03/09/2026
Cikakken bayani mai matuƙar muhimmanci kan Tuhfatul Aṭfāl (تحفة الأطفال), ya dace mu fara daga asalin littafin, manufarsa, tsarin da aka gina shi, sannan mu shiga cikin kowane babi a hankali.
CIKAKKEN BAYANI AKAN TUHFATUL AṬFĀL — تحفة الأطفال
1. Menene Tuhfatul Aṭfāl?
Tuhfatul Aṭfāl wani ɗan littafin ilmul-Tajwīd ne da aka tsara cikin baitocin waƙa domin sauƙaƙa wa ɗalibai haddace muhimman ƙa’idojin karatun Al-Qur’ani.
Cikakken sunansa shi ne:
تحفة الأطفال والغلمان في تجويد القرآن
Ma’anarsa a taƙaice:
> “Kyautar yara da samari wajen Tajwīdin Al-Qur’ani.”
Mawallafin littafin shi ne:
الإمام سليمان بن حسين الجمزوري رحمه الله
wanda aka fi sani da Al-Jamzūrī.
2. Me ya sa Tuhfatul Aṭfāl yake da muhimmanci?
Muhimmancin littafin ya ta’allaka ne da cewa ya tattara wasu daga cikin manyan tubalan ilimin Tajweed cikin gajerun baitoci masu sauƙin haddacewa.
Dalibi zai iya amfani da shi wajen fahimtar:
Nūn Sākinah, Tanwīn, Mīm Sākinah, Ghunnah, Idghām, Iẓhār, Iqlāb, Ikhfā’, Madd
Wasu daga cikin muhimman ƙa’idojin karatun Al-Qur’ani.
Saboda haka, littafin yana daga cikin matakan da ake yawan bi kafin ɗalibi ya shiga littattafan Tajweed masu zurfi.
3. Muhimmin abu: Tuhfatul Aṭfāl ba Tajweed gaba ɗaya ba ne
Wannan abu yana da muhimmanci sosai.
Tuhfatul Aṭfāl ba ya ƙunshe da dukkan ilimin Tajweed.
Misali, akwai wasu fannoni masu muhimmanci kamar:
Makharijul Ḥurūf
Ṣifātul Ḥurūf
Tafkhīm da Tarqīq
Ahkāmul Rā’
Ahkāmul Lām
Waqf da Ibtidā’
cikakken bayani kan bambance-bambancen Qirā’āt
waɗanda ba a yi musu cikakken bayani a Tuhfatul Aṭfāl ba.
Saboda haka, Tuhfatul Aṭfāl mataki ne na koyon Tajweed, ba ƙarshen ilimin Tajweed ba.
4. Babin farko: Nūn Sākinah da Tanwīn
Daga cikin abubuwan da littafin ya fi mayar da hankali a kai akwai:
النون الساكنة والتنوين
Nūn Sākinah ita ce:
نْ
wato Nūn wadda take da Sukūn.
Misalai:
مِنْ
أَنْ
إِنْ
Tanwīn kuwa:
Shi ne:
ــًــٍــٌ
Misali:
عَلِيمًا
عَلِيمٍ
عَلِيمٌ
Nūn Sākinah da Tanwīn suna da hukunce-hukunce guda huɗu.
① الإظهار — Iẓhār
Ma’ana: Bayyanawa.
Idan Nūn Sākinah ko Tanwīn s**a zo kafin ɗaya daga cikin haruffan Iẓhār, za a bayyana Nūn ɗin ba tare da ɓoyewa ko haɗawa ba.
Haruffan Iẓhār guda shida ne:
ء هـ ع ح غ خ
Misali:
مِنْ آمَنَ
مِنْهَا
أَنْعَمْتَ
② الإدغام — Idghām
Ma’anarsa: Haɗawa.
Haruffansa guda shida:
ي ر م ل و ن
Ana tattara su cikin kalmar:
يرملون
Idghām ya kasu gida biyu:
Idghām tare da Ghunnah:
ي ن م و
Ana iya tunawa da su da:
ينمو
Idghām ba tare da Ghunnah ba:
ل ر
③ الإقلاب — Iqlāb
Iqlāb yana faruwa ne idan Nūn Sākinah ko Tanwīn s**a zo kafin:
ب
A nan Nūn tana sauyawa zuwa sautin Mīm a ɓoye tare da Ghunnah.
Misali:
أَنْبِئْهُمْ
④ الإخفاء — Ikhfā’
Ma’anarsa: ɓoyewa.
Idan Nūn Sākinah ko Tanwīn s**a zo kafin ɗaya daga cikin sauran haruffan Ikhfā’, ana karanta Nūn tsakanin Iẓhār da Idghām tare da Ghunnah.
Haruffan Ikhfā’ guda 15 ne.
5. Ahkāmul Mīm Sākinah
Wani muhimmin babi shi ne:
أحكام الميم الساكنة
Mīm Sākinah ita ce:
مْ
Tana da hukunce-hukunce guda uku:
① Ikhfā’ Shafawī
Idan Mīm Sākinah ta zo kafin:
ب
Misali:
تَرْمِيهِمْ بِحِجَارَةٍ
② Idghām Shafawī
Idan Mīm Sākinah ta zo kafin:
م
Misali:
لَهُمْ مَا
③ Iẓhār Shafawī
Idan Mīm Sākinah ta zo kafin sauran haruffa, sai dai ب da م.
6. Ghunnah
Daga cikin abubuwan da ɗalibi yake buƙatar fahimta akwai:
الغنة
Ghunnah wani sauti ne da yake fitowa daga hanci, kuma yana da muhimmiyar rawa musamman wajen:
نّ
da
مّ
Misali:
إِنَّ
ثُمَّ
A irin wannan yanayin akwai Ghunnah mai motsi biyu.
7. Madd
Madd yana daga cikin muhimman darussan da ɗalibin Tajweed yake buƙatar fahimta.
Ma’anar Madd ita ce:
> Tsawaita sautin harafin madd gwargwadon hukuncin da ya hau kansa.
Haruffan Madd guda uku:
ا — و — ي
Misali:
قَالَ
يَقُولُ
قِيلَ
Dalibi zai koyi cewa Madd ba duka suke da tsawon karatu iri ɗaya ba.
Akwai Madd Ṭabī‘ī da sauran nau’o’in Madd waɗanda suke samun ƙarin tsawo saboda wasu dalilai.
8. Yadda ya kamata ɗalibi ya karanci Tuhfatul Aṭfāl
Babban kuskuren wasu ɗalibai shi ne:
> Haddace baiti kawai ba tare da fahimtar abin da yake koyarwa ba.
Hanya mafi kyau ita ce:
Baiti
Fahimtar ma’anarsa
Sanin ƙa'idar, Kawo misalai daga Al-Qur’ani, Malam ya karanta, Ɗalibi ya maimaita
A yi amfani da ƙa’idar a cikin Al-Qur’ani
Wannan shi ne abin da zai sa karatun Tuhfatul Aṭfāl ya zama ilimi mai amfani, ba haddar baitoci kawai ba.
- Saƙo ga masu son koyon Tajweed
Ina masu bukatar koyon ilimin Tajweed?
Ku zo mu fara karatun Tuhfatul Aṭfāl — تحفة الأطفال ta hanya mai sauƙi, tsari kuma mai amfani.
Za mu tafi baiti-baiti, mu karanta baitin, mu fassara shi zuwa Hausa, mu bayyana ma’anarsa, mu kawo misalai daga Al-Qur’ani, sannan mu yi amfani da ƙa’idar a aikace.
Manufarmu ba haddace Tuhfatul Aṭfāl kawai ba ce; manufarmu ita ce ɗalibi ya fahimci Tajweed kuma ya iya amfani da shi yayin karatun Al-Qur’ani.
> من أراد أن يقرأ القرآن قراءة صحيحة فليتعلم التجويد، ومن أراد أن يتقن التجويد فليبدأ بأصوله خطوة خطوة.
Daga yau za mu iya fara darasin Tuhfatul Aṭfāl kai tsaye — daga gabatarwar marubucin har zuwa baitin farko, kamar yadda ake koyarwa a makarantar ilimin Tajweed. Shafiu Yusuf