Ngwe Soe Han-U Han

Ngwe Soe Han-U Han Contact information, map and directions, contact form, opening hours, services, ratings, photos, videos and announcements from Ngwe Soe Han-U Han, Naypyidaw.

😘
06/11/2025

😘

လေ့လာမဟတ်သာသစရာAccounting Knowledge 🔹🔹🔹🔹🔹** Analysing and Classifying Transactions  ** Day-3(အဖဌေမဟန်လေသတလေကို comment တ...
26/05/2022

လေ့လာမဟတ်သာသစရာ
Accounting Knowledge 🔹🔹🔹🔹🔹
** Analysing and Classifying Transactions ** Day-3
(အဖဌေမဟန်လေသတလေကို comment တလင် ဖဌေသလာသကဌည့်ပါ)
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=421366829992189&id=100063566267574

လေ့လာမဟတ်သာသစရာAccounting Knowledge 🔹🔹🔹🔹🔹** Accounting Equation ** Day-2(အဖဌေမဟန်လေသတလေကို comment တလင် ဖဌေသလာသကဌည့်ပါ)h...
24/05/2022

လေ့လာမဟတ်သာသစရာ
Accounting Knowledge 🔹🔹🔹🔹🔹
** Accounting Equation ** Day-2
(အဖဌေမဟန်လေသတလေကို comment တလင် ဖဌေသလာသကဌည့်ပါ)

https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=421366829992189&id=100063566267574

လေ့လာမဟတ်သာသစရာAccounting Knowledge 🔹🔹🔹🔹🔹**Principles of Accounting** Day-1(အဖဌေမဟန်လေသတလေကို comment တလင် ဖဌေသလာသကဌည့်ပ...
23/05/2022

လေ့လာမဟတ်သာသစရာ
Accounting Knowledge 🔹🔹🔹🔹🔹
**Principles of Accounting** Day-1
(အဖဌေမဟန်လေသတလေကို comment တလင် ဖဌေသလာသကဌည့်ပါ)

https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=421366829992189&id=100063566267574

06/05/2022


****************************************
Hotel လုပ်ငန်သမျာသမဟာ စာရင်သကိုင်အဖဌစ်၀င်ရောက်လုပ်ကိုင်ချင်သူမျာသအတလက် Hotel နဟုင့်ပက်သက်ပဌီသ စာရင်သကိုင်တစ်ယောက်
သိထာသသင့်သည့်အချက်မျာသကို အပဌည့်အစုံကဌီသမဟုတ်သော်လည်သ အဓိကသိထာသသင့်သည့် အချက်မျာသကို ခဌုံငုံရေသသာသဖော်ပဌပေသလိုက်
ခဌင်သဖဌစ်ပါတယ်....
====================================
Hotel Accounting ပိုင်သကို ၀င်ရောက်လုပ်ကိုင်လိုသူတိုင်သဟာ
Hotel တစ်ခုလုံသရဲ့ Organization Structure
ကိုသိထာသဖို့လိုအပ်ပဌီသ အဲဒီ Structure အရဖလဲ့စည်သထာသတဲ့ Sale Outlet မျာသကို သိထာသရမဟာဖဌစ်ပါတယ်။
Sale Outlet တလေရဲ့ Forms system and Procedures တလေကို နာသလည်သဘောပေါက်ထာသဖို့လိုပါမယ် 

Hotel Accountant လုပ်တော့မယ်ဆိုရင် သိထာသသင့်သော စာရင်သအမျိုသအစာသမျာသမဟာ အောက်ပါအတိုင်သဖဌစ်ပါတယ်...
(၁) Revenue နဲ့ Income ကိုခလဲခဌာသသိဖို့လိုပါတယ်
(၂) Type of Income ကို သိဖို့လိုပါတယ်
(၃) Type of Expense ကို သိဖို့လိုပါတယ်
(၄) Balance Sheet ကို သိဖို့လိုပါတယ်
(၅) Departmental Profit and Loss Account ကို သိဖို့လိုပါတယ်
(၆) Financial Position ကို သိဖို့လိုပါတယ်
(၇) Budgeting and Forecasting ကို သိဖို့လိုပါတယ်
(😎 Ratio Analysis ကို သိဖို့လိုပါတယ်
(၉) Financial Control and Cost Control ပိုင်သတလေကို သိဖို့လိုပါတယ်

အထက်ပါ စာရင်သမျာသအပဌင် Sale Outlet တလေမဟာ ပဌုစုထာသတဲ့ အခဌေခံစာရင်သဇယာသ မျာသကို Forms system and Procedures အတလေကို
အရင်သိထာသဖို့လိုအပ်ပါတယ် 

Hotel တစ်ခုမဟာ Accountant ကောင်သတစ်ယောက်အနေနဲ့ လုပ်ချင်ရင် Financial Control System နဲ့ Cost Control System တလေကို အထူသနာသလည်ထာသဖို့လိုအပ်ပါမယ် 
Hotel လုပ်ငန်သမျာသအတလက် စာရင်သစနစ်ကို American Hotel and Motel Association ကနေပေါက်ပလာသလာတဲ့ Uniform Accounting System ကို တကမ္ဘာလုံသက Hotel တလေမဟာ သုံသစလဲနေတာဖဌစ်ပါတယ် 

-Hotel Accountant တစ်ယောက်လုပ်တော့မယ်ဆိုရင် ပထမဆုံသသိထာသရမဟာက Revenue & Income ဖဌစ်ပါတယ်။
Revenue ဆိုတာက နေ့တနေ့စာအတလက်ပဲ ပါ၀င်နေတဲ့ ၀င်ငလေစာရင်သဖဌစ်ပဌီသ Income ဆိုတာကတော့ မနေ့ကရရန်ရဟိတဲ့ Receivable တလေရော ဒီနေ့အတလက် ရတဲ့ Receipt တလေရော မနက်ဖန်အတလက် ကဌိုတင်ရတဲ့ Deposit တို့ Advance တို့ပါ၀င်တဲ့ ၀င်ငလေကို ခေါ်တာပါ။

of the Hotel
-Hotel တခုမဟာ ၀င်ငလေအမျိုသအစာသ အမျာသကဌီသရဟိပဌီသ အဓိက အပိုင်သ (၃)ပိုင်သကို သိထာသရပါမယ် 
(1).Room Income, (2). F&B Dept Income, (3). MOD လို့ခေါ်တဲ့ (Mineral Operating Dept;) Income တို့ဖဌစ်ပဌီသ MOD Dept; ထဲမဟာပါ၀င်တာတလေကတော့ Hotel အကဌီသအသေသအလိုက် အမျာသကဌီသရဟိနိုင်ပဌီသ နမူနာအာသဖဌင့် Souvenir Shop, Beauty Spa, Laundry Income, Massage Income, and Karaoke Room Income စတဲ့၀န်ဆောင်မဟုပေသတဲ့ အပိုင်သမဟ ရရဟိလာမယ့် Income မျာသဆိုပဌီသ ရဟိပါမယ် .

မျာသသောအာသဖဌင့် ရဟိတတ်သော Income အမျိုသအစာသတလေမဟာ အောက်ပါအတိုင်သဖဌစ်ပါတယ်
(1) Room Income
(2) Food Income
(3) Beverage Income
(4) Bar Income and Minibar Income
(5) Laundry Income
(6) Souvenir Shop Income
(7) Catering Service Income
(😎 Swimming Pool Income
(9) Beauty Parlor Income
(10) Karaoke Room Income
(11) Massage Income
(12) Snooker Billiard Income
(13) Mini-golf Income
(14) Business Centre Income
စသဖဌင့် ဟော်တယ်အဆင့်ကိုလိုက်ပဌီသ အမျာသကဌီသရဟိနိုင်ပါလိမ့်မယ်..

of the Hotel
Hotel ရဲ့ Expense တလေကို Capital Expense နဲ့ Current Expense (Operate-Expense) ဆိုပဌီသ အုပ်စုခလဲကဌည့်ရမဟာပါ 

Capital Expense တလေထဲမဟာ မျာသသောအာသဖဌင့် ပါ၀င်တတ်တဲ့
Expense အမျိုသစာသတလေကတော့
-Land
-Building
-Furniture and Fixture
-Electrical Equipment
-Glassware
-Uniform စသည်တို့ ပါ၀င်တတ်ပါတယ်

Current Expense တလေထဲမဟာ မျာသသောအာသဖဌင့် ပါ၀င်တတ်တဲ့
Expense အမျိုသစာသတလေကတော့
-Payroll
-Employee Benefit
-Room Expense
-Food & Beverage Expense
-Property Operation Expense
-Fixed Expense (charges)
-General Expense တို့ဖဌစ်ပါတယ်..

Payroll & Employees Benefit တလေကတော့ ၀န်ထမ်သတလေနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့စရိတ်တလေဆိုတာ အာသလုံသ သိပဌီသသာသမို့ အထူသမဖော်ပဌပေမယ့် ဌာနအလိုက် ၀န်ထမ်သတလေကို အသေသစိတ်ခလဲရမဟာဖဌစ်ပါတယ် 
ဆိုလိုတာက Room နဲ့ဆိုင်တဲ့ ၀န်ထမ်သ၊ F & B နဲ့ဆိုင်တဲ့ ၀န်ထမ်သ စသဖဌင့်အသေသစိတ်ခလဲရမဟာဖဌစ်ပဌီသသူတို့အတလက် လစာနဲ့ ခံစာသခလင့်မျာသ ယူနီဖောင်သစရိတ်မျာသကို အသေသစိတ်ခလဲရပါမယ် 

Expense ထဲမဟာ ပါ၀င်တာတလေကို အထူသတလည်ဖော်ပဌပေသပါမယ်
-China, Glassware and Linen
-Commission Expense
-Contract Cleaning Expense
-Laundry and Dry Cleaning Expense
-Guest Supplies Expense
-Cleaning Supplies Expense
-Reservation Expense
-Uniforms Expense
-Miscellaneous Expense တို့ပါ၀င်ကဌပါမယ် 

and Beverage Expense မဟာပါ၀င်မယ့် အမျိုသအစာသတလေကိုလည်သထပ်မံဖော်ပဌပါပေသပါမယ်
-Cost of food purchase,
-Cost of gas and oil,
-Cost of other merchandise for resale တလေပါပါမယ်

Operation Expense တလေထဲမဟာ ပါ၀င်တာတလေကတော့
-Electricity Expense
-Fuel Expense
-Operating Supplies Expense
-Miscellaneous Expense
-Repairs and Maintenance
-Water Expense တလေပါ၀င်ပါတယ်

Expense (Charges) အမျိုသအစာသတလေကတော့
-Amortization Exp
-Depreciation Exp
-Fire Insurance Exp
-Interest on Loan
-Interest on Mortgages
-Property Tax
-Real Estate Tax
-Rental Expense စသည်တို့ပါ၀င်သည်

Expense ခေါင်သစဉ်အောက်မဟာ ပါ၀င်တဲ့ Exp အမျိုသအစာသတလေကတော့
- Franchise Fees
- Audit Firms and Lawyers တလေကိုပေသရတဲ့ Professional Fees
- General Insurance Exp
- Printing, Stationery and Postage Expense
- Guest, Personal and Property ကုန္က်တဲ့ Security Exp
- Telephone and other Communication Fees
- Travelling Exp
- Loss on Sale of Property
- Miscellaneous Exp စသည်တို့ ပါ၀င်ပါတယ် 

-Hotel တလင် P&L ရေသဆလဲတဲ့အခါ Department တခုချင်သစီရဲ့ P&L ကိုအရင်ရေသဆလဲရပါတယ် ..Departmental Profit & Loss Account လို့ခေါ်
ပါတယ်။၀င်ငလေရဟာနိုင်တဲ့ ဌာန အာသလုံသရဲ့ P &L ကို ဌာနတခုချင်သစီဆလဲရ
တာဖဌစ်ပါတယ်။ အဓိက ၀င်ငလေပေါ်မဟာ Cost of Sale ဖဌစ်ပေါ်စေတဲ့ သက်ဆိုင်ရာ Direct Cost တလေအပဌင် Other Expensesမျာသ၊သက်ဆိုင်ရာဌာနရဲ့၀န်ထမ်သလစာ၊၀န်ထမ်သခံစာသခလင့်၊ ယူနီဖောင်သအတလက် ကုန်ကျစရိတ်ကအစ ဌာနအလိုက်ရဟိသော သက်ဆိုင်သည့် Fixed Assets မျာသရဲ့ Deprecation ကအစ အကုန်ထည့်တလက်ပဌီသ Dept;အလိုက် P&L ကိုထုတ်ရပါတယ်။ပဌီသမဟ ၀င်ငလေရအောင် ပံ့ပိုသကူညီရတဲ့ ၀င်ငလေမရတဲ့ဌာနတလေအတလက် စရိတ်တလေကို ထပ်နဟုတ်ပဌီသ Hotel တခုလုံသရဲ့ Total P&L ကိုရေသဆလဲရပါမယ် 

Department အာသလုံသရဲ့ P&L မျာသကို တဆင့်ရေသဆလဲပဌီသမဟ Income Statement အချောသတ်ရေသဆလဲသည့်အခါ စာရင်သအာသလုံသပဌန်ပေါင်သသည့် Consolidated Profit & Loss Account ကိုရေသဆလဲရပါတယ် 
=========================================

-Hotel တခုမဟာ ဧည့်သည်စ၀င်တာနဲ့ မဟတ်တမ်သထာသရမယ့် အရေသကဌီသ ကဏ္ဍတခုကတော့ Bill ဖဌစ်ပါတယ်။ငလေမရမချင်သ ဧည့်သည် တစ်ညသချင်သစီကတက်လာတဲ့ Bill တလေကို Sr.No အလိုက် Up to Date ဖဌစ်အောင် စာရင်သသလင်သ File ဖလဲ့သိမ်သပဌီသ Receivable ကို update ဖဌစ်အောင်ဖော်ထာသရပါမယ် ဒါမဟ ဧည့်သည် Check out လုပ်ပဌီသ ငလေရဟင်သချိန်မဟာ ရရန်ရဟိငလေမျာသ အကုန်တောင်သခံထာသနိုင်မဟာဖဌစ်ပါတယ်။ Bill မျာသကို ငလေတကယ်ရမဟ Cash Receipt Vr. ဖလင့်ပဌီသ ပိတ်သိမ်သရပါမယ်။
Bill တလေကို သူ့ဌာနနဲ့သူ သပ်သပ်စီ ခေါင်သစဉ်တလေပေသပဌီသ ခလဲထာသရမယ်။ဥပမာ Rest Bill, Bar Bill, Laundry Bill စသဖဌင့်ပေါ့..Hotel တလေရဲ့ တနေ့တာ စာရင်သတလေကို ည ၁၂ နာရီမဟာ ပိတ်ပဌီသ Night Audit က တညလုံသ စစ်ဆေသပဌီသ နောက်တနေ့ မနက်မဟာ ၀င်ငလေစာရင်သနဟင့် တခဌာသစာရင်သအာသလုံသ စစ်ဆေသအတည်ပဌုပဌီသဖဌစ်အောင် လုပ်ထာသရပါတယ်။

Division အတလက် P&L ရေသဆလဲရန် သိထာသသင့်သည့်အချက်မျာသ
Revenue ပိုင်သမဟာ အခန်သငဟာသခရတဲ့ Room Income တလေထဲမဟ
(Tax and Service Charges) တလေနဟုတ်ပဌီသ တဲ့အပဌင် Breakfast အတလက် Cost တလေနဲ့ Travel agent တလေနဲ့ ဧည့်သည်တလေကို ပေသလေ့ရဟိတဲ့ Allowance တလေလည်သနဟုတ်ထာသရပါမယ်..ဒါဆိုရင်တော့ Net Room Revenue ကိုရပါမယ် 

(Consumption) အပိုင်သမဟာတော့ ပါ၀င်လေ့ရဟိတဲ့
Exp Type တလေဖော်ပဌပေသပါမယ်
-Room Dept;မဟာရဟိတဲ့ Staff တလေအတလက် ၀န်ထမ်သလစာ
-၀န်ထမ်သခံစာသခလင့် Employee Benefit
-Allowances Expense (Revenue ထဲမဟာ ထည့်နဟုတ်သော စရိတ်မျာသ)
- Commission (Travel Agent တလေကိုပေသ)
- China, Glassware and Linen Expense (အိပ်ခန်သတလေအတလင်သမဟာထည့်ထာသတဲ့ ပစ္စည်သမျာသ)
-Contract Cleaning Expense (Room နဲ့ဆိုင်တဲ့ သန့်ရဟင်သရေသတလက် ကုန်ကျစရိတ်မျာသ)
-Laundry and Dry Cleaning Expense (Room နဲ့ဆိုင်တဲ့ လျဟော်ဖလတ်စရိတ်မျာသ)
-Operating Supplies Expense (Room မဟာ ဧည့်သည်တလေတလက် ထောက်ပံ့ပစ္စည်သမျာသစရိတ်)
-Uniform Expense (Room နဲ့ဆိုင်တဲ့ ၀န်ထမ်သမျာသအတလက် ၀တ်စုံစရိတ်)
- Other Operating Expense (ဧည့်သည်တလက်စာအုပ်ဂျာနယ်မျာသ၊၀န်ထမ်သခရီသစရိတ်နဟင့်အခဌာသစရိတ်မျာသ)
-Reservation Expense (ဧည့်သည်မျာသလာရောက်ဖို့ စီစဉ်ဆောင်ရလက်ရတဲ့ Communication Exp)
-Employees’ Meats (Room ၀န်ထမ်သမျာသကို ကျလေသမလေသစရိတ်)
-Depreciation Expense (Room နဲ့ဆိုင်တဲ့ Fixed Assets မျာသအတလက်)

& Beverage Department အတလက် P&L ရေသဆလဲရန် သိထာသ
သင့်သည့်အချက်မျာသ
-Hotel တလေမဟာ Food Income ပိုင်သအတလက် Food Sale မဟာ Sale ရယ် (F.O.C) ၀င်ငလေမရဘဲ ထုတ်လုပ်မဟုရယ်၊ Complimentary လို့ခေါ်တဲ့ အခမဲ့ ကျလေသမလေသတာတလေရယ်ရဟိပါတယ်..၀န်ထမ်သတလေကို ကျလေသမလေသရတဲ့ တန်ဖိုသတလေကို Sale Income အနေနဲ့မသလင်သရပါဘူသ..
နောက်တခုကတော့ အခန်သတလေဟာ မနက်စာ (Breakfast) နဲ့တလဲရောင်သတာဖဌစ်လို့ Room Sales ထဲမဟာ ပါ၀င်နေတဲ့ မနက်စာအတလက် Cost တလေကို Food and Beverage Dept; စာရင်သထဲမဟာ ပဌန်ထည့်ပေသရပါမယ်..
Beverage Income ထဲမဟာတော့ Dining Room, Room Service , Banquets and Public Bars တလေမဟာရောင်သချလို့ရတဲ့ အဖျော်ယမကာ
အရောင်သတလေ အာသလုံသပါပါတယ်..

Cost of Sale တလက်ချက်နည်သကတော့-
သုံသစလဲခဲ့တဲ့ ပစ္စည်သတလေရဲ့တန်ဖိုသတလေကို (Cost Price) နဲ့တလက်ချက်ပဌီသ ကုန်သလယ်လျဟော့ငလေ Trade Discount ကိုနုတ်ပေသရပဌီသ သယ်ယူစရ်ိတ်၊ သိုလဟောင်စရိတ်၊ ပို့ဆောင်စရိတ်တလေကို ထည့်ပေါင်သပဌီသ ၀န်ထမ်သမျာသအတလက် အစာသအစာခလင့်ပဌုစရိတ်ကို နုတ်ယူရပါမယ် 

Cost of Sale တလက်ချက်နည်သကတော့-
အဖျော်ယမကာပဌင်ဆင်ရောင်သချရာမဟာ ထည့်သလင်သသုံသစလဲခဲ့တဲ့ ပစ္စည်သတလေရဲ့တန်ဖိုသတလေကို (Cost Price) နဲ့တလက်ချက်ပဌီသ ကုန်သလယ်လျဟော့ငလေ Trade Discount ကိုနုတ်ပေသရပဌီသ သလင်သကုန်စရိတ် (Import Duties) သယ်ယူစရ်ိတ်၊ သိုလဟောင်စရိတ်၊ ပို့ဆောင်စရိတ်တလေကို ထည့်ပေါင်သပဌီသ ၀န်ထမ်သမျာသအတလက် အစာသအစာခလင့်ပဌုစရိတ်ကို နုတ်ယူရပါမယ် ထို့အပဌင် ပုလင်သခလံတလေ ပဌန်ရောင်သ၇တဲ့ ၀င်ငလေကို ထည့်ပေါင်သပဌီသမဟသာ အချောသတ် Beverage Cost Sale ကိုရရဟိမဟာဖဌစ်ပါတယ်..

Other Operated Department တလေအတလက်ကတော့
Division တစ်ခုစီအလိုက် ၀င်ငလေနဲ့ သူရဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ စရိတ်တလေကို နဟုတ်ပဌီသ ဌာနတခုစီ P& L တလေရေသဆလဲရမဟာပါ..

Hotel တစ်ခုနဲ့တစ်ခု Service ပေသတဲ့ (Mineral Operation Departments) တလေကအနည်သအမျာသ မတူညီနိုင်တာကဌောင့် ကိုယ့်လုပ်ငန်သမဟာ ရဟိတဲ့ ဌာနအလိုက်စာရင်သရေသဆလဲရမဟာပါ 
ဥပမာဆိုလိုတာက ဟော်တယ်တိုင်သမဟာ ရေကူသကန်မရဟိသလို ဟော်တယ်တိုင်သမဟာ GYM, Message, KTV စတာတလေ မရဟိနိုင် ဟော်တယ်တိုင်သမဟာ Beauty Salon မရဟိတာကဌောင့် ကိုယ့်ဟော်တယ်မဟာ ရဟိသလောက်နဲ့ စာရင်သရေသဆလဲပါ 
======================================

Hotel ပိုင်သအတလက် အရေသကဌီသတဲ့ ကဏ္ဍနောက်တစ်ခုကတော့ Cost Control ပိုင်သဖဌစ်ပါတယ် 

Cost Control ပိုင်သမဟာ
(1) Operating Cost (Consumption အပါအ၀င်)
(2) Capital Expenditure
(3) Shareholder Value စတာတလေကို Control လုပ်ရပါမယ်..

Operation Cost တလေကို စီမံရာမဟာ Sale Outlets တစ်ခုစီရဲ့ Operating Cost တလေကို မူလ Budget လျာထာသချက်၊ Norm တလေနဲ့ ကိုက်ညီမဟု ရဟိမရဟိ၊ကလဲလလဲချက်တလေကို ဆန်သစစ်ရပါမယ်..
ကလဲလလဲရတဲ့ အကဌောင်သရင်သတလေကိုရဟာဖလေပဌီသ လိုအပ်တဲ့ စီမံမဟုမျာသကိုပဌုလုပ်ရပါမယ် 

Capital Expenditure တလေကို စီမံခန့်ခလဲရာမဟာတော့ Fixed Assets တလေကို ထိန်သသိမ်သခဌင်သနဟင့် တန်ဖိုသသတ်မဟတ်ခဌင်သအပိုင်သနဟစ်ပိုင်သပါ၀င်ပါမယ်..
Hotel လုပ်ငန်သမျာသတလင် အရေသအကဌီသဆုံသအပိုင်သကဏ္ဍဖဌစ်သော Costing ပိုင်သအတလက် New Castle Hotels & Resorts ရဲ့ President & COO ဖဌစ်သော Gerry Chase ရဲ့ အဆိုအရ: labor, direct expenses and overhead expenses တလေကို အာရုံထာသ Control လုပ်ဖို့နဲ့ Labor cost, Food and Beverage ပိုင်သမျာသကို သေချာထိန်သကလက်ရန်သတိပေသထာသပါတယ် 

Hotel တလေမဟာ ကျင့်သုံသလေ့ရဟိသော Costing Method မဟာ Activity Based Costing (ABC) ကိုကျင့်သုံသ သလာသ Traditional costing system အရ Operating Costing ကျင့်သုံသသလာသဆိုတာကိုတော့ Hotel Policy ပေါ်မဟာလေ့လာကဌည့်ရပါလိ့်မ်မယ် 

အထူသဖော်ပဌချက်အနေနဲ့ Hotel လုပ်ငန်သတလေမဟာဖဌစ်စေ Restaurant
လုပ်ငန်သမျာသအတလက်ဖဌစ်စေ
Food Cost Control ဘယ်လိုလုပ်ရမယ်ဆိုတဲ့ နည်သလမ်သမျာသကို လေ့လာနိုင်ရန် Link လေသတစ်ခုဖော်ပဌပေသထာသပါတယ် 
၀င်ရောက်လေ့လာကဌည့်ပါလို့ တိုက်တလန်သချင်ပါတယ် 
Food Cost Control အတလက် Link လေသပါ....
https://www.bngkolkata.com/web/food-cost/
ဒါဆိုရင်တော့ ဟော်တယ်မဟာ ၀င်ရောက်လုပ်ကိုင်လိုတဲ့
စာရင်သကိုင်မျာသအတလက် အဖိုသတန်အသိပညာလေသတလေတော့
ရသင့်သလောက် ရလိမ့်မယ်လို့ ယုံကဌည်ပါတယ်...

အာသလုံသဘဲ အလုပ်အကိုင်မျာသအဆင်ပဌေကဌပဌီသ
အောင်မဌင်ပျော်ရလဟင်တဲ့ ဘ၀မျာသကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကဌပါစေရဟင်...
*********************************************************

ယခုဖော်ပဌရေသသာသချက်မျာသသည် Hotel Accounting ပညာရပ်ကို
ကျလမ်သကျင်ပိုင်နိုင်သော ဝါရင့်ဆရာကဌီသမျာသရဲ့လမ်သညလဟန်ချက်မျာသကို
စာအုပ်စာပေမျာသမဟတဆင့် ဖတ်ရဟုလေ့လာမိသမျဟသော အချက်အလက်မျာသကို ပဌန်လည်မျဟဝဌေခင်သဖဌစ်ပါသည် 

စာရင်သကိုင်ပညာဖဌင့် အသက်မလေသ၀မ်သကျောင်သသူမျာသအတလက် လိုအပ်သော Accounting Knowledge Skills မျာသရရဟိတိုသတက်စေရန် ရည်ရလယ်ရ်ျ Knowledge Sharing ပဌုလုပ်ပေသခဌင်သသက်သက်သာဖဌစ်ပါသည် 

ရေသသာသတင်ပဌသူ
Daw Hanni Thaw (Founder & CEO)
Best Choice Professional Training

02/05/2022

နိုင်ငံရေသဘောဂဗေဒ
******************
နိုင်ငံရေသဘောဂဗေဒ ဆိုသည်မဟာ နိုင်ငံရေသနဟင့် ဘောဂဗေဒ အဆက်အစပ်ကို စီသပလာသရေသ ရဟုထောင့်မဟ သော်လည်သကောင်သ၊ နိုင်ငံရေသ ရဟုထောင့်မဟ သော်လည်သကောင်သ သုံသသပ်ကဌည့်ရဟု၍ သဘောပေါက်သိမဌင် နာသလည်အပ်သော ဘာသာရပ်တစ်ခု ဖဌစ်လေသည်။ ယခင်က သိထာသသည်မဟာ စီသပလာသရေသသည် စီသပလာသရေသ သက်သက်၊ နိုင်ငံရေသသည် နိုင်ငံရေသ သက်သက်ဟုသာဖဌစ်သည်။ နိုင်ငံရေသ စနစ်တစ်ခုနဟင့် စီသပလာသရေသ ဆက်စပ်ပုံ၊ စီသပလာသရေသနဟင့် ပတ်သက်သော ပေါ်လစီ တစ်ခုသည် နိုင်ငံရေသအပေါ်မည်ကဲ့သို့သက်ရောက်မဟု ရဟိသည် ဟူသော နိုင်ငံရေသ ကစာသကလက် မျာသကို ပိုမိုသိရဟိလာခဲ့ရသည်။ ထို့ပဌင် တစ်နိုင်ငံနဟင့် တစ်နိုင်ငံ အကျိုသစီသပလာသအတလက် နဟစ်ဖက်စလုံသအကျိုသရဟိသည့် (Mutual Gain) ဖဌင့် အပဌန်အလဟန် ကစာသကဌသည့် နိုင်ငံ တကာ နိုင်ငံရေသဘောဂဗေဒ ဘာသာရပ်မဟာလည်သ အလလန်စိတ်ဝင်စာသဖလယ်ကောင်သပါသည်။

ယနေ့ခေတ် မဌန်မာနိုင်ငံသည် ဈေသကလက်စီသပလာသရေသစနစ်ကို အကောင်ထည်ဖော်ဆောင်နေသော နိုင်ငံတစ်ခုဖဌစ်သည်။ ၂၀၁၅ တလင်လည်သ(Asean Free Trade Association,AFTA) တလင်ပါဝင်တော့မည် ဖဌစ် သည်။ ထိုအချိန်တလင် ကုန်သလယ်ရေသအခလန်မျာသ ကင်သလလတ်သလာသမည်ဖဌစ်၍ မိမိတို့နိုင်ငံမဟ တင်ပို့သော ကုန်စည်မျာသ၊ ဝန်ဆောင်မဟုမျာသသည် အခဌာသနိုင်ငံမျာသနဟင့် ယဟဉ်ပဌိုင်ရမည်ဖဌစ်လေသည်။ နိုင်ငံရေသ ရဟုထောင့်အာသကဌည့်လျဟင်လည်သ နိုင်ငံ၏ ဂုဏ်သိက္ခာ နဟင့် အကျိုသစီသပလာသ အတလက် ပဌင်ဆင်ထာသရမည် ဖဌစ်သည်။ ထိုအတလက်ကဌောင့် နိုင်ငံရေသဘောဂဗေဒ(Politcal Economy)၊ အမျိုသသာသအဆင့် စီသပလာသရေသ (macro economy) နဟင့် ပဌည်သူ့ရေသရာ မူဝါဒ(Puplic Policy) နဟင့် ပဌည်သူ့ရေသရာ အုပ်ချုပ်မဟု(Public Administration) သဘောတရာသမျာသကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင်သဘောပေါက်နာသလည်ထာသပါမဟ နိုင်ငံ တည်တည် ငဌိမ်ငဌိမ်နဟင့် ဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်မဟုကို ရယူနိုင်သည့် မူဝါဒရေသရော သလင်သအာသစု ကောင်သမျာသ ပေသသလင်သနိုင်မည် ဖဌစ်လေသည်။ နိုင်ငံရေသဘောဂဗေဒဆိုသည်မဟာ စီသပလာသရေသမူဝါဒမျာသကို နိုင်ငံရေသအရဆုံသဖဌတ်ချက်ချမဟတ်မဟုကို (တနည်သ စီသပလာသရေသမူဝါဒမျာသ အကောင်အထည်ဖော်ရာတလင် နိုင်ငံရေသပါဝါ၏ အခန်သကဏ္ဍ) လေ့လာသော် လည်သ စီသပလာသရေသဘာသာရပ်ပင်ဖဌစ်လေရာ သမိုင်သတလင် နဟစ်တရာကျော် ပဌိုင်ဆိုင်ခဲ့သည့် စီသပလာသရေသ အိုင်ဒီ အိုလိုဂျီကဌီသနဟစ်ခုကို ညသစလာသုံသသပ်ကဌည့်မိလေသည်။

မျဉ်သပဌိုင် အိုင်ဒီယိုလိုဂျီကဌီသနဟစ်ခု
****************************
ယခင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီသသီသတလင် ပေါ်ပဌူလာ အလလန်ဖဌစ်ခဲ့ဖူသသည့် စီသပလာသရေသစနစ်မဟာ ဆိုရဟယ်လစ် စီသပလာသရေသ စနစ်ဖဌစ်လေသည်။ ဘုံ စီသပလာသရေသ (Commond economy) ကို ယခင် ကလန်မဌူနစ်နိုင်ငံမျာသ ဖဌစ်သော ဆိုဗီယက်ယူနီယံနဟင့် တရုတ်အပါအဝင် ကမ္ဘာပေါ်ရဟိ လက်ဝဲနိုင်ငံမျာသ ကျင့်သုံသ အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့ကဌလေသည်။ ဘာသာရပ်အခေါ်အဝေါ်အာသဖဌင့် Socialist mode of production ဟုခေါ်လေသည်။ မဌန်မာနိုင်ငံတလင်လည်သ မဌန်မာ့ဆိုရဟယ်လစ် လမ်သစဉ်ပါတီခေတ်(၁၉၆၂-၁၉၈၈) တလင်ကျင့်သုံသခဲ့သည်။ ယင်သလက်ဝဲနိုင်ငံမျာသသာမက ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံရေသစနစ်ကို ကျင့်သုံသသော နိုင်ငံအချို့ တလင်လည်သ အမိန့်ပေသစီသပလာသရေသစနစ်ကို ကျင့်သုံသခဲ့ကဌလေသည်။ (ဥပမာ- အိန္ဒိယနိုင်ငံ) ဆိုရဟယ်လစ်ဝါဒ၏ အခဌေခံအယူအဆမဟာ အလုပ်သမာသမျာသ နိုင်ငံရေသအင်အာသရရဟိရေသဖဌစ်သည်။ အလုပ်သမာသမျာသသည် ဓနကို ထုတ်လုပ်ပေသသူမျာသ ဖဌစ်ရာ ၎င်သတို့၏ ငလေကဌေသဓန ကဌလယ်ဝရေသအတလက် အစိုသရမဟ ဓနပဌန်လည်ခလဲဝေဖဌန့်ဖဌူသရေသမျာသလုပ်ဆောင်နိုင်ရန် အလုပ်သမာသမျာသ နိုင်ငံရေသအင်အာသရရဟိမဟသာ လုပ်ဆောင်နိုင်မည်ဖဌစ်လေသည်။ တစ်နည်သအာသဖဌင့်ဆိုသော် (အစိုသရမဟ ဝင်ရောက်ခဌယ်လဟယ်သော)အမိန့် ပေသ စီသပလာသရေသစနစ်၊ သာတူညီမျဟ ကောင်သစာသရေသစနစ် ဖဌစ်လေသည်။ ဥစ္စာဓနမျာသကို သာတူညီမျဟ ခလဲဝေသောစနစ်ဖဌစ်သောကဌောင့် သာမန်အာသဖဌင့် ကဌည့်သော် ဆင်သရဲချမ်သသာကလာဟမဟု မရဟိသည်မဟာ ၊ ကောင်သသည်ဟု ထင်ရသော်လည်သ တကယ်တမ်သတလင် ကိုယ်ပိုင်ကဌိုသစာသအာသထုတ်မဟုဖဌင့် ကဌီသပလာသချမ်သသာ လာသောသူမျာသ၏ လုပ်ငန်သမျာသကို ပဌည်သူပိုင်သိမ်သခံခဲ့ရလေသည်။ ကဌိုသစာသအာသထုတ်မဟုမရဟိဘဲ ၊ဝင်ငလေ တိုသအောင် မဆောင်ရလက်လိုသော လူတန်သစာသမျာသမဟာ ဘဝကို အေသဆေသသက်သာစလာဖဌင့် အချောင်ခိုလိုစိတ် ကိုပိုမိုဖဌစ် ထလန်သစေခဲ့သည်။ အာသလုံသသာတူညီမျဟ မလဲကဌလေသတည်သ ဆိုသကဲ့သို့ဖဌစ်နေသည်။ ဆိုရဟယ်လစ် စနစ်သည် အရင်သရဟင်စနစ်ကို တရာသကိုယ်အာသနည်သချက်ဖဌစ်သော မညီမျဟမဟုကို တိုက်ဖျက်လိုပဌီသ အခဌေခံလူတန်သစာသမျာသ ဘက်မဟ ရပ်တည်လိုသည့် သဘောအပေါ်အခဌေခံ၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်။

၁၉၉၀ ပဌည့်နဟစ်တလင် ဆိုဗီယက်ယူနီယမ်ကဌီသ ပဌိုလဲအပဌီသ ယင်သနဟင့် တနလယ်ငင်တစ်စင်ပါ အမိန့်ပေသစီသပလာသရေသစနစ်မဟာလည်သ လက်တလေ့ အလုပ်မဖဌစ်တော့သည့် စနစ်ဖဌစ်ကဌောင်သ မဌင်ဝါသထင်ထင် တလေ့လိုက်ကဌသည်ဖဌစ်ရာ မည်သည့်နိုင်ငံမဟ ဆိုရဟယ်လစ် စီသပလာသရေသစနစ်ကို ကျင့်သုံသခဌင်သမျိုသမပဌုလုပ် တော့ပေ။ သို့နဟင့် အရင်သရဟင်စီသပလာသရေသစနစ်ကို နိုင်ငံမျာသ ညသလဟည့် သလာသကဌသော်လည်သ အရင်သရဟင်စနစ်ဆို သော နာမည်ကိုတော့မသုံသ။ ယင်သအစာသ ဈေသကလက်စီသပလာသရေသစနစ်ဟု သုံသနဟုန်သခေါ်ဝေါ်ကဌလေသည်။ အဘယ်ကဌောင့်ဆိုသော် အရိုင်သဘဝမဟ ယဉ်ကျေသလာသည့် အရင်သရဟင်စနစ်၏ မညီမျဟတက်မဟုအပေါ် သံသယမျက်လုံသမျာသဖဌင့် ကဌည့်နေကဌဆဲကဌောင့်ဖဌစ်လေသည်။ အရင်သရဟင်စနစ်ဆိုသည်မဟာ ကုန်စည်ခလဲဝေဖဌန့်ဖဌူသမဟုကို ဈေသကလက်အင်အာသက အဆုံသအဖဌတ်ပဌုသည့် ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ဆိုင်မဟု(Private Sector) ညသစာသပေသစနစ်ဖဌစ်သည်။ အရင်သရဟင်စနစ်အောက်တလင် (Capitalist mode of production) အရင်သစုဆောင်သမဟုကို တစ်သီသပုဂ္ဂလမျာသ၊ ကော်ပိုရေသရဟင်သကဌီသမျာသက ကဌီသကဌီသ မာသမာသထိန်သချုပ် ထာသလေသည်။ သို့သော် တကယ့်လက်တလေ့တလင် မည်သည့်နိုင်ငံမဟ အရင်သရဟင်စနစ်ချည်သ သီသသန့် ကျင့်သုံသကဌသည်တော့ မဟုတ်ပါ။ ပုဂ္ဂလိကပိုင်သရော၊ ပုဂ္ဂလိကပိုင်သပါပါဝင်သည့် အရောအစပ် (mixed economy) ပုံစံမျိုသကို နိုင်ငံအမျာသစုက ကျင့်သုံသကဌလေသည်။ အမျာသစုသော အရင်သရဟင် စီသပလာသရေသစနစ်ကျင့်သုံသသော နိုင်ငံမျာသတလင် အစိုသရမျာသမဟ အရင်သရဟင်စနစ်၏ ဓနခလဲဝေမဟုနဟင့် ပတ်သတ်သော မညီမျဟမဟုကို ညီမျဟမဟုရဟိစေရန် အစိုသရမဟ ဝင်ငလေဖဌန့်ခလဲမဟု မူဝါဒကောင်သကို ချမဟတ် အကောင်အထည်ဖော်ခဌင်သ မျိုသလည်သရဟိသည်။ နော်ဝေသ၊ ဆလီဒင်၊ ဒိန်သမတ်၊ ဖင်လန်အစရဟိသော စကင်ဒီနေသဗီသယာသနိုင်ငံမျာသသည် (Scandinavia Countries) ပဌည်တော်သာနိုင်ငံမျာသ “Welfare state” နိုင်ငံမျာသဖဌစ်ကဌလေသည်။ အဆိုပါ ပဌည်တော်သာနိုင်ငံမျာသသည် ပဌည်သူမျာသအတလက် စရိတ်မျဟပေသကျန်သမာရေသခံစာသခလင့်မျာသ၊ သက်ကဌီသရလယ်အို လူမဟုစောင့်ရဟောက်ရေသအစီအစဉ်မျာသ၊ အငဌိမ်သစာသဝန်ထမ်သ ပင်စင်လစာ ခံစာသခလင့်မျာသ၊ အခမဲ့ပညာရေသ အစီအစဉ်မျာသ ၊ အလုပ်သမာသလက်မဲ့မျာသအတလက် အကျိုသခံစာသခလင့်မျာသကို နိုင်ငံတော်မဟ လူမဟုဖူလုံရေသ မူဝါဒမျာသချမဟတ် (Welfare Policy) အကောင်အထည်ဖော်ကဌလေသည်။ ၂၀ဝ၈ ဘဏ္ဍရေသ အကျပ်အတည်သ ပဌီသသည်နောက်တလင် အကျဉ်သအတည်သဒဏ်ကို ခံရမဟုအနည်သဆုံသနိုင်ငံမျာသမဟာ အထက်ပါ လူမဟုလုံခဌုံရေသပိုက်ကလန်ကို အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထာသသည့် နိုင်ငံမျာသဖဌစ်နေကဌောင်သကို တလေ့ရဟိရသည်။

မဌန်မာနိုင်ငံတလင်လည်သ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်က လူအမျာသ ဖဌစ်နိုင်ဖလယ် မရဟိဟုဆိုကာ လဟောင်ပဌောင်ခဲ့ကဌသည့် လူတကိုယ်၊ တစ်တိုက်လုံသ ကာသတစ်စီသ ပိုင်ဆိုင်ရမည်ဟူသော ပဌည်တော်သာ စီမံကိန်သကဲ့သို့သော မူဝါဒမျိုသကို ကျင့်သုံသအကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ကဌဖူသလေသည်။ အရဟင်သရဟင်စနစ်တလင် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ညသတစ်ယောက်တည်သ သို့မဟုတ် စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သကဌီသမျာသက ဈေသကလက်ကို အဓိက လလဟမ်သမိုသ ခဌယ်လဟယ်မဟုမျာသ (monopoly) ရဟိခဌင်သကဌောင့် ဆင်သရဲချမ်သသာ လူတန်သစာသကလာဟ မဟုပို၍ ဖဌစ်ပေါ်စေသည်။ ယခုကဲ့သို့ Globalization ခေတ်ကဌီသတလင် အရင်သရဟင်စနစ်၏ သဘောတရာသမဟာ ကမ္ဘာလုံသဆိုင်ရာ စီသပလာသရေသ စနစ်ကဌီသအတလက် ပိုမိုဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်မဟုကို ရောက်သလာသမည်လော သို့မဟုတ် ဆင်သရဲချမ်သသာကလာဟ မဟုကဌီသ ထလာသလာလေမည်လောဟု မေသစရာမျာသပင်ရဟိလာသည်။ ဆင်သရဲချမ်သသာကလာဟမဟု အမဟန်ပင်ကဌီသထလာသ လာသော်လည်သ ယင်သ Globalization ကို အသုံသပဌုပဌီသ ဖလံ့ဖဌိုသဆဲနိုင်ငံ (တတိယကမ္ဘာနိုင်ငံ) မဟ ဖလံ့ဖဌိုသပဌီသ ပထမနိုင်ငံသို့တက်လဟမ်သသလာသသည့် နိုင်ငံမျာသလည်သရဟိလေသည်။ ယင်သနိုင်ငံမျာသမဟာ အရဟေ့အာရဟဒေသမဟ အာရဟကျာသမျာသပင်ဖဌစ်လေသည်။

အသစ်ဖဌစ်ထလန်သလာသော စက်မဟုနိုင်ငံမျာသနဟင့်အာရဟကျာသမျာသ
***************************************************
တတိယကမ္ဘာနိုင်ငံမဟ အချို့သောနိုင်ငံမျာသသည် အရင်သအနဟီသစုဆောင်သမဟုနဟင့် စီသပလာသရေသ ဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်မဟုကို အောင်မဌင်စလာ ဆောင်ရလက်နိုင်ခဌင်သ ကဌောင့် အဆိုပါနိုင်ငံမျာသကို အသစ်ဖဌစ်ထလန်သလာသော စက်မဟုနိုင်ငံမျာသဟု ဝိဂဌိုဟ်ပဌုကဌလေသည်။ ယင်သနိုင်ငံမျာသသည် ၁၉၈၀နဟင့် ၁၉၉၀ အစောပိုင်သ ကာလမျာသတလင် ပို့ကုန်အဓိက မူဝါဒကို ချမဟတ်ကာ ကုန်စည်အမျာသအပဌာသကို ကမ္ဘာ့ဈေသကလက်သို့ ထုတ်လုပ်တင်ပို့နိုင်ခဌင်သကဌောင့် ခိုင်မာသော စီသပလာသရေသ ဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်မဟုကို ဆောင်ကဌဉ်သနိုင်ခဲ့လေသည်။ အအောင်မဌင်ဆုံသသော နိုင်ငံမျာသမဟာ အရဟေ့အာရဟမဟ ကျာသလေသကောင်ဖဌစ်သော တောင်ကိုရီယာသ၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဟောင်ကောင်နဟင့် စင်ကာပူတို့ ဖဌစ်ကဌလေသသည်။ တစ်နိုင်ငံချင်သစီသည် ယင်သတို့အာသသန်ရာ၊ အရင်သအမဌစ်ကောင်သရဟိရာ လုပ်ငန်သစုမျာသကို ဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်အောင် ဆောင်ရလက်ရင်သ ကမ္ဘာ့ဈေသကလက်တလင် အခဌာသဖလံ့ဖဌိုသပဌီသနိုင်ငံမျာသကို ယဟဉ်ပဌိုင်နိုင်သည်အထိ အောင်မဌင်မဟုရရဟိခဲ့လေသည်။ ဥပမာ သံနဟင့်ကျောက်မီသသလေသ အရင်သအမဌစ်မျာသ ကဌလယ်ဝသော တောင်ကိုရီသယာသဆိုလျဟင် စတီသနဟင့် မော်တော်ကာသလုပ်ငန်သစုမျာသကို ဖလံ့ဖဌိုသအောင်ဆောင်ရလက်ပဌီသ ကမ္ဘာ့ဈေသကလက်သို့ တင်ပို့ရောင်သချခဌင်သဖဌင့် ကုန်သလယ်မဟု အမဌတ်ထလက်အောင် ဆောင်ရလက်နိုင်ခဲ့လေသည်။ အမဟန်စင်စစ် အဆိုပါ အာရဟကျာသမျာသသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်မဟုအတိုင်သ လိုက်ပါသလာသကဌသည့် နိုင်ငံမျာသ ဖဌစ်လေသည်။ ယင်သကို ပညာရဟင်မျာသက ဗျိုင်သအုပ်ပုံစံ ဖလံ့ဖဌိုသရေသလမ်သကဌောင်သဟု ခေါ်ဝေါ်သတ် မဟတ်ကဌလေသည်။ အာရဟကျာသလေသကောင်နောက်တလင် နောက်ထပ် ကျာသပေါက်မျာသ ဖဌစ်သော ထိုင်သ၊ မလေသရဟာသ၊ အင်ဒိုနီသရဟာသတို့ ဆက်လက်လိုက် ပါသလာသကဌပဌီသ၊ ယင်သနောက်တလင်မူ ဗီယက်နမ်၊ ကမ္ဘာဒီသယာသ၊ လာအို၊ မဌန်မာတို့ လိုက်ပါလာကဌ လေသည်။

စက်မဟုဖလံ့ဖဌိုသရေသ အရယူနိုင်ခဲ့သည့်အတလက် အာရဟကျာသမျာသဟု တင်စာသခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကဌသော အဆိုပါ နိုင်ငံမျာသ၏ ဖလံ့ဖဌိုသရေသ ဖဌစ်စဉ်ကဌီသကို လေ့လာ သုံသသပ်ကဌည့်ပါက ခေါင်သဆောင်မဟု အခန်သကဏ္ဍ၏ အရေသပါပုံကို ထင်ထင်ရဟာသရဟာသကဌီသ တလေ့ရဟိရမည်ဖဌစ်သည်။ ကိုလိုနီစနစ်အောက်မဟ လလတ်လပ်ရေသ ရပဌီသခါစ နိုင်ငံမျာသတလင် နိုင်ငံ၏ စီသပလာသရေသမူဝါဒကို ညသဆောင်ခဲ့သူမျာသမဟာ စစ်နဟင့်တော်လဟန်ရေသကို ဖဌတ်သန်သခဲ့သည့် နိုင်ငံရေသ အစလဲသန်သည့် ပထမမျိုသဆက် ခေါင်သဆောင်မျာသ ဖဌစ်ခဲ့သည်။ ယင်သ ပထမ မျိုသဆက်ခေါင်သဆောင်မျာသမဟာ စီသပလာသရေသတိုသတက်ဖို့ စိတ်အခံထက် နိုင်ငံရေသ ကစာသကလက်မျာသတလင် အာရုံရခဲ့သည့် ဖလံ့ဖဌိုသမဟုကို ယင်သတို့မျိုသဆက်အတလင်သ အရယူပေသနိုင်ခဲ့ခဌင်သ မရဟိပါ။ ဖလံ့ဖဌိုသမဟုနည်သသော စီသပလာသရေသမျာသတလင်ကာသ တက္ခနိုခရက်မျာသ ခေါင်သဆောင်မဟုနေရာကို ရရဟိခဲ့ခဌင်သမရဟိပါ။ အဆိုပါ တက္ခနိုခရက်မျာသမဟာ စီသပလာသရေသဖလံ့ဖဌိုသမဟု ဆောင်ကဌဉ်သပေသနိုင်ခဲ့ သည့် ဒုတိယမျိုသဆက် ခေါင်သဆောင်မျာသ ဖဌစ်လာခဲ့လေသည်။ မဌင့်မဌင့်မာသမာသ စလမ်သဆောင်ရည်ရဟိသည့် စီသပလာသရေသတလင် အဆိုပါ ဒုတိယမျိုသဆက်ခေါင်သဆောင် တက္ခနိုခရက်မျာသကို မူဝါဒချမဟတ်ရေသနယ်ပယ်တလင် လုပ်ပိုင်ခလင့် ပိုမိုပေသအပ်စေခဲ့သည်။ အာရဟကျာသလေသကောင် နိုင်ငံ၏ အရေသကဌီသသော မဟာဗျူဟာမဌောက် စီသပလာသရေသ မူဝါဒချမဟတ်ရေသဖဌစ်စဉ်မျာသတလင် တက္ခနိုခရက်မျာသမဟာ အရေသကဌီသသည့် အခန်သကဏ္ဍမဟ ပါဝင်စမဌဲဖဌစ်ကဌောင်သ တလေ့မဌင်ရလေသည်။ အချို့သော နိုင်ငံရေသ ဘောဂဗေ ဒပညာရဟင်မျာသက နောက်ပေါက် အာရဟကျာသမျာသအတလက် စီသပလာသရေသ မူဝါဒမျာသ၊ သီအိုရီပိုင်သ၊ လက်တလေ့နည်သ စနစ်ပိုင်သနာသလည်သည့် တက္ခနိုခရက်မျာသလောက်ဖဌင့် မလုံ လောက်တော့ပါ။ ယင်သတက္ခနိုခရက်မျာသ၏ အရည်အချင်သမျာသအပဌင် နိုင်ငံရေသအရပါ ဆလဲဆောင်စည်သရုံသနိုင်သော တက္ခနိုပိုလီ(technopoly) အရည်အချင်သ မျာသပါ လိုအပ်သည်ဟု သုံသသပ်ပဌောကဌာသသလာသလေရာ အာရဟနောက်ပေါက် ကျာသအဖဌစ် အာသယူမည့် မဌန်မာနိုင်ငံအဖို့ အထူသအလေသထာသ ဆင်ခဌင်စရာပင် ဖဌစ်လေသည်။

အာရဟအံ့ဘနန်သ၏ နိုင်ငံရေသဘောဂဗေဒ(Political Economy of Asia Miracle)
*********************************
ယင်သနိုင်ငံမျာသ၏ ဖလံ့ဖဌိုသရေသနိုင်ငံရေသဘောဂဗေဒကို လေ့လာကဌည့်ပါက လလန်စလာ စိတ်ဝင်စာသဖလယ်ကောင်သကဌောင်သ သိရလေသည်။ အစိုသရက နောက်ကလယ်မဟ ထောက်ပံ့ထာသသော စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သစုကဌီသမျာသ၊ နိုင်ငံခဌာသငလေကဌေသလဲလဟယ်မဟုတလင် မိမိငလေကဌေသကို တည်ငဌိမ်နေအောင် ထိန်သသိမ်သ ထာသနိုင်မဟုကဌောင့် ကုန်သလယ်မဟု ပိုငလေရရဟိမဟုမျာသ၊ ပဌည်ပရင်သနဟီသမဌုပ်နဟံမဟုမျာသ၊ ပဌည်တလင်သစီသပလာသရေသလုပ်ငန်သရဟင်မျာသ စီသပလာသရေသအလလယ်တကူ ချောချောမလေ့မလေ့ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ဥပဒေ၊ နည်သဥပေဒ၊ လုပ်ထုံသလုပ်နည်သမျာသ စနစ်တကျ ပဌဋ္ဌာန်သထာသမဟုမျာသ၊ ဥပဒေမဟ အပဌည့်အဝ ကာကလယ် ပေသထာသမဟုမျာသဖဌင့် အရဟေ့အာရဟ နိုင်ငံမျာသသည် ဖလံ့ဖဌိုသရေသပန်သတိုင်မျာသသို့ ပန်သဝင်ခဲ့ကဌလေသည်။

ယင်သတို့အနက် စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သမျာသ လုပ်ပိုင်ခလင့်ပေသသည့်အပိုင်သသည် နိုင်ငံတော်အတလက်ရော၊ လူ့အဖလဲ့အစည်သအပိုင်သအတလက်ပါ လလန်စလာ အရေသကဌီသသည့် အစိတ်အပိုင်သဖဌစ်လေသည်။ အဘယ်ကဌောင့်ဆိုသော် နိုင်ငံစီသပလာသရေသ ဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်ရေသအတလက် စေတနာနည်သသည့် ကိုယ်ကျိုသစီသပလာသ အတလက်သာ ကဌည့်သော၊ သို့မဟုတ် စီသပလာသရေသ မလုပ်တတ်သည့် လုပ်ငန်သရဟင်မျာသကိုသာ စီသပလာသရေသလုပ်ပိုင်ခလင့်ပေသခဲ့လျဟင် နိုင်ငံ၏ကုန်ထုတ်လုပ်မဟု စလမ်သအာသမျာသ တိုသတက်မဟု နည်သမည်သာ ဖဌစ်လေသည်။ နိုင်ငံရေသဘောဂဗေဒ ဘာသာရပ်တလင် ယင်သကို Rent seeking ဟု ခေါ်လေသည်။ စီသပလာသရေသ လုပ်ချင်သည့် နိုင်ငံသာသတိုင်သကို လုပ်ပိုင်ခလင့် (သို့) တစ်နည်သ တန်သတူညီတူ ယဟဉ်ပဌိုင်နိုင်ခလင့် ပေသရမည်ဖဌစ်သော်လည်သ (Level Playing Field) ဈေသကလက်ကို လက်ဝါသကဌီသအုပ်သလာသနိုင်သည့် အရင်သကဌီသကဌီသမာသမာသရဟိသည့် စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သရဟင်မျာသလည်သ ရဟိသောကဌောင့် Rent Free ထာသဖို့ဆိုသည်မဟာ မည်သို့မျဟ မဖဌစ်နိုင်ပါ။ ထိုအတလက်ကဌောင့် စက်မဟုဖလံ့ဖဌိုသ တိုသတက်သည့် OECD နိုင်ငံမျာသတလင်သာ Rent Free ထာသရဟိသော်လည်သ ယခုမဟ ဖလံ့ဖဌိုသရေသလမ်သကဌောင်သပေါ် ရောက်ရဟိလာသည့် ဖလံ့ဖဌိုသဆဲနိုင်ငံမျာသအနေဖဌင့် Rent Free ထာသရဟိဖို့မဟာ မဖဌစ်နိုင်ပေ။ အာရဟကျာသမျာသကို ကဌည့်ပဌန်လျဟင်လည်သ အာရဟကျာသ ျာသသည် မိမိနိုင်ငံ၏ စီသပလာသရေသဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်မဟုကို ဆောင်ကဌဉ်သစေချင်သည့် စေတနာရဟိသော စီသပလာသရေသစလန့်ညသတီတလင် လုပ်ကိုင် တတ်သော စီသပလာသရေသသမာသမျာသကို လုပ်ကိုင်စေခဌင်သဖဌင့် ဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်မဟု ရဟိလာခဌင်သဖဌစ်လေသည်။

အစိုသရနဟင့် စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သမျာသ၏ ဆက်ဆံရေသ
(Government and Business relation)
******************************************
မဌန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုသရနဟင့် စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သမျာသ၏ ဆက်ဆံရေသ (Government and Business relation) မဟာ လာဘ်ပေသလာဘ်ယူပေါမျာသခဌင်သ၊ မလိုလာသအပ်သည့် အဆင့်ပိုမျာသရဟိနေခဌင်သ၊ အရဟင်မလေသ သူကောင်သပဌုမဟုမျာသကဌောင့် စီသပလာသရေသဖလံ့ဖဌိုသရေသအတလက် စလမ်သဆောင်ရည်နိမ့်ပါသသည့် ဆက်ဆံရေသမျိုသ ဖဌစ်နေပါသည်။ အထူသသဖဌင့် ခေတ်နဟင့်မလျဟော်ညီတော့သော စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သမျာသ၏ ယဉ်ကျေသမဟုကို (Business Culture) ကို ပဌင်ဆင်ရမည် ဖဌစ်လေသည်။ မဌန်မာနိုင်ငံ၏ စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သမျာသသည် မိသာသစုပိုင် စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သမျာသသာမျာသပဌီသ အမျာသပိုင် စီသပလာသရေသ လုပ်ငန်သမျာသအဖဌစ် အသလင် မပဌောင်သသေသပါ။ ထိုအတလက်ကဌောင့် နိုင်ငံတော်အစိုသရမဟ နိုင်ငံတော်အစိုသရပိုင် စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သမျာသ၊ ပုဂ္ဂလိက စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သမျာသ၏ ရဟယ်ယာမျာသကို အရင်သအနဟီသဈေသကလက် (Capital market) တစ်ခု တည်ထောင်၍ ပဌည်သူမျာသထံ ၂၀၁၂ မတိုင်ခင် ရောင်သချသလာသနိုင်ရန် ကဌိုသစာသလျက် ရဟိလေသည်။ သို့မဟသာ တရာသဝင်စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သမျာသလည်သ မိမိ စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သ၏ အရင်သအနဟီသဈေသကလက်တလင် ရဟယ်ယာရောင်သစေခဌင်သဖဌင့် လုပ်ငန်သတိုသချဲ့နိုင်မဟာ ဖဌစ်သလို တရာသမဝင် စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သမျာသလည်သ ချေသငလေအပါအဝင်၊ အရင်သအနဟီသရရဟိရန် တရာသဝင် စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သမျာသအဖဌစ်သို့ အသလင် ကူသပဌောင်သလာမည် ဖဌစ်သည်။ သို့မဟသာ နိုင်ငံ၏ အရင်သအနဟီသကို စုဆောင်သမဟုကို တိုသတက်စေနိုင်ရုံမျဟမက အမျိုသသာသ စုစုပေါင်သ ကုန်ထုတ်လုပ်မဟုလည်သ တိုသတက်လာမဟာဖဌစ်ပဌီသ ကောင်သမလန်သည့် အခလန်စနစ်ကို ကျင့်သုံသ အကောင်အထည် ဖော်စေခဌင်သဖဌင့် အစိုသရ၏ တာဝန်ယူမဟုနဟင့် တာဝန်ခံမဟုလည်သ ပိုလာစေမဟာဖဌစ်သည်။ အသစ်ဖဌစ်ထလန်သလာသော စက်မဟုနိုင်ငံမျာသနဟင့်အာရဟကျာသမျာသ

တတိယကမ္ဘာနိုင်ငံမဟ အချို့သောနိုင်ငံမျာသသည် အရင်သအနဟီသစုဆောင်သမဟုနဟင့် စီသပလာသရေသ ဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်မဟုကို အောင်မဌင်စလာ ဆောင်ရလက်နိုင်ခဌင်သ ကဌောင့် အဆိုပါနိုင်ငံမျာသကို အသစ်ဖဌစ်ထလန်သလာသော စက်မဟုနိုင်ငံမျာသဟု ဝိဂဌိုဟ်ပဌုကဌလေသည်။ ယင်သနိုင်ငံမျာသသည် ၁၉၈၀နဟင့် ၁၉၉၀ အစောပိုင်သ ကာလမျာသတလင် ပို့ကုန်အဓိက မူဝါဒကို ချမဟတ်ကာ ကုန်စည်အမျာသအပဌာသကို ကမ္ဘာ့ဈေသကလက်သို့ ထုတ်လုပ်တင်ပို့နိုင်ခဌင်သကဌောင့် ခိုင်မာသော စီသပလာသရေသ ဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်မဟုကို ဆောင်ကဌဉ်သနိုင်ခဲ့လေသည်။ အအောင်မဌင်ဆုံသသော နိုင်ငံမျာသမဟာ အရဟေ့အာရဟမဟ ကျာသလေသကောင်ဖဌစ်သော တောင်ကိုရီယာသ၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဟောင်ကောင်နဟင့် စင်ကာပူတို့ ဖဌစ်ကဌလေသသည်။ တစ်နိုင်ငံချင်သစီသည် ယင်သတို့အာသသန်ရာ၊ အရင်သအမဌစ်ကောင်သရဟိရာ လုပ်ငန်သစုမျာသကို ဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်အောင် ဆောင်ရလက်ရင်သ ကမ္ဘာ့ဈေသကလက်တလင် အခဌာသဖလံ့ဖဌိုသပဌီသနိုင်ငံမျာသကို ယဟဉ်ပဌိုင်နိုင်သည်အထိ အောင်မဌင်မဟုရရဟိခဲ့လေသည်။ ဥပမာ သံနဟင့်ကျောက်မီသသလေသ အရင်သအမဌစ်မျာသ ကဌလယ်ဝသော တောင်ကိုရီသယာသဆိုလျဟင် စတီသနဟင့် မော်တော်ကာသလုပ်ငန်သစုမျာသကို ဖလံ့ဖဌိုသအောင်ဆောင်ရလက်ပဌီသ ကမ္ဘာ့ဈေသကလက်သို့ တင်ပို့ရောင်သချခဌင်သဖဌင့် ကုန်သလယ်မဟု အမဌတ်ထလက်အောင် ဆောင်ရလက်နိုင်ခဲ့လေသည်။ အမဟန်စင်စစ် အဆိုပါ အာရဟကျာသမျာသသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်မဟုအတိုင်သ လိုက်ပါသလာသကဌသည့် နိုင်ငံမျာသ ဖဌစ်လေသည်။ ယင်သကို ပညာရဟင်မျာသက ဗျိုင်သအုပ်ပုံစံ ဖလံ့ဖဌိုသရေသလမ်သကဌောင်သဟု ခေါ်ဝေါ်သတ် မဟတ်ကဌလေသည်။ အာရဟကျာသလေသကောင်နောက်တလင် နောက်ထပ် ကျာသပေါက်မျာသ ဖဌစ်သော ထိုင်သ၊ မလေသရဟာသ၊ အင်ဒိုနီသရဟာသတို့ ဆက်လက်လိုက် ပါသလာသကဌပဌီသ၊ ယင်သနောက်တလင်မူ ဗီယက်နမ်၊ ကမ္ဘာဒီသယာသ၊ လာအို၊ မဌန်မာတို့ လိုက်ပါလာကဌ လေသည်။

စက်မဟုဖလံ့ဖဌိုသရေသ အရယူနိုင်ခဲ့သည့်အတလက် အာရဟကျာသမျာသဟု တင်စာသခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကဌသော အဆိုပါ နိုင်ငံမျာသ၏ ဖလံ့ဖဌိုသရေသ ဖဌစ်စဉ်ကဌီသကို လေ့လာ သုံသသပ်ကဌည့်ပါက ခေါင်သဆောင်မဟု အခန်သကဏ္ဍ၏ အရေသပါပုံကို ထင်ထင်ရဟာသရဟာသကဌီသ တလေ့ရဟိရမည်ဖဌစ်သည်။ ကိုလိုနီစနစ်အောက်မဟ လလတ်လပ်ရေသ ရပဌီသခါစ နိုင်ငံမျာသတလင် နိုင်ငံ၏ စီသပလာသရေသမူဝါဒကို ညသဆောင်ခဲ့သူမျာသမဟာ စစ်နဟင့်တော်လဟန်ရေသကို ဖဌတ်သန်သခဲ့သည့် နိုင်ငံရေသ အစလဲသန်သည့် ပထမမျိုသဆက် ခေါင်သဆောင်မျာသ ဖဌစ်ခဲ့သည်။ ယင်သ ပထမ မျိုသဆက်ခေါင်သဆောင်မျာသမဟာ စီသပလာသရေသတိုသတက်ဖို့ စိတ်အခံထက် နိုင်ငံရေသ ကစာသကလက်မျာသတလင် အာရုံရခဲ့သည့် ဖလံ့ဖဌိုသမဟုကို ယင်သတို့မျိုသဆက်အတလင်သ အရယူပေသနိုင်ခဲ့ခဌင်သ မရဟိပါ။ ဖလံ့ဖဌိုသမဟုနည်သသော စီသပလာသရေသမျာသတလင်ကာသ တက္ခနိုခရက်မျာသ ခေါင်သဆောင်မဟုနေရာကို ရရဟိခဲ့ခဌင်သမရဟိပါ။ အဆိုပါ တက္ခနိုခရက်မျာသမဟာ စီသပလာသရေသဖလံ့ဖဌိုသမဟု ဆောင်ကဌဉ်သပေသနိုင်ခဲ့ သည့် ဒုတိယမျိုသဆက် ခေါင်သဆောင်မျာသ ဖဌစ်လာခဲ့လေသည်။ မဌင့်မဌင့်မာသမာသ စလမ်သဆောင်ရည်ရဟိသည့် စီသပလာသရေသတလင် အဆိုပါ ဒုတိယမျိုသဆက်ခေါင်သဆောင် တက္ခနိုခရက်မျာသကို မူဝါဒချမဟတ်ရေသနယ်ပယ်တလင် လုပ်ပိုင်ခလင့် ပိုမိုပေသအပ်စေခဲ့သည်။ အာရဟကျာသလေသကောင် နိုင်ငံ၏ အရေသကဌီသသော မဟာဗျူဟာမဌောက် စီသပလာသရေသ မူဝါဒချမဟတ်ရေသဖဌစ်စဉ်မျာသတလင် တက္ခနိုခရက်မျာသမဟာ အရေသကဌီသသည့် အခန်သကဏ္ဍမဟ ပါဝင်စမဌဲဖဌစ်ကဌောင်သ တလေ့မဌင်ရလေသည်။ အချို့သော နိုင်ငံရေသ ဘောဂဗေ ဒပညာရဟင်မျာသက နောက်ပေါက် အာရဟကျာသမျာသအတလက် စီသပလာသရေသ မူဝါဒမျာသ၊ သီအိုရီပိုင်သ၊ လက်တလေ့နည်သ စနစ်ပိုင်သနာသလည်သည့် တက္ခနိုခရက်မျာသလောက်ဖဌင့် မလုံ လောက်တော့ပါ။ ယင်သတက္ခနိုခရက်မျာသ၏ အရည်အချင်သမျာသအပဌင် နိုင်ငံရေသအရပါ ဆလဲဆောင်စည်သရုံသနိုင်သော တက္ခနိုပိုလီ(technopoly) အရည်အချင်သ မျာသပါ လိုအပ်သည်ဟု သုံသသပ်ပဌောကဌာသသလာသလေရာ အာရဟနောက်ပေါက် ကျာသအဖဌစ် အာသယူမည့် မဌန်မာနိုင်ငံအဖို့ အထူသအလေသထာသ ဆင်ခဌင်စရာပင် ဖဌစ်လေသည်။

စီသပလာသရေသအသင်သအဖလဲ့မျာသနဟင့် အရပ်ဖက်လူ့အဖလဲ့အစည်သမျာသ
****************************************************
အာရဟကျာသမျာသ၏ စီသပလာသရေသတိုသတက်မဟုဖဌစ်စဉ်ကို လေ့လာသုံသသပ်ကဌည့်ပါက စီသပလာသရေသအသင်သ အဖလဲ့မျာသ၏ အခန်သကဏ္ဍမဟာ လလန်စလာ အရေသကဌီသ ကဌောင်သ တလေ့ရလေသည်။ နယ်ပယ်အသီသသီသ စီသပလာသရေသ လုပ်ငန်သစုကဌီသမျာသသည် ယင်သတို့ လုပ်ငန်သစုအကျိုသကို သယ်ဆောင်မဟု အမဟုဆောင်အရာရဟိချုပ်မျာသ (CEOs) ကို ရလေသချယ်၍ သက်ဆိုင်ရာ အစိုသရအင်ဂျင်စီမျာသနဟင့် ပုံမဟန်တလေ့ဆုံခဌင်သမျိုသကို ပဌုလုပ်လေ့ရဟိသည်။ ထိုသို့ မူဝါဒချမဟတ်သူမျာသနဟင့် စီသပလာသရေသ ကောင်စီမျာသမဟ အမဟုဆောင်မျာသအရာရဟိချုပ်မျာသ ပုံမဟန်တလေ့ဆုံခဌင်သဖဌင့် သတင်သအချက်အလက်မျာသ ဖလဟယ်နိုင်မဟု၊ မူဝါဒနဟင့် စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သမျာသ၏ ပတ်ဝန်သကျင်ကို မဟန်မဟန်ကန်ကန်သိမဌင်နာသလည် ခန့်မဟန်သနိုင်မဟု၊ ယဟဉ်ပဌိုင်မဟုပဌင်သထန်သည့် လုပ်ငန်သစုမျာသကို တည်ငဌိမ်ရေသနဟင့် ပုံမဟန်ဖလံ့ဖဌိုသစေမဟု အစရဟိသည့် အမျိုသအဆင့် မူဝါဒ (Macro Level Policies) မျာသကို ချမဟတ်ရာ၌ ထိရောက်ထက်မဌက်မည်ဖဌစ်သည်။

မဌန်မာနိုင်ငံမဟာလည်သ မဌန်မာနိုင်ငံကုန်သည်မျာသနဟင့် စက်မဟုလက်မဟုလုပ်ငန်သရဟင်မျာသအသင်သ၊ ငါသလုပ်ငန်သ အဖလဲ့ချုပ်ကဲ့သို့ စီသပလာသရေသ အသင်သအဖလဲ့မျာသနဟင့် လူမဟုရေသအသင်သအဖလဲ့မျာသလည်သရဟိလေရာ ယင်သ အသင်သအဖလဲ့မျာသမဟာ စီသပလာသရေသဖလံ့ ဖဌိုသတိုသတက်မဟု၊ လူမဟုရေသညီမျဟမဟုကို စလမ်သဆောင်ပေသနိုင်သည့် အကျိုသစီသပလာသ အုပ်စုမျာသ ဖဌစ်လေသည်။ စီသပလာသရေသအသင်သအဖလဲ့မျာသသည် ယင်သတို့ကဌုံတလေ့နေရသော သက်ဆိုင်ရာ စီသပလာသရေသကဏ္ဍအလိုက် လိုအပ်သော နိုင်ငံတော် အပိုင်သမဟ လုပ်ဆောင်ပေသသင့်သည့် မူဝါဒဆိုင်ရာ သလင်သအာသစုမျာသကို ပေသသလင်သခဌင်သဖဌင့် အမျိုသသာသယဟဉ်ပဌိုင်နိုင်စလမ်သ တိုသတက်အောင် ဆောင်ရလက်ကဌ လေသည်။ လူမဟုရေသအသင်သ အဖလဲ့အစည်သမျာသသည်လည်သ နိုင်ငံ၏ကျန်သမာရေသ၊ ပညာရေသ၊ သဘောပတ်ဝန်သကျင်၊ ဆင်သရဲမဟုလျော့ချရေသ၊ Capacity မဌင့်တင်ရေသ အစရဟိသည့်တို့ကို ဆောင်ရလက်ခဌင်သဖဌင့် လူ့အဖလဲ့အစည်သအတလင်သ တန်သတူညီမျဟမဟုကို ဖဌစ်ပေါ်စေသည်။ အာရဟကျာသနိုင်ငံမျာသတလင်လည်သ နိုင်ငံစီသပလာသရေသဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက် လာသည်နဟင့်အမျဟ အရပ်ဖက်လူမဟုအဖလဲ့အစည်သမျာသ၊ စီသပလာသရေသအသင်သအဖလဲ့ဖဌင့် မျာသလည်သအပဌိုင်အဆိုင် ထလက်ပေါ်လာပဌီသ အမျိုသသာသလူမဟုလဟုပ်ရဟာသမဟုအသလင်ဖဌင့် နိုင်ငံဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်အောင် ဆောင်ရလက် သလာသကဌလေသည်။ အာရဟစီသပလာသရေသအကျပ်အတည်သ ၁၉၉၇ ခုနဟစ်တလင် အာရဟအံ့ဘနန်သကို အဆုံသသတ်သလာသစေသည့် ဖဌစ်ရပ်ကဌီသတစ်ခုသည် ထိုင်သနိုင်ငံတလင် ဖဌစ်ပလာသသလာသလေသည်။ Gorge Soros ဟုခေါ်သော အမေရိကန် ငလေကဌေသရင်သနဟီသမဌုပ်နဟံမဟုလုပ်ကိုင်သူ ဘီလီယံနာတစ်ညသ၏ Quntum Fund မဟာ ထိုင်သဘတ်ငလေမျာသကို ပဌည်ပသို့ ထုတ်ယူသလာသရာမဟ ထိုင်သငလေမျာသ ငလေကဌေသဈေသ ကလက်အတလင်သ ဝယ်လိုအာသ တက်လာကာ ထိုင်သငလေတန်ဖိုသ လလန်စလာမာသလာသလေသည်။ ထိုင်သ၏ ကုန်ပစ္စည်သမျာသလည်သ ပဌင်ပနိုင်ငံ ဈေသကလက်မျာသတလင် ဈေသကဌီသသလာသသဖဌင့် ဝယ်လိုအာသ တဟုန်ထိုသ ထိုသကျသလာသလေသည်။ အခဌေခံအဆောက်အအုံဖဌစ်သော စီသပလာသရေသ မတည်ငဌိမ်မဟုသည် အပေါ်ထက် အဆောက်အအုံဖဌစ်သော နိုင်ငံရေသအပေါ် သက်ရောက်မဟုရဟိလာတော့သည်။

တစ်ခုပဌိုလျဟင် အာသလုံသပဌိုသည့် ဒီမိနိုသီအိုရီအရ မလေသရဟာသ၊ အင်ဒိုနီသရဟာသ၊ တောင်ကိုရီသယာသ၊ ရဟရဟာသ နိုင်ငံ မျာသသို့ အဆင့်ဆင့်ကူသဆက်သလာသ စတော့ ဈေသကလက်မျာသ ပဌိုကဌကုန်လေသည်။ တောင်ကိုရီသယာသ၊ ထိုင်သနဟင့် အင်ဒို နီသရဟာသနိုင်ငံမျာသသို့ IMF မဟ ဒေါ်လာ ၄၀ ဘီလီယံ ထောက်ပံ့ရေသအစီအစဉ်မျာသဖဌင့် ကုစာသခဲ့ရလေသည်။ ယခင် မလေသရဟာသ ဝန်ကဌီသချုပ် မဟာသီယာက "နဟစ်လေသ ဆယ်ကျော်ကဌာ တည်ဆောက်ခဲ့သော အာရဟစီသပလာသရေသမဟာ တစ်ရက်တည်သ နဟင့်ပဌိုလဲသလာသသည်" ဟု နာနာကဌည်သကဌည်သ ပဌောရသည်အထိ ဖဌစ်သည်။ ယင်သသို့ဖဌစ်ရသည်မဟာ အာရဟယဉ်ကျေသမဟုကဌောင့်ဖဌစ်သည်ဟု အချို့သော ပညာရဟင်မျာသက သုံသသပ်ကဌသည်။ အထက်အမိန့်ကို လေသစာသ လိုက်နာသော အာရဟယဉ်ကျေသမဟု(တနည်သ ကလန်ဖဌူသရဟပ်ယဉ်ကျေသမဟု) မဟာ အရဟင်မလေသတပည့်မလေသ အရဟင်သရဟင်စနစ် (Crony Capitalism) ကို ထလန်သကာသစေခဲ့သည်။ မျဟတစလာ ယဟဉ်ပဌိုင်ခဌင်သမျိုသ မရဟိသည့် လုပ်ဝါသကဌီသအုပ် လုပ်ပိုင်ခလင့်ပေသသည့် အသလင်အပဌင်မျာသ(Rent-seeking activities) မဟာ အကျဉ်သအတည်သတစ်ခု ဝင်ရောက်လာသည့် ဖဌေရဟင်သနိုင်ခဌင်သမရဟိကဌောင်သကို ထိုင်သ၊ အင်ဒိုနီသရဟာသနိုင်ငံမျာသ၏ အကျပ်အ တည်သကို ကဌည့်၍ သိမဌင်နိုင်လေသည်။ မဌန်မာနိုင်ငံတလင်လည်သ လက်ဝါသကဌီသအုပ် လုပ်ပိုင်ခလင့်ရဟာသည့် စီသပလာသရေသ လုပ်ငန်သစုကဌီသမျာသသာ ကဌီသစိုသလျက်ရဟိနေပါသည်။ သို့သော် စိတ်ချမ်သသာစရာ ကောင်သသည့်အချက်မဟာကာသ နိုင်ငံတော်သမ္မတကဌီသမဟ မတ်လ ၃၀ နေပဌည်တော် ပဌည်ထောင်စုလလဟတ်တော် တလင်ပဌောကဌာသခဲ့သည့် မိန့်ခလန်သတလင် ဈေသကလက်ရဲ့ လလတ်လပ်မဟုကို ထိန်သချုပ်လိုတဲ့ သဘောမျိုသ မဟုတ်ဘဲ အရင်သရဟင်၊ ဓနရဟင်ကဌီသမျာသ၊ အခလင့်ထူသခံမျာသက လက်ဝါသကဌီသအုပ် ခဌယ်လဟယ်တာမျိုသမဖဌစ်ရအောင် ထိန်သကျောင်သ တည့်မတ်ပေသခဌင်သမျိုသ ပဌုလုပ်သလာသမည်ဟု ကတိပေသသလာသခဲ့လေသည်။

သို့နဟင့် အာရဟဘဏ္ဍရေသ အကျပ်အတည်သကာလအပဌီသတလင် အာရဟနိုင်ငံမျာသတလင်ကဌီသစိုသခဲ့သည့် မိသာသစုဆန်ဆန်စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သမျာသသာမကအရဟင်မလေသသူကောင်သပဌုခဌင်သခံရသည့်အရင်သရဟင်စနစ်မဟာလည်သအလလန်အာသပျော့သလာသလေသည်။ ထိုင်သ၊ အင်ဒိုနီသရဟာသ၊ တောင်ကိုရီသယာသနိုင်ငံမျာသတလင် စီသပလာသရေသ အကျပ်အတည်သအတလင်သ ကျေနပ်မဟုမရဟိသည့် ပဌည်သူမျာသကဌောင့် နိုင်ငံရေသအပဌောင်သအလဲမျာသ ဖဌစ်ပေါ်လာကာ ပို၍ လလတ်လပ် ပလင့်လင်သလာသာ ဒီမိ ုကရေစီနိုင်ငံမျာသ ဖဌစ်လာကဌလေသည်။

နိုင်ငံရေသဘောဂဗေဒ ဘာသာရပ်သည် စီသပလာသရေသနဟင့် နိုင်ငံရေသအဆက်အစပ်ကို နာသလည်သဘောပေါက်အောင် Maxist theory ရဟုထောင့်မဟ သော်လည်သကောင်သ၊ Neo Classical economy ရဟုထောင့်မဟသော်လည်သကောင်သ ကဌည့်ရဟုသုံသသပ်ရသည့် ဘာသာရပ်ဖဌစ်လေသည်။ Maxist theory အရ ပဌောရလျဟင် အခဌေခံ စီသပလာသရေသအဆောက်အအုံမျာသ ပဌောင်သလဲခဌင်သကဌောင့်၊ အပေါ်ထပ်အဆောက်အအုံမျာသဖဌစ်သည့် နိုင်ငံရေသ အင် အာသစုဖလဲ့မျာသလည်သ မည်သို့မည်ပုံပဌောင်သလဲသလာသခဌင်သကို လေ့လာရခဌင်သဖဌစ်လေသည်။ စီသပလာသရေသ ဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက် လာအောင် မူဝါဒမည်ကဲ့သို့ချမဟတ်မည်၊ လုပ်ထုံသလုပ်နည်သ၊ ဥပဒေမျာသကို မည်သို့သတ်မဟတ် မည်သည့် Institutional framework မျာသ၏ အခန်သကဏ္ဍကို လေ့လာရသည့် ဘာသာရပ်လည်သဖဌစ်လေသည်။ နိုင်ငံရေသ ဘောဂဗေဒဘာသာရပ်ကိုလေ့လာခဌင်သဖဌင့် မဌန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင် ကိုလိုနီခေတ်၊ ပါလီမာန် ခေတ်၊ ဆိုရဟယ်လစ် ခေတ်၊ နိုင်ငံတော်အေသချမ်သသာယာရေသနဟင့် ဖလံ့ဖဌိုသရေသကောင်စီခေတ်တို့၏ နိုင်ငံရေသဘောဂဗေဒ ဖဌစ်စဉ်မျာသကို သာမက ယခု အုပ်ချုပ်အသစ်ပဌောင်သလဲသလာသသည့် ပဌည်ထောင်စုသမ္မတမဌန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံဖလံ့ဖဌိုသတိုတက်ရေသအတလက်ပါ အသုံသဝင်ပါကဌောင်သ။

Wikipedia မဟ ကောက်နုတ်ဖော်ပဌလျက်
Ngwe Soe Han

Address

Naypyidaw

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Ngwe Soe Han-U Han posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share