meso.gjuhen.gjermane

Folja kommen do të thotë me ardhur dhe është një nga foljet më të përdorura në gjuhën gjermane

Präsens përdoret për veprime që ndodhin në të tashmen
Ich komme nach Hause
Unë vij në shtëpi

Präteritum përdoret për të shprehur një veprim në të kaluarën
Ich kam nach Hause
Unë erdha në shtëpi

Perfekt formohet me foljen ndihmëse sein dhe pjesoren gekommen
Ich bin nach Hause gekommen
Unë kam ardhur në shtëpi

Konjunktiv II përdoret për situata hipotetike dëshira ose mundësi
Ich käme gerne mit
Unë do të vija me dëshirë

kommen → kam → ist gekommen → käme

immer – gjithmonë
Ich trinke immer Kaffee am Morgen.
Unë pi gjithmonë kafe në mëngjes.

neulich – së fundmi
Ich habe ihn neulich gesehen.
E kam parë atë së fundmi.

vorgestern – pardje
Vorgestern war ich in Berlin.
Pardje isha në Berlin.

morgen – nesër
Morgen gehe ich zur Arbeit.
Nesër shkoj në punë.

später – më vonë
Ich rufe dich später an.
Do të të telefonoj më vonë.

nie – kurrë
Ich komme nie zu spät.
Unë nuk vij kurrë me vonesë.

heute – sot
Heute habe ich viel zu tun.
Sot kam shumë punë.

übermorgen – pasnesër
Übermorgen fahren wir nach Deutschland.
Pasnesër udhëtojmë për në Gjermani.

manchmal – ndonjëherë
Manchmal gehe ich zu Fuß zur Arbeit.
Ndonjëherë shkoj në punë në këmbë.

früher – më herët / dikur
Früher habe ich viel Fußball gespielt.
Dikur kam luajtur shumë futboll.

nun – tani
Nun können wir anfangen.
Tani mund të fillojmë.

gestern – dje
Gestern habe ich meine Freunde getroffen.
Dje i takova miqtë e mi.

seitdem – që atëherë
Seitdem hat sich viel verändert.
Që atëherë kanë ndryshuar shumë gjëra.

Këto janë parafjalë kohore në gjuhën gjermane dhe përdoren për të treguar kur ndodh një veprim ose sa zgjat ai.

am – përdoret për ditët dhe pjesët e ditës
im – përdoret për muajt dhe stinët
um – përdoret për orën e saktë
ab – tregon se nga kur fillon diçka
von … bis … – tregon nga kur deri kur zgjat diçka
seit – tregon një veprim që ka filluar më herët dhe vazhdon ende

Pronominaladverbien – da + Präposition

Në gjermanisht, da- bashkohet me një parafjalë për t’iu referuar një sendi, teme, situate ose ideje që është përmendur më parë. Kjo na ndihmon të mos e përsërisim të njëjtën gjë.

Rregulli

da + für = dafür
da + mit = damit
da + durch = dadurch
da + gegen = dagegen
da + von = davon
da + zu = dazu
da + nach = danach

Kur parafjala fillon me zanore, zakonisht shtohet -r- ndërmjet tyre:

da + um = darum
da + aus = daraus
da + in = darin
da + auf = darauf
da + über = darüber
da + an = daran

Shembull

Ich interessiere mich für Deutsch.
Ich interessiere mich dafür.
Interesohem për gjermanishten.
Interesohem për këtë.

Ich spreche über das Problem.
Ich spreche darüber.
Flas për problemin.
Flas për këtë.

Ich denke an meine Zukunft.
Ich denke daran.
Mendoj për të ardhmen time.
Mendoj për këtë.

E rëndësishme

Pronominaladverbien përdoren kryesisht për gjëra dhe situata, jo për persona.

Ich warte auf den Bus.
Ich warte darauf.
Po pres autobusin. / Po pres për këtë.

Por për një person:

Ich warte auf meinen Freund.
Ich warte auf ihn.
Po pres shokun tim. / Po e pres atë.

Pra, për persona zakonisht përdorim parafjalë + përemër:
auf ihn, mit ihr, für ihn, von ihr.

Në gjermanisht, shumë folje përdoren gjithmonë me një parafjalë të caktuar. Prandaj është mirë që foljen ta mësojmë së bashku me parafjalën dhe rasën e saj.

Mbaj mend: Mos e mëso vetëm foljen warten, por mësoje si një kombinim: warten auf + Akkusativ.

Foljet me parafjalë

Kur mëson një folje të tillë, është mirë ta mësosh bashkë me parafjalën dhe rasën (Akkusativ ose Dativ).

Rregulli kryesor: Mos e mëso vetëm foljen „denken“, por mësoje si kombinim: „denken an + Akkusativ“. Kështu është shumë më e lehtë ta përdorësh saktë në fjali.

Një tjetër gjë e rëndësishme është se parafjala mund ta ndryshojë kuptimin e foljes. Për shembull:
sich freuen auf = gëzohem për diçka që do të ndodhë, ndërsa sich freuen über = gëzohem për diçka që ka ndodhur ose që e kam tani.

🇽🇰

AM + DATIV – Si përdoret?

am = an + dem

Përdoret kur an kërkon Dativ dhe emri është mashkullor (der) ose asnjanës (das).

📌 Rregulli kryesor

an + dem → am

* der Bahnhof → am Bahnhof
* der Strand → am Strand
* der Tisch → am Tisch
* der Computer → am Computer
* das Meer → am Meer
* das Fenster → am Fenster

Pra:

Ich bin am Bahnhof. → Jam në stacionin e trenit.
Wir sind am Strand. → Jemi në plazh.
Das Handy liegt am Tisch. → Telefoni është te tavolina.
Er sitzt am Computer. → Ai është në kompjuter / duke punuar në kompjuter.

⸻

🧠 Pse përdoret Dativ?

Parafjala an është një nga të ashtuquajturat Wechselpräpositionen. Kjo do të thotë se mund të përdoret me Dativ ose Akkusativ.

📍 Dativ = WO? → Ku?

Kur tregon vendndodhje, përdorim Dativ:

Wo? → Ku?

➡️ Ich bin am Bahnhof.
→ Ku jam? → Në stacion.

➡️ Sie sitzt am Fenster.
→ Ku është ulur? → Te dritarja.

➡️ Wir sind am Meer.
→ Ku jemi? → Pranë/në breg të detit.

➡️ Akkusativ = WOHIN? → Ku po shkon?

Kur ka drejtim/lëvizje drejt një vendi, përdoret Akkusativ.

an + das → ans

➡️ Ich gehe ans Meer.
→ Po shkoj te deti.

➡️ Wir fahren an den Strand.
→ Po shkojmë në plazh.

Pra mbaje mend:

WO? → Dativ → am
WOHIN? → Akkusativ → ans / an den

⸻

⏰ “am” përdoret edhe për kohën

am + Dativ përdoret shumë shpesh edhe për ditët dhe datat:

* am Montag → të hënën
* am Dienstag → të martën
* am Wochenende → në fundjavë
* am Morgen → në mëngjes
* am Abend → në mbrëmje
* am 15. August → më 15 gusht

Shembull:

Ich arbeite am Montag.
→ Punoj të hënën.

Wir treffen uns am Abend.
→ Takohemi në mbrëmje.

Mos harro: am përdoret për vendndodhje (Wo?) dhe shumë shpesh edhe për kohë (Wann?).