Best exams portal

Hausa

2026 WAEC YORUBA OBJ

1-10: DDCCCBAACC
11-20: DCBBCDADBC

*IGBO*

(1b)
*Onitsha, Obodo m bibu na ya*

Obodo m bibu bụ Onitsha. Onitsha bụ otu n’ime obodo ndị a ma ama na mpaghara ndị Igbo. Ọ bụ nnukwu obodo azụmahịa nke dị n’akụkụ osimiri Niger. Obodo a mara mma nke ukwuu ma juputa na ọtụtụ mmadụ sitere n’ebe dị iche iche na Naịjirịa. Ahụrụ m ibi na Onitsha n’anya n’ihi na ọ bụ obodo nwere ndụ, ọrụ, na ọtụtụ ohere.

Onitsha bụ obodo a ma ama n’ahịa ya. E nwere nnukwu ahịa a na-akpọ Main Market ebe ndị mmadụ si n’akụkụ ụwa dị iche iche na-abịa azụ ahịa. A na-ere uwe, akpụkpọ ụkwụ, akwụkwọ, nri, na ọtụtụ ihe ndị ọzọ n’ahịa ahụ. Mgbe m bi na Onitsha, ana m eso nne m aga ahịa mgbe ụfọdụ. Ahụmahụ ahụ na-atọ ụtọ n’ihi na ahịa ahụ na-enwe mkpọtụ na ọtụtụ mmadụ. Ndị ahịa na ndị na-azụ ahịa na-ekwu okwu ma na-eme azụmahịa ụbọchị niile.

Ihe ọzọ masịrị m gbasara Onitsha bụ ụzọ ndụ ndị mmadụ. Ndị bi ebe ahụ bụ ndị nwere ịhụnanya na ịdị uchu. Ọtụtụ ndị mmadụ na-arụsi ọrụ ike site n’ụtụtụ ruo mgbede iji nweta ego ha ga-eji lekọta ezinụlọ ha. Nke a kụziiri m mkpa ọrụ ike na ịdị uchu n’ndụ. Ndị agbata obi anyị na-enyere ibe ha aka mgbe nsogbu bịara, nke mere ka mmekọrịta dị mma dị n’etiti ndị mmadụ.

Onitsha nwekwara ọtụtụ ụlọ akwụkwọ na ụka mara mma. Ụlọ akwụkwọ m dị nso n’ụlọ anyị, nke mere ka ọ dị mfe ịga akwụkwọ kwa ụbọchị. Ndị nkụzi anyị na-akụziri anyị nke ọma ma na-agba anyị ume ka anyị mụọ akwụkwọ ike. Mgbe ụka bịara n’ụbọchị Sọnde, ọtụtụ ndị mmadụ na-eyi uwe ọma ma gaa ofufe Chineke. Nke a na-egosi na ndị mmadụ nọ na Onitsha hụrụ Chineke n’anya.

Ọzọkwa, osimiri Niger bụ otu ihe pụrụ iche gbasara Onitsha. Osimiri ahụ buru ibu ma maa mma nke ukwuu. Mgbe ụfọdụ, anyị na-aga ebe dị nso na osimiri ahụ iji hụ ụgbọ mmiri na mmiri na-agba ọsọ. Ebe ahụ na-eme ka mmadụ nwee obi ụtọ ma zuru ike.

N’agbanyeghị na Onitsha bụ obodo mara mma, e nwekwara ụfọdụ nsogbu dịka mkpọtụ na oke ụgbọala n’ụzọ. Mgbe ụfọdụ, ụzọ na-ejupụta n’ụgbọala nke ukwuu, nke na-eme ka mmadụ nọrọ ogologo oge tupu ọ rute ebe ọ na-aga. Ma n’agbanyeghị nsogbu ndị a, ọtụtụ ndị mmadụ ka na-achọ ibi na Onitsha n’ihi ohere azụmahịa na ndụ ọma obodo ahụ nwere.

N’ikpeazụ, Onitsha bụ obodo agaghị m echefu echefu. Ahụmahụ m nwetara mgbe m bi ebe ahụ kụziiri m ọtụtụ ihe gbasara ndụ, azụmahịa, na ịdị uchu. Aga m echeta obodo ahụ mgbe niile n’ihi na ọ bụ ebe m mụtara ọtụtụ ihe bara uru n’ndụ m.

Igbo 👇👇👇

WAEC YORUBA THEORY 2026
1. Àròkọ

(a) Àwọn ohun tí a lè kọ nípa gbígbé ní ìlú wa

Ìdàgbàsókè ìlú
Ọjà àti iṣẹ‌ ọwọ‌
Ilé ẹ‌kọ‌
Ọ‌nà àti ìrìnàjò
Àṣà àti ìṣe Yorùbá
Ìlera àti omi mímu

(b) Ìṣèlẹ‌ kan tí ó kọ‌ lẹ‌gbẹ‌ẹ‌

Ìṣèlẹ‌ tí ó kọ‌ lẹ‌gbẹ‌ẹ‌ ni ìdàgbàsókè rere àti bí àwọn ènìyàn ṣe ń ṣiṣẹ‌ pọ‌ fún àlàáfíà ìlú.

(d) Oge ìṣẹ‌lẹ‌ náà

Ó ṣẹlẹ‌ ní àsìkò òwúrọ‌ ọjọ‌ Ajé.

(e) Ìṣẹ‌-àyè kan tí mo fẹ‌ràn jù

Ìṣẹ‌-àyè tí mo fẹ‌ràn jù ni iṣẹ‌ olùkọ‌ nítorí pé ó ń kọ‌ àwọn ọmọ ní ìmọ‌ rere.

(f) Kọ lẹ‌tà sí ọ‌gá ọlọ‌pàá ìpínlẹ‌

Adirẹsi:
No 5, Òkè-Àrà Street,
Ibadan, Oyo State.

12 May 2026.

Commissioner of Police,
Oyo State Command,
Eleyele, Ibadan.

Sir,

Ìbéèrè Fún Ààbò Ní Agbègbè Wa

Mo kọ lẹ‌tà yìí láti bẹ‌ yín pé kí ẹ ran wa lọ‌wọ‌ pẹ‌lú ààbò ní agbègbè wa nítorí àwọn ọlọ‌ṣà ti pọ‌ sí i. Wọ‌n máa ń jí ní alẹ‌, wọ‌n sì ń da àwọn ará ilú láàmú.

A máa dúpẹ‌ bí ẹ bá rán àwọn ọlọ‌pàá sí agbègbè wa déédéé.

Ẹ ṣéun.

Yours faithfully,
Adeola James.

⸻

2(a). Àwọn kọ‌ńsónántì èdè Yorùbá

b, d, f, g, gb, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ṣ, t, w, y

2(b). Màrún-ún nínú wọn

b
d
f
g
k

⸻

3. Àpẹrẹ ọrọ‌ mẹ‌ta-mẹ‌ta

(a) KF-KF

baba
dede

(b) KF-N-KF-KF

kangun
banke

(d) F-KF

ẹni
ọmọ

(e) KF-N-KF

kànjú
pẹ‌ńpẹ‌

(f) F-KF-KF

ọlọ‌run
arákùnrin

⸻

4(a). Ìtumọ‌ gbolóhùn

Gbolóhùn ni àkójọpọ‌ ọ‌rọ‌ tó ní ìtumọ‌ pípé.

4(b). Ṣọ irú gbolóhùn wọ‌nyí

(i) Ọmọ ọlọ‌mọ ni a ń bẹ ní iṣẹ‌ dé-tòrú-tòrú.
— Gbólóhùn alákòóso

(ii) Ó simẹnti ilé wọ‌n.
— Gbólóhùn asọyé

(iii) Ó ń ṣe wàhálà.
— Gbólóhùn asọyé

(iv) Bùn-mi-n-bùn-ó ni ọlọ‌pàá ń ke lálẹ‌ ọdún.
— Gbólóhùn ìbéèrè

(v) Wọ‌n gbé gbòn-mi-si ilẹ‌ omi-ò-tó-o wọ‌n dé.
— Gbólóhùn asọyé

⸻

5(a). Kí ni gbolóhùn ajákálẹ‌?

Gbolóhùn ajákálẹ‌ ni gbolóhùn tí a fi ń sọ ohun tó ti ṣẹlẹ‌ káàkiri.

5(b). Ṣe àgbékalẹ‌ àwọn ọ‌rọ‌ wọ‌nyí

(i) ṣùgbọ‌n — Asopò

(ii) àmó — Asopò

(iii) bẹ‌ẹ‌ ni — Asopò

(iv) sì — Asopò

(v) yàlá…tàbí — Asopò

(vi) tábì/àbí — Asopò

(vii) àti — Asopò

(viii) pẹ‌lú — Asopò

*2026 WAEC YORUBA ANSWER*

👇👇👇👇👇👇👇👇👇