Arewa Tarihi

Arewa Tarihi Contact information, map and directions, contact form, opening hours, services, ratings, photos, videos and announcements from Arewa Tarihi, Abuja.

Wannan hoto ne na Kyaftin Johnson Aguiyi-Ironsi, wanda daga baya ya zama Janar, a lokacin da yake aiki a matsayin mataim...
12/09/2026

Wannan hoto ne na Kyaftin Johnson Aguiyi-Ironsi, wanda daga baya ya zama Janar, a lokacin da yake aiki a matsayin mataimaki ga Sarauniya Elizabeth II a ziyarar da ta kai Najeriya a shekarar 1956.

Aikin da ya gudanar a lokacin ziyarar ya kasance wani abin alfahari da ya ƙara ɗaukaka martabar Najeriya. Saboda irin hidimar da ya yi, an karrama Aguiyi-Ironsi da lambar yabo ta Member of the Royal Victorian Order (MVO).

Shekaru goma bayan wannan ziyara, a watan Janairu 1966, Aguiyi-Ironsi ya zama Shugaban Ƙasar Najeriya na farko a mulkin soja, bayan juyin mulkin da sojoji s**a yi.

Daga matsayin mataimakin Sarauniya a 1956, zuwa Shugaban Ƙasa a 1966 tarihi yana da abubuwan mamaki

Laftanar Buhari da Manjo Bamigboye a lokacin Yakin Basasar Najeriya, 1967–1970Wannan hoto yana nuna Laftanar Buhari riƙe...
11/09/2026

Laftanar Buhari da Manjo Bamigboye a lokacin Yakin Basasar Najeriya, 1967–1970

Wannan hoto yana nuna Laftanar Buhari riƙe da cokali, yayin da Manjo Bamigboye ke duba ingancin abincin da aka kawo wa sojoji a fagen daga, a lokacin Yakin Basasar Najeriya, wanda ya gudana daga shekarar 1967 zuwa 1970.

Hoto ne da ke nuna wani ɓangare na rayuwar sojoji da yadda ake kula da abinci a lokacin yakin.

Tahirin Farfesa Emeritus Umaru Shehu, CON, CFR an haife shi a ranar 8 ga Disamba 1930 a Maiduguri, Jihar Borno. Ya taso ...
11/09/2026

Tahirin Farfesa Emeritus Umaru Shehu, CON, CFR an haife shi a ranar 8 ga Disamba 1930 a Maiduguri, Jihar Borno. Ya taso ne a lokacin da ilimin zamani yake fara samun gindin zama a Arewacin Najeriya.

Karatunsa
Ya fara karatunsa a Maiduguri, inda ya yi Elementary School daga 1935 zuwa 1940, sannan Middle School daga 1941 zuwa 1943. Daga nan ya shiga Kaduna College a Zariya daga 1944 zuwa 1947.

A shekarar 1948 ya shiga University College Ibadan, inda yake cikin ɗaliban farko na bangaren Medicine. Ya yi karatunsa na farko a Ibadan, sannan ya tafi University of Liverpool a Birtaniya domin ci gaba da horon likitanci. A ƙarshe ya samu digirinsa na likitanci (MBBS) daga University of London.

Farkon aikin likitanci
A shekarar 1957, ya fara aiki a matsayin likita a Southport Infirmary da ke Birtaniya. Daga baya ya dawo Najeriya ya shiga aikin gwamnati.

Ya rike mukamai daban-daban a fannin lafiya, daga Medical Officer zuwa Senior Medical Officer, Principal Medical Officer, sannan Assistant Chief Medical Officer da Chief Medical Officer a bangaren Preventive Services.

Aikin jami'a da ABU
A shekarar 1968, an ba shi damar zama babban jami'i a Ma'aikatar Lafiya ta North-Eastern State, amma ya ƙi wannan mukamin saboda ya fi son shiga harkar koyarwa da bincike.

Sai ya koma Ahmadu Bello University (ABU), Zariya, inda ya zama Reader kuma Acting Head na Department of Community Medicine. A shekarar 1970 ya zama Professor of Community Medicine.

Ya kuma rike mukaman:
Shugaban Department of Community Medicine
Director, Institute of Health
Deputy Vice-Chancellor
Pro-Vice-Chancellor (Academic)
An san shi da kasancewa ɗaya daga cikin manyan jagororin kafa da bunƙasa Community Medicine a Najeriya.

Daga 1978 zuwa 1980, Farfesa Umaru Shehu ya zama Vice-Chancellor na University of Nigeria, Nsukka (UNN). A lokacin mulkinsa ya taka rawa wajen bunƙasa harkokin ilimi da gudanar da jami'

Aikin World Health Organization (WHO)
Farfesa Umaru Shehu ya kuma yi aiki tare da World Health Organization (WHO) na tsawon shekaru.
Ya rike mukamai da s**a haɗa da WHO Programme Coordinator/Representative a Najeriya, sannan ya jagoranci wasu shirye-shiryen kiwon lafiya na WHO a matakin ƙasa da na ƙasa da ƙasa. Ya kuma yi aiki a Ethiopia a matsayin wakilin WHO.

Jami'ar Maiduguri
A University of Maiduguri, ya kasance Honorary Consultant Physician, sannan aka nada shi Professor Emeritus of Community Medicine a shekarar 2000.
Ya kuma zama Provost, College of Medical Sciences daga 1991 zuwa 1993, sannan Sole Administrator na University of Maiduguri daga 1993 zuwa 1994.

Wasu manyan mukamai
Farfesa Umaru Shehu ya kuma rike wasu manyan mukamai a Najeriya, ciki har da:
Chairman, Board of Management, University College Hospital (UCH), Ibadan — 1991–1994
Pro-Chancellor, Bayero University Kano — 1993–1996
Pro-Chancellor, University of Lagos — 1996–1999
Shugaban wasu hukumomi da kungiyoyin kiwon lafiya na ƙasa.

Rasuwarsa
Farfesa Umaru Shehu ya rasu a Maiduguri ranar 2 ga Oktoba 2023, yana da shekaru 92. Rasuwarsa ta jawo jimami sosai a tsakanin malaman jami'o'i, likitoci da sauran al'ummar Najeriya.

Allah Ya jiƙan Farfesa Umaru Shehu da rahama, Ya gafarta masa kura-kuransa, Ya haskaka kabarinsa, Ya sa Aljannatul Firdausi ce makomarsa. Allah Ya ba iyalansa, ’yan uwansa da ɗalibansa haƙurin rashinsa. Amin Ya Rabbal Alamin.

Wannan wani hoto ne na marigayi Sarkin Gombe, Alhaji (Dr.) Shehu Usman Abubakar, CFR, a lokacin da yake miƙa doki a mats...
11/09/2026

Wannan wani hoto ne na marigayi Sarkin Gombe, Alhaji (Dr.) Shehu Usman Abubakar, CFR, a lokacin da yake miƙa doki a matsayin kyauta ga tsohon Gwamnan Jihar Bauchi, Chris Abutu Garuba, a fadarsa.

An ɗauki wannan hoto a shekarar 1986, inda yake nuna irin kyakkyawar alaƙa da mutunta juna da ke tsakanin shugabannin gargajiya da na gwamnati a wancan lokaci

FARFESA TA FARKO A CIKIN MATA A TARIHIN NAJERIYA  ADETOWUN OMOLARA OGUNSEYEIta ce mace ta farko da ta zama Farfesa a tar...
09/09/2026

FARFESA TA FARKO A CIKIN MATA A TARIHIN NAJERIYA ADETOWUN OMOLARA OGUNSEYE

Ita ce mace ta farko da ta zama Farfesa a tarihin Najeriya, kuma sunanta Adetowun Omolara Ogunseye

An haife ta a watan Disamba na shekarar 1926 a birnin Benin Jihar Edo ga iyayen da s**a fito daga Jihar Ogun

A shekarar 1946, ta zama ɗaliba mace ta farko a Yaba College of Technology, sannan ta zama mace ta farko da ta kammala karatu a wannan makaranta inda ta samu Diploma a shekarar 1948

Baya ga kasancewarta mace ta farko da ta zama Farfesa a Najeriya, ita ce kuma Farfesa ta farko a fannin Library and Information Services a ƙasar.

Haka kuma, Ogunseye ita ce mace ƴar Najeriya ta farko da ta samu digiri daga Jami’ar Cambridge. Ta kasance mai fafutukar kare haƙƙoƙin mata da inganta matsayin mata a cikin al’umma.

An ba ta gurbin karatu (scholarship) domin yin karatun Geography a Newnham College, Jami’ar Cambridge, inda ta samu digirin BA a 1952 da kuma MA a 1956. A lokacin, ta zama mace ƴar Najeriya ta farko da ta yi karatu a wannan kwaleji.

Daga baya, ta sake samun digiri na biyu a fannin Library Science daga Simmons College da ke Massachusetts, Amurka, a shekarar 1962.

A shekarar 1973, ta zama Farfesa a Jami’ar Ibadan. Daga 1977 zuwa 1979, an naɗa ta Shugabar Faculty of Education a wannan jami’a

Ta kuma kafa tarihi a matsayin mace ta farko da ta zama Dean a wata jami’a a Najeriya.

Tarihin Adetowun Omolara Ogunseye ya kasance babban abin alfahari, musamman wajen nuna irin gudunmawar da mata s**a bayar wajen ci gaban ilimi da ƙasa baki ɗaya.

09/09/2026

Buhari × Shagari🧏

Tinubu Ya Yi Jimamin Rasuwar Sarkin Gumel, Tare da Jinjinawa Shekaru 46 Na MulkinsaShugaban Ƙasa Bola Ahmed Tinubu ya ba...
09/09/2026

Tinubu Ya Yi Jimamin Rasuwar Sarkin Gumel, Tare da Jinjinawa Shekaru 46 Na Mulkinsa

Shugaban Ƙasa Bola Ahmed Tinubu ya bayyana alhininsa bisa rasuwar Sarkin Gumel, Mai Martaba Alhaji Dr. Ahmed Muhammad Sani II, CON, wanda ya rasu a ranar Alhamis, 3 ga Satumba, 2026, a birnin Alkahira na ƙasar Masar.

A cikin wata sanarwa da Mai Bai wa Shugaban Ƙasa Shawara na Musamman kan Yaɗa Labarai da Dabarun Sadarwa, Bayo Onanuga, ya fitar a ranar Alhamis, Shugaba Tinubu ya miƙa ta’aziyyarsa ga iyalan marigayin, Majalisar Masarautar Gumel, gwamnati da al’ummar Jihar Jigawa, da kuma daukacin masarautun gargajiya na Najeriya.

Shugaban Ƙasan ya bayyana rasuwar Sarkin Gumel a matsayin ƙarshen wani muhimmin tarihi, yana mai cewa marigayin ya hau gadon sarautar Gumel a ranar 16 ga Disamba, 1980, inda ya yi kusan shekaru 46 yana mulki a matsayin sarki na 16 na masarautar.

Ya ce tsawon shekarun mulkinsa sun sanya marigayin cikin sarakunan gargajiya na farko da s**a fi dadewa kan karagar mulki kuma s**a fi samun girmamawa a Najeriya.

Shugaba Tinubu ya kuma bayyana marigayin a matsayin ƙwararren malami, ma’aikacin gwamnati kuma ɗan kishin ƙasa, wanda gudummawarsa ga al’umma ta wuce iyakokin fada.

Kafin ya zama sarki, Alhaji Ahmed Muhammad Sani II ya yi aiki a Hukumar Native Authority ta Gumel, Hukumar Shige da Fice ta Najeriya, sannan ya kasance babban jami’i a Ofishin Gundumar Kazaure.

Tsakanin shekarar 1978 zuwa 1980, ya kasance Kwamishinan Yaɗa Labarai, Harkokin Cikin Gida da Al’adu na tsohuwar Jihar Kano.

A lokacin da yake wannan matsayi ne aka kafa jaridar Triumph Newspaper, tashar talabijin ta CTV 67 wadda daga baya ta zama ARTV, tare da faɗaɗa ayyukan Radio Kano. Wadannan kafafen yaɗa labarai na daga cikin muhimman cibiyoyin yaɗa bayanai a Arewacin Najeriya har zuwa yau.

Shugaba Tinubu ya ce a lokacin da yake kan karagar sarautar Gumel, Alhaji Sani II ya sauya masarautar zuwa abin koyi wajen samar da zaman lafiya da ci gaba.

Ya bayyana shi a matsayin uba ga kowa, mai hikima da kuma mai kula da al’adun al’umma, wanda ya sadaukar da tsawon mulkinsa wajen inganta ilimi, karatun addinin Musulunci, haɗin kan al’ummomi daban-daban da kuma kare al’adun masarautar Gumel, wadda na daga cikin tsofaffin masarautun Arewacin Najeriya.

Shugaban Ƙasan ya ce a Jihar Jigawa, salon jagorancin marigayin mai natsuwa, taka-tsantsan da kuma haɗa kan jama’a ya taimaka wajen samar da kwanciyar hankali a tsawon shekarun da jihar ta fuskanci sauye-sauyen siyasa da matsalolin tsaro.

Ya ƙara da cewa marigayin ya kasance abokin hulɗa na gari wajen samar da zaman lafiya da ci gaban al’umma, tare da fifita jin daɗin jama’arsa a kan komai.

Shugaba Tinubu ya ce Najeriya ta yi babban rashi na wani fitaccen shugaban gargajiya, wanda za a yi kewar shawarwarinsa masu hikima, musamman a wannan lokaci da ƙasar ke ci gaba da dogaro da tasirin shugabannin gargajiya wajen ƙarfafa haɗin kan ƙasa.

Shugaban Ƙasan ya roƙi Allah Ya gafarta wa marigayin kurakuransa, Ya karɓi kyawawan ayyukansa, Ya kuma ba shi Aljannar Firdausi.

Ya kuma roƙi Allah Ya bai wa iyalan marigayin, Masarautar Gumel da al’ummar Jihar Jigawa ƙarfin jure wannan babban rashi da ba za a iya maye gurbinsa ba.

Sir Abubakar Tafawa Balewa a lokacin ziyararsa zuwa ɗakin daukar shirye-shiryen ENTV a Enugu, a shekarun 1960Wannan hoto...
08/09/2026

Sir Abubakar Tafawa Balewa a lokacin ziyararsa zuwa ɗakin daukar shirye-shiryen ENTV a Enugu, a shekarun 1960

Wannan hoto na tarihi ya nuna marigayi Sir Abubakar Tafawa Balewa, Firayim Ministan Najeriya na farko, a lokacin da ya kai ziyara ɗakin shirye-shiryen ENTV da ke Enugu a farkon shekarun 1960

Hoton na daga cikin abubuwan tarihi da ke tunatar da mu irin rawar da kafafen yaɗa labarai s**a taka a farkon shekarun Najeriya bayan samun ’yancin kai

Alhaji Abubakar Ladan  Sakataren Gwamnatin Jihar KadunaWannan hoto ne na Alhaji Abubakar Ladan, wanda ya riƙe muƙamin Sa...
08/09/2026

Alhaji Abubakar Ladan Sakataren Gwamnatin Jihar Kaduna

Wannan hoto ne na Alhaji Abubakar Ladan, wanda ya riƙe muƙamin Sakataren Gwamnatin Jihar Kaduna daga shekarar 1990 zuwa 1992.

A wannan lokaci, ya kasance ɗaya daga cikin manyan jami’an gwamnatin jihar, inda ya taka rawa wajen gudanar da harkokin gwamnati da ayyukan mulki a Jihar Kaduna

Hotuna irin wannan suna taimaka mana wajen fahimtar tarihin shugabanci da ci gaban Arewa a shekarun baya

Babu abin da ya ke natsar da zukata kuma ya hutar da rayuka face komawa ga AllahProf. Muhd Sani Umar R/Lemo  HAFIZAHULLA...
08/09/2026

Babu abin da ya ke natsar da zukata kuma ya hutar da rayuka face komawa ga Allah

Prof. Muhd Sani Umar R/Lemo HAFIZAHULLAH

Hasken Sunnah TV
07-09-2026

Address

Abuja

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Arewa Tarihi posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share