28/04/2026
Нотонд сонсогддоггүй зүйлийн тухай
Долоон настай хөгжимчин анх удаа нот нээхдээ цэгүүдийг л хардаг. Хар, цагаан, иштэй, ишгүй. Тэр хөгжим гэдэг бол дуу авиаг л хэлнэ гэж чин сэтгэлээсээ итгэдэг. Энэ бол Сайн Багшийн нураах ёстой хамгийн эхний, хамгийн том эндүүрэл.
Хөгжмийн сургуульд зөвхөн тоглож сургадаггүй. Бид цагтаа дуугүй байж сурдаг. Үүнийг “хамтран тоглох” гэж нэрлэдэг. “Чиний хэсэг дууссан ч, нөгөөх нь үргэлжилж байвал чи чимээгүй хүлээх хэрэгтэй. Хэт эрт орвол чи өөрийнхөө дууг бус, бусдын дууг эвдэнэ.” Энэ чинь хүний харилцааны гайхалтай загвар биш гэж үү?
Насанд хүрэгчид диалог гэдэг тасралтгүй үгийн урсгал биш гэдгийг ихэвчлэн мартдаг. Энэ бол нот ба паузын дараалал юм. Хамгийн сайн ярилцагч бол завсар (пауз)-ыг барьж чаддаг хүн. Өөрийнх нь “минор аккорд” дуугарах хүртэл бусдын сэдэвт саад болдоггүй хүн.
Энэ бол хөгжмийн нэг хэсэг “юу ч биш” мэт санагддагийг ойлгуулах хичээл. Өмнө нь бид паузыг байхгүй зүйл гэж боддог байсан. Харин хөгжимд пауза бол онцгой утгатай оршихуй юм. Энэ бол оргилын өмнөх түгшүүр, саяхан эгшиглэсэн аялгууны цуурай, текстурыг булингартуулахгүй байлгах агаар юм.
Чимээгүй байдлын философи
Бид яагаад хүүхдүүдийг хөгжмөөр сургадаг вэ? Тэднийг салхиас хурдан тоглуулахын тулд биш. Харин чимээгүй байдлын бүтцийг мэдрүүлэхийн тулд. Симфонийн төгсгөлд бүх найрал хөгжим сүүлчийн аккордын өмнө нэг агшин зог таг болдог тэр “ерөнхий пауз”-ын жинг мэдэрсэн хүн лифтэнд дэмий чалчихгүй.
Амьдрал шуугиантай. Яг л хөгжимчид хөгжмөө тааруулж байгаа ч хэзээ ч эхлэхгүй байгаа оркестрын какофони шиг. Харин хөгжмийн сургуульд явсан хүн л энэ эмх замбараагүй дундаас гол сэдвийг ялгаж сонсож чадна.
Тиймээс амьдралд “пауз тоглох” — жишээ нь, хуучин багшийн дуудлагуудын хооронд багтах талархлын мөнхийн агшныг мэдрэхийн тулд — эхлээд метрономын хатуу хэмнэлээр “нэг-ба” гэж тоолж сурсан байх хэрэгтэй. Учир нь хамгийн гүн чимээгүй байдал зөвхөн төгс хэмнэлтэй зүрх байгаа газарт л бий болдог. Үүнийг, азтай ч бай, азгүй ч бай, зөвхөн хөгжмийн сургуульд л заадаг.
