Chans Keys

🎻 අදියර 1: සටනින් දිනාගත් ආදරය (Robert සහ Clara)

කතාව පටන් ගන්නේ 1830 ගණන්වල ජර්මනියේ. Robert Schumann කියන්නේ සංගීතයට පුදුම විදිහට ආදරය කරපු තරුණයෙක්. එයාට ඕනේ වුණා ලෝකයේ දක්ෂතම පියානෝ වාදකයා වෙන්න. එයා පියානෝ ඉගෙනගන්න ගියේ ඒ කාලේ හිටපු දක්ෂම ගුරුවරයෙක් වුණු ෆ්‍රෙඩ්රික් වික් (Friedrich Wieck) ගාවට.

මේ ගුරුවරයාට හිටියා පුදුමාකාර දක්ෂතා තියෙන දුවෙක්. එයාගේ නම Clara Wieck. ක්ලාරා කියන්නේ වයස 9 වෙද්දී යුරෝපය පුරාම කොන්සර්ට් කරපු, ලෝකයම දන්න "Child Prodigy" කෙනෙක්. රොබට්, ක්ලාරාගේ ගෙදර නැවතිලා පියානෝ ඉගෙන ගද්දී මේ දෙන්නා අතරේ ආදරයක් ඇති වුණා.

හැබැයි රොබට්ගේ පියානෝ හීනය වැඩි කල් තිබුණේ නෑ. ඉක්මනින් ඇඟිලි දිගු කරගන්න (Stretch කරන්න) ඕනෙ නිසා එයා අමුතු මැෂින් එකක් පාවිච්චි කරලා අතේ ඇඟිලි කඩාගත්තා. එදායින් පස්සේ එයාට කවදාවත් පියානෝ ගහන්න බැරි වුණා. එයා සම්පූර්ණයෙන්ම "Composer" කෙනෙක් (සංගීත රචකයෙක්) බවට පත්වුණා.

මේ ආදරේට ක්ලාරාගේ තාත්තා තදින්ම විරුද්ධ වුණා. "මගේ ලෝක පූජිත දුවව අතක් කඩාගත්තු, සල්ලි නැති රචකයෙක්ට දෙන්නේ නෑ" කියලා තාත්තා ඒ දෙන්නව වෙන් කරන්න හැමදේම කළා. අන්තිමේදී රොබට් සහ ක්ලාරා තාත්තට විරුද්ධව උසාවි ගිහින් නඩුවක් දිනලා තමයි 1840 දී කසාද බැන්දේ. එදා ඉඳන් රොබට් ලියන හැම මියුසික් එකක්ම ලෝකෙට ඇහෙන්න ප්ලේ කළේ ක්ලාරාගේ දෑත් වලින්. එයාලා මාරම සතුටින් ළමයි 7 දෙනෙක් එක්ක ජීවත් වුණා.
🚪 අදියර 2: අමුත්තාගේ පැමිණීම (Brahms එයි)

කාලය ගෙවිලා ගියා. 1853 සැප්තැම්බර් මාසේ දවසක මෙයාලගේ ගෙදර දොරට කවුදෝ තට්ටු කරනවා. දොර ඇරලා බලද්දී ඉන්නේ අවුරුදු 20ක ලස්සන, ලැජ්ජාශීලී තරුණයෙක්. එයාගේ නම තමයි Johannes Brahms (බ්‍රාම්ස්). එයා ඇවිත් හිටියේ රොබට්ට එයාගේ මියුසික් ටිකක් අහන්න දෙන්න.

බ්‍රාම්ස් පියානෝවෙන් එයාගේ මියුසික් එකක් ගහන්න පටන් අරන් විනාඩියක් යද්දී, රොබට් ඒක නවත්තලා කෑගහනවා, "ක්ලාරා! ඉක්මනට එන්න, මේක ඔයා අහන්නම ඕනේ දෙයක්!" කියලා. රොබට් එදාම පත්තරේකට ලිපියක් ලිව්වා "මේ ඉන්නේ ලෝකයට පහළ වුණු ඊළඟ ධ්‍රැව තාරකාව" කියලා. බ්‍රාම්ස් මේ පවුලට කොච්චර සමීප වුණාද කියනවා නම්, එයා එයාලගේ ගෙදරම නැවතුණා.
🌑 අදියර 3: ඛේදවාචකයේ ආරම්භය

මේ ලස්සන කතාව එකපාරටම අඳුරු වෙනවා. රොබට්ට පොඩි කාලේ ඉඳන්ම මානසික ප්‍රශ්න තිබුණා. 1854 වෙද්දී ඒ තත්ත්වය දරුණු වුණා. එයාට කන් ඇතුලේ දවසම "A" කියන නෝට් එක ප්ලේ වෙනවා ඇහෙන්න ගත්තා. සමහර වෙලාවට එයා කිව්වේ දේවදූතයෝ ඇවිත් ලස්සන මියුසික් කියා දෙනවා කියලා. තවත් වෙලාවකට කිව්වා යක්ෂයෝ ඇවිත් එයාව මරන්න හදනවා කියලා.

එක දවසක් රොබට් කාටවත් නොකියා ගෙදරින් එළියට බැහැලා ගිහින් ජර්මනියේ තියෙන සීතලම ගඟක් වුණු 'රයින් ගඟට' (Rhine River) පැන්නා සියදිවි නසාගන්න. ධීවරයෝ ටිකක් පැනලා එයාව බේරගත්තා. ඒ වෙද්දී ක්ලාරා 8 වෙනි දරුවා ලැබෙන්න හිටියේ. රොබට් තමන්ගෙන් වයිෆ්ටයි ළමයින්ටයි කරදරයක් වෙයි කියලා බයට, එයාගේ කැමැත්තෙන්ම "පිස්සන් කොටුවකට" (Asylum) ගියා.

ඒ කාලේ වෛද්‍ය විද්‍යාවේ හැටියට, ඩොක්ටර්ස්ලා ක්ලාරාට තහනම් කළා රොබට්ව බලන්න එන්න. ඒකෙන් රොබට්ගේ ලෙඩේ වැඩි වෙයි කියලා හිතුවා.

❤️ අදියර 4: බ්‍රාම්ස්ගේ නිහඬ ආදරය සහ රහස් කේත

තමන්ගේ ආදරණීය සැමියා පිස්සන් කොටුවක. ක්ලාරාට දරුවෝ 7ක් (අලුත් බබත් එක්ක 8ක්) බලාගෙන තනියම ජීවත් වෙන්න වුණා. අන්න ඒ වෙලාවේ ක්ලාරාගේ තනි නොතනියට හිටියේ අවුරුදු 20ක කොල්ලෙක් වුණු බ්‍රාම්ස්. එයා ළමයින්ව බලාගත්තා, ගෙදර වැඩ කළා, ක්ලාරාට පියානෝ කොන්සර්ට් වලට යන්න උදව් කළා.

මේ කාලය ඇතුළත බ්‍රාම්ස්ට තමන්ට වඩා අවුරුදු 14ක් වැඩිමල් වුණු ක්ලාරා ගැන පුදුමාකාර ආදරයක් ඇති වුණා. ඒ ආදරේ කොච්චර ප්‍රබලද කියනවා නම්, එයා ක්ලාරාට පිස්සුවෙන් වගේ ලියුම් ලිව්වා.
"මගේ ආදරණීය ක්ලාරා, මම ඔයාට කොච්චර ආදරේද කියනවා නම් මට ඔයාට ආදරෙයි කියන වචනේ වෙනුවට වෙන වචනයක් හොයාගන්න ඕනේ..." කියලා එයා ලිව්වා.

හැබැයි බ්‍රාම්ස්ට මේ ආදරේ එළිපිට කියන්න විදිහක් නෑ (මොකද එයාගේ ගුරුතුමා තමයි රොබට්). ඒ නිසා එයා කළේ තමන්ගේ පියානෝ මියුසික් වල රහස් කේත (Secret Codes) හංගපු එක. එයාගේ සින්දුවල C-B-A-G-A කියන නෝට් පේළිය දිගටම ප්ලේ වුණා. ඒකෙන් කියවුණේ ක්ලාරාගේ (Clara) නම කියලයි සංගීතඥයෝ අදටත් විශ්වාස කරන්නේ!
🥀 අදියර 5: අවසානය සහ අදටත් නොවිසඳුණු අභිරහස

අවුරුදු දෙකහමාරක් පිස්සන් කොටුවේ දුක් විඳපු රොබට් 1856 දී මියයනවා. ඩොක්ටර්ස්ලා ක්ලාරාට රොබට්ව බලන්න යන්න දුන්නේ එයා මැරෙන්න දවස් දෙකකට කලින්! අවුරුදු දෙකහමාරකට පස්සේ දැක්කත් රොබට් ක්ලාරාව අඳුරගත්තා. ක්ලාරා එයාට වයින් ටිකක් පෙව්වාම, ඒක රොබට්ගේ ජීවිතේ අවසන් සතුට වුණා.

රොබට් මැරුණට පස්සේ හැමෝම හිතුවේ දැන් බ්‍රාම්ස් සහ ක්ලාරා කසාද බඳියි කියලා. සැබෑ ආදරේ ජයගනියි කියලා. ඒත් එහෙම වුණේ නෑ!

රොබට්ගේ මරණෙන් පස්සේ බ්‍රාම්ස් ක්ලාරාගෙන් ඈත් වෙලා වෙනම ජීවිතයක් පටන් ගත්තා. ඇයි ඒ දෙන්නා බැන්දේ නැත්තේ? ඒක අදටත් සංගීත ඉතිහාසයේ තියෙන ලොකුම අභිරහසක්. සමහරු කියනවා රොබට් කියන චරිතයේ සෙවණැල්ල ඒ දෙන්නගේ ආදරේට හරස් වුණා කියලා. තවත් අය කියනවා බ්‍රාම්ස් නිදහසට ආදරේ කරපු නිසා බැන්දේ නෑ කියලා.

හැබැයි පුදුම වැඩේ කියන්නේ, බ්‍රාම්ස් කවදාවත් වෙන කිසිම කෙනෙක්ව කසාද බැන්දෙත් නෑ. ක්ලාරා ආයේ බැන්දෙත් නෑ. එයාලා අවුරුදු 40ක් තිස්සේ ලියුම් වලින් කතා කරමින්, තමන්ගේ මියුසික් ගැන අදහස් බෙදාගනිමින්, ජීවිතේ ලොකුම සහ සමීපතම යහළුවන් විදිහට හිටියා.

1896 දී ක්ලාරා වයසට ගිහින් මියයනවා. ක්ලාරාගේ මරණය ගැන අහපු බ්‍රාම්ස්ට ඒක දරාගන්න බැරිවෙනවා. ක්ලාරා මැරිලා මාස 11ක් යද්දී (1897 දී), හරියටම ජීවත් වෙන්න තියෙන ආශාව නැතිවුණා වගේ පිළිකාවකින් බ්‍රාම්ස් මෙලොව හැරදා යනවා.

මචං, මේක තමයි කතාව. එක අතකින් අත් කැඩුණු දක්ෂයෙක්ගේ වේදනාව. අනිත් පැත්තෙන් පිස්සුවක් බවට පත්වුණු ආදරයක්. තවත් පැත්තකින් කවදාවත් එකතු වෙන්න බැරි වුණු, හැබැයි මුළු ජීවිත කාලයම පරම්පරා ගණනකට අහන්න ලස්සන මියුසික් ලියපු අභිරහස් ආදරයක්.

❤️❤️❤️❤️❤️❤️❤️❤️

゚viralシ

වැඩි වැඩියෙන්, Practice කරන්න ලබේවා ! 😍😍🎹❤️

කාලෙකින් 😍😍
Red Wolf Studio

1. සංගීත ප්‍රාතිහාර්යයක උපත:
1903 දී හංගේරියාවේ උපන් එරවින් නිග්‍යාසි (Ervin Nyiregyházi) කියන්නේ සාමාන්‍ය ළමයෙක් නෙවෙයි, "ප්‍රාතිහාර්යයක්." එයාට වයස අවුරුදු 2ක් වෙද්දී සින්දු හදන්න පුළුවන්කම තිබුණා. වයස 3දී එයා ඇහෙන ඕනෙම මියුසික් එකක් හරියටම පියානෝවෙන් ගහන්න පුළුවන් වුණා. වයස 6දී ලෝක ප්‍රසිද්ධ සංගීතඥයෝ එයාගේ මියුසික් අහලා පුදුම වුණා. ඒ කාලේ හිටපු ප්‍රසිද්ධම කම්පෝසර් කෙනෙක් වන Giacomo Puccini (Turandot වගේ ඔපෙරා ලියපු කෙනා) එරවින්ව අහලා කිව්වේ, "මේක සැබෑ සංගීත ප්‍රාතිහාර්යයක්" කියලා.

2. රාජකීය අත්පොලසන්:
වයස 11දී (1914) එරවින් නිග්‍යාසි බකිංහැම් මාලිගයට ගිහින් එංගලන්තයේ රජු සහ රැජින ඉස්සරහා පියානෝ ප්ලේ කළා. ඒ වෙලාවේ රජු එයාට තෑගි පවා දුන්නා. හැමෝම කිව්වේ ලෝකේ මෙතෙක් බිහිවුණු දක්ෂම පියානෝ වාදකයෙක් වෙන්න එරවින්ට හැම සුදුසුකමක්ම තියෙනවා කියලා.

3. ඇමෙරිකාවට පැමිණීම සහ පළමු "කඩා වැටීම":

17 හැවිරිදි (1920) එරවින් ඇමෙරිකාවේ කීර්තිමත් කානගී හෝල් (Carnegie Hall) එකේ පළමු කොන්සර්ට් එක කළා. ඒක මාරම හිට් එකක් වුණා. හැමෝම එයාට "දෙවැනි ලිස්ට්" (Second Liszt) කියලා කිව්වා. හැබැයි මේ වෙද්දී එයාට මාරම ප්‍රශ්නයක් තිබුණා—සංගීතය ගැන කිසිම දෙයක් නොදන්නා එයාගේ අම්මා එයාගේ සම්පූර්ණ ජීවිතය පාලනය කළා. එයාට කෑම කවන්න ඕනේ කොහොමද, මොන වගේ සින්දුද ගහන්න ඕනේ, කාත් එක්කද කතා කරන්න ඕනේ කියන හැමදේම අම්මා තීරණය කළා. එරවින්ට තනියම සපත්තුවේ ලේස් එකක්වත් බැඳගන්න බැරි තරමට එයා අසරණ වෙලා හිටියේ.

4. කළු ලැයිස්තුවට වැටීම සහ මාරාන්තික රහස:

වයස 20 ගණන් වලදී එරවින් තීරණය කළා අම්මාගෙන් නිදහස් වෙන්න. එයා අම්මාට සල්ලි දෙන්නෙත් නැතුව, ඇමෙරිකාවේ වෙනත් කළමනාකරුවෙක් එක්ක ගිවිසුමක් ගැහුවා. හැබැයි පරණ කළමනාකරු එයාට නඩුවක් දැම්මා. එරවින් නඩුව පරාද වුණා. ⚖️ ඒක නිසා ඇමෙරිකාවේ කිසිම ප්‍රසිද්ධ කොන්සර්ට් එකක පියානෝ ගහන්න එයාට ඉඩ හම්බවුණේ නැහැ—එයා කළු ලැයිස්තුවට (Blacklisted) වැටුණා. සල්ලිත් නැහැ, නිදහසත් නැහැ, මියුසික් කරන්න තැනකුත් නැහැ. ඒ වෙලාවේ එයා මත්පැන් වලට ඇබ්බැහි වුණා. 🍻

5. පාක් බංකුවල නිදාගත්ත සිඟන්නා:

ලෝකේ දක්ෂම පියානෝ වාදකයා අවුරුදු 40ක් තිස්සේ ඇමෙරිකාවේ ලොස් ඇන්ජලීස් (Los Angeles) වල කාටවත්ම හිතාගන්න බැරි තරම් අසරණ විදිහට, සිඟන්නෙක් වගේ ජීවත් වුණා. "මුළු ලෝකයම දණගස්වපු ඒ දෑත්, අන්තිමේදී පාර්ක් බංකු උඩයි, දුහුවිලි පිරුණු සබ්වේ ස්ටේෂන් වලයි නිදාගන්න තරම් අසරණ වුණා. තමන්ට බොන්න මත්පැන් ටිකක් ගන්න පාරේ යන මිනිස්සුන්ගෙන් සල්ලි ඉල්ලන සිඟන්නෙක් බවට එයා පත්වුණේ කාටවත්ම හිතාගන්න බැරි විදිහටයිරාජකීය පවුලක් ඉස්සරහා ප්ලේ කරපු දෑත් අවුරුදු ගාණක් පියානෝවක්වත් ඇල්ලුවේ නැහැ. පුදුම වැඩේ කියන්නේ, අවුරුදු 40ක් තිස්සේ එයා එක පාරක්වත් පියානෝවක් පුහුණු වුණේ (Practice) නැහැ! 🤯

6. අහම්බෙන් "Rediscovered" වීම:
1973 දී, ඒ කියන්නේ අවුරුදු 40කට පස්සේ, කෙනෙක් අහම්බෙන් ලොස් ඇන්ජලීස් වල පොඩි හෝටලයක බාර් එකක් අස්සේ, අපිරිසිදු සිඟන්නෙක් වගේ පෙනෙන මනුස්සයෙක් පියානෝ ප්ලේ කරනවා දැක්කා. එයා ප්ලේ කරන මියුසික් එකේ තිබුණු අමුතුම බලය දැකලා ඒ කෙනා පුදුම වුණා. "මේ කවුද?" කියලා හොයලා බලද්දී තමයි දැනගත්තේ මේ ඉන්නේ ඇත්තම එරවින් නිග්‍යාසි කියලා!

7. "නැවත අතුරුදහන් වීම:
පස්සේ සංගීතඥයෝ කීප දෙනෙක් එකතුවෙලා එරවින්ට රෙකෝඩින් එකක් කරන්න අවස්ථාව දුන්නා. එයා එක පාරක්වත් Practice නොකර පියානෝවෙන් ගැහුවේ මාරම සිරා මියුසික් එකක්. ඒකේ තියෙන රහස මොකක්ද? එයා practice කළේ නැහැ, හැබැයි අවුරුදු 40ක් තිස්සේ මත්පැන් බොන ගමන්, දුක් විඳින ගමන්, පාක් බංකුවල නිදාගන්න ගමන්, එයාගේ හිත ඇතුළේ මියුසික් ප්ලේ කළාලු. 🤯 එයාගේ ඒ රෙකෝඩින් එක මාරම "ඩාර්ක්" වගේම, හැම නෝට් එකකම වේදනාව, දුක පිරිලා තිබුණා.

හැමෝම කිව්වේ "The Genius is back!" කියලා. හැබැයි එරවින් ආයෙත් ප්‍රසිද්ධ වෙන්න කැමති වුණේ නැහැ. එයා ඒ සල්ලි වලින් කෑම, බීම, සහ මත්පැන් අරගෙන, තමන්ගේ හිටපු 10 වෙනි බිරිඳව බලන්න ගියා. (එයා 10 පාරක් කසාද බැඳලා තිබුණා!) අන්තිමේදී 1987 දී එයා පිළිකාවකින් මැරුණා.

conclusion:
එරවින් නිග්‍යාසි කියන්නේ මියුසික් වලට මාරම දක්ෂතාවයක් තියාගෙන, අවසානයේ තමන්ගේ ජීවිතේම මත්පැන් වලට සහ දුකට බිලිදීපු, ලෝකේ අභිරහස්ම සංගීතGenius කෙනෙක්. එයා práctica නොකර අවුරුදු 40ක් ඉඳලත් එහෙම ප්ලේ කරන්න පුළුවන් වුණේ කොහොමද?

💡 අපි මේ කතාවෙන් ඉගෙනගත යුතු ලොකුම පාඩම:

ඔයා කොච්චර දක්ෂයෙක් වුණත්, ලෝකය ඔයාට වටිනාකමක් දෙන්න කලින් ඔයා ඔයාටම වටිනාකමක් (Value එකක්) හදාගන්න දැනගන්න ඕනේ. තමන්ට ආදරය කරන්න, තමන් කරන දේට ගරු කරන්න (Self-respect) ඉගෙන ගන්න එක තමයි වැදගත්ම දේ.

අපිට ලැබෙන දක්ෂතාවය කියන්නේ ලොකු තෑග්ගක් (Gift එකක්). ඒත් අපේ නොසැලකිල්ල හෝ තීරණ නිසා ඒ වටිනා තෑග්ග නාස්ති වෙන්න ඉඩ දෙන්න හොඳ නැහැ. Ervin ගේ කතාව අපිට මතක් කරන්නේ, දක්ෂතාවය විතරක් මදි, ඒ දක්ෂතාවය රැකගන්න පුළුවන් ශක්තිමත් පෞරුෂයකුත් අපිට තියෙන්න ඕනේ කියන එකයි. 🎹✨