ERDENES STUDY ROOM

Ч.ХҮРЭЛБААТАР: БИ 40 НАСАНДАА ШАТРЫН УЧРЫГ ОЛЖ, 50 ХҮРЧ ФИЛОСОФИЙГ НЬ ОЙЛГОСОН

♟♟♟ Нэгэн цаг үед Дэлхийн шатрын олимпиадад дөрвөн удаа амжилттай оролцож явсан ОУХМ Ч.Хүрэлбаатартай уулзаж ярилцлаа.

♟♟♟ 1975 бил үү, 1976 он байна уу, албан ёсоор Булган аймгийн Соёлын ордонд аймгийн шилдэг найман хүнтэй өрөг харахгүй зэрэг тоглож долоо хожиж нэг хожигдсон. Энэ тухай аймгийн Дэвшилт сонинд сурвалжлагч Мяхлай маш дэлгэрэнгүй нийтлэл бичсэн. Энэ талаар Спортын мэдээ сонинд нийтлэгдсэн. Тухайн үед дэлхийн рекорд 52 өрөг дээр харахгүй тоглосон байдаг юм. Би болдог сон бол ядахдаа 30 өрөг дээр тоглох боломж байсан л даа. Гэхдээ миний найман өрөг дээр харахгүй тоглосныг албан ёсоор хэн ч Монголд эвдээгүй.

♟♟♟ Хөдөө ажиллаж байхдаа улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд 1980, 1982, 1984, 1986 онд оролцсон. Тэр үед Булган, Хөвсгөл аймагт Монголын хамгийн сайн гурван шатрын мастер ажиллаж амьдарч явсан юм шүү. Тухайлбал Булган аймагт Ш.Дэчин бид хоёр, Хөвсгөл аймагт спортын мастер Г.Пүрэвдорж гуай байсан. Улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцохын тулд Булган аймгаас Ш.Дэчин бид хоёрын нэг шалгарах, бүсийн тэмцээнээс Г.Пүрэвдорж гуай бид хоёрын аль нэг нь гардаг хэцүү үе байлаа.

♟♟♟ 1996 оноос шатрын онол, практик өргүүдтэй 20 ном, сурах бичиг хэвлүүллээ. 2016 оноос БНХАУ-ын Өвөр монголын өөртөө засах орны Хөлөнбуйр, Ордос хошуунд шатрын багш, дасгалжуулагчаар ажилласан. Ер нь би бараг оюутан болтлоо ном үзээгүй шахуу шатар тоглосон. Би 40 нас хүрч шатрын учрыг олж, 50 хүрч философийг нь ойлгосон гэж боддог. Шатрын сайхан нүүдлүүдийг харах нэг өөр. Харин шатрын нарийн зүй тогтлыг ойлгож, нүүж сурахад олон жилийн хөдөлмөр хэрэгтэй. Шатарт гараа, дунд үе, төгсгөлийн 9-10 зарчим байдаг. Үүнийг төгөлдөр эзэмших ёстой.

🔗 https://erdenettoday.mn/art/6274

Шатрын спортоор хичээллэснээр хүртэх 9 эерэг нөлөө Шатрын спорт нь оюуны чадавхыг илтгэж, тархины дасгал болдгоороо онцлогтой. Тэгвэл шатрын спортоор сонирхон хичээллэсэн хүн дараах эерэг өөрчлөлтийг мэдэрдэг аж.

"Хамгийн сайн ээж аав ч өдөрт багадаа 20 алдаа гаргадаг" гэж Данийн алдарт гэр бүлийн сэтгэл засалч J. Juul хэлсэн байдаг. Мэдээж 20 удаа загнаж, цохихыг хэлээгүй, хүүхдийнхээ хэлж байгааг анзаарахгүй өнгөрсөн, буруу, дутуу ойлгосон, үгүй, чадахгүй, дараа болоё гэж хэлж урмыг нь хугалсан, чанга дугарч, үл тоож харсан, эсвэл өмнүүр нь орж суралцах боломжыг нь хаасан, нөгөө хүүхдээ илүүд үзсэн гэх мэт бидний өөрсдөө анзаарсан болон анзаараагүй алдаануудыг хэлж байгаа.

Энэ мэтээр бид олон л алдаа хийж байгаа, хийх ч болно. Бидний үг, үйлдэл тухайн нөхцөлд хамгийн зөв нь байсан ч хүүхэд маань үүнийг яаж харж, хэрхэн хүлээж авахыг бид мэдэхгүй, тэрэнд нөлөөлж чадахгүй.

"Бид огт алдаа гаргадаггүй төгс ээж аав байсан бол хүүхэд маань алдаа гаргачихаад өөрийгөө энэ гэр бүлийн хамгийн тэнэг, бүтэлгүйгээр мэдрэх байсан. Алддаггүй хүүхэд байхгүй, хүүхдүүд маш олон алддаг. Энэ болгондоо ингэж мэдэрвэл ямар аймшигтай вэ" гэж Германы хүүхэд, гэр бүлийн талаар бичдэг сэтгүүлч N. Imlau ч бичсэн байдаг. (Алдаагаа нуудаг, хүлээн зөвшөөрдөггүй ээж аав байх ч үүнд хамаатай.)

Шинжлэх ухаан талаасаа ч байнгын 100% байхыг хичээх нь урт хугацаандаа үр дүнгүй, тэр бүү хэл хортой буюу харин ч эсрэг үр дүн үзүүлдэг учраас 80/20-н зарчмыг зөвлөдөг дөө. J. Juul-н дээр хэлсэн "хамгийн сайн ээж аав" гэдэг нь ч үүнтэй холбоотой. Өөрөөр хэлбэл хүүхэд биднээс төгс ээж аав байхыг шаарддаггүй. Тэр олон алдааг хийж байсан ч бид хүүхдүүддээ хамгийн сайн ээж аав нь байж болдог. Гэр бүлийн маань уур амьсгал, бидний хүүхдүүдтэйгээ харилцах харьцаа ерөнхийдөө дулаахан, дотно бол тэд бидний олон алдааг уучилж чаддаг.

Сайн ээж аав байх гэдэг нь хүүхдүүдээ байнга эрүүл хооллож, чихэр, ундаа, гар утас, эмнээс хол өсгөж, дандаа хамт эко модон, оюун ухааныг нь хөгжүүлсэн тоглоомоор тоглож, орой болгон ном уншиж өгч, олон жил өөрөө харах тухай биш. Хэрэгцээтэй бүх зүйлээр нь хангаж, хамгийн сайн, үнэтэй сургууль, цэцэрлэгт сургахын нэр бол бүр биш. Нөхцөл тавихгүй хайрлаж байгаа нэрээр огт үгүй гэж хэлэхгүй, хязгаар хариуцлага мэдрүүлэхгүй өсгөхийг, найз шиг нь байна гээд бүх зүйлээ хуваалцахыг ч хэлэхгүй.

Сайн ээж аав гэдэг нь товчхондоо хүүхдээ ХЭН БЭ гэдгийг үнэн сэтгэлээсээ сонирхож, мэдэхийг хүсэж, түүнд нь тааруулж харилцдаг (харилцахыг хичээдэг) байхыг л хэлдэг. Хүүхэд маань ХЭН Ч БАЙСАН байгаагаар нь хүлээн зөвшөөрч, энэ байгаагаараа л хүүхэд маань зөв гэж итгэдэг, итгүүлдэг байхыг хэлдэг.

Сайн ээж аав байсан гэдгийг маань хүүхдүүд маань дэлхийн топ сургуульд тэтгэлэгтэй суралцахаар болсон нь ч юмуу, сайн ажилд орж, сайхан харагдахаар амьдарч байгаа нь илэрхийлэхгүй.

Өнөөдрийн бидний гаргаж байгаа үйлдэл, шийдвэрүүдийн маань үр дүн, ирээдүйн хүүхэд бидний харилцааг тодорхойлох болохоор, насанд хүрсэн хүүхдүүд маань бидэн дээр өрөвдсөндөө, гэмшсэндээ, айсандаа, ёстойдоо биш, хамт байхыг ХҮССЭНДЭЭ ирдэг байх нь л сайн ээж аав байсныг маань харуулах байх.

#жижигхэнхүмүүс

Шинэ ондоо олон сайхан зорилт тавиад ч, тэднийгээ биелүүлээгүй тэр оноо үддэгийн шалтгаан нь шинэ хүслийн маань эсрэг хамаагүй хүчтэй ажиллаад байдаг хуучин дадал зуршлууд.

Ухамсарт БИ хэчнээн хүсээд ч далд ухамсарт "Турах хэцүү шдээ", "Өдий насанд хэл сурна гэж юу байхав дээ", "За би чадахгүй биз дээ" гэсэн итгэл үнэмшлүүд байгаа бол нэг мэдэхэд л эдгээр үнэмшлүүдээр удирдуулаад амьдарчихсан, ирэх жил ахиад л "Турнаа", "Хэл сурнаа" гээд сууж л байна.

Ухамсараа дагаад "хүүхдүүдтэйгээ зөв харьцаж байна" гэсэн зорилгоо биелүүлэхээр явж байтал, стресстэй өдрүүд ирэхэд далд ухамсар гарч ирээд "Харж байна уу. Чи бид 2 худлаа. Яршиг өмнөхөөрөө л яв. Ингээд яваад болоод л ирсэн шдээ" гэж хэлдэг.

Учир нь далд ухамсар биднийг жаргалтай байлгахын төлөө биш, амьд гаргахын төлөө л байгаа учраас. Сайн мэдээ нь гэвэл далд ухамсар сэтгэл хөдлөл болон зураглан дүрслэхэд хууртдаг. Тиймээс ч шинэ он гарах болгонд хүмүүс зорилгоо төсөөлөн бодож, түүнийгээ биелчихсэн байгаа мэтээр нүдэндээ харж мэдрэхийг хичээдэг нь буруу бол биш.

Гэхдээ энэ удаад би шинэ онд тавих зорилтын талаар бичих гээгүй. Далд ухамсараа жаргалтай, амьдралын эерэг хандлагатай байх руу программчлахад тустай аргуудын нэг болох ТАЛАРХАЛ-н тухай бичих гэсэн юм..

Хүн бүр янз бүрийн зүйлс туулж яваа ч уг нь бол бидэнд өдөр болгон, мөч бүрт талархах зүйл байж л байдаг. Үргэлж.

Үүнийгээ олж харах ухамсар, чадвар л бидэнд хэрэгтэй байдаг.

Энэ нь үндэс суурь нь ялзарч, өмхийрчихөөд байхад л түүнийг гоё өнгөөр будаж, алтаар бүрдэг, дээрээс нь тансаг үнэртэй сүрчиг цацдаг хортой эерэг байдлын (toxic positivity) тухай биш. Таагүй, гунигтай мэдрэмжүүдээ ч хажуу тийш нь далд хийж, нуух тухай ч биш.

Болохгүй, бүтэхгүй, бидэнд муухай мэдрэмж төрүүлж байгаа зүйлүүдийг бид мэдээж харж, мэдэж байгаа. Гол нь эдгээрт хамаг анхаарлаа өгч, үүн дотроо живэхгүй байх, ухамсартайгаар юу сайхан байна, юу надад сайн байна гэдэг дээр фокуслаж талархах тухай. Жижиг, том, онцгой, энгийн хамаагүй.

Талархал гэдэг бол бид өөрсдийн супер булчин болох тархиа дасгалжуулаад байвал илүү ихээр мэдэрч болдог биеэ даасан нэг том сэтгэл хөдлөл. Зуршил болгож чадвал бидний бие, сэтгэл санаа, оюун ухаанд хэмжээлшгүй тустай нь нотлогдсон зүйл.

Талархал мэдэрч, түүнийгээ илэрхийлэх нь тархины янз бүрийн хэсгийг идэвхжүүлдэгээс Сератонин, Окситоцин, Допамин ихээр ялгаруулж, биднийг жаргалтай болгож, сэтгэл гутралыг бууруулдаг.

Бид өөрсдийн доторх талархсан бодлоо чангаар гаргаж хэлэхэд, бусад хүмүүс бие биендээ тусалж, бие биенээ баярлуулж байгааг харахад бидний тархины урд хэсэг идэвхиждэг. Энэ хэсэг нь бидэнд тодорхой сэтгэж, эерэгээр бодож, ёс зүйтэй байж, шийдвэр гаргахад тусалдаг.

Амьдралдаа байгаа жижигхээн зүйлийг ч үнэлж, сайшаадаг байх нь стрессийг давж гарахад том дэмтэй. Талархлыг зуршил болгох замаар бид өөрсдийн тархин дахь замыг шинээр тавьж чадах нь саад, сорилтуудтай анхааралтай, сэргэг тархиар тулах чадамжыг олгодог.

Товчхондоо бол талархал нь:

- Сэтгэл гутралын эсрэг байгалийн эм
- Айдас, гунигийг багасгадаг
- Аз жаргалын хормонуудыг нэмэгдүүлдэг
- Тархины сэтгэл хөдлөл, ой санамжийг хариуцдаг хэсгүүдийг (Hypocampus, Amygdala) идэвхижүүлдэг
- Өвчин мэдрэлтийг бууруулдаг
- Нойрны чанар сайжирдаг
- Стрессээ удирдахад тусалдаг
- Хамгийн гоё нь бидний тархи үүнийг сурч чаддаг!!!

Тэгэхээр ирэх онд бүгдэд талархах зүйлс, мөчүүд олон, олон байх болтугай! Тэднийгээ олж харж, сонсож, мэдэрч чаддаг, илэрхийлдэг байгаасай! Өөртөө, хүүхдүүддээ, гэр бүлдээ таарсан талархлын зуршил, уламжлуудыг бий болгоорой.

- Талархалтай гэр бүл бол жаргалтай гэр бүл.
- Талархал нь гэр бүл эв найрамдалтай байхын түлхүүр.
- Талархал баяр хөөрийг нэмэгдүүлж, хэцүү зүйлийг ч хамтдаа даван гарахад туслана.
- Талархалтай гэрт хайр өдөр болгон өсөж байдаг.
- Байгаа сайхан, сайн зүйлсээ олж харж талархах нь гэр бүлийнхээ үнэт зүйлийг олж, амьдралынхаа хамгийн чухал зүйл дээр төвлөрөхөд тустай.

Талархая🙏

#жижигхэнхүмүүс

"Скүүтэртэй охин" 4 настын зургийн дугуйлан дээрээ зурсан бүтээл🥰.

Уурхайчин-1 хотхонд зургийн дугуйлан хичээллэж байна😊.

Доорх линкээр орж бүртгүүлнэ үү
https://forms.gle/Roa9KmTPzpVKZCMn8

Анхан шатны ангид цөөн хүүхэд нэмж бүртгэнэ.
Доорх линкээр орж бүртгүүлнэ үү.
https://forms.gle/8a2TYdazqBx6d9Cj9