ျမန္မာအဘိဓာန္ေကာက္ႏွႈတ္ခ်က္

ဆန်အဆင့်အတန်းခွဲခြားရာတွင် အသုံးပြုသည့်အသုံးအနှုန်းများ

ဆန်

၁။ ဆန်ဆိုသည်မှာ ရုက္ခဗေဒအမည် Oryza sativa L... ဟုခေါ်သည့်စပါးမျိုးမှ ရရှိသော ဆန်နှင့် ဆန်ကွဲများကို ဆိုလိုသည်။

စပါးစေ့

၂။ စပါးစေ့ဆိုသည်မှာ ရိတ်သိမ်းခြွေလှေ့ပြီး ရရှိသောအခွံပါစပါးစေ့ကို ဆိုလိုသည်။

ဆန်လုံးညို (လုံးတီးဆန်)

၃။ ဆန်လုံးညို (လုံးတီးဆန်) ဆိုသည်မှာ စပါးခွံကို ဖယ်ရှားပြီး ရရှိလာသော ဆန်သားကို ဆိုလိုသည်။ အခွံချွတ်ခြင်းနည်းစဉ်များကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ကိုင်တွယ်မှုကြောင့်ဖြစ်စေ ဖွဲနုလွှာ ပွန်းပဲ့မှု အနည်းအကျဉ်း ရှိနိုင်သည်။

ကြိတ်ဖွပ်ထားသောဆန်

၄။ ကြိတ်ဖွပ်ထားသောဆန် ဆိုသည်မှာ ကြိတ်ဖွပ်ခြင်းကြောင့် ဖွဲနုလွှာအားလုံး သို့မဟုတ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းနှင့် မျိုးဗီဇလွှာ (germ) ဖယ်ပြီးသော ဆန်ကို ဆိုလိုသည်။

ဆန်လုံးပြည့်

၅။ ဆန်လုံးပြည့် ဆိုသည်မှာ ကျိုးပဲ့မှုမရှိသော လုံးပြည့်ဆန်စေ့နှင့် ကျိုးပဲ့မှုမရှိသောဆန်စေ့ များ၏ ပျမ်းမျှအလျား ဆယ်ပုံကိုးပုံနှင့်အထက်ရှိသောဆန်ကို ဆိုလိုသည်။

ဆန်သား

၆။ ဆန်သားဆိုသည်မှာ ဆန်လုံးပြည့်၏ ပျမ်းမျှအလျားအောက်ရောက်ပြီး ဆန်ကွဲ အလျားထက် ကျော်လွန်သောဆန်ကို ဆိုလိုသည်။

ဆန်ကွဲကြီး

ဆန်ကွဲကြီးဆိုသည်မှာ ဆန်သားအလျား၏အောက် ဆန်ကွဲလတ်အလျား၏အထက် ကျော်လွန်သော ဆန်၏ အစိတ်အပိုင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဆန်ကွဲအမှတ်(၁) ထက်ကြီးသော ဆန်ကွဲ ဖြစ်သည်။

ဆန်ကွဲလတ်

၈။ ဆန်ကွဲလတ်ဆိုသည်မှာ ဆန်ကွဲကြီးအလျား၏ အောက် ဆန်ကွဲသေးအလျား၏ ထက် ကျော်လွန်သော ဆန်၏အစိတ်အပိုင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဆန်ကွဲလတ်တွင် ဆန်လုံးပြည့် ပျမ်းမျှအလျား၏ တစ်ဝက်နှင့်အောက် သို့မဟုတ် လေးပုံတစ်ပုံ ထက်ကြီးသော ဆန်ကွဲလည်း ပါဝင် သည်။ ဆန်ကွဲအမှတ် (၁) နှင့် ဆန်ကွဲအမှတ် (၂) တို့ အချိုးကျ ပါဝင်သည်။

ဆန်ကွဲသေး

၉။ ဆန်ကွဲသေး ဆိုသည်မှာ ဆန်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး ဆန်ကွဲလက်အလျား၏ အောက် အချင်း ၁.၄ မီလီမီတာ (ဆန်ခါ နံပါတ် ၆) ရှိ အပေါက်ဝိုင်းပါ သံဆန်ခါပေါ်တွင် တင်ကျန်ရစ်သည့် ဆန်ကွဲကို ဆိုလိုသည်။ ဆန်ကွဲအမှတ်(၂)၊ ဆန်ကွဲအမှတ်(၃) နှင့် ဆန်ကွဲအမှတ်(၄) တို့ အချိုးကျ ပါဝင်သည်။

အစိုဓာတ်

၁၀။ အစိုဓာတ်ဆိုသည်မှာ ဆန်အတွင်း၌ပါဝင်သော ရေဓာတ်ပမာဏကို ဆိုလိုပြီး၊ စံဖြင့်တိုက် ကြည့်စစ်ဆေးထားသည့် အစိုဓာတ်တိုင်းကိရိယာဖြင့် တိုင်းတာပြီးရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ဖော်ပြခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ စံဖြင့်တိုက်ကြည့်စစ်ဆေးထားသည့် အစိုဓာတ်တိုင်း ကိရိယာဆိုသည်မှာ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန သို့မဟုတ် အခြားသတ်မှတ်ထားသည့်ဓာတ်ခွဲခန်းများက စံဖြင့်တိုက်ကြည့် စစ်ဆေးထားသည့် ကိရိယာကို ဆိုလိုသည်။

ဆန်နီကြောင်းဆွဲဆန် (အနီစင်းကြောင်းပါသောဆန်)

၁၁။ ဆန်နီကြောင်းဆွဲဆန် ဆိုသည်မှာ ဆန် သို့မဟုတ် ဆန်ကွဲအလွှာ၏တစ်ဝက် သို့မဟုတ် ယင်းထက်ကျော်လွန်သော အလျားရှိ ဆန်နီကြောင်းများ ပါရှိနေသော်လည်း ယင်းဆန်နီကြောင်း များ ဖုံးလွှမ်းနေသော မျက်နှာပြင် ဧရိယာသည် ဆန် သို့မဟုတ် ဆန်ကွဲ စုစုပေါင်း မျက်နှာပြင် ဧရိယာ၏ လေးပုံတစ်ပုံ အောက်ရှိသည့် ဆန်ကို ဆိုလိုသည်။

ဆန်နီ

၁၂။ ဆန်နီဆိုသည်မှာ ဆန် သို့မဟုတ် ဆန်ကွဲ မျက်နှာပြင်ဧရိယာ၏ လေးပုံတစ်ပုံကျော်ခန့် အနီရောင်ရှိသော အလွှာတစ်ခု ဖုံးလွှမ်းနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။

မြေဖြူရောင်ဆန်

၁၃။ မြေဖြူရောင်ဆန်ဆိုသည်မှာ ဆန် သို့မဟုတ် ဆန်ကွဲများတွင် မျက်နှာပြင်ဧရိယာ၏ အနည်းဆုံး လေးပုံသုံးပုံခန့်ကို အဖြူနှစ်သဏ္ဌာန် ဖုံးလွှမ်းနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ မြေဖြူရောင် ဆန်စေ့တွင် အလျား သုံးပုံနှစ်ပုံနှင့် အနံ သုံးပုံတစ်ပုံ ထက်ပိုပြီး ဗိုက်သားအဖြူရောင်ရှိသည့် ဆန်များလည်း ပါဝင်သည်။ သဘာဝမျိုးရိုးဗီဇအရ အလင်းမပေါက်ဘဲ မြေဖြူရောင်ဆန်ကဲ့သို့ ဖြစ်နေသော ပေါ်ဆန်းဆန်နှင့် ကောက်ညှင်းဆန်ကဲ့သို့ ဆန်မျိုးများ မပါဝင်ပါ။

အပူဓာတ်လွန်ကဲမှုကြောင့် အရောင်ပြောင်းသွားသည့်ဆန်

၁၄။ အပူဓာတ်လွန်ကဲမှုကြောင့် အရောင်ပြောင်းသွားသည့် ဆန်ဆိုသည်မှာ အပူဓာတ်ကြောင့် မူလအရောင်ပြောင်းသွားသော ဆန်လုံးပြည့် သို့မဟုတ် ဆန်ကွဲကို ဆိုလိုသည်။ ဆန်ဝါပေါက် ငနသော ဆန်လုံးပြည့်နှင့် ဆန်ကွဲ သို့မဟုတ် ရောနှောနေသော ပေါင်းဆန်များလည်း ပါဝင်သည်။

ဆန်ပျက်

၁၅။ ဆန်ပျက်ဆိုသည်မှာ အစိုဓာတ်၊ ပိုးမွှားရောဂါနှင့် အခြားအကြောင်းတရားများငကြောင့် သိသာထင်ရှားစွာ ပျက်စီးနေသော ဆန်နှင့် ဆန်ကွဲကို ဆိုလိုသည်။ သို့သော် အပူဓာတ်လွန်ကဲမှုကြောင့် အရောင်ပြောင်းသွားသည့် ဆန်နှင့် ဆန်ကွဲတို့ မပါဝင်ပါ။

ဆန်ဝါ

၁၆။ ဆန်ဝါဆိုသည်မှာ သဘာပပတ်ပန်းကျင်အခြေအနေတွင် အစိုဓာတ်နှင့် အပူချိန်အကျိုး ဆက်ကြောင့် ဆန်နှင့် ပေါင်းဆန်တွင် ဆန်၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသော်လည်းကောင်း၊ ဆန်လုံးပြည့် တစ်ခုလုံးသော်လည်းကောင်း မူလအရောင်မှ အဝါရောင် သို့မဟုတ် အဝါရောင်သန်းနေသည့် ဆန်ကို ဆိုလိုသည်။

အရောင်မညီဆန်

၁၇။ အရောင်မညီဆန်ဆိုသည်မှာ ပေါင်းဆန်တွင် အဝါဖျော့ရောင်၊ အဝါရောင်နှင့် လိမ္မော် ရောင်များ ရောနှောနေသော ဆန်ကို ဆိုလိုသည်။

အမည်းရောင်ဆန်(Black Kernel)

၁၈။ အမည်းရောင်ဆန်ဆိုသည်မှာ ပေါင်းဆန်တွင် အမည်းရောင်ရှိသော ဆန်သာမက အညိုရင့်ရောင်ရှိသော ဆန်များလည်း ပါဝင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။

တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအမည်းရောင်ရှိသောဆန်

၁၉။ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအမည်းရောင်ရှိသောဆန်ဆိုသည်မှာ ပေါင်းဆန်တွင် ဆန်စေ့အမည်းရောင် မဟုတ်ဘဲ ဆန်စေ့၏ လေးပုံတစ်ပုံနှင့်အထက် အမည်းရောင်ရှိသော ဆန်ကို ဆိုလိုသည်။

ရောင်ပျက်ဆန်

၂၀။ ရောင်ပျက်ဆန်ဆိုသည်မှာ ပေါင်းဆန်တွင် ဆန်စေ့မျက်နှာပြင်၏ လေးပုံတစ်ပုံအောက်အား အမည်းရောင် သို့မဟုတ် အညိုရင့်ရောင် စွန်းထင်းနေသောဆန်ကို ဆိုလိုသည်။

မကျက်တကျက်ပေါင်းဆန်

၂၁။ မကျက်တကျက်ပေါင်းဆန်ဆိုသည်မှာ ပေါင်းဆန်နှင့် ပေါင်းဆန် ဆန်ကွဲတွင် ကစီဓာတ်ကို အပြည့်အဝဖြိုခွဲနိုင်ခြင်း မရှိသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အဖြူရောင် သို့မဟုတ် မြေဖြူ ရောင် ထင်ထင်ရှားရှားဖြစ်နေသော ဆန်ကို ဆိုလိုသည်။

လုံးပိန်လုံးညှက်ဆန်

၂၂။ လုံးပိန်လုံးညှက်ဆန် ဆိုသည်မှာ ကောင်းစွာ ဖွံ့ဖြိုးမှုမရှိသော ဆန်ကို ဆိုလိုသည်။

ဆန်နှင့်မသက်ဆိုင်သောပစ္စည်းများ

၂၃။ ဆန်နှင့်မသက်ဆိုင်သောပစ္စည်းများဆိုသည်မှာ ဆန်မှလွဲ၍ ဖုန်၊ သဲ၊ ခဲ၊ အမှိုက်၊ စပါးခွံ၊ ဆန်ပိုးအမျှင်များ၊ ကောက်ရိုးမျှင်များ၊ ပိုးကောင်အသေများ၊ ဆန်မဟုတ်သည့် အခြားသော အစေ့အဆံများနှင့် အပင်အစိတ်အပိုင်းများ စသည်တို့ကို ဆိုလိုသည်။

မျိုးကွဲဆန်

၂၄။ မျိုးကွဲဆန် ဆိုသည်မှာ ဆန်အမျိုးအစားတစ်မျိုးတွင် ရောနှောနေသည့် အမျိုးအစား မတူသော ဆန်ကို ဆိုလိုသည်။

ဖွဲနု

၂၅။ ဖွဲနု ဆိုသည်မှာ ဆန်အား ကြိတ်ဖွပ်ရာမှထွက်လာသော အညိုရောင်အခွံမာ(ဖွဲအလွှာ)နှင့် အချို့သော ကစီဓာတ်အလွှာကို ဆိုလိုသည်။

အမရပူရမြို့ (တောင်မြို့) မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက်၊ ဘာသာဋီကာဆရာတော် အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉ဝဝ - ၁၉၇၇) ရေးသား စီရင်တော်မူသော ကျမ်းစာအမျိုးမျိုးသည် အမရပူရမြို့၊ မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက်ကြီး၏ မူပိုင်ဖြစ်သည်။

မူမှန်ပြက္ခဒိန်​ရောင်းချမည်

ပြည်​ထောင်စုလွှတ်​တော်

နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး​​တော်

တရားလွှတ်​တော်ချုပ်

ဥပ​ဒေပြု​ရေး၊ အုပ်ချုပ်​ရေး၊ တရားစီရင်​ရေးမဏ္ဍိုင် သုံးရပ် အ​​ခြေစိုက်ရာရုံး​ အမည်များ

မော်ကွန်းစာပေ

မော်ကွန်းစာအလင်္ကာဆိုသည်မှာ နောင်လာနောက်သားများ အစဉ် အဆက်မှတ်သားနိုင်စေရန် ထိုခေတ်ထိုကာလအတွင်း မျက်မြင် ကြားသိရ တွေ့ဆုံခဲ့ရသော ကိစ္စရပ်များကို မှတ်တမ်းတင် ရေးသား ထားသော စာပေအမျိုးအစားဖြစ်ပေသည်။

နိုင်ငံတော်သီချင်းပါ“ဗမာ”ဆိုသည့်စကားရပ် တိုင်းရင်းသား အားလုံးရည်ညွှန်းသည့် “မြန်မာ” စကားရပ်ဖြင့်ပြောင်းလဲ နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ အမိန့်ထုတ်ပြန်
(အမိန့်အမှတ် ၂/၈၉)

၁၃၅၁ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၁၅ရက်
၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၈ရက်

ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ လက်ရှိနိုင်ငံတော်သီချင်းတွင်ပါရှိသော “ဗမာ”ဆိုသည့် စကားရပ်သည် ဗမာလူမျိုးတစ်မျိုးတည်းကိုသာ ရည်ညွှန်းသည့်သဘော သက်ရောက်နေပါသည်။ အမှန်အားဖြင့် နိုင်ငံတော်သီချင်းသည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသား လူမျိုး အားလုံးနှင့်သက်ဆိုင်ပါသည်။ သို့ဖြစ်၍ လက်ရှိနိုင်ငံတော်သီချင်းတွင် ပါရှိသော “ဗမာ” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို တိုင်းရင်းသားလူမျိုးအားလုံးကိုရည်ညွှန်းသည့် “မြန်မာ” ဆိုသည့် စကားရပ်ဖြင့်ပြင်ဆင် ပြောင်းလဲလိုက်သည်။

အမိန့်အရ
ခင်ညွန့်
ဗိုလ်မှူးချုပ်
အတွင်းရေးမှူး(၁)
နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့

゚ #နိုင်ငံတော်သီချင်း #ကမ္ဘာမကြေမြန်မာပြည်

(က) ယစ်မျိုး ဆိုသည်မှာ အရက်နှင့် ယစ်မျိုးသက်ဝင်ပစ္စည်းကို ဆိုသည်။

( ခ ) အရက် ဆိုသည်မှာ အီသိုင်းလ်အယ်လ်ကိုဟော (Ethyl Alcohol) ပမာဏ ၀.၅ ရာခိုင်နှုန်းနှင့်အထက် ပါဝင်သည့် အရည်တစ်မျိုးမျိုး ကိုဆိုသည်။ ယင်းစကားရပ် တွင် ဘီယာ၊ ဝိုင်၊ ထန်းရည်၊ တည်အရက်နှင့် ဝန်ကြီးဌာနက အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်၍ အရက်ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည့် အရည်တစ်မျိုးမျိုးလည်း ပါဝင်သည်။ သို့ရာတွင် မူလသတ္တိပျက်ပြီး အရက်မပါဝင်။

( ဂ ) ယစ်မျိုးသက်ဝင်ပစ္စည်းဆိုသည်မှာ အရက်အာနိသင်ပါဝင်သည့် အရည် သို့မဟုတ် အရာဝတ္ထုကို ဆိုသည်။

(ဃ) ဘီယာ ဆိုသည်မှာ မုယောစပါး၊ ဘာလီ၊ ဂျုံ၊ ဆန်၊ ပြောင်းစသည့် ကောက်ပဲ သီးနှံတစ်မျိုးမျိုး သို့မဟုတ် သကြားကဲ့သို့သော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန် တစ်မျိုးမျိုးကို အသုံးပြု ကစော်ဖောက်ကာ တဆေးပါဝင်သည့် အရည်ဖြင့်ရောနှော၍ ချက်လုပ် ရရှိလာသည့် အရည်တစ်မျိုးမျိုးကိုဆိုသည်။ ယင်းစကားရပ်တွင် ဝန်ကြီးဌာနက အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်၍ ဘီယာဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည့်အရည် လည်း ပါဝင်သည်။

( င ) ဝိုင် ဆိုသည်မှာ စပျစ်သီး အပါအဝင်သစ်သီးတစ်မျိုးမျိုး၊ သစ်ဥ၊ သစ်ဖု၊ ဟင်းသီး ဟင်းရွက်၊ ပန်း သို့မဟုတ် ပျားရည် အစရှိသည့် ပစ္စည်းတစ်မျိုးမျိုးကို သတ်မှတ် ထားသည့် ကုန်ကြမ်းပစ္စည်းနှင့်တဆေး အသုံးပြု၍ ကစော်ဖောက်ထားပြီး အီသိုင်းလ်အယ်လ်ကိုဟော (Ethyl Alcohol) ပမာဏ ၁၈ ရာခိုင်နှုန်းထက် မများသော အရည်ကို ဆိုသည်။

( စ ) ထန်းရည် ဆိုသည်မှာ အုန်း၊ ထန်း၊ ဓနိ၊ ပေ စသည့် အပင်တစ်မျိုးမျိုးမှ ထွက်ရှိပြီး ကစော်ပေါက်သည့် အရည်ကို ဆိုသည်။

(ဆ) တည်အရက် ဆိုသည်မှာ ပေါင်းခံချက်လုပ်ခြင်းမပြုဘဲ သဘာဝအလျောက် ကစော် ပေါက်သည့် သို့မဟုတ် ကစော်ဖောက်ထားသည့် လှော်စာရည်၊ ခေါင်ရည်၊ စိမ်ရည် ကဲ့သို့သော အရည်တစ်မျိုးမျိုးကိုဆိုသည်။ ယင်းစကားရပ်တွင် ဘီယာ၊ ဝိုင်နှင့် ထန်းရည်တို့ မပါဝင်။

( ဇ ) ပြည်တွင်းဖြစ်အရက် ဆိုသည်မှာ ပြည်တွင်း၌ ပေါင်းဖိုဖြင့် ဖြစ်စေ၊ စက်ရုံဖြင့် ဖြစ်စေ ချက်လုပ်ထားသော အရက်ပြင်းကိုသော်လည်းကောင်း၊ ယင်းအရက်ပြင်းကို သောက်သုံးရန် သင့်လျော်သော အရက်အဖြစ် သတ်မှတ်ချက်နှင့်အညီ ပြုပြင် ဖန်တီးထုတ် လုပ်ထားသည့် အရက်ကိုသော်လည်းကောင်း ဆိုသည်။

( ဈ ) နိုင်ငံခြားအရက် ဆိုသည်မှာ ပြည်ပမှ တင်သွင်းသောအရက် သို့မဟုတ် နည်းလမ်း တစ်မျိုးမျိုးဖြင့် ပြည်ပမှတင်သွင်းပြီး၊ ပြည်တွင်း၌ ပုလင်းသွတ်ထားသော အရက်ကိုဆိုသည်။ ယင်းစကားရပ်တွင် ပြည်တွင်း၌ စက်ရုံခွဲတည်ထောင်၍ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီတစ်ခုခု၏ ထုတ်ကုန်အမှတ်တံဆိပ်၊ ထုတ်ကုန်အမည်ကို အသုံး ပြုခွင့်ရယူကာ ယင်းကုမ္ပဏီ၏ သတ်မှတ်ကုန်ကြမ်းများ၊ နည်းစဉ်များနှင့်အညီ ထုတ်လုပ်ထားသည့် အရက်လည်း ပါဝင်သည်။

(ည) နိုင်ငံတကာအဆင့်မီပြည်တွင်းဖြစ်အရက် ဆိုသည်မှာ သတ်မှတ်နည်းလမ်းနှင့် သတ်မှတ်ကုန်ကြမ်းပစ္စည်းများကို အသုံးပြု၍ ပြည်တွင်း၌ ထုတ်လုပ်ထားသော ဘီယာ၊ ဝိုင်၊ ဝီစကီ၊ ဘရန်ဒီ၊ ဂျင်၊ ရမ်၊ ဗော်ဒ်ကာ၊ အရက်ချိုပြင်းစသည်တို့ အပါအဝင် အရက်တစ်မျိုးမျိုးကို ဆိုသည်။

( ဋ ) မူလသတ္တိပျက်ပြီးအရက် ဆိုသည်မှာ စက်မှုကုန်ကြမ်းအဖြစ် အသုံးပြုရန်၊ လူသုံး ကုန်ပစ္စည်းတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုရန် သို့မဟုတ် ဆေးဝါးထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုရန် ပြုပြင်ထားပြီး၊ သောက်သုံးရန် သင့်လျော်မှုမရှိသောအရက်ကို ဆိုသည်။

( ဌ ) ယစ်မျိုးလိုင်စင် ဆိုသည်မှာ ဤဥပဒေပါ ယစ်မျိုးလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ရန် ဦးစီးဌာနက ခွင့်ပြုသည့် လိုင်စင်ကို ဆိုသည်။

( ဍ ) ယစ်မျိုးလုပ်ငန်း ဆိုသည်မှာ အရက်ကိုဖြစ်စေ၊ ယစ်မျိုးသက်ဝင်ပစ္စည်းကိုဖြစ်စေ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်အဖြစ်ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ပုလင်းသွတ်ခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်း၊ ရောင်းချခြင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်း၊ ပြည်ပမှ တင်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ပြည်ပသို့ တင်ပို့ခြင်း လုပ်ငန်းကိုဆိုသည်။ ယင်းစကား ရပ်တွင် ဦးစီးဌာနက အမိန့်ကြော်ငြာစာထုတ်ပြန်၍ သတ်မှတ်ထားသည့် ယစ်မျိုး လုပ်ငန်းလည်း ပါဝင်သည်။

( ဎ ) ထုတ်လုပ်ခြင်း ဆိုရာတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

(၁) အရက်ကို နည်းလမ်းတစ်ရပ်ရပ်ဖြင့် ထုတ်လုပ်ခြင်း၊

(၂) ယစ်မျိုးသက်ဝင်ပစ္စည်းကို ပြန်လည်ပေါင်းခံခြင်း၊

(၃) အရက်ကို စည်ဖြင့် နှစ်ချို့ခံခြင်း၊

(၄) အရက်ကို သန့်စင်အောင်ပြုလုပ်ခြင်း၊ အနံ့အရသာထည့်သွင်းခြင်း၊ တစ်စုံ တစ်ရာရောနှောခြင်း သို့မဟုတ် အရောင်ထည့်ခြင်း။

(ဏ) တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်အဖြစ်ထုတ်လုပ်ခြင်း ဆိုသည်မှာ အရက်ကိုဖြစ်စေ၊ ယစ်မျိုး သက်ဝင်ပစ္စည်း ကိုဖြစ်စေ အဆင့်မြင့်နည်းပညာ အသုံးပြု၍ နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ထပ်မံပြုပြင်ဖန်တီးထုတ်လုပ်ခြင်းကို ဆိုသည်။

(တ) ပုလင်းသွတ်ခြင်း ဆိုသည်မှာ အရက်ကိုဖြစ်စေ၊ ယစ်မျိုးသက်ဝင်ပစ္စည်းကိုဖြစ်စေ ပုလင်း၊ သံဗူး၊ ခရား၊ တကောင်း စသည့် ထည့်စရာတစ်ခုခုအတွင်း ပြောင်းထည့် ခြင်းနှင့် ထပ်ဆင့်ရွှေ့ပြောင်းထည့်ခြင်းကို ဆိုသည်။ ယင်းစကားရပ်တွင် တံဆိပ်ကပ် ခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။

(ထ) ဖြန့်ဖြူးခြင်း ဆိုသည်မှာ ဤဥပဒေအရ ဝန်ကြီးဌာနက အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်၍ ရောင်းချရန် သတ်မှတ်ထားသည့်ပမာဏထက်ပို၍ ယစ်မျိုးလိုင်စင်ရှိသူထံ အရက်ကို ဖြစ်စေ၊ ယစ်မျိုးသက်ဝင်ပစ္စည်းကိုဖြစ်စေ လက်ကား လွှဲပြောင်းခြင်းကို ဆိုသည်။

( ဒ ) ရောင်းချခြင်း ဆိုသည်မှာ ဝယ်ယူသူထံ အရက်ကိုဖြစ်စေ၊ ယစ်မျိုးသက်ဝင်ပစ္စည်း ကိုဖြစ်စေ လက်လီ လွှဲပြောင်းခြင်းကို ဆိုသည်။

( ဓ ) သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်း ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတော်အတွင်း နေရာတစ်ခုမှ အခြားနေရာ တစ်ခုသို့ နည်းလမ်းတစ်မျိုးမျိုးဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းခြင်းကိုဆိုသည်။

( န ) ပြည်ပမှတင်သွင်းခြင်း ဆိုသည်မှာ ကုန်းကြောင်း၊ ရေကြောင်း၊ လေကြောင်း သို့မဟုတ် အခြားနည်းတစ်ရပ်ရပ်ဖြင့် နိုင်ငံတော်အတွင်းသို့ တင်သွင်းခြင်းကို ဆိုသည်။

( ပ ) ပြည်ပသို့တင်ပို့ခြင်း ဆိုသည်မှာ ကုန်းကြောင်း၊ ရေကြောင်း၊ လေကြောင်း သို့မဟုတ် အခြားနည်း တစ်ရပ်ရပ်ဖြင့် နိုင်ငံတော် ပြင်ပသို့ တင်ပို့ခြင်းကို ဆိုသည်။

( ဖ ) နေရာ ဆိုသည်မှာ မြေ၊ အဆောက်အအုံ၊ လှေ၊ ဖောင် သို့မဟုတ် ယာဉ်တစ်မျိုးမျိုးကို ဆိုသည်။

( ဗ ) နိုင်ငံတော် ဆိုသည်မှာ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်ကိုဆိုသည်။

(ဘ) ဝန်ကြီးဌာန ဆိုသည်မှာ ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနကိုဆိုသည်။

( မ ) ဦးစီးဌာန ဆိုသည်မှာ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန ကို ဆိုသည်။

(ယ) ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဆိုသည်မှာ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ကို ဆိုသည်။

( ရ ) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် သို့မဟုတ် နေပြည်တော် ယစ်မျိုးအရာရှိဆိုသည်မှာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် သို့မဟုတ် နေပြည်တော် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၊ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးကို ဆိုသည်။

(လ) ခရိုင်ယစ်မျိုးအရာရှိ ဆိုသည်မှာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၏ အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနအကြီးအမှူးသို့မဟုတ် ခရိုင်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၊ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးကို ဆိုသည်။

( ဝ ) မြို့နယ်ယစ်မျိုးအရာရှိ ဆိုသည်မှာ မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၊ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးကို ဆိုသည်။

(သ) ယစ်မျိုးကြီးကြပ်စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ ဆိုသည်မှာ ယစ်မျိုးလုပ်ငန်းများကို ကြီးကြပ် စစ်ဆေးရန် ဤဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းသောအဖွဲ့ကို ဆိုသည်။

ဒေါက်တာ သန့်စင်အေး

ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်

မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းရင်းသားဘာသာစကားဦးစီးဌာန

ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန

မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းရင်းသားဘာသာစကားဦးစီးဌာန လျှောက်လွှာခေါ်ယူခြင်း