Cibiyar Adabi Da Al'adun Hausa

Cibiyar Adabi Da Al'adun Hausa na yiwa Al'ummar Musulmi Barka da Sallah.

https://www.facebook.com/share/1DYE4WtMgn/

BILKIN SAMBO TA MAMMAN SHATA

Ana yi wa Dr Mamman Shata kirari da:

"Sarkin wakar Kanawa, Duna na Bilkin Sambo. Warga-wargan namiji Mai daci k**ar bula..."

Wai shin Bilkin Sambo, matar sa ce, ko kuma k'anwar sa ce? Kuma meye tsakanin su da Yalwa?

Wannan ita ce tambayar da Fatuhu ya yi a Majalisar Marubuta kwanan nan. Ni kuma na ba shi amsa k**ar haka:

Malam Fatuhu, lallai ka yi tambaya ga d'an gida. Tambayoyin ka su ne:

1. Wai shin Bilkin Sambo, matar Shata ce, ko kuma k'anwar sa ce?

2. Kuma meye tsakanin su da Yalwa?

BILKIN SAMBO
Wata mata ce a garin Funtuwa, Jihar Katsina, wato garin da Shata ya yi rayuwar sa, inda iyalin sa su ke. A farkon zuwan Shata Funtuwa, bayan ya taso daga Bakori (wanda shi ma gari ne kusa da Funtuwa) sai su ka shak'u da Alhaji Nagoya, wani d'an kasuwa mai cinikin auduga. Nagoya ya d'auki Shata k**ar d'an sa. Don haka ne ya had'a shi da wasu 'ya'yan sa biyu mata, Indon Dutsen Reme da k'anwarta Bilki.

Akwai kuma Sambo, wanda shi ne babban d'an Nagoya d'in. San da duk aka yi haihuwa a gidan Alhaji Nagoya, ya kan kirawo Shata ya ce, "Ga uwargida!" ko "ga ubangida na yi maka!"

Da aka haifi Bilki, Shata ya na makad'in gidan, sai maigidan ya ce masa, "To ga sabuwar uwargida na yi maka."

Daga nan ne ita Bilki, wadda akan kira Bilkin Sambo, ta zama Bilkin Shata, sa'annan shi ma Shata ana ce masa Na-Bilkin Sambo (har marokan sa su kan yi masa kirari da "Mai tambura Na- Bilkin Sambo!").

Abin mamaki, Shata bai yi Bilki waka ba (a iya sani na), amma kuma ya wak'e Indo da wakar "Indon Dutsen Reme Lambawan."

A yanzu ita Indo ta na auren Magajin Garin Musawa, Alhaji Abdullahi Inde. Ita kuma Hajiya Bilki, ta nan da ran ta a Funtuwa, inda ta yi aure har ta hayayyafa. Ga hoton ta nan tare da d'an ta (amma tsohon hoto ne, domin na ke jin kila ma wannan yaron ya girme ka!)

2. YALWA
Akwai Yalwa guda biyu a rayuwar Shata. Ta farkon ita ce kanwar sa mai bi masa, wadda ta rasu tun tuni. A garin su Musawa ta yi aure, har ta haifi d'a wanda ake kira Umbaje (ka san ana yi wa Shata kirari ana cewa "Uban Umbaje").

Yalwa ta biyu kuma ita ce Hajiya Yalwa Bature, wadda matar sa ce da ya fi so a rayuwar sa. Sun dad'e da rabuwa, har ta auri marok'in sa Alhaji Bature Sarkin Magana (wanda shi ma ya dad'e da rasuwa, tun kafin Shata ya rasu). Hajiya Yalwa ta na nan zaune a Kaduna tare da 'ya'yan ta, cikin su har da 'ya'yan da su ka haifa da Shata (Umma, matar Kanar Bala Mande wanda ya tab'a yin gwamna a zamanin Abacha, kuma ya yi ministan Obasanjo), da Bilkisu Shata wadda d'aliba ce a fagen Political Science a Jami'ar Abuja, da kuma Nura).

Da ka ji ana kiran Shata, "Shata na Yalwa", to k'anwar sa din nan ake nufi, ba matar ba, domin tun kafin ya auri Yalwa ake ce masa hakan.

Da fatan ka gamsu.

DAGA BAHAUSHE MAI BAN HAUSHI
-IBRAHIM SHEME

Barka da Jumu'a.

Darasi na Ashirin da Takwas (28):
SUNA (V)

Koyi Karatu da Rubutun Hausa
tare da

BAMBANCIN SUNAN YANKA
DA SUNA GAMA-GARI

1. Sunan yanka laƙani ne na musamman yayin da suna gama-gari sunan asali ne.

2. Ana rubuta baƙin farko a sunan yanka ne da babban baƙi koda kuwa ya kasance a tsakiyar rubutu, yayinda suna gama-gari ake rubuta shi da ƙananan baƙaƙe, sai dai idan ya zo a farkon Jimla.

Misalai:

Ai Yarinyar ta tafi unguwa
Ai Delu ta tafi Jakara

Mutanen sun je kogi su
Ali da Idi sun je Kogin Kwara su

Motar ta tsaya a tsakiyar t**i
Motar ta tsaya a tsakiyar Zoo Road

A tunanin jami'in akwai hikima a cikin
umurnin shugaba
A tunanin Sufeto Garba akwai hikima a cikin
umurnin Kwamishina

Daga wane gari ka zo?
Daga Haɗeja ka zo?

Mu haɗu a darasi na gaba.





https://www.hausacentre.com

Darasi na Ashirin da Bakwai (27):
SUNA (IV)

Koyi Karatu da Rubutun Hausa
tare da

SUNAYE GAMA-GARI

Sunaye gama-gari sun ƙunshi dukan sunaye waɗanda ba su a cikin wani rukuni na musamman, k**ar sunan mutane, dabbobi, wurare, ayyuka, tunani da sauransu. Misali, yaro, malami, ɗalibi, zaki, kaza, sauro, gari, unguwa, layi, rafi, jiha, nahiya, littafi, riga, akushi, murmushi, farin-ciki, damuwa da sauransu.

Ana rubuta suna gama-gari ne da ƙananan bakaƙe, sai dai idan ya zo a farkon jimla ko kuma ana rubutun ne da manyan baƙaƙe. Misali:

1. Ta tafi unguwa.

2. Sun je kogi su.

3. Shin akwai tsaunin da ya kai Tsaunin Kilimanjaro tsawo a Afirka kuwa?

4. Motar ta tsaya a tsakiyar t**i.

5. A tunanina akwai hikima a cikin umurnin shugaba.

Mu haɗu a darasi na gaba.





https://www.hausacentre.com

Wannan shi ne tunani.

Darasi na Ashirin da Shida (26):
SUNA (III)

Koyi Karatu da Rubutun Hausa
tare da

BABBAR ƘA'IDAR SUNAN YANKA

Idan ana rubutu da ƙananan baƙaƙe, ana rubuta baƙin farko na sunan yanka ne da babban baƙi koda kuwa a tsakiyar rubutu ne. misali:

1. Zan je gidan Malam Goga.

2. Kogin Kwara da Kogin Binuwai sun haɗu a Lakwaja.

3. An sanya ranar Alhamis 29 ga watan Satumba domin fara aikin.

4. Ƙungiyar Jama'atu Izalatil Bidi'a Wa'iƙaamatis Sunnah reshen Jihar Kaduna ta samu gudunmawar mota ƙirar Toyota.

5. An k**a ɓarayin da ke addabar mutane a Dajin Falgore.

6. Motar ta tsaya ne daidai Dutsen Zuba.

7. An yaba wa Gwamnatin Jihar.

8. Ƙungiyar Ƙwadago ta Ƙasa ta gargaɗi Gwamnatin Tarayya kan yunƙurin rage ma'aikata a Ma'aikatar Sufuri.

9. Shi ne zai auri 'yar gidan Alka.

10. Zan sha Coca-Cola.

Mu haɗu a darasi na gaba.





https://www.hausacentre.com