19/05/2026
ශ්රී ලංකාවේ තිස් වසරක යුද්ධය ආරම්භයේ සිට අවසානය දක්වා
ශ්රී ලංකාවේ දශක තුනකට ආසන්න කාලයක් පැවැති සිවිල් යුද්ධය, රටේ දේශපාලනික, ආර්ථික හා සමාජයීය ගමන උඩුයටිකුරු කළ ඛේදවාචකයකි. 1983 දී නිල වශයෙන් ආරම්භ වී 2009 දී අවසන් වූ මෙම ගැටුම නිර්මාණය වීමට සහ වර්ධනය වීමට බලපෑ සාධක රැසකි.යුද්ධය ක්ෂණිකව ඇති වූවක් නොවේ. බ්රිතාන්ය පාලන සමයේ සිටම සිංහල සහ දෙමළ ජනකොටස් අතර පැවැති දේශපාලන බල අරගල, නිදහසින් පසු ඇති වූ "සිංහල පමණයි" පනත (1956) සහ විශ්වවිද්යාල ප්රමිතිකරණය වැනි ප්රතිපත්ති නිසා දෙමළ තරුණයන් අතර දැඩි කලකිරීමක් ඇති විය.මෙම පසුබිම මත, වේලුපිල්ලේ ප්රභාකරන් විසින් 1976 දී දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි (LTTE) සංවිධානය පිහිටුවන ලදී.නිල ආරම්භය: 1983 ජූලි 23 වන දින යාපනයේ තිරුනෙල්වේලිහිදී LTTE සංවිධානය විසින් සිදුකළ බෝම්බ ප්රහාරයකින් ශ්රී ලංකා යුද හමුදාවේ සෙබළුන් 13 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත් විය.මෙම සිදුවීමත් සමඟ රට පුරා ඇති වූ කළු ජූලිය වාර්ගික කැරැල්ල හේතුවෙන් දෙමළ වැසියන් විශාල පිරිසක් ඝාතනයට ලක් වූ අතර, දහස් ගණනක් අවතැන් විය. මෙය තරුණයන් විශාල වශයෙන් LTTE සංවිධානයට එකතු වීමටත්, යුද්ධය නිල වශයෙන් ආරම්භ වීමටත් හේතු විය.
යුද්ධය ප්රධාන වශයෙන් අදියර හතරක් ඔස්සේ විකාශනය විය:ඊළාම් යුද්ධය (1983 - 1987) මුල්කාලීන ගැටුම් පැවැති සමයයි. 1987 දී ශ්රී ලංකා හමුදාව "වඩමාරච්චි මෙහෙයුම" දියත් කරමින් LTTE ය දැඩි පසුබෑමකට ලක් කළේය.
ඊළාම් යුද්ධය II (1990 - 1995) ඉන්දීය සාම සාධක හමුදාව (IPKF) පිටව යාමෙන් පසු නැවත ආරම්භ වූ යුද්ධයයි. මෙහිදී LTTE ය උතුරු-නැගෙනහිර විශාල ප්රදේශයක බලය අල්ලා ගත්තේය.ඊළාම් යුද්ධය III (1995 - 2002) යාපනය අර්ධද්වීපය මුදාගැනීම සඳහා රිවිරැස මෙහෙයුම ක්රියාත්මක විය. පසුව කටුනායක ගුවන් තොටුපළ ප්රහාරය වැනි මරාගෙන මැරෙන ප්රහාර රැසක් මේ වකවානුවේදී එල්ල විය. 2002 දී නෝර්වේ රාජ්යයේ මැදිහත් වීමෙන් සටන් විරාම ගිවිසුමක් අත්සන් කෙරිණි.ඊළාම් යුද්ධය IV (2006 - 2009) LTTE ය විසින් මාවිල්ආරු සොරොව්ව වසා දැමීමත් සමඟ අවසාන මහා යුද්ධය ආරම්භ විය. ශ්රී ලංකා ආරක්ෂක අංශ විසින් නැගෙනහිර පළාත මුදාගෙන, පසුව උතුරු පළාතේ ප්රභාකරන්ගේ බලකොටු එකින් එක බිඳ දමමින් ඉදිරියට ඇදුණි.
යුද්ධයේදී දෙපාර්ශවයටම විවිධ අයුරින් බාහිර උදව් උපකාර හිමි විය LTTE සංවිධානයට උදව් කළ අය.දෙමළ ඩයස්පෝරාව (විදේශගත දෙමළ ජනතාව) යුරෝපය, කැනඩාව සහ ඕස්ට්රේලියාව වැනි රටවල ජීවත් වූ දෙමළ වැසියන් විශාල වශයෙන් LTTE සංවිධානයට මුදල් ආධාර සැපයූහ.ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩුව මුල් කාල වකවානුවේදී තමිල්නාඩු දේශපාලඥයන්ගේ සහ ජනතාවගේ සදාචාරාත්මක සහ රහසිගත සහයෝගය ඔවුන්ට ලැබුණි.
ජාත්යන්තර අවි ජාවාරම්කරුවන් උතුරු කොරියාව සහ වෙනත් රහසිගත මාර්ග හරහා නවීන අවි ආයුධ, ගුවන් යානා සහ සබ්මැරීන් තාක්ෂණය පවා ලබා ගැනීමට ඔවුන් සමත් විය.
ශ්රී ලංකා රජයට උදව් කළ අය චීනය සහ පකිස්ථානය යුද්ධයේ අවසාන භාගයේදී ශ්රී ලංකාවට අවශ්ය සටන්කාමී ගුවන් යානා, කාලතුවක්කු සහ පතොරම් බහුලව සැපයුවේ චීනය සහ පකිස්ථානයයි.ඉන්දියාව මුල් කාලයේ LTTE යට හිතවාදී ප්රතිපත්තියක සිටියද, රජීව් ගාන්ධි ඝාතනයෙන් පසු ඉන්දියාව LTTE ය තහනම් කර ශ්රී ලංකා රජයට බුද්ධි තොරතුරු සහ නාවික සහය ලබා දුන්නේය.ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ බ්රිතාන්යය LTTE සංවිධානය ජාත්යන්තර ත්රස්තවාදී සංවිධානයක් ලෙස තහනම් කරමින් ඔවුන්ගේ ජාත්යන්තර මුදල් සංසරණ මාර්ග අහුරා දැමීමට උදව් කළේය.තිස් වසරක යුද්ධය තුළ රටේ අනාගතය තීරණය කළ හැකි මට්ටමේ දේශපාලන සහ සිවිල් නායකයන් රැසක් ඝාතනයට ලක් විය.දේශපාලන නායකයන් ශ්රී ලංකා ජනාධිපති ආර්. ප්රේමදාස, ඉන්දීය හිටපු අගමැති රජීව් ගාන්ධි, ලලිත් ඇතුලත්මුදලි, ගාමිණී දිසානායක, ලක්ෂ්මන් කදිරගාමර් (විදේශ ඇමති) සහ අමිර්තලිංගම් (දෙමළ නායක).ආගමික සහ සිවිල් වැසියන් අරන්තලාව භික්ෂු ඝාතනය (තරුණ හිමිවරුන් 33 නමක්), ශ්රී මහා බෝධි පරිශ්රයේදී සිවිල් වැසියන් 146 දෙනෙකු ඝාතනය කිරීම සහ කාත්තන්කුඩි පල්ලියේ යාච්ඤා කරමින් සිටි මුස්ලිම් වැසියන් 140 කට අධික පිරිසක් ඝාතනය කිරීම.මහජන දේපළ විනාශ කිරීම් මහ බැංකු බෝම්බ ප්රහාරය (1996) සහ කටුනායක ගුවන් තොටුපළ ප්රහාරය.
2009 මැයි මාසය වන විට LTTE සංවිධානය මුල්ලේතිව්, වෙල්ලමුල්ලිවයික්කාල් නම් ඉතා කුඩා වෙරළ තීරයකට කොටු විය.
නිල අවසානය 2009 මැයි 18 වන දින LTTE නායක වේලුපිල්ලේ ප්රභාකරන් නන්දිකඩාල් කලපුවේදී ආරක්ෂක අංශ ප්රහාරයකින් මියගිය අතර, මැයි 19 වන දින එවකට ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා විසින් යුද්ධය නිල වශයෙන් අවසන් වූ බව පාර්ලිමේන්තුවේදී ප්රකාශ කළේය.
යුද්ධය අවසන් වන අවස්ථාවේ දෙපාර්ශවයේම සුක්කානම අතැතිව සිටි පිරිස සහ ඉතිරි වූ ජනතාව මෙසේය:
ශ්රී ලංකා රජය සහ ආරක්ෂක අංශ.දේශපාලන නායකත්වය මහින්ද රාජපක්ෂ (ජනාධිපති), ගෝඨාභය රාජපක්ෂ (ආරක්ෂක ලේකම්).හමුදා නායකත්වය ජෙනරාල් සරත් ෆොන්සේකා (යුද හමුදාපති), වයිස් අද්මිරාල් වසන්ත කරන්නාගොඩ (නාවික හමුදාපති), එයාර් චීෆ් මාර්ෂල් රොෂාන් ගුණතිලක (ගුවන් හමුදාපති).
LTTE සංවිධානයේ ඉතිරි වූවන්අවසාන මොහොතේ ප්රභාකරන් සමඟ ඔහුගේ බුද්ධි අංශ ප්රධානියා වූ පොට්ටු අම්මාන් සහ මුහුදු කොටි නායක සූසෙයි ද මියගියහ.යුද්ධය අවසන් වීමට පෙර LTTE යෙන් කැඩී ගිය කරුණා අම්මාන් (ವಿನායගමූර්ති මුරලිදරන්) සහ අවසන් මොහොතේ රජයට භාර වූ කුමාරන් පද්මනාදන් (KP) වැනි අය ජීවිත ගලවා ගත්හ.
යුද්ධයේ අවසන් අදියරේදී LTTE පාලනයෙන් මිදී රජයේ ආරක්ෂිත කලාප වෙත සිවිල් වැසියන් 300,000 කට අධික පිරිසක් පැමිණියහ. ඔවුන්ව වවුනියාවේ "මැනික් ෆාම්" ඇතුළු සුබසාධන කඳවුරුවල තාවකාලිකව පදිංචි කරවා, පසුව නැවත පදිංචි කරවීමට පියවර ගැනුණි.ආරක්ෂක අංශ වෙත භාර වූ LTTE සාමාජිකයන් 12,000 කට අධික පිරිසක් පුනරුත්ථාපනය කර නැවත සමාජගත කරන ලදී.තිස් වසරක යුද්ධය නිමාවීමත් සමඟ ශ්රී ලංකාවට භෞතික සාමය උදා වුවද, යුද්ධය නිසා අහිමි වූ ජීවිත (ලක්ෂයකට අධික සිවිල් වැසියන් සහ හමුදා සෙබළුන්), ආර්ථික පරිහානිය සහ ජාතීන් අතර ඇති වූ සිත් රිදවීම් සුව වීමට තවමත් දිගු කාලයක් ගතවෙමින් පවතී. සැබෑ සංහිඳියාව ගොඩනැගීම අදටත් රටක් ලෙස අප හමුවේ ඇති ප්රධාන අභියෝගයකි.
