14/08/2026
LEADER INSIGHT №4
AI ХҮҮХДИЙН ИРЭЭДҮЙГ ХЭРХЭН ӨӨРЧИЛЖ БАЙНА ВЭ?
Хэдхэн жилийн өмнө бид хүүхдүүдээ “компьютер сайн ашигладаг” болгох тухай ярьдаг байлаа. Харин өнөөдөр энэ ойлголт хангалтгүй болжээ.
AI мэдээлэл хайх, бичих, орчуулах, зураг бүтээх, программчлал, өгөгдөл боловсруулах зэрэг олон ажлыг хүний өмнөөс эсвэл хүнтэй хамтран гүйцэтгэж эхэллээ. Тиймээс ирээдүйн гол асуулт “Хүүхэд AI ашиглаж чадах уу?” биш, харин:
“AI ашиглаж байхдаа хүүхэд өөрөө сэтгэж, асууж, шалгаж, шийдвэр гаргаж, бүтээж чадах уу?” гэдэг асуулт болж байна.
AI ажлын байрыг устгах уу, эсвэл өөрчлөх үү?
Энд нэг чухал ялгаа бий. AI бүх мэргэжлийг нэг дор орлохгүй. Харин мэргэжил бүрийн доторх ажлуудын бүтэц өөрчлөгдөж байна.
Олон улсын хөдөлмөрийн байгууллага (ILO)-ын 2025 оны судалгаагаар дэлхийн 4 ажилтан тутмын 1 нь generative AI-ийн нөлөөнд тодорхой хэмжээгээр өртөх мэргэжилд ажиллаж байна. Гэхдээ ILO-ийн гол дүгнэлт нь “ажлын байр бөөнөөр алга болно” гэхээсээ илүү ихэнх ажил өөрчлөгдөнө гэсэн санаа юм.
Бодит ажлын орчинд ч өөрчлөлт харагдаж эхэлжээ. Microsoft Research-ийн 6,000 ажилтныг хамарсан туршилтаар AI хэрэгсэл ашигласан ажилтнууд долоо хоногт имэйлд зарцуулдаг цагаа ойролцоогоор 3 цагаар буюу 25%-иар багасгаж, баримт бичиг боловсруулах ажлаа ч тодорхой хэмжээнд хурдан хийсэн байна.
Өөрөөр хэлбэл ирээдүйд зөвхөн “би үүнийг өөрөө хийж чадна” гэдэг чадвараас гадна “AI-тай хамтран үүнийг илүү сайн хийж чадна” гэдэг чадвар үнэ цэнтэй болно.
Тэгвэл хүүхдэд ямар чадвар хамгийн хэрэгтэй болох вэ?
AI хүчирхэг болох тусам хүний сэтгэх чадварын үнэ цэн буурахгүй, харин улам өснө.
UNICEF өнөөгийн хүүхдүүдэд AI literacy, дижитал болон computational thinking-ийн зэрэгцээ шүүмжлэлт сэтгэлгээ, хамтын ажиллагаа, нийгэм-сэтгэл хөдлөлийн чадвар чухал болохыг онцолж байна.
AI хүүхдийн сурах үйл явцыг гайхалтай дэмжиж чадна. Гэхдээ буруу хэрэглэвэл эсрэг үр дагавартай.
Хүүхэд бодлогын хариуг AI-аас шууд авбал даалгавар дуусна.
Харин “Яагаад?”, “Өөр аргаар бодож болох уу?”, “Энэ хариу буруу байж болох уу?”, “Ямар эх сурвалжаар батлах вэ?” гэж AI-тай ажиллавал суралцах үйл явц эхэлнэ.
AI бол хариултын машин биш — сэтгэх түнш байх ёстой.
Жишээ нь хүүхэд AI-аас:
“Энэ даалгаврыг хийгээд өг.”
гэж асуухын оронд:
✓ “Надад шууд хариуг хэлэхгүйгээр бодох дарааллыг тайлбарла.”
✓ “Миний гаргасан шийдлийн сул талыг ол.”
✓ “Энэ мэдээллийг ямар эх сурвалжаар шалгаж болох вэ?”
✓ “Эсрэг байр сууринаас гурван асуулт тавь.”
✓ “Миний санааг сайжруулахад тусла, гэхдээ эцсийн хувилбарыг миний өмнөөс бүү хий.”
гэж ашиглаж сурах нь илүү үнэ цэнтэй.
UNESCO ч боловсрол дахь generative AI-г хүний оролцоо, насанд тохирсон хэрэглээ, нууцлал, ёс зүйг хамгаалсан, суралцах үйл явцыг дэмжих хэлбэрээр ашиглахыг зөвлөж байна.
Хүүхдүүд AI-тай аль хэдийн хамт өсөж, хөгжиж байна.
Энэ бол ирээдүйн асуудал биш.
UNICEF-ийн 2026 оны мэдээллээр судалсан 10 улсын өгөгдөлд тулгуурлан дор хаяж 20 сая хүүхэд AI хэрэглэсэн, хүүхдүүд AI технологийг насанд хүрэгчдээс 3 дахин хурдан нэвтрүүлж байгаа гэж тооцжээ. Мөн ойролцоогоор 13 сая хүүхэд AI-г суралцах болон гэрийн даалгавартаа ашиглаж байгаагаа мэдээлсэн байна.
Stanford-ийн 2025 AI Index-д компьютерын шинжлэх ухааны багш нарын 81% нь AI ашиглах болон AI-ийн талаар суралцахыг суурь боловсролын нэг хэсэг байх ёстой гэж үзсэн ч ахлах сургуулийн CS багш нарын талаас цөөн нь AI заахад өөрсдийгөө бэлтгэгдсэн гэж үзсэн байна.
Тиймээс сургууль AI-г хориглоод асуудлыг шийдэхгүй. Харин хэрхэн зөв ашиглахыг заах шаардлагатай.
Технологи хөгжих тусам боловсролын хамгийн үнэ цэнтэй зүйл нь технологи өөрөө биш байж мэднэ.
Сэтгэх.
Асуух.
Нотлох.
Бүтээх.
Хамтран ажиллах.
Ёс зүйтэй шийдвэр гаргах.
Эдгээр нь хүүхдийг нэг программд биш, өөрчлөгдөж байгаа бүхэл бүтэн ирээдүйд бэлтгэнэ.
AI хүүхдийн сэтгэхүйг орлох ёсгүй.
Харин хүүхдийн сэтгэх, судлах, бүтээх боломжийг улам тэлэх ёстой.
