Sayar Dr. Zaw Thein Htike - Biology

"လူသားတွေကို သိပ္ပံလို ဘာလို့ Homo sapiens လို့ ခေါ်တာလဲ? စဉ်းစားဖူးလား။ 🤔"

ကမ္ဘာပေါ်မှာ ခြင်္သေ့ကို Panthera leo၊ ကျားကို Panthera tigris၊ ယုန်ကို Lepus cuniculus (now officially classified as Oryctolagus cuniculus )လို့ ခေါ်သလိုပဲ၊ လူသားတွေမှာလည်း သီးသန့်ပေးထားတဲ့ သိပ္ပံအမည် (Scientific Name) တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ Homo sapiens ပါ။
ဒါပေမဲ့ ဒီနာမည်နောက်ကွယ်မှာ အရမ်းစိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတဲ့ အဓိပ္ပာယ်နဲ့ သမိုင်းကြောင်း ရှိနေပါတယ်။

ဒီနာမည်ကို ၁၇၅၈ ခုနှစ်မှာ ဆွီဒင်နိုင်ငံသား သဘာဝဗေဒပညာရှင် Carl Linnaeus က စတင်သတ်မှတ်ခဲ့တာပါ။ လက်တင်ဘာသာစကား (Latin) ကနေ ဆင်းသက်လာတာဖြစ်ပြီး စကားလုံးကို နှစ်ပိုင်းခွဲကြည့်လို့ရပါတယ်။
Homo (genus): လက်တင်ဘာသာအရ "လူသား (Human)" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့နဲ့ မျိုးနွယ်တူပြီး ကမ္ဘာဦးအစက ရှိခဲ့တဲ့ Homo erectus (မတ်မတ်ရပ်နိုင်သောလူ)၊ Homo neanderthalensis (နီအန်ဒါသယ်လ်လူ) တို့လို မျိုးစုကြီးတစ်ခုလုံးကို ကိုယ်စားပြုတာပါ။

sapiens (species): ဒါကတော့ အဓိကအကျဆုံး စကားလုံးပါ။ လက်တင်ဘာသာအရ "ဉာဏ်ပညာရှိသော၊ အမြော်အမြင်ရှိသော (Wise / Intelligent)" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။
ဒါကြောင့် နှစ်ခုလုံးကို ပေါင်းလိုက်ရင် Homo sapiens ဆိုတာ "ဉာဏ်ပညာရှိသော လူသား (The Wise Man)" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ 🧠✨

ကမ္ဘာပေါ်မှာ အင်အားအသန်ဆုံး၊ အပြေးအမြန်ဆုံး သတ္တဝါ မဟုတ်ခဲ့ဘဲနဲ့ ဒီနေ့ကမ္ဘာကြီးကို ကျွန်တော်တို့လူသားတွေ စိုးမိုးနိုင်ခဲ့တာက ခန္ဓာကိုယ်ကြံ့ခိုင်မှုကြောင့် မဟုတ်ပါဘူး။ စဉ်းစားတွေးခေါ်နိုင်တဲ့၊ သင်ယူနိုင်တဲ့၊ပြီးတော့ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ပူးပေါင်းနိုင်တဲ့ "ဉာဏ်ပညာ (Wisdom)" ရှိလို့ပါပဲ။
သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ကျွန်တောတို့ရဲ့ အဓိကအစွမ်းထက်ဆုံး အသိဉာဏ်ကို အသိအမှတ်ပြုပြီး ဒီနာမည်ကို ပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... ကျွန်တော်တို့က "ဉာဏ်ပညာရှိတဲ့ လူသား" မျိုးနွယ်တွေဆိုတော့ ဒီနေ့ခေတ်မှာ တခြားသတ္တဝါတွေထက် ကမ္ဘာကြီးကို ရော၊ ကျွန်တော်တို့ပတ်ဝန်းကျင်ကိုရော ဉာဏ်ပညာရှိရှိနဲ့ တကယ်ပဲ ကောင်းကျိုးတွေပြုနေကြပြီလား? 🌍💡

သင်ကော ဘယ်လိုထင်လဲ?
Comment မှာ ဆွေးနွေးခဲ့ဦးနော်!

`ဇီဝဗေဒ လေ့လာခြင်း၏ ကောင်းကျိုးများ’

Biology (ဇီဝဗေဒ) ဆိုတာ သက်ရှိတွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်လှုပ်ရှားပုံတွေကို လေ့လာတဲ့ သိပ္ပံပညာရပ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ Biology ကို နက်နက်နဲနဲ လေ့လာသိရှိခြင်းအားဖြင့် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နေ့စဉ်လူမှုဘဝ၊ ကျန်းမာရေးနဲ့ ကမ္ဘာမြေကြီး ရေရှည်တည်တံ့ရေးတို့အတွက် အဖိုးမဖြတ်နိုင်တဲ့ ကောင်းကျိုးတွေ အများကြီး ရရှိနိုင်ပါတယ်။ရရှိနိုင်မယ့် အဓိက ကောင်းကျိုးတွေကို အောက်ပါအတိုင်း ကဏ္ဍအလိုက် ခွဲခြားရှင်းပြချင်ပါတယ် -

၁။ မိမိခန္ဓာကိုယ်နှင့် ကျန်းမာရေးကို ပိုမိုနားလည်လာခြင်း
Biology ကို လေ့လာခြင်းက မိမိတို့ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ တည်ဆောက်ပုံ (Anatomy) နဲ့ လုပ်ငန်းဆောင်တာတွေ (Physiology) ကို အသေးစိတ် သိရှိစေပါတယ်။
* **ရောဂါကာကွယ်ခြင်း:** ဗိုင်းရပ်စ်၊ ဘက်တီးရီးယားနဲ့ ဆဲလ်တွေရဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံကို သိရှိခြင်းဖြင့် ရောဂါပိုးမွှားတွေ ဘယ်လိုကူးစက်သလဲ၊ ကိုယ်ခံအားစနစ်က ဘယ်လိုခုခံသလဲဆိုတာကို နားလည်ပြီး ကျန်းမာအောင် နေထိုင်တတ်လာပါမယ်။
* **ဆေးဝါးနှင့် ကုသမှု:** ယနေ့ခေတ် ကာကွယ်ဆေးတွေ၊ ပဋိဇီဝဆေး (Antibiotics) တွေနဲ့ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ကုထုံး (Genetic Therapy) တွေဟာ Biology ရဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ်တွေပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စားနပ်ရိက္ခာ ဖူလုံလာခြင်း
ကမ္ဘာ့လူဦးရေ တိုးတက်လာတာနဲ့အမျှ စားနပ်ရိက္ခာ ပြဿနာဟာ အရေးကြီးလာပါတယ်။ Biology (အထူးသဖြင့် Plant Biology နဲ့ Biotechnology) က ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်ပါတယ်။
* **အထွက်နှုန်းတိုးစေခြင်း:** အပင်တွေရဲ့ အစာချက်လုပ်ပုံ (Photosynthesis) နဲ့ မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics) ကို လေ့လာပြီး ပိုးမွှားဒဏ်ခံနိုင်တဲ့၊ ရာသီဥတုဒဏ်ခံနိုင်တဲ့ သီးနှံအမျိုးအစားသစ်တွေကို တီထွင်နိုင်ပါတယ်။
* **မွေးမြူရေး ကဏ္ဍ:** တိရစ္ဆာန်တွေရဲ့ ဇီဝကမ္မဗေဒကို နားလည်ခြင်းဖြင့် သားငါးနဲ့ နို့ထွက်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်မှုကို အရည်အသွေးမြှင့်တင်နိုင်ပါတယ်။

၃။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ဂေဟစနစ်ကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်း
ကျွန်တော်တို့ နေထိုင်တဲ့ ကမ္ဘာမြေကြီး ရေရှည်တည်တံ့ဖို့အတွက် Ecology (ဂေဟဗေဒ) လေ့လာမှုက အသက်သွေးကြော ဖြစ်ပါတယ်။
* **ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ ထိန်းသိမ်းခြင်း:** သက်ရှိအချင်းချင်းနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တို့ရဲ့ ဆက်နွှယ်မှုကို သိရှိခြင်းဖြင့် မျိုးသုဉ်းလုနီးပါး သတ္တဝါတွေကို ဘယ်လိုကာကွယ်ရမလဲဆိုတာ သိမြင်လာစေပါတယ်။
* **ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို တုံ့ပြန်ခြင်း:** သစ်တောတွေ၊ သမုဒ္ဒရာတွေက ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ကို ဘယ်လိုထိန်းညှိပေးသလဲဆိုတာ သိရှိပြီး သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တွေကို လျှော့ချဖို့ နည်းလမ်းရှာဖွေနိုင်ပါတယ်။

၄။ အနာဂတ် နည်းပညာနှင့် စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းများ (Bio-economy)
Biology ဟာ အခုခေတ်မှာ သက်သက်ရပ်တည်နေတာမဟုတ်ဘဲ နည်းပညာနဲ့ပေါင်းစပ်ပြီး အလွန်အလှမ်းကျယ်တဲ့ အခွင့်အလမ်းတွေကို ဖန်တီးပေးနေပါတယ်။
* **Biotechnology:** ဇီဝနည်းပညာကို သုံးပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို မညစ်ညမ်းစေတဲ့ ဇီဝလောင်စာ (Biofuels) တွေ၊ ပလတ်စတစ်အစားထိုး ဆွေးမြည့်လွယ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ထုတ်လုပ်နိုင်လာပါတယ်။
* **Forensic Science (မှုခင်းသိပ္ပံ):** DNA နမူနာတွေကို စစ်ဆေးပြီး တရားခံရှာဖွေခြင်း၊ မိဘနှင့် သားသမီး တော်စပ်မှု ရှိမရှိ ခွဲခြားခြင်း စတဲ့နေရာတွေမှာ Biology က အဓိက အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်နေပါတယ်။
**အနှစ်ချုပ်ဆိုရရင်တော့...**
Biology ကို လေ့လာခြင်းဟာ စာအုပ်ထဲက သီအိုရီတွေကို ကျက်မှတ်ရုံသက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ **"သက်ရှိဘဝရဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်"** တွေကို သဘောပေါက်နားလည်ပြီး မိမိကိုယ်ကိုယ်၊ မိမိပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ ကမ္ဘာမြေကြီးကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ဖန်တီးတည်ဆောက်နိုင်မယ့် အသိပညာအလင်းပြကိရိယာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

"ညဖက် ဇီဝအင်ဂျင်နီယာများ" (Nocturnal Ecosystem Engineers)

လင်းနို့ (Bats) တွေဟာ ဇီဝဗေဒ (Biology) အမြင်အရ တကယ့်ကို အံ့ဩစရာကောင်းပြီး ဂေဟစနစ်အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ သတ္တဝါတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ လင်းနို့တွေရဲ့ ထူးခြားဆန်းပြားတဲ့ ဝိသေသလက္ခဏာတွေကို အနှစ်ချုပ်ပြီး ရှင်းပြပေးပါမယ်။

ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ နောက်ခံ (Biological Background)
လင်းနို့တွေကို Order: Chiroptera အောက်မှာ အမျိုးအစားခွဲခြားထားပါတယ်။ ဂရိဘာသာစကားအရ *Cheir* (လက်) နဲ့ *Pteron* (အတောင်ပံ) လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပြီး "လက်ပံပုံသဏ္ဌာန် အတောင်ပံ" လို့ ဆိုလိုတာပါ။
သူတို့ဟာ ငှက်တွေလို ဥမအုဘဲ သားမွေးသတ္တဝါ (Mammals) တွေ ဖြစ်ကြပါတယ်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာရှိတဲ့ နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးစိတ်အားလုံးရဲ့ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း နီးပါးဟာ လင်းနို့တွေဖြစ်လို့ နို့တိုက်သတ္တဝါတွေထဲမှာ ဒုတိယမြောက် မျိုးစိတ်အများဆုံး ညအုပ်စု ဖြစ်ပါတယ်။

🦇လင်းနို့များ၏ ထူးခြားချက် အနှစ်ချုပ် (Key Biological Highlights)

လင်းနို့တွေကို အခြားသော သတ္တဝါတွေနဲ့ ကွဲပြားစေတဲ့ ထူးခြားချက် (၅) ချက် ရှိပါတယ်။

၁။ ပျံသန်းနိုင်သော တစ်ခုတည်းသော နို့တိုက်သတ္တဝါ (True Flight)
ရှဥ့်ပျံတွေလိုမျိုး လေဟုန်စီးရုံတင်မဟုတ်ဘဲ ငှက်တွေလို တောင်ပံခတ်ပြီး တကယ်တမ်း ပျံသန်းနိုင်တဲ့ (True Flight) တစ်ခုတည်းသော နို့တိုက်သတ္တဝါ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ အတောင်ပံဟာ တကယ်တော့ အလွန်ရှည်လျားတဲ့ "လက်ချောင်းရိုး" များအကြားမှာ ပါးလွှာတဲ့ အရေပြားအမြှေးပါး (Patagium) နဲ့ ဆက်စပ်ဖွဲ့စည်းထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူတို့ရဲ့ ပျံသန်းမှုဟာ ငှက်တွေထက် ပိုပြီး လျင်မြန်ဖြတ်လတ်သလို လေထဲမှာ ကွေ့ဝိုက်ရတာ ပိုမိုကျွမ်းကျင်ပါတယ်။

၂။ အသံလှိုင်းဖြင့် အရာဝတ္ထုကို ရှာဖွေခြင်း (Echolocation)
အင်းဆက်စားတဲ့ လင်းနို့အများစုဟာ မှောင်မည်းနေတဲ့ ညဖက်မှာ အမြင်အာရုံထက် Echolocation စနစ်ကို သုံးပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ လည်ချောင်းကနေ လူတွေမကြားနိုင်တဲ့ အာထရာဆောင်း (Ultrasound) အသံလှိုင်းတွေကို ထုတ်လွှတ်ပြီး၊ အဲဒီအသံလှိုင်းက အစာ ( သို့မဟုတ် ) အတားအဆီးတစ်ခုခုကို ရိုက်မိပြီး ပြန်လာတဲ့ "ပဲ့တင်သံ" (Echo) ကို နားနဲ့ပြန်ဖမ်းယူပါတယ်။ ဒီစနစ်က ဘယ်လောက်တိကျသလဲဆိုရင် ဆံပင်အမျှင်လောက် သေးငယ်တဲ့ အင်းဆက်တွေကိုတောင် မှောင်ထဲမှာ ကောင်းကောင်း ရှာဖွေဖမ်းဆီးနိုင်ပါတယ်။

၃။ ဂေဟစနစ်၏ သူရဲကောင်းများ (Ecological Roles)
Biologists တွေက လင်းနို့တွေကို ဂေဟစနစ် တည်ငြိမ်ဖို့အတွက် မရှိမဖြစ် သတ္တဝါတွေအဖြစ် သတ်မှတ်ပါတယ်။
* ဝတ်မှုန်ကူးပေးခြင်း (Pollination): သစ်သီးစားလင်းနို့တွေဟာ ညဖက်ပွင့်တဲ့ ပန်းမန်တွေ (ဥပမာ - ဒူးရင်းသီး၊ ငှက်ပျောသီး၊ နဂါးမောက်သီး) ရဲ့ ဝတ်မှုန်ကူးခြင်းလုပ်ငန်းအတွက် အဓိက တာဝန်ယူပေးကြပါတယ်။
* မျိုးစေ့ပျံ့နှံ့စေခြင်း (Seed Dispersal): သစ်သီးစားပြီး ဝေးလံတဲ့နေရာတွေမှာ မစင်စွန့်ခြင်းဖြင့် သစ်တောများ ပြန်လည်ဖြစ်ထွန်းဖို့ ကူညီပါတယ်။
* ပိုးမွှားနှိမ်နင်းခြင်း (Pest Control): အင်းဆက်စားလင်းနို့တစ်ကောင်ဟာ တစ်နာရီအတွင်း ခြင်နဲ့ စိုက်ပျိုးရေးဖျက်ပိုး အကောင်ပေါင်း ထောင်ချီပြီး စားသုံးနိုင်တာကြောင့် သဘာဝပိုးသတ်ဆေးနဲ့ တူပါတယ်။

၄။ ထူးခြားသော ကိုယ်ခံအားစနစ် (Exceptional Immune System)
လင်းနို့တွေဟာ Ebola, SARS, Marburg နဲ့ Coronaviruses ကဲ့သို့သော ပြင်းထန်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးများစွာကို သူတို့ကိုယ်ထဲမှာ သယ်ဆောင်ထားနိုင်သော်လည်း **သူတို့ကိုယ်တိုင်တော့ ရောဂါမဖြစ်ပွားပါဘူး**။ Biologists တွေ လေ့လာတွေ့ရှိချက်အရ လင်းနို့တွေဟာ ပျံသန်းတဲ့အခါ စွမ်းအင်အမြောက်အမြား သုံးရတဲ့အတွက် ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန် မြင့်တက်လာပြီး ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ် (Metabolism) အလွန်မြန်ဆန်ပါတယ်။ ဒါကို ခံနိုင်ရည်ရှိဖို့ သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ခံအားစနစ်က ရောင်ရမ်းခြင်း (Inflammation) ကို ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ ထူးခြားတဲ့ ဗီဇ (Genes) တွေ ပါဝင်နေလို့ ဗိုင်းရပ်စ်တွေကို အလွယ်တကူ အောင်နိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

၅။ ဇောက်ထိုးဆွဲမှီ နေထိုင်ခြင်း (Roosting Upside Down)
လင်းနို့တွေ ဇောက်ထိုးအိပ်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းကတော့ သူတို့ရဲ့ နောက်ခြေထောက်ကြွက်သားတွေနဲ့ အရိုးတည်ဆောက်ပုံဟာ လမ်းလျှောက်ဖို့ သို့မဟုတ် မတ်တပ်ရပ်ပြီး အရှိန်ယူ ပျံတက်ဖို့ အားမရှိလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဇောက်ထိုးဆွဲမှီတဲ့အခါမှာတော့ သူတို့ရဲ့ ခြေချောင်းက အရွတ် (Tendons) တွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်ကြောင့် အလိုအလျောက် သော့ခတ် (Lock) ဖြစ်သွားတာမို့ စွမ်းအင်တစ်စက်မှ မသုံးရဘဲ၊ အိပ်ပျော်နေရင်တောင် ပြုတ်မကျဘဲ မြဲမြံစွာ ဆွဲကပ်နေနိုင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ရန်သူတွေရန်ကနေ လွတ်ကင်းဖို့နဲ့ အမြင့်ကနေ အောက်ကို လွှတ်ချပြီးသား အရှိန်နဲ့ အလွယ်တကူ ပျံသန်းနိုင်ဖို့အတွက်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဗဟုသုတအဖြစ် - လင်းနို့တွေကို အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် အင်းဆက်စားပြီး အရွယ်အစားသေးငယ်တဲ့ Microbats (Echolocation သုံးတဲ့အုပ်စု) နဲ့ သစ်သီးဝလံစားပြီး မျက်စိအမြင်အာရုံ ကောင်းမွန်တဲ့ Megabats (လင်းနို့ကြီး သို့မဟုတ် လင်းဆွဲအုပ်စု) ဆိုပြီး (၂) မျိုး ခွဲခြားလေ့ရှိပါတယ်။

လင်းနို့တွေဟာ လူအများ ထင်သလို ကြောက်စရာ သရဲတစ္ဆေ သတ္တဝါတွေ မဟုတ်ဘဲ၊ ကမ္ဘာမြေရဲ့ စိုက်ပျိုးရေးနဲ့ သစ်တောဂေဟစနစ် ရေရှည်တည်တံ့ဖို့ နောက်ကွယ်ကနေ အားဖြည့်ပေးနေတဲ့ "ညဖက် ဇီဝအင်ဂျင်နီယာများ" (Nocturnal Ecosystem Engineers)ဖြစ်ကြပါတယ်။

Deforestation (သစ်တောပြုန်းတီးခြင်း) ဆိုတာ သစ်တောမြေတွေကို အခြားအသုံးချမှုတွေဖြစ်တဲ့ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး သို့မဟုတ် မြို့ပြချဲ့ထွင်ခြင်း စတာတွေအတွက် သစ်ပင်တွေကို အမြောက်အမြား ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းပစ်တဲ့ ဖြစ်စဉ်ကို ခေါ်တာပါ။

ဒီဖြစ်စဉ်ဟာ ကျွန်တော်တို့ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ ဂေဟစနစ်ကို အကြီးမားဆုံး ခြိမ်းခြောက်နေတဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ Global Warming (ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှု) နဲ့ Infectious Disease Outbreaks (ကူးစက်ရောဂါဖြစ်ပွားမှု) တို့နဲ့လည်း တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေပါတယ်။
Deforestation ရဲ့ အဓိက အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေကို ကဏ္ဍအလိုက် အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားကြည့်နိုင်ပါတယ် -
# # # ၁။ ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုကို ပိုမိုဆိုးရွားစေခြင်း (Climate Change)
သစ်ပင်တွေဟာ ကမ္ဘာမြေရဲ့ "အဆုတ်" တွေဖြစ်ပြီး ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် (C2) ဓာတ်ငွေ့တွေကို စုပ်ယူထိန်းသိမ်းပေးထားတဲ့ အဓိက Carbon Sinks တွေ ဖြစ်ပါတယ်။
* သစ်တောတွေကို ခုတ်ထွင်လိုက်တဲ့အခါ (အထူးသဖြင့် မီးရှို့ရှင်းလင်းတဲ့အခါ) CO2 တွေဟာ လေထုထဲကို အမြောက်အမြား ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားပါတယ်။
* လေထုထဲမှာ ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ (Greenhouse Gases) တွေ များလာတဲ့အတွက် အပူချိန်ကို ပိုမိုဆွဲထားပြီး Global Warming ကို တဟုန်ထိုး ဖြစ်စေပါတယ်။ (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လွှတ်မှုရဲ့ ၁၀% ကျော်ဟာ သစ်တောပြုန်းတီးမှုကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။)
# # # ၂။ ကူးစက်ရောဂါအသစ်များ ဖြစ်ပွားစေခြင်း (Emerging Infectious Diseases)
ဒါက ကျန်းမာရေးရှုထောင့်ကနေ ကြည့်ရင် အလွန်ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ အချက်ပါ။
* ဒေသခံတိရစ္ဆာန်များ အိုးအိမ်မဲ့ဖြစ်ခြင်း: ကုန်းပေါ်က သက်ရှိဇီဝမျိုးကွဲတွေရဲ့ ၈၀% နီးပါးဟာ သစ်တောတွေမှာ မှီတင်းနေထိုင်ကြပါတယ်။ သစ်တောတွေ ပျက်စီးသွားတဲ့အခါ ၎င်းတို့မှာ နေစရာမရှိတော့ဘဲ အစားအစာရှာဖွေဖို့ လူတွေ နေထိုင်တဲ့ ကျေးရွာ၊ မြို့ပြတွေထဲအထိ ရောက်ရှိလာကြပါတယ်။
* Spillover Effect (ရောဂါပိုးကူးစက်ပြန့်ပွားခြင်း): လင်းနို့၊ ကြွက်၊ မျောက် စတဲ့ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်တွေရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေဟာ တိရစ္ဆာန်ကနေတစ်ဆင့် လူသားတွေဆီ တိုက်ရိုက် ကူးစက်ပြန့်ပွားဖို့ အခွင့်အလမ်း အလွန်မြင့်မားသွားပြီး ကပ်ရောဂါအသစ် (Outbreaks) တွေကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။
# # # ၃။ ရေစက်ဝန်း ပျက်စီးခြင်းနှင့် မြေဆီလွှာတိုက်စားခြင်း (Water Cycle & Soil Erosion)
* သစ်ပင်တွေဟာ မိုးရေကို စုပ်ယူထိန်းညှိပေးပြီး လေထုထဲကို ရေငွေ့ပြန်ထုတ်ပေးတဲ့နည်းနဲ့ ရေစက်ဝန်း (Water Cycle) ကို ထိန်းချုပ်ပေးပါတယ်။ သစ်ပင်မရှိတော့တဲ့အခါ ရာသီဥတု ခြောက်သွေ့ပြီး မိုးခေါင်ရေရှားမှုတွေ ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။
* သစ်ပင်မြစ်တွေက မြေဆီလွှာကို မြဲမြံအောင် ဆွဲမထားနိုင်တော့တဲ့အတွက် မိုးသည်းထန်စွာရွာတဲ့အခါ မြေပြိုခြင်း (Landslides) နဲ့ ရုတ်တရက် ရေကြီးခြင်း (Flash Floods) တွေကို ခံစားရစေပါတယ်။

ဒါကြောင့် သစ်တောပြုန်းတီးခြင်း (Deforestation) ဟာ သစ်ပင်တွေ ဆုံးရှုံးသွားရုံတင်မကဘဲ ရာသီဥတုကို ကမောက်ကမဖြစ်စေပြီး လူသားတွေရဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ အသက်အိုးအိမ်ကိုပါ တိုက်ရိုက်ဒုက္ခပေးနိုင်တဲ့ ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

Grade 11 Biology
Chapter 1 (importance of biology ) မှ…Deforestation

ဇီဝဗေဒဆိုတာ
ကျက်စာတင် မဟုတ်ပါဘူး ..

ကျွန်တော်တို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက Microscopic ဆဲလ်လေးတွေရဲ့ လှုပ်ရှားမှုကအစ၊ ကမ္ဘာမြေကြီးရဲ့ ဂေဟစနစ်ကြီးအဆုံး... သက်ရှိတိုင်းရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ စိတ်ဝင်စားစရာ အံ့ဩဖို့ကောင်းတဲ့ "ဇီဝဗေဒ (Biology)" လျှို့ဝှက်ချက်တွေ အများကြီး ရှိနေပါတယ်။

ဒီလို သက်ရှိတွေအကြောင်း သိမှတ်ဖွယ်ရာတွေကို ဆရာ အချိန်ရရင် ရသလို ဝေမျှပေးသွားမှာပါ။

စာမေးပွဲအတွက် ပြင်ဆင်နေတဲ့ ကျောင်းသား/သူတွေအတွက်တင်မကဘဲ၊သဘာဝတရားနဲ့ သက်ရှိတွေရဲ့အကြောင်းကို စိတ်ဝင်စားတဲ့သူတိုင်းအတွက်ပါ အသိပညာဗဟုသုတတွေ တိုးပွားစေမယ့် နေရာလေးတစ်ခု ဖြစ်လာမှာပါ။

ဆရာ၊ ဆရာမတွေရော လာတက်လို့ ရပါသလား …တဲ့

ဟုတ်ကဲ့ ဆန္ဒရှိရင် လာတက်လို့ရပါတယ်…🍀






#ဇီဝဗဒေ

Biology မှာ အမှတ်ကောင်းရဖို့ စာအုပ်ကြီးအတိုင်း အလွတ်ကျက်နေတုန်းပဲလား❓

ကြက်တူရွေး နှုတ်တိုက် ကျက်ခဲ့ပေမဲ့ စာမေးပွဲခန်းထဲရောက်ရင် စာတွေ မေ့သွားတာ၊ မေးခွန်းလှည့်မေးရင် မဖြေတတ်တာတွေက စာကို အသေအချာ နားမလည်ခဲ့လို့ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ကျောင်းသားတွေအနေနဲ့ Biology ကို အလွတ်ကျက်စရာမလိုဘဲ သိသင့်သိထိုက်တဲ့ အခြေခံသဘောတရားတွေကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် နားလည်ရှင်းလင်းအောင် Grade 10 & 11 Biology Class တွေ ဖွင့်လှစ်ပေးထားပါတယ်။

👨‍🏫ဒီ Class တွေကို ဆရာကြီး ဒေါက်တာဇော်သိန်းထိုက်ကိုယ်တိုင် သင်ကြားပေးမှာဖြစ်လို့ Biology ကို လက်တွေ့နယ်ပယ်က ဗဟုသုတတွေနဲ့ တွဲဖက်ပြီး နားလည်ချင်တဲ့ ကျောင်းသူ၊ ကျောင်းသားတွေအတွက် အသင့်တော်ဆုံးပါပဲ။

သင်ကြားပေးမဲ့ ဆရာကြီး ဒေါက်တာဇော်သိန်းထိုက်ဟာဆိုရင် Biology စာသင်သက် (၁၀ )နှစ်ကျော် အတွေ့အကြုံရှိပြီး ဇီဝဗေဒဘာသာရပ်မှာ ဖြေဆိုသူ ၄ ဦးအနက် ၃ ဦး (၇၅%)ဂုဏ်ထူးရစေခဲ့ပြီးတော့ (၉၉/၁၀၀) မှတ်အထိ ရရှိအောင် သင်ကြားပေးနိုင်ခဲ့သူဖြစ်ပါတယ်။

📌သင်ကြားမှုပုံစံနဲ့ အားသာချက်များ

👉အချိန်မရွေး ပြန်ကြည့်နိုင်တဲ့ Recorded Videos တွေအပြင် အနှစ်ချုပ် Revision နှင့် နားမလည်တာတွေကို ပြန်မေးလို့ရမဲ့ Q & A section ကိုလည်း Zoom Live နဲ့ပါ သင်ကြားပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သင်ခန်းစာတွေအပြင် မေးခွန်းဟောင်းတွေကိုပါ အခန်းလိုက် လေ့ကျင့်ပေးသွားမှာပါ။

💰Class Fee အနေနဲ့လည်း
မိဘတွေ ဝန်ထုတ်ဝန်ပိုး မဖြစ်စေဖို့ Class Fee (150000) ကျပ်ကို (50000) ကျပ်နဲ့ အပ်နှံနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် Grade 10, 11 စနစ်သစ် Biology ကို စနစ်တကျနားလည်ပြီး G-12 အတွက် အခြေခံပိုင်နိုင်ဖို့ အတန်းအပ်နှံလိုပါက Page Messenger မှာ အသေးစိတ်စုံစမ်းမေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။

သင်တန်း စ မည့်ရက် - မေ (၂၇) ရက်။






#ဇီဝဗေဒ