𝗘𝗡𝗜𝗚𝗠𝗔

⚔️ Lord of the Rings චිත්‍රපටයේ රොහිරීම් (Rohirrim) හමුදාව වෙනුවෙන් අශ්වයන් පදින්නන් දහස් ගණනක් ඕන වුණ වෙලාවේ පීටර් ජැක්සන් කරපු අපූරු වැඩේ!

Lord of the Rings චිත්‍රපටයේ රොහිරීම් හමුදාව වෙනුවෙන් අශ්වයන් පදින්නන් දහස් ගණනක් ඕන වුණ වෙලාවේ පීටර් ජැක්සන් කරපු අපූරු වැඩේ ගැන ඔයා අහලා තියෙනවද? අශ්වයන් පදින්න හොඳටම පුළුවන් අය ඉල්ලලා කරපු ඉල්ලීමට එක පාරටම ඉදිරිපත් වෙලා තිබුණේ තමන්ගේම අශ්වයන් හිටපු විශාල කාන්තාවන් පිරිසක්!

කතාවට අනුව මේ සියලුම රණශූරයන් පිරිමි අය වෙන්න ඕන නිසා, චිත්‍රපට කණ්ඩායම කළේ ඒ කාන්තාවන්ට කෘතිම රැවුල් අලවලා යුධ පිටියට යවපු එකයි. Behind-the-scenes වීඩියෝවල මේ කාන්තාවන් තමන්ගේ රැවුල් ගැන විහිළු කරන හැටිත් සටහන් වෙලා තියෙනවා.

ඒ විතරක් නෙමෙයි, අරගෝන්ගේ (Aragorn) චරිතය රඟපාපු Viggo Mortensen පවා මේ රැවුල් තියෙන එක් තරුණියකට හිත ගිහින් තිබුණු බව පස්සේ කාලෙක හරිම ආසාවෙන් කියලා තිබුණා. චිත්‍රපටයක් වෙනුවෙන් හමුදාවක් හදන්න හොඳම විදිහ අශ්වයන් පදින්න පුළුවන් කෙල්ලන්ට රැවුල් අලවන එක කියලා පෙන්වපු, සිනමා ඉතිහාසයේ තවත් එක අපූරු රසවත් කතාවක් තමයි මේ!" 😅❤️

මෙය ලෝඩ් ඔෆ් ද රින්ග්ස් (Lord of the Rings) චිත්‍රපට මාලාවේ තිරය පිටුපස (Behind-the-scenes) සිදුවූ සත්‍ය සහ අතිශය රසවත් සිදුවීමකි. නවසීලන්තයේදී (New Zealand) දක්ෂ අශ්වාරෝහකයන් සෙවීමේදී පැමිණි බහුතරය කාන්තාවන් වූ බැවින්, අධ්‍යක්ෂක පීටර් ජැක්සන් ඔවුන්ට කෘතිම රැවුල් සහ පිරිමි යුධ ඇඳුම් අන්දවා රොහිරීම් (Rohirrim) හමුදාවේ අතිදැවැන්ත අශ්වාරෝහක ප්‍රහාරයන් රූගත කිරීම සඳහා යොදාගන්නා ලදී.

වාර 4ක්ම අසාර්ථක වෙලත් අතනෑර, පැය 55ක් නොනිදා පීනාගෙන ස්වීඩනයේ ඉඳන් පෝලන්තයට ගිය අපූරු මිනිසා!

වාර හතරක්ම අසාර්ථක වීමෙන් පසුව, ස්වීඩනයේ (Sweden) සිට පෝලන්තය (Poland) දක්වා බෝල්ටික් මුහුද (Baltic Sea) හරහා සැතපුම් 100ක පමණ දුරක් පිහිනා ගිය පළමු පුද්ගලයා බවට පත්වෙන්න පෝලන්ත ජාතික Bartłomiej Kubkowski සමත් වුණා.

ඔහු පැය 55කට වැඩි කාලයක් මුහුදේ ගත කළා. කිසිම නින්දක් නැහැ. සහයක බෝට්ටුවට ගොඩවීමක් නැහැ. විවේක ගන්න නතර වීමකුත් නැහැ. ඔහුගේ කණ්ඩායමට ඔහුට කෑම බීම ලබා දෙන්න පුළුවන් වුණත්, ඔහු මුළු කාලයම මුහුදේම රැඳී සිටිය යුතු වුණා. පැය ගණන් ගත වෙද්දී අධික වෙහෙස නිසා ඔහුට මායාවන් (hallucinations) පවා පෙනෙන්නට පටන් ගත්තා. ඔහු දැඩි සීතලේ, නින්දක් නොමැතිව, මානසිකව වැටී සිටියත් දිගටම පිහිනුවා.

මේක ඔහුගේ පස්වැනි උත්සාහයයි. මීට පෙර උත්සාහයන් හතරම අසාර්ථක වුණත් ඔහු උත්සාහය අතහැරියේ නැහැ. දින දෙකකට වැඩි කාලයක් එක දිගට පිහිනා ඔහු අවසානයේ පෝලන්ත වෙරළට ළඟා වුණා. මේ ගමන කිලෝමීටර් 160කට (සැතපුම් 100ක්) වඩා වැඩි වුණා. ඔහු මේ දේ කළේ නිකන්ම වාර්තාවක් තියන්න නෙමෙයි. පිළිකා රෝගයෙන් පෙළෙන දරුවන්ට උපකාර කරන 'Cancer Fighters' සංවිධානය වෙනුවෙන් ඩොලර් 200,000ක පමණ මුදලක් එකතු කරන්නත් මේ හරහා ඔහුට පුළුවන් වුණා.

අසාර්ථක වීම් හතරකට පස්සේ, නින්දක් නැතිව පැය 55ක් විවෘත මුහුදේ සැතපුම් 100කට වඩා පිහිනලා අවසානයේ ඔහු ගොඩබිමට පය තිබ්බා. සමහර වෙලාවට අසාර්ථක වීම කියන්නේ නතර වීම නෙමෙයි... ඒක ඊටත් වඩා ශක්තිමත්ව නැවත පැමිණීමක්!

1990 දශකයේ අග භාගයේ කොලොම්බියාවේ තම සංගීත දිවිය ගොඩනඟමින් සිටි සමයේ ශකීරා විසින් පැරණි පරිගණකයක් ඉදිරියේ අසුන්ගෙන සිටියදී ගන්නා ලද සරල ඡායාරූපයක් පසුකල අන්තර්ජාලය තුළ අතිශය ජනප්‍රිය මීම් එකක් බවට පත්විය. ඵලදායී ලෙස වැඩ කරන ආකාරය පෙන්වීමට හෝ මුල්කාලීන අන්තර්ජාල සංස්කෘතිය නිරූපණය කිරීමට මිනිසුන් මෙම රූපය විහිළු සටහන් (memes) ලෙස වසර ගණනාවක් පුරා භාවිතා කළහ.

මේ අතර, 2026 අගෝස්තු මාසයේදී එප්සන් (Epson) වෙළඳ දැන්වීම් ව්‍යාපාරයක් සඳහා මෙම ප්‍රසිද්ධ ඉරියව්ව යළි නිර්මාණය කරමින් ශකීරා රසිකයන් පුදුමයට පත් කළාය. පැරණි පරිගණකය වෙනුවට ඇය මෙවර එප්සන් ඉකොටෑන්ක් (EcoTank) මුද්‍රණ යන්ත්‍රයක් (printer) සමඟ මේසයක් අසඳ වැදඳී සිටි අතර, සම්භාව්‍ය ඡායාරූපයේ නවීන ස්වරූපය ඉතා ඉක්මනින් සමාජ මාධ්‍ය තුළ වෛරල් විය. නොස්ටැල්ජික් අන්තර්ජාල මතකයක් දක්ෂ වෙළඳ නාම අදහසක් සමඟ සම්බන්ධ කළ මෙම නිර්මාණාත්මක දැන්වීම රසිකයන්ගේ දැඩි පැසසුමට ලක්විය.

අඩි තියන්නවත් බැරි තරමට මහත් වුණු කිලෝග්‍රෑම් 17ක බළලෙක්ව බර අඩු කරන කඳවුරකට යැව්වම, ඌ ඒකෙන් පැනලා යන්න හදපු අමුතු කතාවක් ගැන ඔබ අහලා තියෙනවද? 🐱💨

ක්‍රොෂික් (Kroshik) කියන්නේ රුසියාවේ හිටපු අසාමාන්‍ය විදිහට මහත් වුණු බළලෙක්. අවුරුදු ගණනාවක් තිස්සේ රෝහලක හිටපු මිනිස්සු මූට බිස්කට්, සුප් සහ එක එක කෑම ජාති කවලා කවලා අන්තිමට මූව කිලෝග්‍රෑම් 17ක් බර යෝධයෙක් බවට පත්කළා. 🍲🍪

සත්ත්ව ආරක්ෂකයෝ මූව හොයාගද්දී මූට අඩියක්වත් තියන්න බැරි තරම් අසරණ වෙලයි හිටියේ. ඊට පස්සේ එයාලා ක්‍රොෂික්ව විශේෂ ආහාර පාලන සහ ව්‍යායාම කඳවුරකට ඇතුළත් කළා. තුවාල නොවී ඇවිදින්න වතුර ඇතුළේ ඇවිද්දවන එක, මසාජ් කරන එක සහ පාලනය කළ කෑම වේලක් දෙන එක තමයි එතනදී කළේ. 🌊🩺

හැබැයි ක්‍රොෂික්ගේ ප්ලෑන් එක වුණේ වෙන එකක්.

මූ තමන් හිටපු කූඩුවෙන් පැනලා නිදහස හොයාගෙන පලා යන්න හදලා තියෙනවා. හැබැයි වැඩිය දුර යන්න මූට හම්බවුණේ නැහැ. සත්ත්ව ආරක්ෂකයෝ බලද්දී මූ සපත්තු දාන රැක් එකක බාර් දෙකක් මැද හිරවෙලා, තමන්ගේ ඔළුව නිල් පාට Crocs සපත්තුවක් ඇතුළට ඔබාගෙන ඉන්නවා.

මේ පැනලා යාමේ උත්සාහය අසාර්ථක වුණත්, සත්ත්ව සුබසාධන නිලධාරීන් ඒක දැක්කේ හරිම ධනාත්මක ලකුණක් විදිහට. මොකද මීට කලින් හෙලවෙන්නවත් බැරුව හිටපු ක්‍රොෂික්ට, දැන් පැනලා යන්න තරම්වත් ශක්තියක් ඇවිත් තියෙනවා කියන්නේ ඌ ක්‍රියාශීලී වෙනවා කියන එකයි. 💪✨

කිසිදු නවීන ආයුධයක් නොමැතිව, හුදෙක් එක පොරෝනයක් (Blanket), දැලක් සහ වසර ගණනාවක අත්දැකීම් පමණක් පෙරදැරි කරගෙන ඉන්දියාවේ ලඩක්හි හිමෙන් වැසුණු කඳුකරයේ වසර 20කට වැඩි කාලයක් පුරා මේ විස්මිත කාර්යයෙහි නිරත වන අපූරු මිනිසෙක් සිටිනවා. ඔහු නමින් කෙන්රබ් ෆුන්ට්සොග් (Khenrab Phuntsog). හේමිස් ජාතික වනෝද්‍යානයට (Hemis National Park) මායිම් වූ චිලින් ගම්මානයේ හැදී වැඩුනු කෙන්රබ්, තමන්ගේ මුළු ජීවිතයම කැප කර තිබෙන්නේ මිහිපිට වඳවී යාමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති මේ අපූරු සත්ව විශේෂය ආරක්ෂා කිරීම වෙනුවෙන්.
ගම්මානයකට කඩා වදින හිම දිවියෙකු කොටු වූ විට හෝ ගව ගාලක සිර වූ විට, ගම්වාසීන් වහාම ඇමතුවේ කෙන්රබ් ඇතුළු ඔහුගේ කණ්ඩායමයි. කිසිදු උසස් තාක්ෂණික මෙවලමක් නොමැතිව, සත්වයාගේ හැසිරීම් රටාව පිළිබඳ ඇති මනා අවබෝධයත්, අසීමිත ඉවසීමත්, චිත්තවේගී සන්සුන්භාවයත් පමණක් උපයෝගී කරගනිමින් මේ වනතුරු හිම දිවියන් 47 දෙනෙකු නිරුපද්‍රිතව බේරාගෙන නැවත වනාන්තරයට මුදා හැරීමට ඔහු සමත් වී තිබෙනවා.

අතීතයේදී ගම්වැසියන්ගේ ජීවනෝපාය වන සතුන් දඩයම් කිරීම නිසා හිම දිවියන් සහ මිනිසුන් අතර දැඩි ගැටුම් පැවතුණත්, කෙන්රබ් වැනි මිනිසුන්ගේ කැපවීම නිසා අද වන විට එම තත්ත්වය මුළුමනින්ම වෙනස් වී තිබෙනවා. සත්ව සංරක්ෂණය යනු හැමවිටම මිල අධික තාක්ෂණයම නොවන බවත්, මුළු මහත් සමාජයක්ම බියෙන් පලායද්දී බියට පත් සත්වයෙකු වෙනුවෙන් පෙරට යන තනි මිනිසෙකුගේ හදවතේ ඇති ආදරය බවත් ඔහු ලෝකයටම ඔප්පු කර හමාරයි. සැබෑ වීරත්වය යනු සතුන් සමඟ සටන් වැදීම නොව, ඔවුන්ව ආදරයෙන් ආරක්ෂා කිරීමයි. ❤️

එල්ලස්මියර් වරායෙන් සොයාගත් නොකියා 3310 දුරකථනයක් වසර 20 කට ආසන්න කාලයක් ක්‍රියා විරහිත කර තිබුණි. අවසානයේ හිමිකරු එය ක්‍රියාත්මක කළ විට, තිරය දැල්වී 70% ක් පමණ බැටරිය තවමත් නොවෙනස්ව පවතින බව පෙන්නුම් කළේය.
දැන් එය නැවත භාවිතයට පැමිණ ඇත. ඉරිතලා ඇති වීදුරු නොමැත. බලය ඉවතට ගන්නා පසුබිම් යෙදුම් නොමැත. දුරකථනයක ඝන ගඩොල්, පුරාවෘත්ත බැටරි ආයු කාලය සහ Snake 2 කිසිවක් වෙනස් නොවී බලා සිටී.

දශක දෙකකට පසුවත්, 3310 මෙතෙක් නිපදවා ඇති වඩාත්ම කල් පවතින සහ විශ්වාසදායක දුරකථන වලින් එකක් ලෙස එහි කීර්ති නාමය ලබා ගැනීමට හේතුව එය තවමත් ඔප්පු කරයි.

විදුලිය හෝ බැටරි නැතිව, මීට වසර 250කට පෙර පෑනෙන් ලියන්න පුළුවන් රොබෝ කෙනෙක් හැදුවා කිව්වොත් ඔයාලා විශ්වාස කරනවාද? නූතන පරිගණකවල මුතුන්මිත්තා ලෙස සැලකෙන, ලෝකයම මවිත කළ "ලියන රොබෝවාගේ" (The Writer Automaton) සැබෑ ඉතිහාස කතාව මෙන්න! 🤖✒️🇨🇭
.
මේ පුදුමාකාර නිපැයුම සිද්ධ වුණේ 1774 අවුරුද්දේදී. ස්විට්සර්ලන්ත ජාතික දක්ෂ ඔරලෝසු නිර්මාණකරුවෙකු වුණු පියරේ ජැකේ-ඩ්‍රොස් (Pierre Jaquet-Droz), ඔහුගේ පුතා සහ මිතුරෙකු එකතු වෙලා වසර 6ක් තිස්සේ මහා වෙහෙසක් දරලා යාන්ත්‍රික බෝනික්කන් (Mechanical Dolls) තිදෙනෙක් නිර්මාණය කළා. ඉන් එක් අයෙක් සැබෑ ලෙසම පියානෝවක් වාදනය කරන සංගීතඥයෙක් වූ අතර, අනෙකා පැන්සලකින් චිත්‍ර අඳින්නෙක් වුණා. හැබැයි මේ හැමෝටම වඩා සංකීර්ණ සහ සුවිශේෂී වුණේ "ලියන්නා" (The Writer) ලෙස හැඳින්වූ රොබෝවායි. 🎹🎨
.
"ලියන්නා" රොබෝවා නිර්මාණය කරන්න සම්පූර්ණයෙන්ම අතින් හදපු **පුංචි කොටස් 6,000කට වඩා** පාවිච්චි කරලා තියෙනවා. මේ හැමදේම තියෙන්නේ සාමාන්‍ය බෝනික්කෙකුගේ සිරුර ඇතුළේයි. මෙයා වැඩ කරන්න කිසිම බැටරියක්, විදුලියක් හෝ පරිගණක චිප් එකක් පාවිච්චි වෙන්නේ නැහැ. ඔරලෝසුවල තියෙනවා වගේ කරකවන ස්ප්‍රිං එකක් (Wound spring) සහ එකිනෙකට කැපෙන දත් රෝද (Gears) දහස් ගණනක් විතරයි මේකට තියෙන්නේ! ⚙️🧩
.
මේ පුංචි රොබෝවා කරන වැඩේ දැක්කාම ඇඟ කිලිපොලා යනවා. ඔහු තමන්ගේ අතේ තියෙන පක්ෂි පිහාටු පෑන (Quill pen) තීන්ත කූඩුවක ගිල්වා, වැඩිපුර තීන්ත ටික ගසා දමා, අකුරෙන් අකුර ලියන්න පටන් ගන්නවා. යාන්ත්‍රික මතක රෝදයක් (Mechanical memory wheel) මඟින් අපිට කැමති වචන පෙළක් මේ රොබෝවා ලවා ලියවා ගන්න පුළුවන්. වඩාත්ම පුදුම හිතෙන දේ තමයි, ඔහු ලියන දිශාව දිගේ ඔහුගේ ඇස් දෙකත් චලනය වීම සහ තීන්ත පුරවන හැම වතාවකදීම හිස මඳක් පහත් කිරීමයි! 👁️📝
.
ඉතිහාසඥයන් පවසන ආකාරයට, ලෝකයේ මුල්ම "ප්‍රෝග්‍රෑම් කළ හැකි" (Programmable Machine) උපකරණවලින් එකක් තමයි මේ. ඒ කියන්නේ අද අපි පාවිච්චි කරන සුපිරි පරිගණකවල මුල්ම තාක්ෂණික මුතුන්මිත්තා බිහිවෙලා තියෙන්නේ ලෝකයට විදුලිය සොයාගන්නත් ශතවර්ෂයකට විතර කලින්! 🌐🧠
.
වසර 250කට වඩා පැරණි වුවත් මේ අපූරු යාන්ත්‍රික රොබෝවා අදටත් කිසිදු දෝෂයකින් තොරව ක්‍රියාත්මක වෙනවා. යුරෝපීය රජවරුන්ගේ සිට නූතන විද්‍යාඥයන් දක්වා ලෝකයම මවිත කළ මේ රොබෝවා දැනට ස්විට්සර්ලන්තයේ නියුචැටෙල් (Neuchâtel) හි කලා හා ඉතිහාස කෞතුකාගාරයේ (Musée d'Art et d'Histoire) සුරක්ෂිතව තබා තිබෙනවා. 🏛️✨
.
විදුලිය, බැටරි මුකුත්ම නැතුව මීට අවුරුදු 250කට කලින් මිනිස්සු කරපු මේ වගේ විශ්වකර්ම වැඩ ගැන ඔයාලට මොකද හිතෙන්නේ? පල්ලෙහායින් කමෙන්ට් එකක් දාගෙන යන්න 👇🤖
.

වර්ෂ 2007 දී ඇලස්කා වෙරළට ඔබ්බෙන් වූ මුහුදේදී ඉනූවිට් (Inuit) දඩයක්කාරයන් පිරිසක් විසින් ටොන් 50ක් බරැති යෝධ බෝහෙඩ් (Bowhead) වර්ගයේ තල්මසෙකු දඩයම් කරනු ලැබුවා. මෙම තල්මසාගේ සිරුර පරීක්ෂා කළ විද්‍යාඥයන්ට එහි ගෙල සහ උරහිස ආසන්නයේ තිබී අඟල් 3.5ක ලෝහ කැබැල්ලක් හමු වූ අතර, එය සරල ලෝහ කැබැල්ලක් නොව 19 වන සියවසේ අගභාගයේදී තල්මසුන් දඩයම් කිරීම සඳහා භාවිත කළ මාරාන්තික "පුපුරන සුලු හෙල්ලක්" (Exploding Bomb Lance) බව පසුව තහවුරු වුණා. නිව් බෙඩ්ෆර්ඩ් තල්මස් කෞතුකාගාරයේ (New Bedford Whaling Museum) විශේෂඥයන් විසින් සිදු කළ පුළුල් පරීක්ෂණවලට අනුව මෙම ආයුධය 1879 සහ 1885 අතර කාලයේ නිෂ්පාදනය කරන ලද්දක් බව සොයාගත් අතර, ඒ අනුව මෙම තල්මසා 1890 වර්ෂයේදී එල්ල වූ දරුණු ප්‍රහාරයකින් බේරී සිරුරේ තුවාලද සහිතව වසර 115කට වඩා වැඩි කාලයක් සාගරයේ ජීවත් වී ඇති බව සනාථ වුණා.

මෙම අසාමාන්‍ය සොයාගැනීමත් සමඟ බෝහෙඩ් තල්මසුන්ට වසර 200කට වඩා වැඩි කාලයක් ජීවත් විය හැකි බවට තිබූ විද්‍යාත්මක මතයන් තවදුරටත් තහවුරු වූ අතර, උන් පෘථිවිය මත වෙසෙන දීර්ඝතම ආයු කාලයක් සහිත ක්ෂීරපායී සත්වයා ලෙසද ඉතිහාසයට එක් වුණා. ගුවන් යානය, මෝටර් රථය හෝ රේඩියෝව පවා ලොවට බිහිවීමට පෙර සිටම සාගරයේ පිහිනමින් සිටි මෙම අපූර්ව සත්වයා අපට කියා දෙන්නේ සිරුරට වදින දරුණුතම පහරදීම්වලින් ජීවිතය අවසන් නොකර, ඒවා තමන්ගේ ජීවිත කතාවේ තවත් එක ජයග්‍රහණයක් කරගනිමින් ඉදිරියටම යා යුතු බවයි.

පෘථිවි ඉතිහාසයේ දරුණුම "නොනැවතුන වැස්ස": කානියන් ප්ලූවියල් යුගය! 🌋
"අදත් වහිනවා, හෙටත් වහිනවා, හැමදාම වහිනවා!" - අපිට දවසක් දෙකක් දිගටම වැස්සොත් එහෙම හිතෙනවා නේද? හැබැයි පෘථිවි ඉතිහාසයේ එක දිගට අවුරුදු මිලියන දෙකක් (ඒ කියන්නේ අවුරුදු ලක්ෂ 20ක්!) වැස්ස කාලයක් තිබුණා කිව්වොත් ඔබ විශ්වාස කරනවාද?
මේක සිනමා කතාවක් නෙමෙයි, පෘථිවියේ සැබෑ අතීතය! විද්‍යාඥයන් මේ සුවිශේෂී කාලසීමාව හඳුන්වන්නේ "කානියන් ප්ලූවියල් යුගය" (Carnian Pluvial Episode - CPE) කියලා.
මෙන්න මේ පුදුමාකාර සිදුවීම පිටුපස ඇති විද්‍යාත්මක ඇත්ත සහ ඒ නිසා ලෝකය වෙනස් වුණු හැටි! 👇
🦖 මේ වැස්ස වැටුණේ කවදාද?
මීට වසර මිලියන 232 කට පෙර, එනම් ට්‍රයැසික් (Triassic) යුගයේදී තමයි මේ මහා වර්ෂාව ආරම්භ වුණේ. ඒ කාලේ අද වගේ ලෝක සිතියමක් තිබුණේ නැහැ. පෘථිවියේ සියලුම මහාද්වීප එකට එකතු වෙලා "පැන්ජියාව" (Pangea) කියන එකම මහා ගොඩබිමක් විදිහටයි තිබුණේ. මේ මහා ගොඩබිම මැද තිබුණේ අතිශය වියළි, කටුක කාන්තාර. හැබැයි එකපාරටම මේ මුළු පරිසරයම උඩුයටිකුරු වුණා!
🌋 අවුරුදු ලක්ෂ 20ක් වහින්න හේතුව මොකක්ද?
මේකට ප්‍රධානම හේතුව වුණේ අද කැනඩාව සහ ඇලස්කාව අයිති ප්‍රදේශයේ සිදුවුණු "රැන්ජලියා" (Wrangellia) මහා ගිනිකඳු පිපිරීම් මාලාවයි.
1️⃣ හරිතාගාර ආචරණය (Greenhouse Effect): මේ ගිනිකඳු මඟින් අතිවිශාල කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණයක් වායුගෝලයට මුදා හැරුණා.
2️⃣ රත්වුණු සාගර: මේ නිසා ගෝලීය උෂ්ණත්වය අධික ලෙස ඉහළ ගොස්, සාගර ජලය "උණුසුම් සුප් හොද්දක්" වගේ රත් වුණා.
3️⃣ මහා වාෂ්පීකරණය: රත්වුණු සාගරවලින් අතිවිශාල ජල වාෂ්ප ප්‍රමාණයක් වායුගෝලයට එකතු වී, මුළු පෘථිවිය පුරාම මහා මෝසම් වැසි සහ දරුණු කුණාටු ඇති කළා.
මෙය දවස පුරා එක දිගටම එකම විදිහට වැටුණු වැස්සක් නෙමෙයි, නමුත් වසර මිලියන දෙකක් යනතුරු පෘථිවියේ වියළි කාලගුණයක් නැති කරමින්, අධික ආර්ද්‍රතාවයක් (Humidity) සහිතව නොනවත්වාම ඇද හැලුණු දරුණු වැසි සහ ගංවතුර තත්ත්වයක්!
🦖 මේ මහා වැස්සෙන් ලෝකයට වුණේ යහපතක්ද? අයහපතක්ද?

මුල් කාලයේදී මේ අම්ල වැසි සහ දරුණු දේශගුණික විපර්යාස නිසා පෘථිවියේ සිටි සත්ව සහ ශාක විශේෂ රැසක් වඳ වී ගියා. හැබැයි, මේ වැස්ස නිසා තමයි අද අපි දන්න "ඩයිනසෝරයන්ගේ යුගය" ආරම්භ වුණේ!

🌳 හරිත ලෝකයක්: වැස්ස නිසා වියළි කාන්තාර වෙනුවට සශ්‍රීක, දැවැන්ත නිවර්තන වනාන්තර බිහි වුණා.

🦖 ඩයිනසෝරයන්ගේ නැගී සිටීම: ඒ වන විට පෘථිවියේ ඉතා සුළු පිරිසක් සහ කුඩාවට සිටි ඩයිනසෝරයන්ට මේ අලුත් හරිත පරිසරය කදිම පාරාදීසයක් වුණා. අනෙක් සතුන් වඳ වී යද්දී, ඩයිනසෝරයන් වේගයෙන් පරිණාමය වෙලා පෘථිවියේ අණසක පැතිරෙව්වා.
සරලවම කිව්වොත්, එදා අවුරුදු මිලියන දෙකක් තිස්සේ වැටුණු ඒ මහා වැස්ස නැත්නම්, පෘථිවිය පුරා ඩයිනසෝරයන් රජ කරන එකක් නැහැ!

මත්පැන් පානය කරමින් සිටි පිරිසක් පරීක්ෂා කිරීමට ගිය පොලිස් නිලධාරීන්ට, කෑම බෙදාහරින ඩිලිවරි බෑගයක් (Food Delivery Bag) ඇතුළේ තිබී වසර සිය ගණනක් පැරණි සැබෑ මමියක් (Mummy) හමුවීමේ අදහාගත නොහැකි අමුතුම පුවතක් පේරු රාජ්‍යයෙන් වාර්තා වෙනවා! 🇵🇪📦
.
සිදුවීම වුණේ 2023 අවුරුද්දේදී පේරු රාජ්‍යයේ පුනෝ (Puno) නගරයේදී. එහි පිහිටි දර්ශනීය ස්ථානයක් අසල මිතුරන් පිරිසක් එකතු වෙලා මත්පැන් පානය කරමින් ඉඳලා තියෙනවා. ඒ වෙලාවේ එතනින් ගිය පොලිස් නිලධාරීන් කණ්ඩායමක් මේ පිරිසව පරීක්ෂා කරන්න පටන් ගත්තා. හැබැයි එතන හිටපු එක් තරුණයෙකුගේ "ෆුඩ් ඩිලිවරි බෑග්" එක ඇරලා බලපු පොලිසිය දැක්ක දේවලින් අන්දුන්කුන්දුන් වුණා! බෑග්එකේමමියක්
.
ඒ බෑගයේ අයිතිකරු වුණු 26 හැවිරිදි හුලියෝ සීසර් බර්මෙන්හෝ (Julio Cesar Bermejo) නැමැති තරුණයා ඉතාමත් සන්සුන්ව පොලිසියට අපූරු කතාවක් කිව්වා. ඔහු පැවසුවේ මේ මමිය තමන් හඳුන්වන්නේ "හුවානිටා" (Juanita) යන නමින් බවත්, ඇය තමන්ගේ "ආත්මීය පෙම්වතිය" (Spiritual Girlfriend) බවත්ය! 👰‍♀️ විකාරයක්
.
ඔහු වැඩිදුරටත් කියා සිටියේ මීට වසර 30කට පමණ පෙර ඔහුගේ පියා විසින් මෙම මමිය නිවසට රැගෙන ආ දා සිට එය ඔවුන් සන්තකයේ පවතින බවයි. සාමාන්‍යයෙන් මෙය තමන්ගේ නිදන කාමරයේ ඇඳ අසල තබාගෙන ඉතාමත් ආදරයෙන් බලාගන්නා බවත්, එදින එය පිටතට රැගෙන ආවේ තමන්ගේ යාළුවන්ට පෙන්වීමට පමණක් බවත් ඔහු ප්‍රකාශ කළා.
.
හැබැයි කතාව මීට වඩා අමුතු වුණේ පේරු රාජ්‍යයේ සංස්කෘතික අමාත්‍යාංශයේ (Ministry of Culture) විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන් සහ පුරාවිද්‍යාඥයන් විසින් මේ මමිය පරීක්ෂා කර බලපු වෙලාවෙදියි. ඔවුන් සොයාගත්තා "හුවානිටා" කියන්නේ කාන්තාවකගේ මමියක් නෙවෙයි කියලා!
.
පර්යේෂණවලට අනුව හෙළිවුණේ මෙය මියයන විට අවුරුදු 45ක විතර වයසැති "පිරිමි පුද්ගලයෙකුගේ" සිරුරක් බවයි. එමෙන්ම මෙම මමිය වසර 600ත් 800ත් අතර අතීතයකට (ඉන්කා ශිෂ්ටාචාර සමයට) අයත් ඉතාමත් වටිනා පුරාවිද්‍යාත්මක සාධකයක් බවත් තහවුරු වුණා.
.
අවසානයේදී බලධාරීන් විසින් මෙම ආරක්ෂිත සංස්කෘතික කෞතුක වස්තුව රජය සන්තකයට ගත් අතර, එය පෞද්ගලිකව ළඟ තබා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් නීතිමය පරීක්ෂණ ආරම්භ කළා. සාමාන්‍ය පොලිස් පරීක්ෂාවකින් පටන් අරන්, ලෝකයේම අවධානය දිනාගත්තු මේ සිදුවීම වයිරල් වුණේ මමිය නිසා විතරක්ම නෙවෙයි... අවුරුදු සිය ගණනක් පැරණි මමියක් කෑම බෑග් එකක දාගෙන පාරේ ඇවිදපු මේ අපූරු පෙම්වතා නිසයි!