Bunnath Phann

05/02/2026

Lazy assessments reflect lazy teaching. AI just exposed it.

I've said this here many times now: assessment is the area where GenAI's impact is probably the biggest.

Every teacher, whether you embrace AI or resist it, should be rethinking their assessment practices right now.

Students are using AI daily. They're using it to brainstorm, draft, revise, and yes, complete assignments.

So here's the challenging question: are our assessments genuinely measuring what students know and can do?

Ask yourself when you design an assessment: Does this task truly require original thinking? Can AI complete it in 30 seconds? Would the student learn anything meaningful even if they did use AI?

If the answer to that last question is no, the problem isn't AI. The problem is the assessment.

I shared a guide a few weeks ago called "Assessment Literacy for Teachers" that touched on some of these ideas. But today I'm sharing something that goes deeper, especially for those in higher education.

This is a practical guidebook from the Massachusetts Department of Higher Education, developed specifically for public higher education faculty and assessment professionals.

If you're faculty, an instructional designer, or anyone involved in assessment at the college level, you might want to keep this one handy.

A few ideas from the guidebook I highlighted:

Most assessment professionals already recognize GenAI's potential, but very few feel prepared to use it responsibly. That gap is where the real work needs to happen.

The guidebook frames AI as a tool that supports human judgment. Pattern recognition, drafting, efficiency gains, yes. Interpretation, decision-making, accountability? Those stay with us.

And perhaps most importantly: waiting for perfect conditions is a mistake (love this one).

Thoughtful, incremental engagement now beats rushed adoption later, especially when equity and student learning are at stake.

The resource also offers practical frameworks for implementation, guidance on FERPA and privacy, and strategies for faculty partnership.

Worth a read.

Link in comments.

Reference

Massachusetts Department of Higher Education. (2025). GenAI in assessment: A practical guidebook for Massachusetts public higher education.

03/02/2026

[English Below]

ក្នុងនាមជាមនុស្សម្នាក់ដែលតែងតែចែករំលែកការឆ្លុះបញ្ចាំងរបស់ខ្ញុំអំពីបច្ចេកវិទ្យាក្នុងវិស័យអប់រំ ជាពិសេសនៅក្នុងបរិបទកម្ពុជា ខ្ញុំសង្ឃឹមថាវានឹងជួួយលើកទឹកចិត្តដល់អ្នកអប់រំ និងអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយឱ្យគិតឲ្យបានល្អិតល្អន់អំពីរបៀបដែលយើងអាចកែលម្អគុណភាពអប់រំជារួមនៅកម្រិតជាតិ។ ទោះបីជាខ្ញុំពេញចិត្តចំពោះវឌ្ឍនភាពផ្សេងៗដែលកើតចេញពីការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់គ្រប់អ្នកពាក់ព័ន្ធក៏ដោយ តែខ្ញុំនៅមិនសូវមានសុទិដ្ឋិនិយមចំពោះលទ្ធផលសិក្សានៅពេលបច្ចុប្បន្នប្រសិនបើយើងពិនិត្យមើលលទ្ធផលឲ្យដិតដល់។

ជាឧទាហរណ៍ នៅកម្រិតបឋមសិក្សា ការអនុវត្តថ្នាក់ជាតិលើមូលដ្ឋានគ្រឹះសំខាន់ៗចំនួនពីរ រួមមាន អំណាន​ និងគណិតវិទ្យា នៅតែស្ថិតក្រោមកម្រិតមធ្យមនៅឡើយ​នេះបើយើងមើលតាមលទ្ធផល​អំណានថ្នាក់ដំបូង​​និងគណិតថ្នាក់ជាតិ។ ចំណុចនេះ ទាមទារឱ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់ជាបន្ទាន់ពីគ្រប់កម្រិតនៃតួអង្គពាក់ព័ន្ធ។ នៅកម្រិតមធ្យមសិក្សាបឋមភូមិ គុណភាពនៃលទ្ធផលសិក្សានៅមានកម្រិតទាប ទោះបីជាអត្រាបោះបង់ការសិក្សាមានភាពប្រសើរឡើងបន្តិចបើធៀបនឹងឆ្នាំមុនៗក៏ដោយ។ ជាការកត់សម្គាល់ កម្រិតមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិមានការរីកចម្រើនគួរឱ្យកត់សម្គាល់ គឺអត្រាប្រឡងជាប់ថ្នាក់ជាតិបានកើនឡើងដល់ ៨៤,៥៦% ដែលជាការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់បើធៀបនឹងឆ្នាំមុនៗ បន្ទាប់ពីកំណែទម្រង់ឆ្នាំ២០១៤។

ក្នុងរយៈពេល ៣ ឆ្នាំកន្លងមកនេះ ជាពិសេសក្នុងអំឡុងពេល និងក្រោយកូវីដ-១៩ យើងបានពិភាក្សាយ៉ាងសកម្មអំពីតួនាទីនៃការអប់រំឌីជីថល។ យើងបានធ្វើឱ្យមានការរីកចម្រើនប្រកបដោយអត្ថន័យ តាមរយៈកញ្ចប់សិក្សាបន្តដែលអាចសម្របខ្លួនបាន កម្មវិធីបំប៉នបន្ថែម និងធនធានបង្រៀន flippedclassroom។ ប៉ុន្តែចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២៤ ពិភពលោកបានផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំងម្តងទៀត។ AI កំពុងផ្លាស់ប្តូររបៀបដែលយើងធ្វើការ និងរៀន ហើយផលប៉ះពាល់របស់វាគឺលឿនជាង និងទូលំទូលាយជាងការរំពឹងទុកជាច្រើន។

នៅក្នុងការផ្លាស់ប្តូរសកលនេះ ខ្ញុំមានការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងអំពីការត្រៀមខ្លួនរបស់គ្រូបង្រៀននៅកម្ពុជា ជាពិសេសគ្រូបង្រៀននៅបឋមសិក្សា។ ពួកគេភាគច្រើនប្រឈមមុខនឹងការលំបាកក្នុងការសម្របខ្លួនទៅនឹងជំនាញឌីជីថល និងគរុកោសល្យថ្មីៗ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាខ្សោយ និងលទ្ធភាពប្រើប្រាស់ឧបករណ៍មានកំណត់ បន្ថែមបញ្ហាប្រឈមបន្ថែមទៀត។

ការពិតទាំងនេះបានបង្កឱ្យមានសំណួរសំខាន់ៗមួយចំនួនសម្រាប់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា (MoEYS)៖

១. តើផែនការបន្ទាន់ និងផែនការរយៈពេលវែងមានអ្វីខ្លះ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមទាំងនេះ?

២. តើត្រូវបញ្ចូលសមត្ថភាព និងខ្លឹមសារគរុកោសល្យថ្មីៗអ្វីខ្លះ ក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូកិច្ចព្រមព្រៀងថ្មី?

៣. តើយន្តការគាំទ្រដែលកំពុងដំណើរការគឺជាអ្វីដែលចាំបាច់ដើម្បីធានាថាគ្រូបង្រៀនទាំងនេះអាចអនុវត្តប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពនៅក្នុងថ្នាក់រៀន?

៤. តើការបណ្តុះបណ្តាលវិក្រិតការអាចពង្រឹងដោយរបៀបណា ដើម្បីគាំទ្រដល់គ្រូបង្រៀនដែលមានស្រាប់ ជាពិសេសគ្រូបង្រៀនដែលមានអាយុលើសពី ៤៥ ឆ្នាំ ដែលអាចប្រឈមមុខនឹងឧបសគ្គបន្ថែមទៀតចំពោះការសម្របខ្លួនតាមបែបឌីជីថល?

៥. តើគោលនយោបាយស្ដង់ដាសាលាគំរូថ្មីនឹងរួមចំណែកយ៉ាងដូចម្តេចក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមជាប្រព័ន្ធទាំងនេះ?

សំណួរទាំងនេះមានសារសំខាន់ណាស់ ប្រសិនបើយើងចង់ធានាថាប្រព័ន្ធអប់រំរបស់កម្ពុជាមិនស្ថិតនៅពីក្រោយក្នុងយុគសម័យដែលអក្ខរកម្មឌីជីថល និងបំណិនពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) កំពុងក្លាយជាកត្តាចាំបាច់សម្រាប់ទាំងគ្រូបង្រៀន និងអ្នកសិក្សា។
—————————————————————————————————————-

As someone who frequently shares my reflections on technology in education—particularly within the Cambodian context—I hope to encourage educators and policymakers to think critically about how we can improve the overall quality of education at the national level. Although I appreciate the progress that has been made, I am often less optimistic about our current trajectory when we look closely at the outcomes.
For example, in primary education, national performance in two key foundational areas—reading and numeracy—remains below average. This requires urgent attention from all levels of stakeholders. At the lower secondary level, the quality of learning outcomes is still low, though the dropout rate has shown slight improvement compared to previous years. Notably, upper secondary education has seen encouraging progress: the national pass rate recently reached 84.56%, a significant increase compared to the earlier years following the 2014 reform.

Over the past three years, especially during and after Covid‑19, we actively discussed the role of digital education. We made meaningful progress through adaptive continuous learning packages, remedial programs, and flipped‑classroom teaching resources. Yet since 2024, the world has changed dramatically again. AI is reshaping how we work and learn, and its impact is much faster and broader than many anticipated.
In this global shift, I am deeply concerned about the readiness of Cambodian teachers—particularly those in primary education. Many of them face difficulties in adapting to new digital and pedagogical skills. At the same time, weak technological infrastructure and limited device availability add further challenges.

These realities raise several important questions for the Ministry of Education, Youth and Sport (MoEYS):
1. What are the immediate and long‑term plans to address these challenges?
2. What new competencies and pedagogical content should be included in the training of newly recruited contracted teachers?
3. What ongoing support mechanisms are necessary to ensure these teachers can perform effectively in the classroom?
4. How can in‑service training be strengthened to support existing teachers, especially those above 45 years old who may face additional barriers to digital adaptation?
5. How will the new Model School policy contribute to solving these systemic challenges?

These questions are crucial if we want to ensure that Cambodia’s education system does not fall further behind in an era where digital literacy and AI‑related skills are becoming essential for both teachers and learners.

—-

02/02/2026

សូមអនុមោទនា ថ្ងៃមាឃបូជា

បុណ្យមាឃបូជាប្រារព្ធឡើង ដើម្បីរំលឹកដល់ថៃ្ង ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ប្រកាសបង្កើតព្រះពុទ្ធសាសនាឡើង ក្នុងលោកនាប្រទេសឥណ្ឌា កាលពី៥៨៨ឆ្នាំ មុនគ្រិស្តសករាជ នាថៃ្ងទី១៥កើត ខែមាឃ ក្រោយពីការត្រាស់ដឹង របស់ព្រះអង្គចំនួន៩ខែគត់។
ការបង្កើតព្រះពុទ្ធសាសនា ក្នុងឋានៈជាអង្គការសាសនាមួយនេះ ធ្វើឡើងនៅក្នុងចំណោម ព្រះសង្ឃចំនួន ១,២៥០អង្គ ជាសមាជិកក្នុងអង្គមហាសន្និបាតមួយ ដែលបាននិមន្តមកពីគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈទាំងអស់។

នៅក្នុងមហាសន្និបាតនោះ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់បានប្រកាសនៅគោលការណ៍មួយចំនួន ១១សម្រាប់ឲ្យ សមាជិកមហាសន្និបាតទាំងអស់ កាន់យកជាវិថីជីវិត និងសម្រាប់យកទៅផ្សព្វផ្សាយដល់ជនដទៃទៀត ឱ្យបានយល់ពីពុទ្ធសាសនា។

គោលការណ៍ទាំងនេះ មានឈ្មោះជា ភាសាបាលីថា «ឱវាទបាដិមោក្ខ»។ បាដិមោក្ខ ជាឈ្មោះបាលីពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ ដែលជាសិក្ខាបទមួយៗ សម្រាប់ឲ្យភិក្ខុសង្ឃប្រតិបត្តិតឹងរឹងបំផុត ស្រដៀងគ្នានឹងច្បាប់ជាតិដែលប្រជាជនត្រូវ ប្រតិបត្តិដែរ។ ពាក្យផ្លូវការនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាគេថា “ព្រះបាដិមោក្ខ ឬវិន័យបាដិមោក្ខ” មាន ២២៧ សិក្ខាបទ ឬ២២៧មាត្រា ចែកចេញជា៨ផ្នែក៖ ទី១. បរាជិក មាន៤សិក្ខាបទ (ជាទោសធ្ងន់បំផុតនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា នៅក្នុងសង្គមជាតិយើងវិញស្នើទោសព្រហ្មទណ្ឌកម្រិតធ្ងន់) ទី២. សង្ឃាទិសេស មាន១៣សិក្ខាបទ (ទោសនេះធ្ងន់ដែរ តែអាចបញ្ចប់ត្រឹមគណៈសង្ឃសម្រេច) ទី៣. អនិយតៈ មាន២សិក្ខាបទ (ទោសស្រាលមធ្យម) ទី៤. និស្សគ្គិយបាចិត្តិយៈ មាន៣០សិក្ខាបទ (ទោសស្រាលដែលបញ្ចប់ត្រឹមការសម្ដែងអាបតិ្ត ចំពោះមុខភិក្ខុដែលជាព្រះថេរមហាថេរ) ទី៥. សុទ្ធបាចិត្តិយៈ មាន៩៣សិក្ខាបទ (ទោសស្រាល ដែលអាចសម្ដែងត្រឹមការជម្រះចិត្តឱ្យស្អាត) ទី៦. បាដិទេសនីយៈ មាន៤ (ទោសស្រាលអាចត្រឹមដេញចេញពីវត្តក្នុងកំឡុងពេលណាមួយដែលសង្ឃសម្រេច ហើយត្រឡប់វិញ នេះអាចនិយាយបែបសាមញ្ញថា ដាក់ឱ្យនៅដាច់ពីគេ និងឱ្យនៅក្នុងស្ថានភាពលំបាក) ទី៧. សេក្ខិយៈ មាន៧៥សិក្ខាបទ (ជាទោសស្រាល ជាពាក្យឥរិយាបទដែលមហាជនមិនពេញចិត្តនឹងទង្វើសីលធម៌ណាមួយ នៅក្នុងជីវិតរស់នៅ ភាគច្រើនសំដៅលើ សិក្ខីយវត្ត ដែលភិក្ខុសង្ឃត្រូវប្រតិបត្តិប្រចាំថ្ងៃ) និងទី៨. អធិករណសមថ មាន៧សិក្ខាបទ (ជាទោសស្រាល ដែលកើតឡើងតាមរយៈជំលោះរវាងភិក្ខុ និងភិក្ខុក្នុងវត្ត អាចបញ្ចប់ត្រឹមការសម្ដែងអាបត្ដិចំពោះមុខព្រះមហាថេរ)។ ជាធម្មតាភិក្ខុសង្ឃតែងតែងធ្វើសង្ឃកម្មនេះគឺនៅ ថ្ងៃឧបោសុទ្ធសីល (កន្លះខែម្ដង) ជាពេលដែលព្រះថេរៈដែលចេះចាំសូត្រព្រះបាដិមោក្ខ និងបន្យល់អំពីសិក្ខា បទនីមួយៗដល់ភិក្ខុទាំងអស់នៅក្នុងពិធីសង្ឃកម្ម។ ភាសាសាមញ្ញគឺការជួបជុំ ស្ដាប់ពីទោសទណ្ឌ និងការប្រព្រឹត្តឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមពុទ្ធវិន័យ។ ព្រោះថា ពុទ្ធវិន័យសំខាន់ជាងគេនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា សម្រាប់ភិក្ខុសង្ឃ រហូតដល់លោកអ្នកពហុសូត្រថា៖ ទោះបីព្រះសូត្រ និងព្រះអភិធម្មបាត់បង់ តែនៅព្រះវិន័យ នោះឈ្មោះថាព្រះពុទ្ធសាសនានៅស្ថិតស្ថេរ។

ថ្ងៃមាឃបូជានេះ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ នៃយើងទ្រង់ប្រទានឱវាទបាដិមោក្ខ ដល់មហាសង្ឃសន្និ បាតក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ដែលជាវត្តដំបូងបង្អស់ ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាក្នុងថ្ងៃនោះ មានហេតុការណ៍សំខាន់៤យ៉ាង កើតឡើងគឺ៖
១៖ ព្រះសង្ឃសមណៈទូត១,២៥០អង្គ ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ទ្រង់បញ្ជូនទៅកាន់តំបន់ផ្សេងៗ ដើម្បី ផ្សព្វផ្សាយគោលធម៌បានវិលត្រឡប់មកចូលគាល់ព្រះអង្គវិញដោយបានព្រមព្រៀងគ្នា (សព្វេ ខីណាសវា)។
២៖ ព្រះសង្ឃទាំងអស់សុទ្ធតែជាឯហិភិក្ខុ ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ទ្រង់បំបួសដោយផ្ទាល់ដែល ហៅថា ឯហិភិក្ខុឧបសម្បទា (សព្វេ ឯហិភិក្ខុកា)។
៣៖ ព្រះសង្ឃទាំងអស់សុទ្ធតែជាព្រះអរហន្តបានអភិញ្ញា ៦គឺ សម្តែងឫទ្ធិបាន ត្រចៀកទិព្វ ភ្នែកទិព្វ កំណត់ដឹងចិត្តអ្នកដទៃ បានរលឹកជាតិបាន និងអស់អាសវៈមកជួបប្រជុំគ្នាក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ដោយមិនបាន ណាត់គ្នាទុកជាមុន (សព្វេ អនិមន្តិតា)។

៤៖ ថ្ងៃដែលព្រះសង្ឃទាំងអស់ជួបប្រជុំគ្នានោះ ត្រូវនឹងថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែមាឃ (មាឃនក្ខត្តេ បុណ្ណចន្ទោ)។
ហេតុការណ៍ជួបប្រជុំគ្នាខាងលើនេះ ហៅម្យ៉ាងទៀតថាចតុរង្គសន្និបាតគឺ កិច្ចប្រជុំប្រកបដោយអង្គ៤។
ចតុរង្គសន្និបាតនេះប្រារព្ធធ្វើនៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនៃមគធរដ្ឋរបស់ព្រះបាទពិម្ពិសារ ក្រោយពី ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ត្រាស់ដឹង អនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញាណកន្លងហើយបាន ៩ខែ គឺមុន ព.ស.៤៥ឆ្នាំ។

មូលហេតុសំខាន់ដែល ព្រះសង្ឃសមណៈទូតទាំងនោះ មកជួបប្រជុំគ្នាក្នុងវត្តវេឡុវ័ននោះ ព្រោះថ្ងៃពេញបូណ៌ មីខែមាឃនោះ ត្រូវនឹងថ្ងៃសិវរាត្រីរបស់សាសនាព្រាហ្មណ៍ ក្នុងថ្ងៃសិវរាត្រីនេះ សាសនិកព្រាហ្មណ៍ តែង ប្រារព្ធពិធីលាងជម្រះបាបបូជាព្រះសិវៈ ព្រោះហេតុនោះព្រះសង្ឃទាំងនោះទើបធ្វើដំណើរទៅគាល់ព្រះ បរម សាស្តាដែលទ្រង់ធ្វើពុទ្ធដំណើរចេញ ពីល្អាងសុករខាតាមកគង់ប្រថាប់ នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន សូមជម្រាបថា ព្រះសង្ឃដែលធ្វើដំណើរទៅផ្សព្វផ្សាយពុទ្ធធម៌នោះ មិនមែនធ្វើដំណើរទៅព្រមគ្នាទាំង ១,២៥០ អង្គនោះទេ ប៉ុន្តែធ្វើដំណើរទៅតែមួយអង្គឯងប៉ុណ្ណោះ មានន័យថា ធ្វើដំណើរទៅដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ការដែលព្រះសង្ឃ អង្គនីមួយៗ ធ្វើដំណើរទៅវត្តវេឡុវ័នដោយមិន បានណាត់ទុកជាមុនដូចជាណាត់តាមទូរស័ព្ទ ឬឥន្ធើណិត ជាដើម ទើបចាត់ជាហេតុការណ៍អស្ចារ្យ។

ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់សម្ដែងឱវាទ៣សំខាន់៖
១. សព្វបាបស្ស អករណំ = ការមិនធ្វើនូវអំពើបាបទាំងពួង។
២. កុសលស្សូ បសម្បទា = ការបំពេញកុសលឱ្យបរិបូណ៍។
៣. សចិត្តបរិយោទបនំ = ការញ្ញាំងចិត្តរបស់ខ្លួនឱ្យផូរផង់។
ថ្ងៃមាឃបូជាចាត់ជាគ្រឿងពិសោធ និងវាស់វែងគុណភាពនៃពុទ្ធសាសនិកជន ឱ្យឃើញថាបុគ្គលណាជា ពុទ្ធសាសនិកជនសកម្ម ឬអសកម្មនៅថ្ងៃនេះឯង ប្រៀបដូចជាកញ្ចក់ឆ្លុះបំភ្លឺមុខដូច្នោះ។ ព្រោះហេតុនោះ បើបានឋានៈជាពុទ្ធសាសនិកជន ហើយមិនត្រូវវ្ហោះវ្ហើយកន្តើយ នឹងកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួននោះទេ ត្រូវព្យាយាម លើកស្ទួយឋានៈពុទ្ធសាសនិកជនរបស់ខ្លួនឲ្យ សកម្មឡើងការធ្វើដំណើរទៅកាន់វត្ត ឬ មណ្ឌលពុទ្ធសាសនាមិន មែនជាការងារធ្ងន់ធ្ងរឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ជាការជួយលើកស្ទួយគុណភាពជីវិតផ្នែកចិត្ត វិញ្ញាណរបស់ខ្លួន ឱ្យប្រសើរឡើង តាមគោលការណ៍ចំណុចទី២ថា ធ្វើអំពើល្អឲ្យដល់ព្រម ពោលគឺបណ្តុះចិត្តឲ្យស្ថិតក្នុងបុណ្យ កុសលនោះឯង។
សង្ឃឹមថា យើងម្នាក់ៗអាចទាញយកប្រយោជន៍បានខ្លះពីថៃ្ងមាឃបូជានេះ អញ្ជើញនាំគ្នាធ្វើបុណ្យទាន រក្សាសីល និងសមាធិសម្អាតចិត្ត របស់ខ្លួនក្នុងថៃ្ងនេះ ដើម្បីបូជា និងរំលឹកចំពោះគុណ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ដែលព្រះអង្គ បានបង្កើតព្រះពុទ្ធសាសនា សម្រាប់ជាមាគ៌ា‌ជីវិតដល់ពួកយើងទាំងអស់គ្នា។

“បុញ្ញញ្ចេ បុរិសោ កយិរា កយិរា ថេនំ បុនប្បុនំ តម្ហិ ឆន្ទំ កយិរាថ សុខោ បុញ្ញស្ស ឧច្ចយោ = បុគ្គលធ្វើបុណ្យ គប្បីធ្វើបុណ្យនោះឱ្យបានញឹកញាប់ ឬជារើយៗ និងគប្បីធ្វើសេចក្ដីត្រេកអរក្នុងបុណ្យនោះផងដែរ។ ព្រោះថា ការសន្សំបុណ្យតែងនាំមកនូវសេចក្ដីសុខ។”

11/10/2025

I've been reflecting on a current trend: the use of AI to generate highly aesthetic, even provocative, pictures of people for social media. As a Buddhist studying the Noble Truths, this trend offers a curious contrast. On one hand, you have scientists diligently searching for the objective truth of all elements in the universe. On the other, you have people using technology like AI to construct deliberately unreal or perfected versions of themselves. It's a funny, but profound, observation on how we engage with the concept of truth in the modern world.

10/10/2025

The opinion piece by Mynea Yi, a Junior Research Fellow at the Future Forum in Phnom Penh, titled "Reimagining Cambodia’s Family Book: Equal Recognition for Both Parents," raises an important point for debate. While her call for equal recognition for both parents is commendable, I must respectfully offer a partial counterpoint regarding the traditional concept of the "head of the family" in Khmer society.

The Cultural Root of the Male Headship Statistic
Yi rightly points out that an estimated 85% of Cambodian Family Books list the man as the head of the household. However, this statistic does not automatically equate to a codified gender bias or institutionalized inequality. Instead, this overwhelming majority reflects a deep-seated and centuries-old Khmer cultural norm where the man is traditionally viewed as the primary leader and representative of the household.

To view this 85% solely through a lens of Western-influenced gender equality risks overlooking the complex cultural context. For many Cambodians, this practice is a reflection of social hierarchy and tradition, not a conscious act of discrimination against women.

A Look at Legal Provisions
To properly frame the debate, one must first examine the legal foundation. Is there any law in Cambodia that mandates the husband must be designated as the head of the family? The answer is no.

From an administrative and legal perspective, the decision rests with the couple. When applying for the Family Book, the choice of who is listed as the head is a matter of mutual agreement and administrative convenience, not a prerequisite enforced by the registrar.

Therefore, while the Family Book's current de facto practice is heavily skewed toward male headship due to custom, the legal framework itself does not prohibit a wife from being listed as the head of the family. The path toward equal recognition lies in continued social dialogue and awareness that encourages couples to make an informed choice, rather than automatically defaulting to a cultural tradition that is not legally required.

In Cambodia, a small booklet quietly governs nearly every major life chapter in a household. It is the “official proof” of who belongs to a famil...

31/05/2025

ក្រៅពីសិក្សាពីវិធីសាស្ត្របង្រៀនតាមបែបចិត្តសិក្សា យើងក៏យល់ដឹងបន្ថែមទៀតពីគោលវិធីបង្រៀនផ្អែកគុណតម្លៃ (Value based teaching ) ដែលគោលវិធីមួយផ្តោតលើការបង្រៀនប្រកបដោយភាពវិជ្ជមាន ឱ្យតម្លៃដល់ភាពចម្រុះផ្នែកទេពកោសល្យរបស់សិស្ស និងផ្ដល់សិទ្ធិអំណាចដល់សិស្សក្នុងសិក្សា។ អរគុណលោកគ្រូ Chaiyabang ដែលមានចែករំលែកនូវទស្សនៈវិជ្ជាអប់រំប្រកបដោយខ្លឹមសារ និងលទ្ធផលជាកស្ដែងដល់លោកគ្រូអ្នកគ្រូទាំងអស់។

05/08/2024

As technology continues to evolve, Artificial Intelligence (AI) is making significant inroads into various sectors, including education. In Cambodia, the integration of AI holds immense promise, offering opportunities to enhance learning outcomes, streamline educational management, and provide equitable access to high-quality resources. However, it also brings challenges, particularly concerning AI bias.

By: Bunnath Phann Introduction As Cambodia embraces the digital age, the integration of Artificial Intelligence (AI) into its education system holds immense promise. However, alongside the benefits…

16/07/2024

The second day of conference and today is more on public heath and nutrition while yesterday was more in education. From session to session are amazing with full experience presentations from professors, practitioners, medical doctors, researchers and public health experts in ASAEN region, US and China.

Proud that Kampuchea Action to Promote Education is one of the partners of The Head Foundation to implement project like STEM Education in Cambodia 🇰🇭 and we are looking forward to work together in other project like nutrition for young children in elementary schools by linking to local food sources are available in communities in the way of sustainability and scalability program.

15/07/2024

Assoc. Prof Tan Lai Yong is my top presenter in plenary season of conference today. I am inspired by his experience working in the rural and underserved communities in Yunnan, China where he was involved in poverty alleviation, community development, and training of village health workers. His plenary really brings insightful of practical experience in education and health care.

11/07/2024

Thank you so much Vietnam Arline for my birthday wish.

01/07/2024

5.73Km for day one at Lamplaimat Pattana School, Buriram, Thailand. Somara Sune