20/01/2026
Galaxy တစ်ခုဟာ ကျွန်တော်တို့ဆီကနေ အဝေးကို ပြေးထွက်သွားနေတယ် Redshift ဖြစ်နေတယ်ဆိုတာဘယ်လိုသိမလဲ
Galaxy တစ်ခုဟာ Redshift ဖြစ်နေတယ် (အနီရောင်ဘက်ကို ယိုင်သွားတယ်) ဆိုတာကို နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်တွေက အရောင်ကို ကြည့်ရုံသက်သက်နဲ့ ဆုံးဖြတ်တာမဟုတ်ဘဲ Light Spectrum (အလင်းစဉ်) ကို တိုင်းတာပြီး ဆုံးဖြတ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို နားလည်ဖို့ အဓိက အချက် ၂ ချက်ရှိပါတယ်။
၁။ မူလအရောင် (သို့မဟုတ်) အလင်းစဉ်ကို ဘယ်လိုသိတာလဲ။
Galaxy တစ်ခုမှာ ကြယ်သန်းပေါင်းများစွာ ရှိပါတယ်။ အဲဒီကြယ်တွေထဲမှာရှိတဲ့ Hydrogen, Helium နဲ့ တခြားဒြပ်စင်တွေဟာ အလင်းကို ထုတ်လွှတ်တဲ့အခါ သတ်မှတ်ထားတဲ့ Wave Length (လှိုင်းအလျား) တွေမှာပဲ အလင်းလိုင်းတွေကို ထုတ်လွှတ်ပါတယ်။
ဓာတ်ခွဲခန်းထဲမှာ Hydrogen ဓာတ်ငွေ့ကို မီးရှို့ကြည့်ရင် ဘယ်နေရာမှာ အလင်းလှိုင်းကျလဲဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ အတိအကျ သိပါတယ်။ ဒါဟာ "စကြာဝဠာသုံး လက်ဗွေရာ" လိုပါပဲ။ Galaxy တစ်ခုရဲ့ မူလအရောင်ကို သိစရာမလိုဘဲ အဲဒီထဲမှာပါတဲ့ ဓာတ်ငွေ့တွေရဲ့ Standard Pattern ကို သိနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ Redshift ဖြစ်နေတယ်ဆိုတာ ဘယ်လိုသိတာလဲ။
Galaxy တစ်ခုဆီက လာတဲ့ အလင်းကို Spectrum ခွဲကြည့်တဲ့အခါ အထက်မှာ ပြောခဲ့တဲ့ ဓာတ်ငွေ့တွေရဲ့ "လက်ဗွေရာ" (Pattern) တွေကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ Pattern တွေဟာ ရှိရမယ့်နေရာမှာ မရှိဘဲ လှိုင်းအလျား ပိုရှည်တဲ့ အနီရောင်ဘက် (Red end) ကို စုပြုံပြီး ရွှေ့သွားတာကို တွေ့ရပါတယ်။
တကယ်လို့ Galaxy က ငြိမ်နေရင်: လိုင်းတွေက ဓာတ်ခွဲခန်းထဲကအတိုင်း အတိအကျ ကျနေမယ်။
တကယ်လို့ Galaxy က ဝေးရာကို ပြေးနေရင်: လှိုင်းတွေက ဆွဲဆန့်ခံရပြီး အနီရောင်ဘက်ကို ရွှေ့သွားမယ် (Redshift)။
ဒီဖြစ်စဉ်ကို Doppler Effect နဲ့ ခိုင်းနှိုင်းလို့ရပါတယ်။ ဥပမာ- အရေးပေါ်ကားတစ်စီး သင့်ဆီကနေ ဝေးရာကို မောင်းသွားတဲ့အခါ အသံလှိုင်းတွေ ကျယ်ပြန့်သွားပြီး အသံဩသွားသလိုမျိုးပဲ၊ Galaxy တွေ ဝေးရာကို ပြေးတဲ့အခါ အလင်းလှိုင်းတွေ ဆွဲဆန့်ခံရပြီး အနီရောင်ဘက်ကို ပြောင်းသွားတာပါ။
အနှစ်ချုပ်ရရင်
ကျွန်တော်တို့က Galaxy ရဲ့ အရောင်ကို ကြည့်တာမဟုတ်ဘဲ၊ သူတို့ဆီကလာတဲ့ အလင်းထဲက ဓာတုဗေဒ လက်ဗွေရာ (Spectral Lines) တွေ ဘယ်လောက်အကွာအဝေးအထိ ရွှေ့သွားသလဲဆိုတာကို Formula နဲ့ တွက်ချက်ပြီး သိတာ ဖြစ်ပါတယ်။