyaye, kyautata musu da kula da haƙƙoƙinsu bisa koyarwar Musulunci.
Allah Maɗaukakin Sarki Ya umurci bayinsa da su bauta Masa, sannan Ya haɗa da kyautatawa iyaye. Allah Ya ce:
وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا“Ubangijinka Ya hukunta cewa kada ku bauta wa kowa sai Shi, kuma ku kyautata wa iyaye.” (Suratul Isrā’i: 23)
1. Biyayya ga iyaye a cikin alheri
Ya wajaba a yi wa iyaye biyayya a cikin abin da ya dace da Shari’a, ba tare da bin umarnin saɓo ba.
2. Girmama iyaye
A riƙa mutunta iyaye ta hanyar magana mai kyau, kyakkyawar mu’amala da guje wa wulakanci.
3. Yin magana cikin ladabi
Kada ɗa ya ɗaga murya ko ya yi wa iyaye magana da kalmomin da za su cutar da zuciyarsu.
4. Rashin faɗin “Uf!”
Allah Ya hana nuna musu ko da ƙaramar damuwa ko tsangwama, b***e cin mutunci.
5. Kula da bukatunsu
A taimaka musu wajen abinci, sutura, matsuguni da sauran bukatu gwargwadon iko da yanayin buƙata.
6. Ciyar da iyaye
Idan iyaye suna buƙata, ɗa ya yi ƙoƙarin samar musu da abinci mai kyau da abin da ya dace.
7. Kula da lafiyarsu
A taimaka wajen neman magani, zuwa asibiti da kula da lafiyar iyaye idan suna buƙata.
8. Ziyartar iyaye
A yawaita ziyartarsu da yin magana da su, musamman idan suna nesa ko suna cikin kadaici.
9. Sauraron maganganunsu
A saurare su cikin haƙuri, kada a riƙa katse maganarsu ko nuna cewa ba su da muhimmanci.
10. Yin musu godiya
A gode musu saboda tarbiyya, wahala, kulawa da ƙoƙarin da s**a yi wajen renon ‘ya’yansu.
11. Yin musu addu’a
Allah Ya ce:
رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا“Ya Ubangijina! Ka yi musu rahama kamar yadda s**a raina ni ina ƙarami.” (Suratul Isrā’i: 24)
12. Neman gafararsu idan an yi kuskure
Idan ɗa ya yi wa iyaye laifi, ya gaggauta neman gafara cikin tawali’u.
13. Guje wa zagin iyaye
Kada ɗa ya zagi iyayensa ko ya yi wani abu da zai kai ga zagin iyayen wani.
14. Kiyaye sirrinsu
Kada a fallasa sirrin iyaye ko a yaɗa abubuwan da za su jawo musu kunya da cutarwa.
15. Taimaka musu da kuɗi
Idan suna da buƙata, ɗa mai hali ya taimaka musu da dukiya gwargwadon abin da yake da shi.
16. Kula da su a lokacin tsufa
Lokacin da iyaye s**a tsufa, ya kamata ‘ya’ya su ƙara nuna haƙuri, tausayi da kulawa.
17. Rashin wulakanta su saboda tsufa
Kada a ɗauki tsufansu a matsayin nauyi ko a nuna musu cewa sun daina amfani.
18. Kula da jin daɗinsu
A kula da yanayin rayuwarsu, hutunsu, lafiyarsu da bukatun da za su sa su kasance cikin kwanciyar hankali.
19. Neman shawararsu a cikin alheri
A riƙa neman shawararsu a al’amuran da s**a dace, domin girmama kwarewarsu da gogewarsu.
20. Yin farin ciki da farin cikinsu
A yi ƙoƙarin faranta musu rai ta hanyar kyautatawa, kyaututtuka da kyawawan kalamai.
21. Guje wa abin da zai sa su baƙin ciki
A nisanci ayyukan da ba su dace ba, musamman waɗanda za su jawo musu damuwa da kunya.
22. Zama tare da su cikin tawali’u
Kada ɗa ya zama mai girman kai saboda dukiya, ilimi, matsayi ko nasara.
23. Kula da danginsu
A ci gaba da kyautatawa dangin iyaye da kiyaye zumuncin da ya dace.
24. Girmama abokan iyaye
A mutunta mutanen kirki da suke da alaƙa da iyaye, musamman waɗanda s**a cancanci hakan.
25. Ci gaba da yi musu addu’a bayan mutuwarsu
Daga cikin abin da ya amfanar da iyaye bayan mutuwarsu akwai addu’a, sadaka mai gudana da sauran ayyukan alheri da Shari’a ta tabbatar.
26. Biyan basuss**ansu da kula da hakkokinsu
Idan iyaye sun rasu suna da bashi ko haƙƙin mutane, a taimaka wajen warware shi bisa tsarin Shari’a da abin da ya dace.
27. Ziyarar kabarinsu da tuna su da alheri
A tuna da su da addu’a da kyawawan ayyuka, tare da guje wa abubuwan da Shari’a ta hana.
28. Rashin fifita aure ko abokai wajen zaluntar iyaye
A kula da haƙƙin iyaye da haƙƙin mata ko miji cikin adalci, ba tare da zaluntar wani ɓangare ba.
29. Neman yardarsu a cikin abin da ya dace
A nemi yardarsu da farin cikinsu a ayyukan alheri, amma ba a bin umarnin da ya ƙunshi saɓa wa Allah.
30. Kyautata musu har zuwa ƙarshen rayuwa
Haƙƙin iyaye ba ya ƙarewa da girman ɗa ko samun dukiya. A ci gaba da kyautata musu muddin suna raye, cikin imani, haƙuri da rahama.
SAƘON ƘARSHE
Ya ku ‘ya’yan Musulmi!
Iyaye sun yi mana wahala kafin mu iya magana, tafiya da kula da kanmu. Kada mu jira sai sun tsufa ko sun rasu kafin mu gane darajarsu.
Duk wanda yake son samun albarka a rayuwarsa, ya yi ƙoƙarin kyautata wa iyayensa cikin abin da ya dace da Shari’a.
Allah Ya gafarta wa iyayenmu, Ya tsawaita rayuwar waɗanda suke raye cikin imani da lafiya, Ya jiƙan waɗanda s**a rasu, Ya sanya mu cikin ‘ya’yan da suke kyautata wa iyayensu.
آمِينَ.
Sako daga Sheikh Aminu Ibrahim Daurawa
