The Environmental Fellowship Program (EFP) is a seven month program for young professionals interested in acquiring an increased awareness and understanding of issues affecting the conservation and security of the Mongolian ecosystem. Байгаль Орчны Манлайлагч Хөтөлбөр нь Монголын экосистемийн хамгаалалт, хадгалалт, аюулгүй байдлын талаарх ойлголт, мэдлэгээ нэмэгдүүлэх зорилготой залуу боловсон хүчинд зориулсан 7-8 сар үргэлжлэх хөтөлбөр юм. Хөтөлбөрт шалгарсан 18-20 залуус Монгол орны экологийн үнэт өвийг хамгаалах ба хадгалах үйлсэд манлайлах үүрэг гүйцэтгэгчид болон оролцоно.
Хөтөлбөрийн турш оролцогчид тулгамдсан сэдвээр гадаад ба дотоодын мэргэжилтнүүдийн хичээл лекцэнд хамрагдаж, ангид сурснаа биетээр харах боломжийг сэдэвчилсэн аяллын хүрээнд эдэлнэ. Хичээл сургалтын гол чиглэл нь Монгол орны эдийн засгийн аюулгүй байдал нь байгалийн баялаг, эрчим хүч, эрүүл мэндийн салбартай хэрхэн уялдан холбогдож буй талаар байх болно. Эдгээр мэргэжлийн талын хичээл сургалтаас гадна оролцогчид нь ирээдүйд салбар салбартаа байгаль орчинд ээлтэй нөлөө үзүүлдэг шийдвэр гаргагчид, манлайлагчид болно гэдэг үүднээс манлайлал, удирдах чадварыг хөгжүүлэх нэмэлт хичээлүүд багтсан байгаа билээ.
Хөтөлбөрийн бүтэц
Оролцогчид хөтөлбөр үргэлжлэх 7-8 сарын хугацаанд лекц, семинар хэлбэрээр явагдах хичээлүүдэд хамрагдана. Хичээлүүд долоо хоногт нэг удаа Зориг сан эсвэл бусад тохиромжтой хичээлийн байранд явагдах юм.
Мөн ангид сурсан мэдлэгээ амьдрал дээр баталгаажуулах үүднээс сэдэвчилсэн аяллууд зохион байгуулж байгаль орчин нь ашиглалтын явцад нөлөөнд өртсөн газруудтай биечлэн танилцах болно. Хөтөлбөрийн өөр нэг онцлог хэсэг нь оролцогчдын өөрсдийнх нь санаачлан хэрэгжүүлэх бичил төслүүд байгаа юм.
Нийт оролцогчид гурван багт хуваагдаж, баг бүрт олгосон багахан санхүүжилтийн хүрээнд нийгэмд тустай төсөл хэрэгжүүлнэ.
Хөтөлбөрийн хуваарь
Байгаль Орчны Манлайлагч Хөтөлбөр нь ерөнхий асуудал, хотжилтын асуудал, уул уурхай, биологийн олон янз байдал ба манлайлал гэсэн таван үндсэн хэсэгт хуваагдаж байгаа юм.
Ерөнхий асуудлын хүрээнд оролцогчид Засийн газар, Ерөнхийлөгчийн Тамгын газар, Улсын Их Хурал хийгээд бусад томоохон байгаль орчны байгууллагуудын (Байгаль Орчны Иргэний Зөвлөл гэх мэт) төлөөлөлтэй уулзаж байгаль орчны талаарх ерөнхий мэдлэгийг олж авах буюу бататгана.
Манлайллын хичээлийг мэргэшсэн туршлагатай багш нар заах бөгөөд бүх семинарууд нь үзэл бодол, үйл хэргээ амжилттайгаар хэрэгжүүлж чадах манлайлагчдыг бэлтгэн гаргахад зориулагдсан болно.
Үлдсэн 3 хэсгийн хичээлүүдийг заахдаа бодлогын ба хэрэгжилтийн гэсэн 2 өнцгөөс авч үзэн заах юм.
Бодлогын өнцгөөс авч үзнэ гэдэг нь бодлого боловсруулах түвшинд асуудал хэрхэн авч хэлэлцэгддэгийг заах бөгөөд энэ нь оролцогчдод байгаль орчны хууль дүрмүүдийг ямар бодлого логик, шат дараалалтайгаар явагддагийг ойлгоход өндөр ач холбогдолтой байх нь дамжиггүй.
Хэрэгжилтийн өнцгөөс авч үзнэ гэдэгт аливаа компани, хувийн хэвшлүүдийг төлөөлж зочид уригдах бөгөөд байгаль орчны асуудалд тэдний өнцгөөс хэрхэн хандаж буйг ойлгуулна.
Хотын иргэдийн өдөр тутам тулгарч буй олон асуудлыг бид хотжилтын асуудлын хэсэгтээ хөндөх юм. Энэ нь хүн ам хэт олширч эрчим хүчний хомсдолд өртөж буй Улаанбаатар хотын иргэдэд нэн хамааралтай.
Уул уурхайн хэсэгт Монгол орон дахь уул уурхайн салбарын огцом өсч буй нэр хүнд, явц ба гарах үр дагаврын талаар ярилцана. Уул уурхайн салбарын хөгжлөөс үүдэн гарах эдийн засгийн таатай нөхцөл ба байгаль орчны бохирдлын хоорондох уялдаа холбоо, сонголтын талаар төвийг сахьсан байр сyyрьнаас хандан асуудал дэвшүүлнэ. Энэ хэсгийн хүрээнд уул уурхайн олборлолт явагдаж буй талбарууд руу зочилж, биечлэн танилцана.
Биологийн олон янз байдлын хүрээнд Монгол оронд хүндээр тулгарч буй биологийн төрөл зүйлийн усталт, хомсдол эрсдлийн талаар дурьдах юм.
Биологийн төрөл зүйлийн усталт нь цаг уурын өөрчлөлт, бэлчээрийн зүй зохисгүй ашиглалт, хулгайн ан агнуур, мод зөвшөөрөлгүй огтлох зэрэг хүний үйл ажиллагаатай хэрхэн холбогдож буй талаар голчлон ярилцана.
Хөтөлбөрөөс гарах үр дүн
Хөтөлбөрөөс бид дараах үр дүнг гарна хэмээн зорьж байна. Үүнд:
Монгол оронд тулгарч буй байгаль орчны хамгийн тулгамдсан асуудлуудын талаарх ойлголтоо дээшлүүлэх
Байгаль орчны тулгамдсан асуудлуудын эсрэг үйл ажиллагаа явуулж буй байгууллагууд, тэдний хоорондын хамтын ажиллагаа, үүрэг, эрх мэдлийн талаар мэдлэгтэй болох
Өөрсдийн салбарт эрхэлдэг ажил үүргээ нийгмийн бусад салбартай холбож, тэдэнд таниулах
Байгаль орчны тулгамдсан асуудлын эсрэг өндөр иргэний үүрэг хариуцлагатай болох
Байгаль Орчны Манлайлагч Хөтөлбөрийн хамт олны нэгдсэн сүлжээг бий болгох
Хөтөлбөрийн хүрээнд багаар хамтарч гүйцэтгэсэн төсөл, манлайллын хичээлүүдэд хамрагдсанаар олж авах удирдагч хүний өөртөө итгэх итгэл болон бусад төлөв шинжүүдийг хүн нэг бүр эзэмших
Эл хөтөлбөрийг Ньюком групп, Хасбанк, The Nature Conservancy болон Монгол дахь Рио Тинто компаниуд ивээн тэтгэсэн болно.
