Econ by Sandun Herath

පින්බර ඇසළ පුන් පොහොය දිනයක් වේවා!🙏

දහම් අමාවෙන් ඔබගේත්, ඔබගේ පවුලේ සැමගේත් සිත් සතන් සැනසේවා! නිදුක් නිරෝගී සුවය හා සියලු යහපත උදා වේවා!🌛

🌛

හෝමූස් ගාස්තු අය කිරීමේ යෝජනාව හකුළා ගනී. ට්‍රම්ප් යුද උගුලක සිරවී සිටී ද?????????

ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ නවතම ඉරාන යුද ඉල්ලීම පැවතියේ පැය 24ක් වැනි කෙටි කාලයක් පමණක් වන අතර, ඉන් ඇඟවෙන්නේ ජනාධිපතිවරයා අසීරු තත්ත්වයකින් මිදීම සඳහා සම්ප්‍රදායික නොවන ක්‍රම සොයමින් සිටින ආකාරයකි.

සඳුදා උදෑසන ඔහු සමාජ මාධ්‍ය හරහා පැවසුවේ, ඉරාන නැව්වලට පනවා ඇති ඇමෙරිකානු නාවික තහනම නැවත ක්‍රියාත්මක කරන බවයි.එහිදී ඔහු කියා සිටියේ හොර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා යාත්‍රා කරන (ඇමෙරිකාවේ මිත්‍ර රටවල නැව් ද ඇතුළුව) සෑම නැවක්ම 20% ක බද්දක් ගෙවිය යුතු බවයි.ලෝකයේ මේ වගේ නොසන්සුන් කලාපයකට ආරක්ෂාව සැපයීම වෙනුවෙන් ඇමෙරිකාවට යන වියදම් පියවා ගැනීමට මෙම මුදල අය කරන බව ඔහු පැහැදිලි කළේය.

ඊළඟ දිනයේදී ඔහු එම යෝජනාව සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැර දැමූ අතර, ඒ වෙනුවට ඇමෙරිකාවේ ගල්ෆ් කලාපීය මිත්‍ර රටවල් සමඟ "වෙළඳ සහ ආයෝජන ගිවිසුම්" ඇති කර ගන්නා බව ප්‍රකාශ කළේය. ඉන් අදහස් වූයේ එම ගිවිසුම්වලට හිලව් වශයෙන්, හොර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ආරක්ෂිතව ගමන් කිරීමට ඇමෙරිකාව ඔවුන්ට ඉඩ සලසන බවයි.

මෙම හදිසි තීරණය වෙනස් කිරීම, දැනට මාස හතරකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ පවතින ගැටුමක දක්නට ලැබුණු නවතම හැරවුමයි.තාවකාලික සටන් විරාමයක් ලබා දෙමින් සහ සාකච්ඡා සඳහා රාමුවක් සකස් කරමින්, මසකට පෙර ඇති කරගත් "අවබෝධතා ගිවිසුම" තිබියදීත්, මෙම ගැටුම අවසන් වන බවක් පෙනෙන්නට නොමැත.

යුද්ධය තවදුරටත් ජනප්‍රිය නොවීම, බලශක්ති මිල (තෙල් මිල) ඉහළ යාමේ හැකියාව සහ ඇමෙරිකානු හමුදාවන් මෙන්ම මිත්‍ර පාර්ශවයන් නැවත වරක් ඉරාන ප්‍රහාරවලට ලක්වීමේ අවදානම නිසා, ට්‍රම්ප් මෙම යුද්ධය තවදුරටත් උග්‍ර කිරීමට මැලි විය හැකිය.කෙසේ වෙතත්, 2015 වසරේදී බැරක් ඔබාමාගේ රජය ඇති කරගත් ගිවිසුමට වඩා හොඳ ගිවිසුමකට එළඹීමට නොහැකිව, කිසිදු එකඟතාවයකින් තොරව මෙම ගැටුම අවසන් කිරීමට සිදුවීම ද ඔහුට දරාගත නොහැකි වනු ඇත.

ආරක්ෂක ප්‍රමුඛතා පිළිබඳ මැද පෙරදිග වැඩසටහනේ අධ්‍යක්ෂ රෝස්මරී කෙලනිඩ් පැවසුවේ යුද්ධය ඉක්මනින් අවසන් වීමට ඉඩක් නොමැති බවයි. "මේක ක්‍රමයෙන් ප්‍රතිවාදියා වෙහෙසට පත් කර දුර්වල කිරීමේ යුද්ධයක් බවට පත්වෙලා තියෙනවා, ඒ වගේ යුද්ධ සාමාන්‍යයෙන් වැඩි කාලයක් පුරාවට ඇදී යනවා."

ඇමෙරිකා-ඉරාන අවබෝධතා ගිවිසුම (MOU) - සහ ඒ සමඟ යුද්ධය අවසන් වනු ඇතැයි තැබූ බලාපොරොත්තු - අඟහරුවාදා නැගෙනහිර වේලාවෙන් (ET) පෙ.ව. 10:16 ට ට්‍රෲත් සෝෂල් (Truth Social) සමාජ මාධ්‍ය ජාලය තුළ නිමාවට පත් විය. ඒ, ඉරානය පුරා පිහිටි ඉලක්ක වෙත ඇමෙරිකාව එල්ල කළ නව හමුදා ප්‍රහාර මාලාව මධ්‍යයේ, ඉරාන නැව් ගමනාගමනයට පනවා ඇති ඇමෙරිකානු අවහිරතාවය නැවත ආරම්භ කරන බව ට්‍රම්ප් ප්‍රකාශ කිරීමත් සමඟය.

ඉරානය ඊට ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ එම කලාපයේ සිටින ඇමෙරිකානු මිත්‍ර පාර්ශවයන්ට සහ වාණිජ නැව්වලට එල්ල කරන ප්‍රහාර දැඩි කරමිනි. මේ හේතුවෙන් හොර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා සිදුවන නාවික ගමනාගමනය නැවත වරක් සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ අඩාල විය.

දෙරට අතර මාසයකට ආසන්න කාලයක් පුරා වරින් වර පැවැති සාකච්ඡා සහ "සටන් විරාමයක" අර්ථය පවා පරීක්ෂාවට ලක් කරමින් විටින් විට ඇති වූ සතුරු ගැටුම් මධ්‍යයේ, ට්‍රම්ප් සහ ඇමෙරිකානුවන් මුහුණ දෙමින් සිටින්නේ ඉරාන යුද්ධය පුරාම තිබූ එම පැරණි අභියෝගවලට ම බව පෙනෙන්නට තිබේ.

විනාශ කරන ලද ඉරාන නැව්, ගුවන් යානා, ඉලක්ක සහ දුර්වල කරන ලද ආරක්ෂක හැකියාවන් අනුව මැන බැලීමේදී ඇමෙරිකානුවන් මිලිටරිමය වශයෙන් ඔවුන්ගේ අරමුණු ඉටු කර ගනිමින් සිටියද, දේශපාලනික වශයෙන් මෙම ගැටුම විසඳීමට තවමත් බොහෝ දුරස්ව පවතී.

ඉරානය මිලිටරිමය වශයෙන් දුර්වල වී තිබුණද, හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියට ප්‍රවේශ වීම වැළැක්වීමේ හැකියාව තවදුරටත් ඔවුන් සතුව පවතී. එමෙන්ම, ඇමෙරිකානුවන් කලාපය තුළ තම මිලිටරි ක්‍රියාමාර්ග දැඩි ලෙස තීව්‍ර කිරීමට සූදානම් නොවන්නේ නම්, එය වැළැක්වීම සඳහා ඔවුන්ට කළ හැකි දෑ ස්වල්පයකි.

නව අදහසක් නොවුනද ට්‍රම්ප්ගේ 20%ක ගාස්තු අය කිරීම ඇතැම් විට සිය හමුදා කැපවීම ඇමෙරිකානු මහජනතාවට වඩාත් ප්‍රියජනක කරුණක් බවට පත්කිරීමේ උත්සහයක් විය හැකිය. යුද්ධය අතරතුර ඔහු අවස්ථා කිහිපයකදීම ඒ හා සමාන සැලැසුම් යෝජනා කර තිබිණි.

නමුත් ඉකුත් මාසයේ දී, හෝමූස් හරහා නැව් ගමනා ගමනය සඳහා "ගාස්තු" අය කිරීමේ ඉරාන සැලැස්මක් ඇමෙරිකානු රාජ්‍ය ලේකම් මාර්කෝ රුබියෝ හෙළා දැක තිබිණි.

"ජාත්‍යන්තර ජල මාර්ගයක් භාවිතා කිරීම සඳහා කිසිදු රටකට ගාස්තු අය කරන්න බැහැ. ඒකයි ජාත්‍යන්තර නීතිය, අපි මෙතැනදීත් බලාපොරොත්තු වෙන්නේ ඒකයි." යැයි ඔහු පැවසීය

ට්‍රම්ප් හොර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය සම්බන්ධයෙන් ගත් තීරණය නැවත වෙනස් කිරීම (U-turn), ඔහුට ඉදිරියට යාමට පැහැදිලි සැලසුමක් හෝ මාර්ගයක් නොමැති බව පෙන්වන නවතම සාක්ෂිය පමණි.ඇමෙරිකාව සහ ඉරානය යන දෙපාර්ශවයම තමන් ලැබූ ජයග්‍රහණයක් ලෙස ප්‍රකාශ කළ එම අවබෝධතා ගිවිසුම, හිතාමතාම අපැහැදිලි ලෙස සකස් කර තිබූ අතර, එහි බොහෝ කරුණු ඉදිරියේ පැවැත්වෙන සාකච්ඡාවලට ඉතිරි කර තිබිණි.

එම ලේඛනයේ හෝමුස් හරහා නාවික ප්‍රවාහනය අධීක්ෂණය කිරීම පිළිබඳව යම් භූමිකාවක් ඉරානයට ලබා දීමේ අදහසක් ඇතුළත් විය. එහි මෙලෙස සටහන් විය: "ඉරාන ඉස්ලාමීය ජනරජය වාණිජ යාත්‍රා ආරක්ෂිතව ගමන් කිරීම සඳහා තම උපරිම උත්සාහය යොදා අවශ්‍ය විධිවිධාන සකස් කරනු ඇති අතර කිසිදු ගාස්තුවක් අය නොකරනු ඇත."

ඉරානය තහවුරු කිරීමට උත්සාහ දරා ඇති භූමිකාව මෙයයි. එම අවබෝධතා ගිවිසුම හරහා ඒ වෙනුවෙන් ඉරානය සඳහා පොරොන්දු වූ ඩොලර් බිලියන ගණනක "ආයෝජන" සහ ජාත්‍යන්තර සම්බාධක අවසන් කිරීම ද ඇතුළත් විය.

එම සහන දීමනා සහ නීති කඩකිරීම්වල ප්‍රතිඵල ගැන කළ අනතුරු ඇඟවීම්, හොර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ පාලනය වඩාත් දැඩි ලෙස තම අතට ගැනීමට ඉරානය සතු භූගෝලීය වාසි භාවිතා කිරීම වැළැක්වීමට ප්‍රමාණවත් වනු ඇතැයි ඇමෙරිකානුවන් විශ්වාස කරන්නට ඇත. නමුත්, අවම වශයෙන් මේ මොහොතේ ඔවුන් කළ එම ගණනය කිරීම වැරදි බව පෙනී යයි.

"ඒ අවබෝධතා ගිවිසුම සම්පූර්ණයෙන්ම අහෝසි වෙලා තියෙන්නේ. ඒකෙ සඳහන් වෙලා තිබ්බ සියලුම දේවල් දැන් අහෝසි වෙලා," කෙලනිඩ් පැවසීය.

දැන් ට්‍රම්ප් සහ ඉරානුවන් යන දෙපාර්ශවයම නැවතත් හුරුපුරුදු අසීරු තත්ත්වයකට මුහුණ දී සිටිති.

ඉරාන වැසියන් තම භූමිය පුරා නැවත වරක් ඇමෙරිකානු මිලිටරි ප්‍රහාරවලට මුහුණ දෙමින් සිටින අතර, එමඟින් තම භූමියේ ස්වෛරීභාවය ආරක්ෂා කර ගැනීමට ඔවුන්ට ඇති නොහැකියාව පැහැදිලි වේ.නැවත පනවන ලද නාවික අවහිරතාවය හේතුවෙන්, ඉරාන රේඛීය පාලනයේ ජීවනාලිය බඳු වූ ඔවුන්ගේ තෙල් ආදායම නැවත වරක් සම්පූර්ණයෙන්ම අහිමි වී ගොස් ඇත.

මේ අතර, ට්‍රම්ප්ට නැවත වරක් තේරීම් දෙකක් අතරින් එකක් තෝරා ගැනීමට සිදුව ඇත. එනම්, දේශීය ආර්ථික හා දේශපාලන පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවන යුද්ධය තවදුරටත් උග්‍ර කිරීම හෝ සතුරු ඉරාන පාලනයක් බලයේ තබන යම් ආකාරයක එකඟතාවයකට පැමිණීමයි.

"අපි නැවතත් ආරම්භයේ සිටි තැනටම පැමිණ සිටිනවා. දැන් තියෙන ප්‍රශ්නය තමයි: කාටද වඩා ඉවසීමක් තියෙන්නේ?" යැයි විදේශ සබඳතා පිළිබඳ කවුන්සිලයේ (Council on Foreign Relations) මැදපෙරදිග අධ්‍යයනය පිළිබඳ ජ්‍යෙෂ්ඨ සාමාජික එලියට් ඒබ්‍රම්ස් (Elliot Abrams) පැවසීය.තෙල් අපනයනය කිරීමට නොහැකි වන ඉරානයටද, නැතහොත් පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපයේ තෙල් භාවිතා කරන ඇමෙරිකාව ඇතුළු අනෙකුත් රටවලටද වඩා ඉවසීමක් ඇත්තේ ?" යැයි ඔහු වැඩිදුරටත් ප්‍රශ්න කළේය.

ඉරාන යුද්ධය හේතුවෙන් ජනප්‍රියත්වය පළුදු කරන නව උද්ධමන රැල්ලක් ඇති වේ යැයි මාස ගණනාවක් තිස්සේ පැවති කනස්සල්ලෙන් පසුව, පාරිභෝගික මිල ගණන් පහත වැටෙමින් පවතින බවට ට්‍රම්ප්ට අඟහරුවාදා දිනයේදී සුභ ආරංචියක් ලැබිණි.

සම්පූර්ණ සතුරුකම් නැවත ආරම්භ වීම හෝ ගැටුම තවදුරටත් උග්‍ර වීම, අනිවාර්යයෙන්ම තෙල් මිල පෙර පැවති ඉහළ මට්ටම් කරා නැවත තල්ලු කරනු ඇත. මෙය දැනට පවතින සාධනීය ආර්ථික ප්‍රවණතාවයට බාධාවක් වන අතර, නොවැම්බර් මාසයේ පැවැත්වීමට නියමිත කොංග්‍රස් අතුරු මැතිවරණයට (midterm elections) මුහුණ දෙන රිපබ්ලිකන් පක්ෂය නැවතත් අසීරු තත්ත්වයකට ඇද දමනු ඇත.

සඳුදා ට්‍රම්ප්ගේ Truth Social සටහනෙන් පසුව, තෙල් බැරලයක මිල 10%කට ආසන්න ප්‍රමාණයකින් ඉහළ ගියේය. එය ගතවූ වසර හයක කාලය තුලදී දිනක් තුළ විශාලතම ඉහළ යාම විය.

පළමු වතාවට, ට්‍රම්ප්ගේ අවහිර කිරීම ඉරානය සාකච්ඡා මේසයට ගෙන ඒමට බලපෑම් කිරීමට සහ අවබෝධතා ගිවිසුමක් සහ වඩාත් කල් පවතින සාමයක් සඳහා රාමුවක් සැකසීමට උපකාරී විය.

දැන්, කෙලනිඩ්ට අනුව, ඉරානය කෙරෙහි ජනාධිපතිවරයා සතු බලපෑම් කිරීමේ හැකියාව අඩු විය හැකිය.

ඔහුට පහසුවෙන් සහ විශ්වාසනීය ලෙස කළ හැකි දේවල් ඔහු දැනටමත් උත්සාහ කර තිබෙනවා," යැයි ඇය පැවසුවාය."ඔහුට මිලිටරි ඉලක්ක සහ ඉරාන රේඛීය පාලනයේ (රජයේ) ඉලක්ක වෙත ප්‍රහාර එල්ල කළ හැකියි. ඔහු එය මීට පෙරත් කර තිබෙනවා, නමුත් එයින් ඉරානය යටත් වූණේ නැහැ" යැයි ඇය වැඩිදුරටත් සඳහන් කළාය.

ට්‍රම්ප් යෝජනා කර ඇති නවතම ඉලක්කය වන්නේ ටෙහෙරානයට දකුණින් පිහිටි, දැඩි ලෙස ආරක්ෂිත න්‍යෂ්ටික පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයක් වන පික්ඇක්ස් කඳු ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයයි.කෙසේ වෙතත්, එම ස්ථානයේ වටිනාකම පිළිබඳව මෙන්ම, ග්‍රැනයිට් පාෂාණවලට යටින් පිහිටි උමං මාර්ගවලට ඇමෙරිකානු ගුවන් ප්‍රහාරවලින් සැලකිය යුතු හානියක් කළ හැකිද යන්න පිළිබඳව පවතින්නේ එකිනෙකට පටහැනි සාක්ෂි වේ.

ට්‍රම්ප්ගේ මෙම නවතම පියවරයන් අවසානයේදී තවත් සටන් විරාමයකින් සහ මුහුණට මුහුණලා කෙරෙන සාකච්ඡාවලින් කෙළවර වුවද, දෙපාර්ශවය අතර පවතින මූලික සහ සමගි කිරීමට අපහසු මතභේද එලෙසම පවතිනු ඇත.හොර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ පාලනය, ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික වැඩපිළිවෙළේ ස්වභාවය සහ මැදපෙරදිග කලාපය තුළ ඉරානය සතු බලපෑම යන කරුණු ඒ අතර වේ.

හොර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය පිළිබඳ ගිවිසුමක් සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා කිරීමට මෙහි ඉඩක් ඇති බව මම හිතනවා," යැයි ඒබ්‍රම්ස් පැවසීය."නමුත් නැවත පැරණි අවබෝධතා ගිවිසුමකට (MOU) යාමක් සිදු නොවේ" යැයි ඔහු වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේය.

යුද්ධය එහි පස්වන මාසයට එළඹෙමින් තිබියදී, වියට්නාම් යුද්ධය ඇතුළු ඇමෙරිකාවේ අනෙකුත් පැරණි ගැටුම් වසර ගණනාවක් තිස්සේ ඇදී ගිය බව ට්‍රම්ප් සඳුදා දින නැවත වරක් සිහිපත් කළේය.

කෙසේ වෙතත්, එම සුවිශේෂී අර්බුදකාරී තත්ත්වය (වියට්නාම් යුද්ධය) ලින්ඩන් බේන්ස් ජොන්සන්ගේ ජනාධිපති ධුරය අඩාල කිරීමට මෙන්ම අවසානයේදී එය නිමාවීමට ද හේතු වූ අතර, අවම වශයෙන් දශකයකට පමණ කාලයක් ඇමරිකාවේ ගෝලීය පිළිගැනීමට ද හානි කළේය.ට්‍රම්ප් අනිවාර්යයෙන්ම මඟහරවා ගැනීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ එවැනි දෛවයකි.

ඔහුගේ ආධාරකරුවෝද, මීට පෙර පැවැති ජනාධිපතිවරණ ප්‍රචාරක ව්‍යාපාරවලදී ට්‍රම්ප් විසින් දැඩි ලෙස හෙළා දකින ලද මැදපෙරදිග "සදාකාලික යුද්ධ" (forever wars) වැනි තත්ත්වයන් නැවත ඇති වනු දැකීමට අකමැති වෙති.

නමුත් අවබෝධතා ගිවිසුම (MOU) සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටී, සටන් විරාමය අවසන් වී සහ තවදුරටත් ගැටුම් ඇතිවීමේ අවදානම මතු වී තිබීම නිසා, ඉරාන යුද්ධයේ අවසානය එය ආරම්භ වූ මුල් සති කිහිපයට වඩා කිසිදු වෙනසක් නැති, විසඳුමකින් තොර තත්ත්වයක පවතී.

ප්‍රවීණ ආර්ථික විද්‍යා දේශක සඳුන් හේරත් !!!!!

බලයට පත්වූ පළමු වසර තුළ ට්‍රම්ප් ඉපයූ ක්‍රිප්ටෝ මුදල් ප්‍රමාණය ඩොලර් බිලියනය ඉක්මවයි..........

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් පසුගිය වසරේ ක්‍රිප්ටෝ මුදල් ව්‍යාපාර ගනුදෙනුවලින් ඩොලර් බිලියන 1.4කට (£1.05bn) වඩා උපයාගෙන ඇති බව ඔහුගේ වාර්ෂික වත්කම් පිළිබඳ මූල්‍ය වාර්තාව (mandatory financial report) අනුව අනාවරණය වෙයි.

පිටු 927කින් සමන්විත වත්කම් හා ආදායම් හෙළිදරව් කිරීමේ වාර්තාවකදී, ඔහු Celebration Coins නම් ආයතනයකින් ඩොලර් මිලියන 635ක ආදායමක් ලබාගෙන ඇති බව වාර්තා කළේ ය. ඔහු බලයට පත්වීමට දින කිහිපයකට පෙර සිට වටිනාකම පහත වැටී ඇති $TRUMP meme coin පිටුපස එම ආයතනය සිටින බව සැලකේ.

ඔහු තම පුතුන් සහ ඔහුගේ විශේෂ නියෝජිත ස්ටීව් විට්කොෆ්ගේ දරුවන් විසින් ආරම්භ කරන ලද ක්‍රිප්ටෝ මුදල් සමාගමක් වන වර්ල්ඩ් ලිබර්ටි ෆයිනෑන්ෂල් වෙතින් ඩොලර් මිලියන 500කට අධික ආදායමක් ලැබූ බව වාර්තා කළේ ය.

ජනාධිපති ධූරයෙන් ඔහු ලාභ ලබන බවට එල්ල වන චෝදනා ධවල මන්දිරය ප්‍රතික්ෂේප කළේ ය. ට්‍රම්ප් පැවසුවේ, "හැමෝම" ඉහළ යන කොටස් වෙළෙඳපොළවලින් ලාභ ලබන බවත්, තමන් පෞද්ගලික මූල්‍ය කටයුතුවලට සම්බන්ධ නොවූ බවත් ය.

ඔහුගේ නවතම මූල්‍ය ප්‍රකාශය අනුව, ක්‍රිප්ටෝ ආශ්‍රිත ඉපැයීම්වල මුළු අගය ඩොලර් 1,430,390,415කි.

මේ අතර, පසුගිය වසරේ ට්‍රම්ප්ගේ මුළු ආදායම අවම වශයෙන් ඩොලර් බිලියන 2.2ක් වූ අතර, එය 2024 සඳහා ඔහු හෙළි කළ ඩොලර් මිලියන 600ක ආදායමට වඩා බෙහෙවින් වැඩි අගයකි.

ට්‍රම්ප්, තම ව්‍යාපාර ඔහුගේ පුතුන් විසින් කළමනාකරණය කරනු ලබන භාරකාර මණ්ඩලයක් හරහා ක්‍රියාත්මක වන බව දිගින් දිගට ම අවධාරණය කර ඇති ධවල මන්දිරය, කිසිදු ළැදියාවන් අතර ගැටුමක් නැතැයි අවධාරණය කරයි.

ධවල මන්දිර නියෝජ්‍ය මාධ්‍ය ලේකම් ඇනා කෙලී පැවසුවේ, ජනාධිපතිවරයා ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය "ලෝකයේ ක්‍රිප්ටෝ අගනුවර" බවට පත් කළ බව ය.

ජනාධිපතිවරයා හෝ ඔහුගේ පවුලේ අය කිසි විටෙකත් ළැදියාවන් අතර ගැටුමකට සම්බන්ධ වී නැත - ඉදිරියේදීත් එවැන්නක් සිදු නොවනු ඇත," ඇය නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් සඳහන් කළා ය.

ඇය තවදුරටත් මෙසේ පැවසුවා ය: "ජනාධිපති ට්‍රම්ප් සහ ඔහුගේ පරිපාලනය විසින් ගනු ලබන සියලු ම ක්‍රියාමාර්ග ඇමෙරිකානු ජනතාවගේ යහපත සඳහා ගනු ලැබේ. 'වාර්තාකරුවෝ' ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂිකයන් සහ මාධ්‍ය දශකයක් තිස්සේ භාවිත කරන, අසත්‍ය තොරතුරු නැවත නැවත මතු කරති."

ළැදියාවන් අතර ගැටුම්වලට අදාළ ෆෙඩ්රල් නීතිවලට තමා අදාළ නොවන බව ජනාධිපතිවරයා ම අවධාරණය කර ඇත.

බදාදා ට්‍රම්ප් වාර්තාකරුවන්ට මෙසේ පැවසීය: "කොටස් වෙළෙඳපොළ ඉහළ යන නිසා, හැමෝම ලාභ ලබනවා. ඒ නිසා මම ලාභ ලබන්නේ කොහොම ද කියලා ඔබ දන්නවා."

ඔහු මෙසේ පැවසීය: "මම මගේ පෞද්ගලික මූල්‍ය කටයුතු සම්බන්ධයෙන් මැදිහත් වන්නේ නැහැ; මගේ මුදල් කළමනාකරණය කිරීම සඳහා අප සතුව අරමුදල් තිබෙනවා."

"ජනාධිපති වීමට පෙර මම විශාල මුදලක් උපයා තිබෙනවා; ඔවුන් මගේ මුදල් ආයෝජනය කරන අතර, මම ඔවුන් සමග කතා කරන්නේ නැහැ."

ට්‍රම්ප් වරක් ක්‍රිප්ටෝ මුදල් විවේචනය කළ අතර, 2021 වසරේදී ඔහු ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කළේ, බිට්කොයින් යනු "වංචාවක්" සහ "සිදුවීමට නියමිත ව්‍යසනයක්" බව ය.

නමුත් වසර තුනකට පසු ඔහුගේ ජනාධිපතිවරණ ප්‍රචාරණ ව්‍යාපාරය අතරතුර, ට්‍රම්ප් පැවසුවේ එක්සත් ජනපදය "ග්‍රහලෝකයේ ක්‍රිප්ටෝ අගනුවර" බවට පත් කිරීමට තමාට අවශ්‍ය බව ය. පසුගිය වසරේ ඔහු නැවත ධවල මන්දිරයට පැමිණි විට ඔහුගේ පළමු ක්‍රියාමාර්ගවලින් එකක් වූයේ ක්‍රිප්ටෝ කර්මාන්තයේ "වගකිවයුතු වර්ධනයට සහය වීම" සඳහා විධායක නියෝගයක් ලබා දීම ය.

ජෝර්ජ් ඩබ්ලිව්. බුෂ් යටතේ ධවල මන්දිරයේ ප්‍රධාන ආචාර ධර්ම නීතිඥවරයා ලෙස සේවය කළ රිචඩ් පේන්ටර් බීබීසීයට පැවසුවේ, ට්‍රම්ප් ක්‍රිප්ටෝ මුදල්වලින් ඩොලර් මිලියනයක් උපයා ගැනීම "අසාමාන්‍ය" තත්ත්වයක් බව ය.

"ඇත්තට ම ඒක ළැදියාවන් අතර ගැටුමක්," ඔහු පැවසීය.

රේමන්ඩ් ජේම්ස් වෙල්ත් මැනේජ්මන්ට් ආයතනයේ පෞද්ගලික සේවාදායකයින් පිළිබඳ අධ්‍යක්ෂ විල් වෝකර්-ආර්නට් මෙසේ පැවසීය: "ඔහුගේ ප්‍රවේශය, මුදල් ඉපැයීම සම්බන්ධයෙන් පෙර ජනාධිපතිවරුන්ට වඩා වෙනස් යැයි මම සිතමි"

"ජිමී කාටර් ඔහුගේ රටකජු ගොවිපළ කිසිදු මැදිහත් වීමකින් තොර බාහිර භාරකාර අරමුදලකට පැවරීය. ජෝර්ජ් ඩබ්ලිව්. බුෂ් ජනාධිපති වීමට පෙර ටෙක්සාස් රේන්ජර්ස්හි ඔහුට අයත් වත්කම් විකුණා දැමීය, නමුත් ට්‍රම්ප් ඉතා වෙනස් ආකාරයකින් ක්‍රියාත්මක වන අතර මෙම පවුලේ ක්‍රිප්ටෝ සමාගම හරහා විශාල මුදලක් උපයන බව පෙනේ."

අඟහරුවාදා වත්කම් ප්‍රකාශයෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ, ඔහුගේ ක්‍රිප්ටෝ ඉපැයීම්, දේපළ වෙළෙඳාම් ව්‍යාපාරයෙන් ලැබෙන ආදායමට වඩා බෙහෙවින් අඩු බව ය.

ට්‍රම්ප් ඔහුගේ Mar-a-Lago සමාජයෙන් ඩොලර් මිලියන 77ක් සහ ෆ්ලෝරිඩාවේ ඩොරල්හි ඔහුගේ ගොල්ෆ් සමාජයෙන් ඩොලර් මිලියන 122ක් උපයා ඇත.

ඔහු නිව් ජර්සිහි බෙඩ්මින්ස්ටර්, ෆ්ලොරිඩාහි ජුපිටර් සහ ස්කොට්ලන්තයේ ටර්න්බෙරිහි ගොල්ෆ් සමාජවලින් ඩොලර් මිලියන 30කට වඩා උපයා ඇත.

වත්කම් ප්‍රකාශයට අනුව ට්‍රම්ප් වෙනත් ව්‍යාපාරවලින් ද මිලියන ගණනක් මුදල් උපයා ඇත.

ට්‍රම්ප් සන්නාමය සහිත ඔරලෝසු ආදී භාණ්ඩ අලෙවියෙන් ඩොලර් මිලියන 4.7ක ආදායමක් ලබා ඇති අතර, ඊට ට්‍රම්ප් සන්නාමය සහිත බයිබල්, සුවඳ විලවුන් සහ ගිටාර් ද ඊට ඇතුළත් විය.

ජනාධිපති ආර්යා මෙලනියා ට්‍රම්ප් ද 2025 සිට ඇය ලබා ඇති ආදායම වත්කම් ප්‍රකාශයේ සඳහන් කර ඇත. පසුගිය වසරේ නිකුත් කරන ලද ඇය පිළිබඳ වාර්තා චිත්‍රපටයට අදාළ "බලපත්‍ර ගිවිසුමකින්" ඇය ඩොලර් මිලියන 10.7ක් උපයා ඇත.

ඉන්ටර්නෙට් හරහා අලෙවි කරන විවිධ ද්‍රව්‍ය (NFT) අලෙවි කිරීමෙන් ඇය තවත් ඩොලර් මිලියන 6ක ආදායමක් ලබා ඇත.

විවිධ නීතිමය ක්‍රියාමාර්ගවලින් ලැබුණු පියවීම්වලින් ඩොලර් මිලියන 86.5ක පමණ ආදායමක් ජනාධිපතිවරයා ලබා තිබේ.

ඒ අතරට ABC මාධ්‍ය ජාලයට එරෙහි නඩුවකින් ඩොලර් මිලියන 16ක්, CBS Broadcasting සහ CBS Interactive වෙතින් ඩොලර් මිලියන 16ක්, Meta වෙතින් ඩොලර් මිලියන 24.5ක්, YouTube වෙතින් ඩොලර් මිලියන 22ක් සහ X වෙතින් ඩොලර් මිලියන 8ක් ඇතුළත් විය.

එහෙත්, ධවල මන්දිරය පවසා ඇත්තේ එම මුදලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් ට්‍රම්ප්ගේ අනාගත ජනාධිපති පුස්තකාලයට හෝ වොෂින්ටන් ඩීසී ප්‍රදේශයේ උද්‍යාන නඩත්තු කිරීම සඳහා කැප වූ ලාභ නොලබන ආයතනයකට යොමු කළ බව ය.

ෆෝබ්ස් සඟරාව විසින් සම්පාදනය කරන ලද ලොව ධනවත් ම පුද්ගලයින්ගේ ලැයිස්තුවකට අනුව, ට්‍රම්ප්ගේ ධනය ඩොලර් බිලියන 6ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත - එය 2024 දී ඩොලර් බිලියන 2.3ක් විය. බ්ලූම්බර්ග්හි බිලියනපතියන්ගේ දර්ශකය ජනාධිපතිවරයාගේ ශුද්ධ වටිනාකම ඩොලර් බිලියන 7.6ක් ලෙස දක්වයි.

ධවල මන්දිරයට නැවත පැමිණීමෙන් පසු, ට්‍රම්ප් ඔහුගේ පවුලට සම්බන්ධ සමාගම් ඩිජිටල් ටෝකන් නිකුත් කළ විට පවා, ක්‍රිප්ටෝ කර්මාන්තයට මිත්‍රශීලී ප්‍රවේශයක් අනුගමනය කළේ ය.

ට්‍රම්ප් විසින් පත් කරන ලද මූල්‍ය නියාමන ආයතනය වන සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිසම, ක්‍රිප්ටෝ කර්මාන්තයේ සගයෙකු ලෙස ද සැලකේ.

2025 අප්‍රේල් මාසයේ බලයට පත්වීමෙන් පසු, පෝල් ඇට්කින්ස් ඔහුගේ පූර්වගාමියාගේ දැඩි, නියාමනය මගින් බලාත්මක කිරීමේ ප්‍රවේශයෙන් ආයතනය ඉවත් කර ඇත.

"ඩිජිටල් වත්කම්වල අවිවාදිත ප්‍රමුඛයා ඇමෙරිකාව බවට පත් කිරීම" සඳහා ජනාධිපතිවරයා පසුගිය ජූලි මාසයේදී GENIUS පනතට අත්සන් තැබීය.

පිටු 900කට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවකින් යුත් ට්‍රම්ප්ගේ වාර්ෂික වත්කම් ප්‍රකාශය ඔහුට පෙර සිටි ජනාධිපතිවරුන්ගේ වත්කම් ප්‍රකාශ අභිබවා යයි. නිදසුනක් වශයෙන්, ජෝ බයිඩ්න්ගේ අවසන් නිල කාලය සඳහා වූ මූල්‍ය වාර්තාව පිටු 11කට සීමා විය.

ප්‍රවීණ ආර්ථික විද්‍යා දේශක සඳුන් හේරත්!!!!

🔥 2028 A/L ආර්ථික විද්‍යාව – ඔබේ 'A' සාමාර්ථය සඳහා නිවැරදිම මග! 🔥

ඔබත් අරලගංවිල ප්‍රදේශයෙන් උසස් පෙළ ආර්ථික විද්‍යාව විෂය හදාරනවාද?

විශිෂ්ට සාමාර්ථයක් සඳහා දේශක සදුන් හේරත් (MBA, CA Executive level) මහතා මෙහෙයවන පන්තියට අදම සම්බන්ධ වන්න.

✅ සම්පූර්ණ විෂය නිර්දේශය ආවරණය.
✅ පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍ර සාකච්ඡා කිරීම.

📍විජය අධ්‍යාපන ආයතනය, අරලගංවිල.

📅 සෑම සෙනසුරාදාවකම පෙ.ව 8.00 - 10.30.

වැඩි විස්තර සඳහා දැන්ම අමතන්න
📞 071 927 1554 | 078 927 1554

මහා භාණ්ඩාගාරයේ ඊ-මේල් පද්ධතිය 2019 සිට යල්පැනලා..

මහා භාණ්ඩා­ගා­රයේ පව­තින ඊමේල් ( විද්‍යුත් තැපැල්) පද්ධ­තිය 2019 වසරේ සිට යල්පැන ගොස් ඇති බවත්, ඒ ඔස්සේ හුව­මාරු වූ ඊමේල් අනා­ර­ක්ෂිත තත්ත්ව­ය­කට පත්ව තිබූ බවත්, රජයේ මුදල් පිළි­බඳ කාරක සභා­වේ දී පසු­ගි­යදා අනා­ව­ර­ණය විය.

මුදල් පිළි­බඳ කාරක සභාව එහි සභා­පති, පාර්ලි­මේන්තු මන්ත්‍රී ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වා මහ­තාගේ ප්‍රධා­න­ත්ව­යෙන් පසු­ගි­යදා පාර්ලි­මේන්තු සංකී­ර්ණ­යේදී රැස්වූ අව­ස්ථා­වේ දී මේ බව අනා­ව­ර­ණය වී ඇත.

විදෙස් ණය වාරි­ක­යක් ලෙස ගෙවූ අමෙ­රි­කානු ඩොලර් මිලි­යන 2.5ක මුද­ලක් වෙනත් පාර්ශ්ව­යක් අතට පත්වීමේ සිදු­වීම සම්බ­න්ධ­යෙන් මෙහිදී දීර්ඝ වශ­යෙන් සාකච්ඡා විය.

මහා භාණ්ඩා­ගා­රයේ ඊමේල් පද්ධ­තිය ඔස්සේ හුව­මාරු වූ ඊමේල් පණි­විඩ අනා­ර­ක්ෂිත තත්ත්ව­යක පැවැති බව ද මෙහිදී අනා­ව­ර­ණය විය.

මහා භාණ්ඩා­ගා­රය විදෙස් ණය වාරි­ක­යක් ලෙස ගෙවූ අමෙ­රි­කානු ඩොලර් මිලි­යන 2.5ක මුද­ලක් වෙනත් පාර්ශ්ව­යක් අතට පත්වීමේ සිද්ධිය සම්බ­න්ධ­යෙන් රජයේ මුදල් පිළි­බඳ කාරක සභාව හමුවේ සිදු කළ ප්‍රශ්න කිරී­ම්ව­ල දී ඊට එක්වූ මුදල් අමා­ත්‍යාං­ශයේ ලේකම් ආචාර්ය හර්ෂණ සූර්ය­ප්පෙ­රුම් මහතා සඳ­හන් කළේ අස්ථා­න­ගත වූ මුදල් යළි අය­කර ගැනී­මට නොහැකි වුව­හොත්, ඒ සඳහා රාජ්‍ය මුදල් භාවිත කර­මින් ණය වාරි­කය ගෙවී­මට සිදු­වන බවයි.

ප්‍රවීණ ආර්ථික විද්‍යා දේශක සඳුන් හේරා!!!!!!

ඉරානයේ අත්හිටුවා ඇති වත්කම්, එම මුදල් ඇත්තේ කොහේ ද? ඒවා මෙතරම් වැදගත් ඇයි?

ඉරානයේ අත්හිටවූ වත්කම් නිදහස් කිරීම ඉරානය සහ බටහිර රටවල් අතර පවත්නා සබඳතාවල වඩාත් විවාදාත්මක හා සංකීර්ණ ප්‍රශ්නවලින් එකක් වී තිබේ.

එය දෙරට අතර යුද්ධය අවසන් කිරීමේ අරමුණින් එක්සත් ජනපදය සමග පසුගිය දා අත්සන් කළ අවබෝධතා ගිවිසුමේ ප්‍රධාන අංගයකි.

ටෙහෙරානය දිගු කලක් තිස්සේ විදේශයන්හි තබා ඇති අරමුදල් වෙත ප්‍රවේශ වීමට උත්සහ කර ඇති අතර, සම්බාධක සහ බැංකු සීමා කිරීම් හේතුවෙන් ඒවායින් බොහොමයකට ළඟා වීමට නොහැකි වී තිබිණි.

ඉරාන වත්කම් බොහොමයක් එක්සත් ජනපදයේ තබා නොතිබුණ ද, ඒවාට ප්‍රවේශ වීමට ඉඩ දීම සම්බන්ධව තීරණය කිරීමේදී වොෂින්ටනය ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කරයි.

විශේෂඥයන් පවසන්නේ, මෙම මුදලින් කොටසක් පවා නිදහස් කිරීම වසර ගණනාවක සම්බාධක, ආර්ථික හුදෙකලාව, ඉහළ යන උද්ධමනය සහ මුදල් අවප්‍රමාණය වීම මෙන් ම එක්සත් ජනපදය හා ඊශ්‍රායලය සමග මෑතකදී ඇති වූ ගැටුමෙන් සිදුවූ හානිය නිසා බැට කෑ ආර්ථිකයකට තීරණාත්මක ජීවන මාර්ගයක් සපයනු ඇති බව ය.

කෙසේ වෙතත්, නීතිමය, මූල්‍ය හා දේශපාලනික බාධා සැලකිල්ලට ගෙන ඕනෑ ම ගිවිසුමක් සැබෑ මාරුවීම් බවට පත් කිරීම මන්දගාමී හා සංකීර්ණ වනු ඇති බවට ඔවුහු අනතුරු අඟවති.

සැබවින් ම මෙම අරමුදල් යනු මොනවා ද? ඉරානයට ඒවාට කෙතරම් පහසුවෙන් ප්‍රවේශ විය හැකි ද?

මේ අරමුදල් ඇත්තට ම මොනවා ද, ඉරානයට ඒවාට ප්‍රවේශ වීම කෙතරම් පහසුවෙන් කළ හැකි ද?

ඇති වත්කම්වල මුළු වටිනාකම නිල වශයෙන් ප්‍රකාශ කර නැති නමුත් ඇස්තමේන්තු කරන්නේ ඩොලර් බිලියන 27ක සිට ඩොලර් බිලියන 100ක් දක්වා පරාසයක ඒවා පවතින බවට යි.

මෙම වත්කම් පහසුවෙන් ප්‍රවේශ විය හැකි එක් ගිණුමක තබා නොමැත. ඒ වෙනුවට, ඒවා ඉන්ධන විකිණීමෙන් ලැබෙන ආදායම්, තෙල්, ගෑස් සහ විදුලි අපනයනවලින් ලැබෙන ආදායම, විදේශ බැංකුවල ඇති විදේශ විනිමය සංචිත සහ නීතිමය ආරවුල්වලට සම්බන්ධ වත්කම්වලින් සමන්විත වන අතර ඒවායින් සමහරක් දශක ගණනාවක් තිස්සේ පවතින ඒවා ය.

ඉරානය විදේශයන්හි ඉන්ධන විකිණීම සිදු කරන විට, සාමාන්‍යයෙන් ඔවුහු ඒවා මිල දී ගන්නා රටේ ගිණුම්වල තැන්පත් කරති. කෙසේ වෙතත්, සම්බාධක නිසා ටෙහෙරානයට මෙම මුදල් ආපසු ගෙන්වා ගැනීම බොහෝ විට නොහැකි වී තිබේ.

වත්කම් අත්හිටුවීමේ පළමු ප්‍රධාන රැල්ල 1979 දී ටෙහෙරානයේ එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලයේ ප්‍රාණ ඇපකරුවන් පිළිබඳ අර්බුදයෙන් පසුව ආරම්භ විය. පසුව ඇති කරගත් ගිවිසුමක් යටතේ ඇතැම් වත්කම් නිදහස් කරන ලද නමුත් 1979 ඉස්ලාමීය විප්ලවයට පෙර අත්සන් කරන ලද හමුදා ගිවිසුම්වලට අදාළ ඇතැම් හිමිකම් සහ වත්කම් සම්බන්ධ ගැටලු තවමත් විසඳී නොමැත.

එහි දෙවන රැල්ල ආරම්භ වූයේ 2011 සහ 2012දී ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික වැඩසටහන සම්බන්ධයෙන් දැඩි සම්බාධක හඳුන්වා දී ගෝලීය බැංකු පද්ධතියේ ඇතැම් කොටස්වලට ප්‍රවේශ වීම අවහිර සමග ය. 2018 දී එක්සත් ජනපදය 2015 න්‍යෂ්ටික ගිවිසුමෙන් (JCPOA) ඉවත් වීමෙන් පසුව මෙම සීමා තවත් දැඩි විය.

සීමාවන් වැඩි වන විට, ඉරානයේ ආදායමෙන් වැඩි කොටසක් විදේශයන්හි සිරවන්නට විය. ඇතැම් අරමුදල් නිල වශයෙන් අත්හිටුවන ලද අතර අනෙක් ඒවා භාවිත කළ හැක්කේ දැඩි කොන්දේසි යටතේ පමණි.

මැදපෙරදිග ගෝලීය කටයුතු පිළිබඳ කවුන්සිලයේ ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු වන ෆ්‍රෙඩ්රික් ෂ්නයිඩර්ට අනුව, විධිමත් ලෙස අවහිර කරන ලද වත්කම්, ආපසු ගෙන්වා ගත නොහැකි ආදායම් සහ අඛණ්ඩ නීතිමය ආරවුල්වලට මැදිවී ඇති මුදල් ඇතුළු "විවිධ ආකාරයේ අත්හිටුවීම්" තිබේ.

ඉරානයේ සීමා කරන ලද වත්කම්වලින් බොහොමයක් එක්සත් ජනපදයෙන් පිටත පවතියි.

ඔවුන්ගේ විශාලතම තෙල් පාරිභෝගිකයා වන චීනයේ සැලකිය යුතු කොටසක් ඇති අතර එහි ඇස්තමේන්තුගත වටිනාකම ඩොලර් බිලියන 20 සිට ඩොලර් බිලියන 50 දක්වා වේ. අනෙකුත් විශාල මුදල් සංචිත ඉරාකයේ ඇති අතර, ඒවා ඩොලර් බිලියන 10 සිට ඩොලර් බිලියන 15 දක්වා ඇස්තමේන්තුගත ගෑස් සහ විදුලි අපනයන සඳහා ගෙවීම් සමග සම්බන්ධ වේ.

එක්සත් ජනපද කොංග්‍රස් සංඛ්‍යාලේඛනවලට අනුව, දකුණු කොරියාවේ ඉරාන තෙල් ආදායමෙන් ඩොලර් බිලියන 6ක් පමණ ඇති අතර, ඒවා 2023 දී කටාර්හි ගිණුම් වෙත මාරු කෙරිණි.

කෙසේ වෙතත්, පසුව වොෂින්ටනය පැවසුවේ ඉරානයට නුදුරු කාලයකදී මෙම අරමුදල් වෙත ප්‍රවේශ වීමට නොහැකි වනු ඇති බවත් ය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස එම අරමුදල් දෝහාහි රැඳවිණි.

අනෙකුත් අරමුදල් ඉන්දියාව, ජපානය සහ ලක්සම්බර්ග් ඇතුළු රටවල රඳවා තිබේ.

ඊට වෙනස්ව, එක්සත් ජනපද පාලනය යටතේ පවතින ඉරාන වත්කම් ප්‍රමාණය සාපේක්ෂව කුඩා වන අතර එය ඇමෙරිකානු කොංග්‍රසයට අනුව ඩොලර් බිලියන 2ක් පමණ වේ. මෙම මුදලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් අධිකරණ තීන්දු සහ වන්දි ඉල්ලීම් සමග සම්බන්ධ වී ඇති බැවින් එය නිදහස් කිරීම විශේෂයෙන් දුෂ්කර හා සංවේදී වේ.

අරමුදල් බොහෝ දුරට එක්සත් ජනපදයෙන් පිටත රඳවා තිබුණ ද, ඒවා කෙරෙහි වොෂින්ටනයේ බලපෑම බොහෝ දුරට පැන නගින්නේ ඊනියා ද්විතීයික සම්බාධක මගිනි.

මෙම පියවර ඉරානය පමණක් නොව ඔවුන් සමග ව්‍යාපාර කරන විදේශීය බැංකු, සමාගම් සහ රජයන් ද ඉලක්ක කරයි.

ඉරාන අරමුදල් මාරු කිරීමට උදව් කරන ඕනෑ ම බැංකුවක් හෝ මූල්‍ය ආයතනයක් එක්සත් ජනපද මූල්‍ය පද්ධතියට ප්‍රවේශය අහිමි වීමේ හෝ සම්බාධක සහ වෙනත් දඬුවම්වලට මුහුණ දීමේ අවදානමක පසුවේ.

එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ඉරාන මුදල් ඇති රටවල් බොහෝ විට පැහැදිලි එක්සත් ජනපද අනුමැතියකින් තොරව අරමුදල් නිදහස් කිරීමට හෝ මාරු කිරීමට මැළිකමක් දක්වති.

මෙම ලියවිල්ල මගින් ප්‍රධාන ආර්ථික සහන වර්ග දෙකක් දක්වා ඇත:

ඉරානයට තෙල් හා ඛනිජ තෙල් නිෂ්පාදන අපනයනය කිරීමට මෙන් ම නැව් ගත කිරීම, රක්ෂණය සහ බැංකුකරණය වැනි අදාළ සේවාවන් අපනයනය කිරීමට ඉඩ සලසන අත්හැරීම්

අත්හිටුවන ලද හෝ සීමා කරන ලද අරමුදල් වෙත ප්‍රවේශය, මුදල් භාවිත කළ හැකි ආකාරය පිළිබඳව ඉරානයේ මහ බැංකුවට වැඩි පාලනයක් ලබා දීම

කලාපීය හවුල්කරුවන් සමග සහයෝගයෙන් ඉරානයේ ආර්ථිකය නැවත ගොඩ නැගීම සහ සංවර්ධනය කිරීම සඳහා අවම වශයෙන් ඩොලර් බිලියන 300ක් වටිනා පුළුල් ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩසටහනක් ද එය යෝජනා කරයි. අවසාන ගිවිසුමේ කොටසක් ලෙස එකඟ විය යුතු යාන්ත්‍රණයක් යටතේ වැඩසටහන ක්‍රියාත්මක කරන බව එම ලියවිල්ලේ සඳහන් වේ.

එක්සත් ජනපදය අවධාරණය කර ඇත්තේ තමන් ඉරානයට ඍජුව ම මුදල් නොගෙවන බව යි. (ට්‍රම්ප් පරිපාලනය පවසන්නේ එය 2015 ඉරානය සහ ඔබාමා පරිපාලනය අතර ඇති කරගත් න්‍යෂ්ටික ගිවිසුමට හාත්පසින් ම වෙනස් බවයි), ඒ වෙනුවට යටිතල පහසුකම්, බලශක්තිය, ප්‍රවාහනය සහ අනෙකුත් අංශවල ආයෝජන කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.

ප්‍රායෝගිකව, මෙම අරමුදල් සඳහා ප්‍රවේශය සීමා සහිත විය හැකි බව එක්සත් රාජධානිය පදනම් කරගත් බුද්ධි මණ්ඩපයක් වන Bourse & Bazaar පදනමේ නිර්මාතෘ එස්ෆාන්දියාර් බත්මන්ගෙලිජ් පවසයි.

එවැනි විධිවිධාන "ඉතා සංකීර්ණ බාධකවලට" මුහුණ දෙන බව ඔහු බීබීසීයට පැවසුවේ ය. එයින් අදහස් කරන්නේ ඉරානයට නිශ්චිත රටක් තුළ අරමුදල් වියදම් කිරීමට හැකි විය හැකි නමුත්, ඒවා ජාත්‍යන්තර වශයෙන් මාරු කරගැනීම අපහසු බවයි.

ෂ්නයිඩර් ගැඹුරු ගැටලුවක් ඉස්මතු කරයි: එනම් ඕනෑ ම ගිවිසුමක් කෙතරම් කල් පවතින එකක් ද යන්න පිළිබඳ අවිනිශ්චිතතාව යි.

ඇතැම් ඇමෙරිකානු සම්බාධක කොංග්‍රසය විසින් නීතිගත කරනු ලබන බව ඔහු පවසයි. එනම්, ජනාධිපතිවරයෙකුට ඒවා ඒකපාර්ශ්විකව සම්පූර්ණයෙන් ම ඉවත් කළ නොහැකි අතර තාවකාලික නිදහස් කිරීම් පමණක් කළ හැකි ය.

එවැනි සහනයක් කොපමණ කාලයක් පවතිනු ඇතැයි ද යන්න පිළිබඳව සැකයක් ඇති බව ෂ්නයිඩර් තවදුරටත් පවසයි.

2015 න්‍යෂ්ටික ගිවිසුමෙන් පසුව ද එවැනි ම රටාවක් අනුගමනය කළ අතර, ඉරානයට ඇතැම් අරමුදල් නැවත ලබා ගැනීමට හැකි විය.

කෙසේ වෙතත්, බොහෝ බැංකු ප්‍රවේශම්සහගතව සිටි අතර, 2018දී එක්සත් ජනපදය සම්බාධක ඉවත් කර නැවත පැනවීය.

පසුගිය සතියේ ඉරාන රාජ්‍ය මාධ්‍ය වාර්තා කළේ එක්සත් ජනපදය ඩොලර් බිලියන 12ක අත්හිටවූ වත්කම් නිදහස් කිරීමට එකඟ වූ බව යි. නමුත් වොෂින්ටනය මෙය තහවුරු කර නොමැත.

යුද්ධය සම්බන්ධ හානි සඳහා ගල්ෆ් රාජ්‍යයන්ට වන්දි ගෙවීමට එක්සත් ජනපදය ඉරානයේ වත්කම්වලින් කොටසක් භාවිත කිරීමට ඉඩ තිබේ ද යන්න පිළිබඳව ද අවිනිශ්චිතතාවක් පවතී.

ජූනි මස මුලදී එක්සත් ජනපද භාණ්ඩාගාර ලේකම් ස්කොට් බෙසන්ට් Xහි සඳහන් කළේ, එවැනි පාඩු "ඉරාන ගිණුම්වලින් ලබාගත් අරමුදල්වලින් ගෙවනු ලබන" බව යි.

කෙසේ වෙතත්, ඉරානය එම යෝජනාව ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර, නියෝජ්‍ය විදේශ අමාත්‍ය කසෙම් ගරිබාබාඩි ප්‍රකාශ කළේ එහි වත්කම් "වොෂින්ටනයට යුද කොල්ලයක් නොවන බවත්, එහි මිත්‍ර පාක්ෂිකයින්ට ගෙවීමට අරමුදලක් නොවන බවත්," ය.

ලෝක බැංකුවට අනුව 2024දී ඉරාන ආර්ථිකයේ වටිනාකම ඩොලර් බිලියන 475ක් පමණ විය.

ඉරාන නිලධාරීන් විසින් යුද්ධයට අදාළ ආර්ථික පාඩු ඩොලර් බිලියන 300ක් දක්වා ඇස්තමේන්තු කරනු ලැබ ඇති අතර, ඒ අනුව මෙම

වසරේ ආර්ථිකය 10%කින් පමණ හැකිලීමේ හැකියාවක් ඇත.

අරමුදල්වලින් කොටසක් හෝ නිදහස් කළහොත්, එය කෙටි කාලීන සහනයක් විය හැකි ය.

ඉරාන වාණිජ මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙකු බීබීසීයට පැවසුවේ රටේ විදේශ මුදල් හිඟය "බොහෝ ඇණවුම් නතර කර හෝ දිගු ප්‍රමාදයන්ට මුහුණ දී ඇති අතර, ආනයන මූලික භාණ්ඩ හා ආහාර සඳහා පමණක් සීමා වී ඇති" බව යි.

විශේෂඥයින් පවසන්නේ ඩොලර් බිලියන ගණනක විදේශ මුදල් ලබා ගැනීම ඉරාන මුදල් ඒකකය වන රියාල් ස්ථාවර කිරීමට, අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ ඇතුළු ආනයන සඳහා ගෙවීමට සහ රටේ මූල්‍ය වෙළෙඳපොළවල් මත පීඩනය අඩු කිරීමට උපකාරී වන බව යි.

නමුත් මෙය ගැඹුරු ව්‍යුහාත්මක ගැටලු නොවිසඳන බවට ඔවුහු අනතුරු අඟවති.

ටෙහෙරානයේ ඉමාම් සාදික් විශ්වවිද්‍යාලයේ ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්ය කම්රාන් නෙද්‍රි තර්ක කරන්නේ "ඕනෑ ම ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩසටහනකට පෙර උද්ධමනය පාලනය කිරීම සහ ජීවන වියදම් අර්බුදයට මුහුණ දීමට ප්‍රමුඛත්වය දිය යුතු," බව යි.

ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු නොකර ආර්ථිකයට වැඩිපුර මුදල් ගලා යාමට සැලැස්වීමෙන් එම අරමුදල්වල දිගුකාලීන ප්‍රතිලාභ අඩු විය හැකි බව ද ඔහු පවසයි.

කෙසේ වෙතත්, පැරිස් 13 විශ්වවිද්‍යාලයේ ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්ය මෙහර්දාද් වහාබි පවසන්නේ ඉරානයේ අභියෝගය වඩාත් පුළුල් බව ය. පසුගිය දශක දෙක තුළ "ආයෝජන හා කාර්මික යල්පැන යාමේ තියුණු පහත වැටීම" ආපසු හැරවීම අපහසු බව ඔහු පවසයි.

"ආර්ථික ආරක්ෂාව නොමැතිව ආයෝජනය කරන්න බෑ. සැබෑ ආයෝජකයින් නොමැතිව ඉරානයේ ආර්ථිකය සමෘද්ධිමත් වෙන්නේ නෑ, එයින් ආර්ථික සංවර්ධනය ඇණහිටින්න පුළුවන්," ඔහු තර්ක කරයි.

ජර්මනියේ ලයිප්සිග් විශ්ව විද්‍යාලයේ ජාත්‍යන්තර සබඳතා පිළිබඳ පර්යේෂකයෙකු වන රේසා තලේබි ද මෙයට එකඟ වේ.

දේශපාලනික සහ ආරක්ෂක අවදානම්වලින් තම මුදල් ආරක්ෂා වන බවට ආයෝජකයින්ට විශ්වාසයක් ලබා දීම සඳහා ඉරානය ආතතීන් ලිහිල් කළ යුතු බව ඔහු පවසයි.

"යුද්ධය සහ සාමය අතර ඇති අවිනිශ්චිත තත්ත්වය ප්‍රාග්ධනය ආර්ථිකයට ඇතුළු වීමට ඇති ලොකු ම බාධාව," ඔහු තවදුරටත් පවසයි.

ප්‍රවීණ ආර්ථික විද්‍යාදේශක සඳුන් හේරත්!!!!

🌟 A/L Economics වලින් A සාමාර්ථයක් ගන්න හීන දකින ඔයාට මේක කදිම අවස්ථාවක්! 🌟

📘 2028 A/L - නව පන්ති දැන් ඇරඹුනා!

👩‍🎓 දක්ෂ හා පළපුරුදු ආර්ථික විද්‍යා දේශක සදුන් හේරත් ගුරුතුමන් සමග ඔබේ සිහිනය සැබෑ කරගන්න.

📅 පංතිය පැවැත්වෙන වේලාව:
සෙනසුරාදා පෙ.ව. 8.00 සිට 10.30 දක්වා.

🏢 ස්ථානය: විජය අධ්‍යාපන ආයතනය - අරලගංවිල.

📞 ඔබේ ආසනය දැන්ම වෙන්කරවා ගන්න අමතන්න: 071 927 1554 හෝ 078 927 1554.

බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේ සිට වාර්තා වන ශ්‍රී ලංකාවේ බන්ධනාගාර ගැටුම් ඉතිහාසය:
1900 සිට 2026 දක්වා..............

මීගමුව බන්ධනාගාරයේ ඇති වූ ගැටුමෙන් සහ නැවතත් ජූලි 06 දින ඇති වූ නොසන්සුන්තාව හේතුවෙන් මේ වන විට 27 දෙනෙකු මිය ගොස් ඇති අතර, බන්ධනාගාර නිලධාරීන් සහ රැඳවියන් යන දෙපාර්ශවය ම 100කට අධික සංඛ්‍යාවක් තුවාල ලබා රෝහල්ගත කර ඇත.

මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ බන්ධනාගාරයක් තුළ සිදුවූ පළමු ගැටුම්කාරී සිදුවීම නොවන අතර පසුගිය සියවසක කාලය පුරා සිදුවීම් රැසක් සිදුව තිබේ.

1900 - මහර බන්ධනාගාරයේ ඇති වූ ගැටුම
ශ්‍රී ලංකා බන්ධනාගාර දෙපාර්තමේන්තුවේ වෙබ් අඩවියේ සඳහන් කර ඇති ආකාරයට 1900 වර්ෂයේදී මහර ප්‍රදේශයේ ගල්වළක් තුළ සේවය සඳහා යොදවා සිටි සිරකරුවන් දෙපිරිසක් අතර ගැටුමක් ඇතිව තිබේ.

පසුව මෙම ගැටුම සමථයකට පත් කර ගැනීමට එහි සිංහල කාර්ය මණ්ඩලය ඉවත් කර මැලේ කාර්ය මණ්ඩලයක් යෙදවීමට පියවර ගෙන තිබිණි.

මේ හේතුවෙන් මරණයට පත්වූ සහ තුවාල ලැබූ සංඛ්‍යාව පිළිබඳව සඳහනක් නැත.මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති සමයේ සිදුවූ ගැටුමකි.

1971 - යාපනය බන්ධනාගාරයට පහරදීම
ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ නිර්මාතෘ රෝහණ විජේවීර අත්අඩංගුවට ගෙන ඔහුව රඳවා සිටි යාපනය බන්ධනාගාරයෙන් ඔහු නිදහස් කරගැනීමේ අරමුණින්, 1971 කැරැල්ලට සමගාමීව ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ පක්ෂ සාමාජිකයන් පිරිසක් විසින් ප්‍රහාරයක් එල්ල කරන ලදී.

1971 අප්‍රේල් 05 වන දින යාපනය බන්ධනාගාරයට සහ පොලිසියට එල්ල කළ ප්‍රහාරය අසාර්ථක වූ අතර, ප්‍රහාරයට සම්බන්ධ වූ බොහෝ දෙනෙක් අත්අඩංගුවට ගනු ලැබූහ.

ප්‍රවීණ ආර්ථික විද්‍යා දේශක

සඳුන් හේරත් !!!!!