Smart Parents - by PANN THEE

အစားရွေးတဲ့ကလေးကြောင့်စိတ်ညစ်နေရပြီလား ?
ကလေးက အသီးအရွက်ဆိုရင် ဖယ်ထားတယ်၊ ထမင်းကျွေးတိုင်း စစ်ပွဲတစ်ခုလို ဖြစ်နေလို့ စိတ်ညစ်နေရပြီလား?
အစားရွေးတာဟာ ကလေးတွေရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုအဆင့်တစ်ခုမှာ သဘာဝအတိုင်း ဖြစ်လေ့ရှိတဲ့ ကိစ္စတစ်ခုပါ။
အဓိကက "အတင်းအကျပ်ကျွေးခြင်း" မဟုတ်ဘဲ "အစားအစာနဲ့ ရင်းနှီးအောင် လုပ်ပေးခြင်း" ကသာ ရေရှည်အတွက် အဖြေဖြစ်ပါတယ်။
ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ နည်းလမ်းကောင်း (၅) ခုကို မျှဝေပေးချင်ပါတယ်။
၁။ အစားအစာအသစ်ကို "မိတ်ဆက်" ပေးပါ (အကြိမ်ကြိမ်!) 🥦
ကလေးတစ်ယောက်က အစားအစာအသစ်တစ်ခုကို ကြိုက်သွားဖို့အတွက် အနည်းဆုံး ၁၀ ကြိမ်ကနေ ၁၅ ကြိမ်အထိ မြင်ဖူး၊ ထိဖူး၊ မြည်းဖူးဖို့ လိုပါတယ်။ ပထမတစ်ခါကျွေးလို့ မစားတာနဲ့ "ငါ့ကလေးက ဒါမကြိုက်ဘူး" လို့ တံဆိပ်မကပ်လိုက်ပါနဲ့။ စိတ်ရှည်ရှည်နဲ့ ပန်းကန်ထဲမှာ ခဏခဏ ထည့်ပေးထားပါ။
၂။ "စားချင်စဖွယ်" ပုံစံပြောင်းလဲပြင်ဆင်ပါ ။

ကလေးတွေဟာ အမြင်အာရုံနဲ့ အရင်စားကြတာပါ။
• အသီးအရွက်တွေကို ကလေးနှစ်သက်တဲ့ ရုပ်ပုံလေးတွေဖော်ပြီး ပြင်ဆင်ပေးပါ။
• အရောင်အသွေးစုံအောင် (ဥပမာ - မုန်လာဥနီ လိမ္မော်ရောင်၊ ပန်းဂေါ်ဖီစိမ်း အစိမ်းရောင်) ထည့်ပေးပါ။
• အသီးအရွက်ကို မစားချင်ရင် အနှစ်ကြိတ်ပြီး ဟင်းရည်ထဲထည့်တာ ဒါမှမဟုတ် ကြက်ဥကြော်ထဲ ညှပ်ထည့်တာမျိုး (Hidden Veggies) လုပ်ပေးနိုင်ပါတယ်။

၃။ မိဘက "စံပြ" အဖြစ် အရင်စားပြပါ 🥗
"ဒါက အားရှိတယ် စားလိုက်" လို့ ပြောနေမယ့်အစား မိဘကိုယ်တိုင်က အဲဒီအစားအစာကို အရသာရှိရှိ စားပြဖို့ လိုပါတယ်။ ကလေးဆိုတာ သင်ပေးတာထက် မြင်ရတာကို ပိုအတုယူတတ်တဲ့သူတွေပါ။ မိသားစုဝိုင်းမှာ အတူတူထိုင်စားရင်း အစားအစာရဲ့ အရသာအကြောင်းကို ကောင်းမွန်တဲ့ စကားလုံးတွေနဲ့ ပြောဆိုပေးပါ။

၄။ အစားအစာပြင်ဆင်မှုမှာ ကလေးကို ပါဝင်ခွင့်ပေးပါ 👩‍🍳
ဟင်းသီးဟင်းရွက် ဆေးတာ၊ ပန်းကန်ထဲ ထည့်တာ ဒါမှမဟုတ် ဈေးဝယ်တဲ့အခါ "ဒီနေ့ ဘယ်အသီးဝယ်မလဲ" လို့ ရွေးခိုင်းတာမျိုး လုပ်ပေးပါ။ မိမိကိုယ်တိုင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်ထားတဲ့ အစားအစာဆိုရင် ကလေးတွေက ပိုပြီး မြည်းစမ်းကြည့်ချင်စိတ် ရှိတတ်ကြပါတယ်။

၅။ ထမင်းဝိုင်းကို "ပျော်စရာနေရာ" ဖြစ်ပါစေ 💖
အတင်းအကျပ် ကျွေးတာ၊ ငေါက်တာ၊ ချော့ပြီး ဖုန်းပေးကြည့်တာတွေက ရေရှည်မှာ အစားအသောက်အပေါ် မကောင်းတဲ့ အမြင်တွေ ဖြစ်စေပါတယ်။ အစားနည်းရင်တောင် "ဘာလို့မစားလဲ" လို့ မမေးဘဲ၊ ဗိုက်ပြည့်သွားပြီဆိုရင် လက်ခံပေးပါ။ ဗိုက်ဆာလာရင် သူတို့ဘာသာ ပြန်စားပါလိမ့်မယ်။
ကလေးရဲ့ ကြီးထွားမှုနှုန်းက ပုံမှန်ရှိနေပြီး လန်းလန်းဆန်းဆန်း ရှိနေတယ်ဆိုရင် အစားရွေးတာကို သိပ်ပြီး စိတ်မပူပါနဲ့။ အချိန်တစ်ခုရောက်ရင် သူတို့ရဲ့ အရသာခံအာရုံက ပြောင်းလဲသွားမှာပါ။

ကလေးနဲ့ လူမှုရေး (Social Skills for Kids)

ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုမှာ စာပေပညာတင်မကဘဲ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ လိုက်လျောညီထွေ နေထိုင်တတ်တဲ့ "လူမှုရေးစွမ်းရည်" က အနာဂတ်အတွက် အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ ကိုယ့်ကလေးကို သူငယ်ချင်းတွေကြားမှာ ပျော်ရွှင်ပြီး အများက ချစ်ခင်တဲ့ကလေးတစ်ယောက် ဖြစ်လာစေဖို့ ‌ေလ့ကျင့်ပေးသင့်တဲ့ အခြေခံအချက် (၅) ချက်ကို မျှဝေပေးလိုက်ပါတယ်။
၁။ အပေးအယူ စနစ်ကို နားလည်စေခြင်း (Give and Take)
လူမှုရေးရဲ့ အခြေခံဟာ အပြန်အလှန် ရှိခြင်းပါပဲ။ မိမိပိုင်ဆိုင်တဲ့ အရုပ်၊ မုန့် ဒါမှမဟုတ် အချိန်ကို သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ မျှဝေသုံးစွဲတတ်ဖို့ သင်ပေးပါ။ "အတူတူကစားခြင်း" ကတစ်ဆင့် မျှဝေခြင်းရဲ့ ပျော်ရွှင်မှုကို ကလေးငယ် ကိုယ်တိုင် ခံစားမိပါစေ။
၂။ နားထောင်ပေးတတ်ခြင်း (Active Listening)
လူမှုရေးမှာ စကားပြောတတ်ဖို့ထက် သူတစ်ပါးပြောတာကို စိတ်ရှည်လက်ရှည် နားထောင်ပေးဖို့က ပိုအရေးကြီးပါတယ်။ သူငယ်ချင်းက ဘာပြောနေလဲ၊ ဘာကို လိုချင်နေလဲဆိုတာကို ဂရုတစိုက် နားထောင်တတ်တဲ့ အလေ့အကျင့်ဟာ ကလေးကို ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်စေပါတယ်။
၃။ ကိုယ်ချင်းစာစိတ် မွေးမြူပေးခြင်း (Empathy)
သူငယ်ချင်း ဝမ်းနည်းနေရင် ဘယ်လိုနှစ်သိမ့်ရမလဲ၊ ကိုယ်မကြိုက်တာကို သူတစ်ပါးကို မလုပ်ဖို့ စတဲ့ "ကိုယ်ချင်းစာတရား" ကို သင်ပေးပါ။ ဒီစိတ်ဓာတ်ရှိတဲ့ ကလေးဟာ သူငယ်ချင်းတွေကြားမှာ နွေးထွေးတဲ့ အဖော်မွန် ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။
၄။ စည်းကမ်းနဲ့ အလှည့်ကျစောင့်ဆိုင်းခြင်း (Following Rules & Patience)
အဖွဲ့အစည်းနဲ့ နေထိုင်တဲ့အခါ သတ်မှတ်ထားတဲ့ စည်းကမ်းတွေကို လိုက်နာဖို့နဲ့ မိမိအလှည့်ကို စိတ်ရှည်စွာ စောင့်ဆိုင်းတတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဒါဟာ တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်မှုကို လျော့ကျစေပြီး အများနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်တတ်တဲ့ အလေ့အကျင့်ကောင်းကို ပျိုးထောင်ပေးတာဖြစ်ပါတယ်။
၅။ အငြင်းပွားမှုများကို ဖြေရှင်းတတ်ခြင်း (Conflict Resolution)
ကလေးတွေ ဆော့ကစားရင်း စိတ်ဆိုးတာ၊ ရန်ဖြစ်တာမျိုး ရှိနိုင်ပါတယ်။ အဲ့ဒီအခါ "ငါ့အမှားဆိုရင် တောင်းပန်မယ်"၊ "သူ့အမှားဆိုရင် ခွင့်လွှတ်မယ်" ဆိုတဲ့ စိတ်ထားမျိုးရှိအောင် မိဘက ကြားခံညှိနှိုင်း သင်ကြားပေးသင့်ပါတယ်။
မိဘများသို့ အကြံပြုချက်
ကလေးတွေရဲ့ ပထမဆုံး လူမှုရေးနယ်ပယ်ဟာ "အိမ်" ဖြစ်ပါတယ်။ မိဘတွေက အချင်းချင်း ပေါင်းသင်းဆက်ဆံပုံ ယဉ်ကျေးပြခြင်း၊ ကလေးကို လူမှုရေးကိစ္စတွေမှာ ပါဝင်ခွင့်ပေးခြင်းဖြင့် ကလေးရဲ့ လူမှုဆက်ဆံရေးကဏ္ဍကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ပါတယ်ရှင်။

📖 ပုံပြင်ပြောပြရုံတင် မဟုတ်ဘဲ "ပြန်ပြောခိုင်းခြင်း" က ကလေးကို ဘယ်လိုထူးခြားစေသလဲ?

မိဘအများစုက ကလေးကို ပုံပြင်ပြောပြရုံနဲ့တင် လုံလောက်ပြီလို့ ထင်တတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့် "Brain Workout" ကတော့ ကလေးကို ပုံပြင်ပြန်ပြောခိုင်းတဲ့ အခါမှာ စတင်တာပါ။
ဒီလိုလုပ်ပေးခြင်းအားဖြင့် ရရှိနိုင်တဲ့ အကျိုးကျေးဇူး ၄ ခုကို ကြည့်လိုက်ရအောင်။
၁။ မှတ်ဉာဏ်ကို အစွမ်းကုန် လှုံ့ဆော်ပေးခြင်း (Memory Boost)
ကလေးတစ်ယောက်က ပုံပြင်ကို ပြန်ပြောဖို့ ကြိုးစားတဲ့အခါ သူနားထောင်ခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေကို ဦးနှောက်ထဲမှာ ပြန်စီစဉ်ရပါတယ်။ ဇာတ်ကောင်နာမည်တွေ၊ အဖြစ်အပျက် အစီအစဉ်တွေကို ပြန်စဉ်းစားရတာဟာ ဦးနှောက်ရဲ့ မှတ်သားနိုင်စွမ်းကို သိသိသာသာ တိုးတက်စေပါတယ်။

၂။ စကားလုံးကြွယ်ဝလာခြင်း (Vocabulary & Language Skills)
ပုံပြင်ထဲမှာပါတဲ့ စကားလုံးအသစ်တွေကို သူကိုယ်တိုင် ပြန်သုံးနှုန်းကြည့်ရင်းနဲ့ ဘာသာစကား ကျွမ်းကျင်မှု တိုးတက်လာပါတယ်။ ဒါဟာ ကျောင်းစာသင်ယူတဲ့အခါမှာလည်း နားလည်နိုင်စွမ်း (Comprehension) ပိုကောင်းလာဖို့ အခြေခံကောင်း ဖြစ်စေပါတယ်။

၃။ အာရုံစူးစိုက်မှု ပိုကောင်းလာခြင်း (Focus & Attention)
နောက်ပိုင်းမှာ ပြန်ပြောပြရမယ်ဆိုတဲ့ အသိက ကလေးကို ပုံပြင်နားထောင်နေစဉ်မှာ ပိုပြီး အာရုံစိုက်လာအောင် တွန်းအားပေးပါတယ်။ ဒါဟာ အာရုံလွင့်ပျံ့တတ်တဲ့ ကလေးတွေအတွက် အလေ့အကျင့်ကောင်းတစ်ခုပါ။

၄။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှု တိုးလာခြင်း (Confidence)
မိဘတွေက အလေးအနက်ထား နားထောင်ပေးတဲ့အခါ ကလေးက သူပြောပြနေတာကို တန်ဖိုးထားတယ်လို့ ခံစားရပြီး ထုတ်ဖော်ပြောဆိုရဲတဲ့ သတ္တိနဲ့ ယုံကြည်မှုတွေ တိုးပွားလာပါတယ်။

💡 ဘယ်လိုမျိုး အလေ့အကျင့် လုပ်ပေးမလဲ?
- မေးခွန်းတိုလေးတွေနဲ့ စတင်ပါ
"ယုန်ကလေးက ဘယ်ကိုသွားတာလဲ?"၊ "ဘယ်သူနဲ့ တွေ့တာလဲ?" စသဖြင့် စမေးပါ။

- လှုံ့ဆော်ပေးပါ
"အဲဒီနောက်မှာ ဘာဆက်ဖြစ်တာလဲ မေမေ/ဖေဖေ မေ့သွားလို့ ပြောပြပါဦး" ဆိုပြီး ကလေးကို အခွင့်အရေးပေးပါ။

- ချီးမွမ်းပေးပါ
ကလေးက မှားယွင်းပြောမိရင်တောင် မပြင်ပေးသေးဘဲ ဆုံးအောင်နားထောင်ပေးပြီး သူကြိုးစားပြောပြတာကို ချီးကျူးပေးဖို့ မမေ့ပါနဲ့။

ဒီနေ့ည ပုံပြင်ပြောပြပြီးရင် ကလေးကို ပြန်ပြောပြခိုင်းဖို့ မမေ့နဲ့နော်။ ဒါဟာ သူတို့လေးတွေရဲ့ အနာဂတ်အတွက် အဖိုးတန်တဲ့ "ဉာဏ်ရည်လက်ဆောင်" တစ်ခုပါပဲ။ ❤️

မွေးကင်းစကနေ (၆) နှစ်အထိ ကလေးတစ်ယောက်အတွက် "အလိုအပ်ဆုံးအရာ"
(ဒါဟာ သင်တန်းတွေ၊ ကစားစရာတွေနဲ့ မူကြိုကျောင်းကောင်းကောင်းတွေ မဟုတ်ပါဘူး)

မိဘအများစုက ကလေး ၆ နှစ်မတိုင်ခင်မှာ အင်္ဂလိပ်စာသင်မလား၊ အခြေခံင်္သချာနည်းတွေသင်မလားဆိုတာကိုပဲ အာရုံစိုက်တတ်ကြပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့ ဘဝတစ်သက်တာ အောင်မြင်မှုနဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးအတွက် ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းသော ဦးနှောက်ဖွံ့ဖြိုးမှုဟာ ဒီ ၆ နှစ်အတွင်းမှာတင် အုတ်မြစ်ချပြီးသား ဖြစ်သွားတာကိုရော သတိပြုမိကြရဲ့လား?

ဒီအရွယ်မှာ ကလေးအတွက် အလိုအပ်ဆုံးက "သင်ကြားခြင်း" ထက် "Serve and Return" (အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်မှု) ဆိုတဲ့ ဦးနှောက်တည်ဆောက်ပုံ နည်းစနစ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေ့မှာတော့ Harvard University ရဲ့ ကလေးဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ စင်တာက အကြံပြုထားတဲ့ "Serve and Return" ‌‌‌ဆိုတာကိုဝေမျှပေးချင်ပါတယ် ။

၁။ ကလေးက စတင်လိုက်ခြင်း (The Serve): ကလေးက တစ်ခုခုကို လက်ညှိုးထိုးပြတာ၊ အော်တာ၊ ပြုံးပြတာ ဒါမှမဟုတ် အသံလေးတွေ လုပ်ပြတာဟာ တင်းနစ်ဘောလုံးလေးတစ်လုံးကို ဖေဖေမေမေတို့ဘက် ပစ်လိုက်တာနဲ့ တူပါတယ်။

၂။ မိဘက တုံ့ပြန်ခြင်း (The Return): အဲဒီအချိန်မှာ ဖုန်းကို ခေတ္တချထားပြီး ကလေးကြည့်တဲ့နေရာကို အတူကြည့်ပေးတာ၊ ကလေးရဲ့ အသံကို တူအောင် ပြန်လုပ်ပြတာ၊ ဒါမှမဟုတ် "အော်... သားလေးက ဒါကို မြင်တာလား" လို့ နူးနူးညံ့ညံ့ တုံ့ပြန်ပေးတာဟာ ဘောလုံးကို အလိုက်သင့် ပြန်ပစ်ပေးလိုက်တာပါပဲ။

ဘာကြောင့် ဒါဟာ အရေးကြီးဆုံး ဖြစ်ရတာလဲ?

ဒီလို အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်မှု (Interactions) မရှိခဲ့ဘူးဆိုရင် ကလေးရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ Cortisol (စိတ်ဖိစီးမှု ဟော်မုန်း) တွေ ထွက်လာပါတယ်။

· ကလေးကို ဂရုမစိုက်ဘဲ ပစ်ထားရင် ဒါမှမဟုတ် ဖုန်း/TV ပဲ ကြည့်ခိုင်းထားရင် ဦးနှောက်ရဲ့ အာရုံကြောဆဲလ် ချိတ်ဆက်မှု (Neural Connections) တွေဟာ ကောင်းကောင်း မဖွံ့ဖြိုးတော့ပါဘူး။

· ရလဒ်အနေနဲ့ ကြီးလာတဲ့အခါ စိတ်ခံစားချက် မထိန်းချုပ်နိုင်တာ၊ သင်ယူမှု နောက်ကျတာနဲ့ လူမှုဆက်ဆံရေးပိုင်းမှာ အားနည်းတာတွေ ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။

ဒါဆိုရင်ရိုးရှင်းပြီး ထိရောက်တဲ့ လက်တွေ့အသုံးချနည်း တွေကိုကြည့်ရအောင် !

Eye Contact (မျက်လုံးချင်းဆုံပါ)
ကလေး စကားပြောတဲ့အခါ ၊ အသံလေးတွေထွက်ပြတဲ့အခါ မျက်လုံးချင်းဆုံအောင် အရင်ကြည့်ပေးပါ။

Narrate the Moment (လုပ်ဆောင်ချက်တိုင်းကို ပြောပြပါ)
"အခု မေမေက သားလေးကို ရေချိုးပေးနေတာနော်၊ ရေလေးက အေးနေတာပဲ၊ ကဲ... လက်ဝါးလေးနဲ့ ရေကို ပုတ်ကြည့်ပါအုန်း " စသဖြင့် ကလေးကို စကားအမြဲပြောပါ။

No Phone Zone (ဖုန်းကို အဝေးမှာ ထားပါ)
ကလေးနဲ့ ကစားနေချိန်မှာ ဖုန်းကို လုံးဝ အဝေးမှာ ထားပါ။ ကလေးက သူ့ကို အာရုံစိုက်တာ ခံရမှသာ သူ့ဦးနှောက်က "လုံခြုံမှုရှိတယ်" လို့ ခံစားရပြီး ဖွံ့ဖြိုးမှု ပိုအားကောင်းလာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကလေးတစ်ယောက်အတွက် အကောင်းဆုံး "ဦးနှောက်အားဆေး" ဆိုတာ ဈေးကြီးတဲ့ အရုပ်တွေ၊ အကောင်းစား အားဆေးတွေနဲ့ ထိပ်တန်းမူကြိုကျောင်းတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ မိသားစုဝင်တွေရဲ့ "အာရုံစိုက်မှုနဲ့ အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်မှု" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေ့ကစပြီး ကလေးက ဘောလုံးလေး ပစ်ပေးလိုက်တိုင်း (စကားပြောတိုင်း၊ အမူအရာပြတိုင်း) ဖေဖေမေမေတို့ဘက်က အကောင်းဆုံး ပြန်ရိုက်ပေးလိုက်ကြရအောင်။

သိပ္ပံနည်းကျ ပျိုးထောင်မှုတွေနဲ့ ကလေးတွေ အနာဂတ်ကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်ဖို့ PANN THEE က ဖေဖေမေမေတို့နဲ့အမြဲအတူရှိနေပါတယ်။

သင်္ကြန်မှာ ကလေးတွေကို ရေဘယ်လိုပေးဆော့မလဲ 💦👶👧🧒👦💦

သင်္ကြန်ရောက်ပြီဆိုတာနဲ့ ကလေးတွေက ရေဆော့ဖို့ အားခဲနေကြပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ မိဘတွေဘက်ကလည်းကျန်းမာရေးနဲ့ ဘေးကင်းရေးကို ထည့်တွက်ရပါသေးတယ်။ ဒီတော့သင်္ကြန်မှာ ကလေးတွေကို ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်နဲ့ စနစ်တကျ ရေပေးဆော့နိုင်မယ့် နည်းလမ်းကောင်းလေးတွေကို ဝေမျှပေးချင်ပါတယ်။

၁။ တတ်နိုင်သမျှရေသန့်ကိုပဲ သုံးပါ 🚰
ကလေးတွေက ရေဆော့ရင်း ရေတွေသောက်မိတတ်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရေမသန့်ရင် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောဖြစ်နိုင်လို့ ကလေးဆော့မယ့်ရေဟာ သန့်ရှင်းတဲ့ ရေပိုက်ခေါင်းကလာတဲ့ရေ ဖြစ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ရေခဲရေလိုအေးစိမ့်နေတာမျိုးကိုလည်း ရှောင်ပေးပါ (ကိုယ်ပူရုတ်တရက်တက်နိုင်လို့ပါ)။

၂။ အရေပြားကို ကာကွယ်ပါ 🧴
ရေမဆော့ခင်မှာ ကလေးတွေအတွက် သီးသန့်ထုတ်ထားတဲ့ Sunscreen (SPF 30+) လေးကို လိမ်းပေးထားဖို့ မမေ့ပါနဲ့။ ပြီးတော့ ရေစိုရင် ကိုယ်လုံးလေးတွေမအေးအောင် Cotton သား ခပ်ပွပွ အင်္ကျီလက်ရှည်၊ ဘောင်းဘီရှည်လေးတွေ ဝတ်ပေးထားတာက နေလောင်ဒဏ်ကိုလည်း ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။

၃။ ရေဆော့ပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်း ရေနွေးနွေးလေးနဲ့ ချိုးပေးပါ 🛁
ရေဆော့လို့ ဝသွားပြီဆိုတာနဲ့ ကလေးကို အဝတ်အစားလဲ၊ ရေနွေးနွေးလေးနဲ့ ပြန်ချိုးပေးပြီး ခေါင်းကို ခြောက်အောင် ချက်ချင်းသုတ်ပေးပါ။ ပြီးရင် နွေးထွေးတဲ့ အစားအစာလေး ကျွေးထားလိုက်ရင် ဖျားနာမှာကို စိတ်ပူစရာ မလိုတော့ပါဘူး။

၄။ရေဆော့မယ့် အချိန်ကို သတ်မှတ်ပါ ⏰
နေပူရှိန်အရမ်းပြင်းတဲ့ မွန်းတည့် (၁၂) နာရီကနေ ညနေ (၃) နာရီကြားဟာ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် အပြင်းဆုံးအချိန်ဖြစ်သလို အပူဒဏ်ကြောင့် ကလေးတွေ နေမကောင်းဖြစ်လွယ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မနက်ပိုင်း (၁၀) နာရီမတိုင်ခင် ဒါမှမဟုတ် ညနေ (၄) နာရီနောက်ပိုင်း နေအေးတဲ့အချိန်လေးတွေမှာပဲ ပေးဆော့တာ အကောင်းဆုံးပါ။

၅။ အိမ်တွင်းမှာတင် ရေကူးကန်အသေးလေးနဲ့ ဆော့ပေးပါ 🏠
အပြင်က လူအုပ်ကြားထဲမှာ ရေဆော့တာက ကိုယ့်ကလေးခံနိုင်ရည် ၊ အသက်အရွယ်နဲ့ အဆင်မပြေလောက်သေးရင် မောင်နှမတွေ ၊သူငယ်ချင်းတွေ ၊အိမ်နားကကလေးတွေကိုဖိတ်ခေါ်ပြီး အိမ်ခြံဝင်းထဲမှာပဲ ရေကူးကန်အသေးလေး (Inflatable Pool) ချပေးပြီး မိသားစုဝင်တွေနဲ့ ဆော့ခိုင်းတာက ပိုပြီးသန့်ရှင်းသလို လူကြီးတွေလည်း မျက်ခြေမပြတ် ကြည့်နိုင်ပါတယ်။

ကလေးတွေ ရေဆော့နေတဲ့အချိန်မှာ လူကြီးတစ်ယောက်ယောက်က အမြဲအနားမှာ ရှိနေပေးဖို့က အရေးကြီးဆုံးပါပဲ။
ဒီနှစ်သင်္ကြန်မှာ သားသားမီးမီးတို့အားလုံး ပျော်ရွှင်ပြီး ကျန်းမာဘေးကင်းကြပါစေလို့ PANN THEE မှ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်ရှင်💁🏻‍♀️💦
#သင်္ကြန်အကြံပြုချက်

နွေရာသီမှာ ကလေးတွေ ကြုံတွေ့ရနိုင်တဲ့ ကျန်းမာရေးပြဿနာများ
ပူလွန်းတဲ့ရာသီမှာ လူကြီးတွေထက် ကလေးတွေက အပူဒဏ်ကို ပိုခံစားရတတ်ပြီး ကလေးတွေရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကလည်း အပူချိန်ကို ကောင်းကောင်း မထိန်းညှိနိုင်သေးပါဘူး။ ဒါကြောင့်မို့ ကိုယ့်ကလေးမှာ အခုပြောမယ့် လက္ခဏာတွေ ရှိနေလားဆိုတာ သေချာကြည့်ပြီးဂရုစိုက်ပေးဖို့လိုပါတယ်။

- ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်ခြင်း (Dehydration): ကလေးတွေက ဆော့နေရင် ရေငတ်တာကို မေ့နေတတ်ပါတယ်။ နှုတ်ခမ်းခြောက်တာ၊ ဆီးအရောင်ရင့်တာ၊ နုံးတာတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

- မိတ်ထွက်ခြင်းနှင့် အရေပြားယားယံခြင်း (Heat Rash): ချွေးထွက်များပြီး ချွေးပေါက်ပိတ်တာကြောင့် လည်ပင်း၊ ချိုင်းနဲ့ အသားချင်းပွတ်တဲ့နေရာတွေမှာ အနီစက်လေးတွေ ထွက်လာတတ်ပါတယ်။

- အပူလျှပ်ခြင်း (Heat Stroke): ဒါကတော့ အန္တရာယ်အရှိဆုံးပါ။ ကိုယ်အပူချိန် အရမ်းတက်လာတာ၊ ခေါင်းမူးတာ၊ အန်တာတွေအပြင် သတိလစ်တာအထိ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

- နွေရာသီဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော (Diarrhea): အပူကြောင့် အစားအသောက်တွေ ပုပ်သိုးလွယ်သလို၊ ယင်ကောင်တွေကြောင့်လည်း ယင်နားစာစားမိတဲ့အခါ ကလေးတွေ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော ဖြစ်လွယ်ပါတယ်။

မိဘတွေအနေနဲ့ ဘယ်လိုကာကွယ်ပေးမလဲ?
ရေများများတိုက်ပါ: ရေငတ်မှတိုက်တာမျိုးမဟုတ်ဘဲ ခဏခဏ တိုက်ပေးပါ။ လတ်ဆတ်တဲ့ သစ်သီးဖျော်ရည်တွေလည်း တိုက်နိုင်ပါတယ်။

ချည်သားအဝတ်အစား: လေဝင်လေထွက်ကောင်းပြီး ချွေးစုပ်တဲ့ ချည်သားအဝတ်အစား ပွပွချောင်ချောင်လေးတွေပဲ ဝတ်ပေးပါ။

နေပူထဲထွက်ခြင်းကို ရှောင်ပါ: အပူဆုံးအချိန်တွေဖြစ်တဲ့ မနက် (၁၀) နာရီကနေ ညနေ (၄) နာရီအတွင်း အပြင်ထွက်တာ၊ အပြင်းအထန်ဆော့တာမျိုးကို ရှောင်ခိုင်းပါ။

သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်တဲ့အစားအသောက်တွေကိုကျွေးပါ။ ယင်နားစာတွေ ရှောင်ပါ။ အစားအသောက်တွေကို သေချာဖုံးအုပ်ထားပြီး ပူပူနွေးနွေး ကျွေးပါ။

"နွေရာသီမှာ ကလေးတွေ ကျန်းကျန်းမာမာနဲ့ ဖြတ်သန်းနိုင်ဖို့က မိဘတွေရဲ့ ဂရုစိုက်မှုအပေါ် အများကြီး မူတည်ပါတယ်။ သင့်ကလေးက အပူဒဏ်ကြောင့် အရမ်းမှိန်းနေတာ၊ အန်တာမျိုးဖြစ်ရင်တော့ ဆရာဝန်နဲ့ အမြန်ဆုံး ပြသဖို့ မမေ့ပါနဲ့ဦးနော်။"

ရာသီဥတု ဘယ်လိုပဲ ပြောင်းလဲပါစေ... သင့်ကလေးရဲ့ ကျန်းမာပျော်ရွှင်တဲ့ ကြီးပြင်းမှုမှာ အမြဲတမ်း အထောက်အကူဖြစ်စေဖို့ PANN THEE က အနီးကပ် ရှိနေပါမယ်။"

#နွေရာသီကျန်းမာရေး #ကလေးပြုစုပျိုးထောင်နည်း #မိဘလမ်းညွှန်

ကလေး ဂျီကျရင် ဘာလို့ ဆုံးမလို့ မရတာလဲ?
ကလေးတွေ ဂျီကျတာ၊ အော်ဟစ်ငိုယိုတာ ၊ လူကြားထဲသောင်းကျန်းတာ ကို ကြုံရတဲ့အခါ မိဘအများစုက "ဘာလို့ အဲလိုလုပ်တာလဲ"၊ "အခုချက်ချင်းရပ်" ဆိုတဲ့ အကျိုးအကြောင်း (Logic) တွေနဲ့ ထိန်းချုပ်ဖို့ ကြိုးစားတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအချိန်မှာ ကလေးရဲ့ ဦးနှောက်က ဘာဖြစ်နေသလဲဆိုတာကို ပြောပြပေးပါမယ် ။ ဒါဆိုရင် ဖေဖေတို့ မေမေတို့ ဆုံးမတဲ့ပုံစံပြောင်းသွားမှာပါ ။

၁။ ဦးနှောက်နှစ်ခြမ်းရဲ့ သဘာဝ (The Nature of Two Sides)
ကျွန်မတို့ ဦးနှောက်မှာ အလုပ်လုပ်ပုံမတူတဲ့ အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ရှိပါတယ်-ဘယ်ဘက်ခြမ်း (The Left Brain): သူက "ယုတ္တိဗေဒ (Logic)" ကို အဓိကထားပါတယ်။ စာသားတွေ၊ အစီအစဉ်တွေ၊ အချက်အလက်တွေနဲ့ အလုပ်လုပ်တာပါ။ "ဘာကြောင့်" ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်ကို ရှာဖွေတဲ့အပိုင်းဖြစ်ပါတယ်။

ညာဘက်ခြမ်း (The Right Brain): သူက "စိတ်ခံစားမှု (Emotion)" ကို အဓိကထားပါတယ်။ ပုံရိပ်တွေ၊ အမှတ်တရတွေ၊ ခံစားချက်တွေနဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဘာသာစကား (မျက်နှာအမူအရာ၊ အသံနေအသံထား) ကို အဓိက လုပ်ဆောင်တာပါ။

၂။ ကလေးတွေမှာ ဘာဖြစ်တတ်သလဲ?

ကလေးသူငယ်တွေ (အထူးသဖြင့် အသက်ငယ်သေးတဲ့ကလေးတွေ) မှာ ညာဘက်ဦးနှောက် (Emotion) က ပိုပြီး လွှမ်းမိုးပါတယ်။ သူတို့ဟာ စိတ်ခံစားချက်တွေကို ယုတ္တိဗေဒနဲ့ ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း မရှိသေးပါဘူး။ကလေးတစ်ယောက် ဒေါသထွက်တဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် စိတ်မကောင်းဖြစ်တဲ့အခါ သူတို့ရဲ့ ညာဘက်ဦးနှောက်က မုန်တိုင်းကျသလို ဖြစ်နေပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ "ဘယ်ဘက်ဦးနှောက် (Logic)" က ခဏတာ ရပ်ဆိုင်းသွားပါတယ်။

၃။မိဘတွေ အမှားလုပ်တတ်တဲ့ "Disconnect"
ကလေးက ညာဘက်ဦးနှောက်နဲ့ (ငိုယိုပြီး) တုံ့ပြန်နေချိန်မှာ မိဘက ဘယ်ဘက်ဦးနှောက် (Logic) နဲ့ သွားပြီး တုံ့ပြန်ရင် "လှိုင်းချင်း မတူတော့ပါဘူး"။

ကလေး: "မေမေ... သား စက်ရုပ်ကျိုးသွားပြီ (ငိုယိုပြီး ကလေးကညာဘက်ဦးနှောက်နဲ့ ပြောနေခြင်းဖြစ်ပါတယ်)"

မိဘ: "အဲ့ဒါ မင်းအကိုင်အတွယ်ကြမ်းလို့လေ အစထဲက စည်းကမ်းရှိရှိကိုင်ပါလို့ မအေမပြောဘူးလား ။ခုငိုလည်း ဘာရမှာလဲ၊ နောက်မှ အသစ်ဝယ်ပေးမယ် (Logic နဲ့ တုံ့ပြန်ခြင်း)

"ဒီလို တုံ့ပြန်လိုက်တဲ့အခါ ကလေးက သူ့ကို နားမလည်ဘူးလို့ ခံစားရပါတယ်။ ဒါကို "Emotional Flood" လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒီအချိန်မှာ ကလေးက ပိုပြီး ထိန်းချုပ်ရခက်လာတာ ။ပိုပြီးအော်ငိုလာတာ ။ လူကြားထဲပြောမရအောင်အော်ဟစ်သောင်းကျန်းတာတွေဖြစ်လာပါတယ် ။

ဒီလိုအခြေအနေမျိုးအတွက်တကယ်ဖြေရှင်းရမယ့်နည်းလမ်းကိုကြည့်ကြည့်ရအောင်

အဆင့် (၁) Connect (ညာဘက်ချင်းပဲ ချိတ်ဆက်ပါ): ကလေး ညာဘက်ဦးနှောက်နဲ့ ပေါက်ကွဲနေချိန်မှာ ကိုယ်ကလည်း ညာဘက်ဦးနှောက်ချင်း အရင်သွားထိတွေ့ရပါမယ်။ အကျိုးအကြောင်းတွေ မပြောသေးဘဲ "နားလည်ပေးခြင်း (Empathy)" ကို အရင်ပြပါ။

ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ ?
ကလေးနားမှာ ထိုင်ချလိုက်ပါ၊ ပုခုံးလေးကို ထိကိုင်ပါ၊ အသံကို နူးညံ့အောင်ထားပြီး "သားအရမ်းကြိုက်တဲ့စက်ရုပ်လေးကျိုးသွားတာပဲ ၊ ပြပါအုန်းမေ့မေ့ကို ကြည့်ရအောင်ဘာများပြန်လုပ်လို့ရအုန်းမလဲ" ဆိုပြီးသူနဲ့ထပ်တူထပ်မျှ ခံစားနားလည်မှုကိုပြပြီးအသိအမှတ်ပြုပေးပါ။

ရလဒ်: ကလေးက "ငါ့ကို တစ်ယောက်ယောက်က နားလည်ပေးနေပြီ" လို့ ခံစားရတဲ့အတွက် ညာဘက်ဦးနှောက်က မုန်တိုင်း ငြိမ်သွားပါတယ်။

အဆင့် (၂) Redirect (ဘယ်ဘက်ကို လမ်းကြောင်းလွှဲပါ): ကလေး စိတ်ငြိမ်သွားပြီ (Logic ပြန်ဝင်လာပြီ) ဆိုတော့မှ ဘယ်ဘက်ဦးနှောက်ကို သုံးပြီး အဖြေရှာပါ။

လက်တွေ့: "ကဲသား ... မေမေမေနဲ့တူတူ ကြည့်ရအောင် ဘယ်လိုလုပ်လိုက်မိလို့ကျိုးသွားတာလဲလို့ သားကိုင်တုန်းကများပစ်ချမိသွားတာများလား ပြန်စဉ်းစားကြည့်ပါအုန်း" လို့ပြောပါ။

နိဂုံးချုပ်ပြောရရင်တော့ "ကလေးတွေ ဂျီကျတာဟာ မိဘတွေကို ဒုက္ခပေးချင်လို့ မဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့ရဲ့ ဦးနှောက်လေးတွေက စိတ်ခံစားမှုကို မထိန်းချုပ်နိုင်သေးလို့ပါ။
တစ်ခါတလေမှာ ဖေဖေမေမေတို့ကကိစ္စတခုခုဖြစ်လာတဲ့အခါတိုင်း 'အကျိုးအကြောင်း' တွေနဲ့ အတင်းဖိပြောမိတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကလေးရဲ့ ညာဘက်ဦးနှောက် (Emotion) က ပေါက်ကွဲနေချိန်မှာ ဘယ်ဘက်ဦးနှောက် (Logic) က နားပိတ်ထားသလို ဖြစ်နေတတ်တာကို သတိပြုရပါမယ်။

ဒီနေ့ကစပြီး 'မငိုနဲ့' လို့ အမိန့်ပေးမယ့်အစား 'မေမေ နားလည်တယ်' ဆိုတဲ့ အထိအတွေ့နဲ့ အရင် ချိတ်ဆက်ကြည့်ရအောင်။ ❤️

"

ကလေးကို အန္တရာယ်ကနေ ကာကွယ်ပါ၊ ဒါပေမဲ့ အမြဲတမ်း "ဖန်ပေါင်းချောင်" ထဲမှာတော့ မထားပါနဲ့။

"မိဘတိုင်းက ကိုယ့်ကလေးကို ထိခိုက်မှာ၊ နာကျင်မှာကို ကြောက်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကလေးတစ်ယောက်ကို ဘယ်တော့မှ အလဲမခံဘဲ အမြဲတမ်း လိုက်ထူပေးနေတာဟာ သူတို့ရဲ့ 'ရှင်သန်နိုင်စွမ်း' ကို ဖျက်ဆီးနေတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။"

ဘာကြောင့် "ဘေးကင်းတဲ့ စွန့်စားမှု" (Healthy Risks) တွေ လိုအပ်တာလဲ?

ကလေးကို အန္တရာယ်ရှိနိုင်တဲ့ အခြေအနေတချို့ (ဥပမာ- သစ်ပင်တက်တာ၊ လမ်းလျှောက်သင်စမှာ ချော်လဲတာ ၊ ခုံအမြင့်တွေတက်ဖို့ကြိုးစားနေတာ ) တွေကို လုံးဝတားဆီးလိုက်ရင် ဘာတွေဖြစ်လာနိုင်မလဲ?

- Fear of Failure (ရှုံးနိမ့်မှာကို ကြောက်ခြင်း): အမှားတစ်ခုခုလုပ်မိရင် ဒါမှမဟုတ် လဲကျသွားရင် ဘယ်လိုပြန်ထရမလဲဆိုတာ သူတို့ မသိတော့ပါဘူး။

- Lack of Confidence (ယုံကြည်မှုအားနည်းခြင်း): "ငါ ဒါကို တစ်ယောက်တည်း မလုပ်နိုင်ဘူး၊ မေမေတို့ ကူမှရမယ်" ဆိုတဲ့ စိတ်က ကလေးကို အမှီအခိုကင်းတဲ့သူ မဖြစ်စေပါဘူး။

- Assessment Skill (အခြေအနေကို ဆန်းစစ်နိုင်စွမ်း): ဘယ်ဟာက အန္တရာယ်ရှိလဲ၊ ဘယ်လောက်အထိ ငါလုပ်နိုင်လဲဆိုတာကို ကိုယ်တိုင်ထိတွေ့မှသာ ကလေးက သိရှိနိုင်မှာပါ။ဒါကအရမ်းအရေးကြီးပါတယ်။

မိဘတွေအနေနဲ့ ဘယ်လို ဟန်ချက်ညီအောင် (Balance) လုပ်မလဲ?
"အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အခြေအနေ (Hazard)" နဲ့ "စွန့်စားရတဲ့ အခြေအနေ (Risk)" ကို ခွဲခြားဖို့ပါ။

- အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အခြေအနေ (Hazard): ကားလမ်းပေါ် ပြေးတက်တာ၊ မီးပလပ်ပေါက်ကို ကိုင်တာ (ဒါမျိုးကိုတော့ လုံးဝ တားဆီးရပါမယ်)။

- စွန့်စားရတဲ့ အခြေအနေ (Risk): ကစားကွင်းက လျှောစီးတာ၊ နည်းနည်းမြင့်တဲ့နေရာကို တက်ကြည့်တာ (ဒါမျိုးကိုတော့ ဘေးကနေ စောင့်ကြည့်ပြီး ခွင့်ပြုပေးသင့်ပါတယ်)။

"ကလေးတစ်ယောက်ကို ကာကွယ်ပေးရမှာက မိဘရဲ့ တာဝန်ပါ။ ဒါပေမဲ့ သူတို့လေးတွေ ကိုယ်တိုင် လဲကျဖူးမှ၊ ကိုယ်တိုင်ပြန်ထဖူးမှသာ ရှေ့လျှောက်ကြုံလာမယ့် ဘဝရဲ့ အခက်အခဲတွေကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရင်ဆိုင်နိုင်မှာပါ။"

ကလေးတစ်ယောက်ကို လူလားမြောက်အောင် ပျိုးထောင်ရာမှာ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုပေးရုံတင်မဟုတ်ဘဲ... လဲကျရင် ပြန်ထတတ်တဲ့ 'သတ္တိ' မျိုး ရှိလာအောင် ပျိုးထောင်ပေးဖို့ ဖေဖေမေမေတို့နဲ့အတူ PANN THEE က အမြဲအတူရှိနေပါမယ်။

#မိဘလမ်းညွှန် #ကလေးပြုစုပျိုးထောင်နည်း

ကလေးကို အလုပ်မခိုင်းဘဲ အကုန်လုပ်ပေးနေတာက ကလေးကို ချစ်ရာမရောက်ဘဲ ဒုက္ခပေးရာရောက်နေတာပါ

ကျွန်မတို့ မိဘတွေက ကလေးကို သူမလုပ်တတ်သေးပါဘူး ၊ သူဘယ်လုပ်နိုင်မလဲ ၊ ဒါမှမဟုတ်လည်း ကလေးနဲ့ အလုပ်နဲ့မဆိုင်ဘူးလို့ပဲ ထင်မြင်တတ်ကြသလို ပင်ပန်းမှာစိုးလို့၊ သူလုပ်ရင် ကြာနေမှာစိုးလို့ ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်တွေနဲ့ အစစအရာရာ လိုက်လုပ်ပေးတတ်ကြပါတယ် ။ ဒါပေမဲ့ တကယ်တော့ ကလေးတစ်ယောက်ကို အိမ်မှုကိစ္စလေးတွေ ခိုင်းတာဟာ သူ့ကို 'တာဝန်ယူတတ်တဲ့ လူသားတစ်ယောက်' ဖြစ်အောင် လေ့ကျင့်ပေးတာပါပဲ။

ဘာကြောင့် ခိုင်းသင့်တာလဲ

Self-Worth (မိမိကိုယ်ကို တန်ဖိုးထားမှု): "ငါလည်း ဒီအိမ်အတွက် တစ်ဖက်တစ်လမ်းက အသုံးဝင်တဲ့သူပဲ" ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်က ကလေးရဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှုကို တိုးစေပါတယ်။

Life Skills (ဘဝအတွက် လိုအပ်တဲ့ ကျွမ်းကျင်မှု): အဝတ်ခေါက်တာ၊ ပန်းကန်ဆေးတာကအစ ဒါတွေဟာ သူတို့ ကြီးပြင်းလာတဲ့အခါ လိုအပ်မယ့် အခြေခံရှင်သန်မှု ပညာတွေပါ။

Empathy (စာနာစိတ်): အလုပ်လုပ်ကြည့်မှ အလုပ်ရဲ့ ပင်ပန်းမှုကို သိပြီး မိဘတွေအပေါ်မှာလည်း ပိုပြီး စာနာတတ်လာပါတယ်။

ဒါဆိုဘယ်လိုအလုပ်တွေ ခိုင်းမလဲ (Age-Appropriate Tasks)

ကလေးရဲ့ အသက်အရွယ်အလိုက် ခိုင်းလို့ရတဲ့ အလုပ်လေးတွေရှိပါတယ်

၂ နှစ် မှ ၃ နှစ် - ကစားစရာများ ပြန်သိမ်းခြင်း၊ အမှိုက်ခြင်းထဲ အမှိုက်ပစ်ခြင်း

၄ နှစ် မှ ၅ နှစ် - အပင်ရေလောင်းခြင်း၊ အဝတ်အစားများ အရောင်ခွဲပေးခြင်း

၆ နှစ် မှ ၈ နှစ် - ထမင်းစားပွဲ ပြင်ရာမှာကူညီစေခြင်း၊ ကိုယ့်ပန်းကန်ကိုယ် ဆေးခြင်း

၉ နှစ် နှင့်အထက် - အခန်းသန့်ရှင်းရေးလုပ်ခြင်း၊ ဟင်းချက်ရာတွင် ကူခြင်း

"မိဘကောင်းဆိုတာ ကလေးရဲ့ ရှေ့ကနေ လမ်းခင်းပေးသူမဟုတ်ဘဲ၊ ကလေးကို ဘယ်လိုလမ်းပေါ်မှာမဆို လျှောက်တတ်အောင် သင်ပေးသူ ဖြစ်ရပါမယ်။"

"ဒီနေ့ကစပြီး ကိုယ့်ရဲ့ကလေးကို သူ့အသက်အရွယ်နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ အလုပ်လေးတွေ စခိုင်းကြည့်ပါ။ အစပိုင်းမှာ သူတို့ လုပ်တာ စိတ်တိုင်းမကျစရာ ရှိနိုင်ပေမယ့်မိဘဘက်ကလည်းစိတ်ရှည်ပေးရပါမယ်။ သူလုပ်လို့ အောင်မြင်သွားတဲ့အခါမှာလည်း ချီးကျူးစကား ကျေးဇူးတင်စကားတွေပြောပေးပါ။

"ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့ တာဝန်ယူတတ်တဲ့ စိတ်ဓာတ်ဟာ အိမ်မှုကိစ္စသေးသေးလေးတွေကနေပဲ စတင်တာပါ။ သားသားမီးမီးတို့ကို ကိုယ့်ခြေထောက်ပေါ်ကိုယ် ရပ်တည်နိုင်တဲ့သူတွေ ဖြစ်လာစေဖို့ ဖေဖေမေမေတို့နဲ့အတူ PANN THEEက အမြဲအတူရှိနေပါမယ်။"

#ကလေးပြုစုပျိုးထောင်နည်း #မိဘနဲ့ကလေး #ကလေး #ကလေးမိဘများ #မြန်မာပြည်

မိဘအသိုင်းအဝိုင်းကြားမှာ အမြဲတမ်းလိုလို ငြင်းခုံနေကြရတဲ့ "အကျပ်ရိုက်မှု" တစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲ့ဒါကတော့ "ရှေးရိုးစွဲ အစဉ်အလာအရ တင်းကျပ်လွန်းခြင်း" နဲ့ "ခေတ်သစ်အမြင်အရ လွတ်လပ်ခွင့်ပေးလွန်းခြင်း" ဆိုတဲ့ အစွန်းနှစ်ဖက်ပါ။

ဒီနေ့မှာတော့ Pann Thee ကနေပြီး ဒီအစွန်းနှစ်ဖက်ကြားမှာ မိဘနဲ့သားသမီးကြား သဟဇာတဖြစ်စေမယ့် "The Balanced Parenting" (မျှတသော ပြုစုပျိုးထောင်နည်း) အကြောင်းကို ဝေမျှပေးချင်ပါတယ်။

အရင်ဆုံးဒီအစွန်းနှစ်ဖက်ရဲ့ အန္တရာယ်ကိုကြည့်ကြည့်ရအောင် !

တင်းကျပ်လွန်းခြင်း (The Rigid Edge): ကလေးဆိုတာမိဘပြောတာ နားထောင်ရမယ် ဆိုတဲ့ အမိန့်ပေးစနစ်က ကလေးကို ခဏတဖြုတ် ကြောက်ရွံ့နာခံစေပေမဲ့ ရေရှည်မှာတော့ ကလေးရဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှု (Self-esteem) ကို ပျက်စီးစေပြီး မိဘနဲ့ ဝေးကွာသွားစေတတ်ပါတယ်။

အလိုလိုက်လွန်းခြင်း (The Permissive Edge): ကလေး စိတ်မညစ်ရလေအောင် ဘာမဆို လိုက်လျောပေးခြင်းကတော့ ကလေးကို "လောကကြီးက သူ့ဆန္ဒအတိုင်းပဲ လည်ပတ်နေတယ်" လို့ အထင်မှားစေပြီး သည်းခံနိုင်စွမ်း (Patience) နဲ့ ခံနိုင်ရည်အား (Resilience) နည်းပါးသွားစေပါတယ်။

ဒါကြောင့်မို့မျှတတဲ့ အလယ်အလတ်လမ်း (The Balanced Approach) ကိုမိဘတွေ ဘယ်လိုလျှောက်မလဲဆိုတာကိုပြောပြချင်ပါတယ်။

၁။ "စည်းကမ်း" ကို "မေတ္တာ" နဲ့ ပေါင်းစပ်ပါ (Firm but Kind) စည်းကမ်းဆိုတာ ကလေးကို ချုပ်ချယ်ဖို့ မဟုတ်ဘဲ သူ့အတွက် "လုံခြုံတဲ့ ဘောင်" တစ်ခု ခတ်ပေးတာပါ။ ဥပမာ - ကလေးက အိပ်ချိန်မှာ ဖုန်းဆက်ကြည့်ချင်နေရင်...

မေတ္တာတရားနဲ့ "သား ဖုန်းဆက်ကြည့်ချင်နေတာကို မေမေ နားလည်တယ်၊ ဒီဂိမ်းလေးက ဆော့လို့ကောင်းတယ်မလား " ဆိုပြီး (သူ့ခံစားချက်ကို အသိအမှတ်ပြုပေးခြင်း) နဲ့ချဉ်းကပ်ပါ။အဲ့ဒိနောက်မှာမှ
" ဒါပေမဲ့ အခုက အိပ်ရမယ့်အချိန်ဖြစ်လို့ ဖုန်းကို ခဏနားရအောင်။ မနက်ဖြန်ကျမှ ပြန်ဆော့ကြမယ်နော် " ဆိုတဲ့ (စည်းကမ်းကို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ ခိုင်ခိုင်မာမာ ပြောဆိုခြင်း) နဲ့စည်းကမ်းပိုင်းကိုပုံသွင်းပေးပါ။

၂။ "အမိန့်ပေးတာ" ထက် "ရွေးချယ်ခွင့်ပေးတာ" က ပိုထိရောက်တယ် ကလေးကို တစ်ခုခုလုပ်ဖို့ အတင်းအကျပ်ခိုင်းမယ့်အစား သူတို့ကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ခွင့်ရသလို ခံစားရအောင် ရွေးချယ်ခွင့် (Options) ပေးကြည့်ပါ။

"အခု ချက်ချင်း ရေသွားချိုး" လို့ ပြောမယ့်အစား "သား ရေအရင်ချိုးမလား၊ ဒါမှမဟုတ် ထမင်းအရင်စားချင်လား " ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးက ကလေးရဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ပိုရစေသလို ငယ်စဉ်ကတည်းကကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်းကို တည်ဆောက်ပေးပြီးသားဖြစ် ‌ေစပါတယ်။

၃။ ရလဒ်ကို သင်ခန်းစာအဖြစ် အသုံးချပါ
အပြစ်ပေးတာ (Punishment) က ကလေးကို နာကျင်စေရုံပဲရှိပေမဲ့ "ရလဒ်" (Consequence) ကတော့ သူ့ကို သင်ခန်းစာရစေပါတယ်။ ဥပမာ - ကလေးက ကစားစရာတွေကို တမင်ရိုက်ခွဲရင် ရိုက်နှက်မယ့်အစား "မင်း ကစားစရာကို ဂရုမစိုက်တဲ့အတွက် ဒီကစားစရာနဲ့ ဆော့ခွင့် တစ်ပတ်ပိတ်မယ်" ဆိုတဲ့ သဘာဝကျတဲ့ ရလဒ်မျိုးကို သုံးပါ။

မျှတတဲ့ ပြုစုပျိုးထောင်နည်းဆိုတာ မျဉ်းကြိုးပေါ်မှာ လမ်းလျှောက်နေရသလိုပါပဲ။ တစ်ခါတလေ တင်းကျပ်မိမှာဖြစ်သလို၊ တစ်ခါတလေ အလိုလိုက်မိတာမျိုးလည်း ရှိနိုင်ပါတယ်။ အဓိကကတော့ ကလေးအပေါ် ထားရှိတဲ့ ကျွန်မတို့ရဲ့ "စေတနာ" ပါပဲ။

ကလေးတစ်ယောက်ကို လူလားမြောက်အောင် ပျိုးထောင်ရာမှာ "ကြောက်ရွံ့ခြင်း" ကြောင့် နာခံတာထက် "လေးစားချစ်ခင်ခြင်း" ကြောင့် နာခံတဲ့ ဆက်ဆံရေးမျိုး တည်ဆောက်နိုင်ဖို့ မိဘတွေနဲ့အတူ PANN THEE က အမြဲတမ်း အတူရှိနေပါမယ်။