Khmer history

ថ្ងៃទី១១ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៩
កងកម្លាំងខ្មែរក្រហមបានរត់ភៀសខ្លួនចេញពីកម្ពុជា ទៅកាន់ប្រទេសថៃ រួមជាមួយប្រជាពលរដ្ឋរាប់រយនាក់ ដើម្បីគេចចេញពីសង្គ្រាម និងការប្រយុទ្ធដែលកំពុងបន្តនៅកម្ពុជា បន្ទាប់ពីការដួលរលំរបស់របបខ្មែរក្រហម។
នៅអំឡុងពេលនោះ ប្រជាជនជាច្រើនបានធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ព្រំដែន ក្នុងស្ថានភាពលំបាក និងខ្វះខាតអាហារ ថ្នាំពេទ្យ និងសុវត្ថិភាព។ តំបន់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បានក្លាយជាកន្លែងប្រមូលផ្តុំជនភៀសខ្លួន និងកងកម្លាំងដែលនៅសេសសល់ ខណៈសង្គ្រាម និងអស្ថិរភាពនយោបាយនៅតែបន្ត។
11 April 1979
Khmer Rouge troops fled from Cambodia into Thailand along with hundreds of civilians, escaping the ongoing war and conflict following the collapse of the Khmer Rouge regime.
During this period, many civilians crossed the border under harsh conditions, facing shortages of food, medicine, and safety. The Cambodian-Thai border became a gathering point for refugees and remaining armed forces as war and political instability continued in the region.
#ប្រវត្តិសាស្ត្រ #1979

ការប្រយុទ្ធនៅអន្លង់វែង និងការបែកបាក់របស់ខ្មែរក្រហម
មន្ត្រីកងទ័ពសៀមបានឱ្យដឹងថា ក្រុមខ្មែរក្រហមជ្រុលនិយមនៅកម្ពុជា បានដណ្ដើមតំបន់មួយចំនួនមកវិញពីក្រុមបះបោរ ដែលទទួលបានការគាំទ្រពីកងទ័ពរដ្ឋាភិបាល និងបាននាំប្រជាពលរដ្ឋរាប់ពាន់នាក់ត្រឡប់ទៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេវិញ។

ទន្ទឹមនឹងនេះ កងកម្លាំងខ្មែរក្រហមរាប់រយនាក់ បានបោះបង់ជួរ និងចូលរួមជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា រួមទាំងសមាជិកមកពីមូលដ្ឋានរឹងមាំរបស់ខ្មែរក្រហមនៅអន្លង់វែងផងដែរ។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានអះអាងថា មានទាហានប្រហែល១,៥០០នាក់ និងគ្រួសាររបស់ពួកគេ បានចុះចូលចាប់តាំងពីសប្ដាហ៍មុន។

ការប្រយុទ្ធដើម្បីគ្រប់គ្រងអន្លង់វែង នៅតែបន្ត ខណៈតំបន់នេះជាមូលដ្ឋានព្រៃភ្នំចុងក្រោយរបស់ក្រុមខ្មែរក្រហម បន្ទាប់ពីចលនានេះបានបែកបាក់ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៦។ ក្រុមបះបោរ ដែលទទួលបានការគាំទ្រពីកងទ័ពរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានធ្វើឲ្យក្រុមខ្មែរក្រហមដែលនៅសេសសល់ ចាប់ផ្តើមដកថយ។

ក្នុងពេលដូចគ្នា មូលដ្ឋានខ្មែរក្រហមនៅប្រាសាទព្រះវិហារ ក៏បានប្រគល់តំបន់នេះឱ្យកងទ័ពរដ្ឋាភិបាលដោយសន្តិវិធី។ ប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលមានអាយុកាលជាង៨០០ឆ្នាំ នៅជាប់ព្រំដែនថៃ ធ្លាប់ជាមូលដ្ឋានរឹងមាំមួយរបស់ខ្មែរក្រហម។

សម្តីទាហានខ្មែរក្រហម៖
“យើងបានបណ្តេញក្រុមជ្រុលនិយមចេញពីអន្លង់វែងហើយ”

ទាហានម្នាក់ទៀតបាននិយាយថា៖
“វានឹងចំណាយពេលយូរ ប្រហែល៣ ឬ៤ខែទៀត”

វិទ្យុខ្មែរក្រហម មិនទទួលស្គាល់ការបាត់បង់តំបន់ព្រះវិហារនោះទេ ហើយនៅតែអះអាងថា ពួកគេគ្រប់គ្រងតំបន់នេះ។

ចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់១៩៧៩ របបខ្មែរក្រហម ត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាបានបណ្តាលឱ្យប្រជាជនកម្ពុជារហូតដល់ប្រមាណ២លាននាក់ស្លាប់។ បន្ទាប់ពីការដួលរលំរបស់របប ពួកគេបានបន្តធ្វើសង្គ្រាមឧទ្ទាមប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលជាបន្តបន្ទាប់។
ទន្ទឹមនឹងនេះ ជនភៀសខ្លួនដែលរត់គេចពីការប្រយុទ្ធនៅជុំវិញអន្លង់វែង បានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅក្បែរព្រំដែនថៃ ដោយសង្ឃឹមថានឹងអាចឆ្លងទៅកាន់ទីសុវត្ថិភាព។ ប្រទេសថៃ ដែលកំពុងផ្តល់ជម្រកដល់ជនភៀសខ្លួនកម្ពុជារាប់ម៉ឺននាក់រួចហើយ បានបដិសេធមិនទទួលជនភៀសខ្លួនបន្ថែម ដោយអះអាងថា ពួកគេមិនស្ថិតក្នុងគ្រោះថ្នាក់ភ្លាមៗពីការប្រយុទ្ធនោះទេ។
#ប្រវត្តិសាស្ត្រ

មជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា (DC-Cam) – គម្រោងស្រាវជ្រាវប្រទេសចិន
នៅឆ្នាំ 1977 លោក Chen Yonggui មេដឹកនាំកុម្មុយនិស្តចិន បានធ្វើទស្សនកិច្ចផ្លូវការមកកាន់កម្ពុជា ប្រជាធិបតេយ្យ ក្រោមរបប ប៉ុល ពត។ ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ បានបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងដ៏ជិតស្និទ្ធរវាងប្រទេសចិន និងរបបខ្មែរក្រហម ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់។ ប្រទេសចិន គឺជាអ្នកគាំទ្រអន្តរជាតិដ៏សំខាន់មួយរបស់កម្ពុជា ប្រជាធិបតេយ្យ ទាំងផ្នែកនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងការទូត។
ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ បង្ហាញពីព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់មួយ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីសម្ព័ន្ធភាពអន្តរជាតិ និងនយោបាយបដិវត្តន៍ ដែលបានកំណត់ជោគវាសនារបស់កម្ពុជា ក្នុងសម័យដ៏ស្មុគស្មាញបំផុតមួយនៃសតវត្សទី២០។
Documentation Center of Cambodia (DC-Cam) – Chinese Research Project
In 1977, Chinese Communist leader Chen Yonggui paid an official visit to Democratic Kampuchea under the regime of Pol Pot. The visit reflected the close relationship between the People’s Republic of China and the Khmer Rouge government during the Cold War era. China remained one of Democratic Kampuchea’s most important international supporters, providing political, economic, and diplomatic assistance throughout the 1970s.
This historical archive captures an important moment in Cambodian history, reflecting the international alliances and revolutionary politics that shaped Cambodia during one of the most complex periods of the 20th century.
សូមកុំភ្លេច Like, Share & Follow ទំព័រ ដើម្បីទទួលបានឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវីដេអូកម្រជាច្រើនទៀត។
Please Like, Share & Follow the page for more historical archives and rare footage from Cambodia’s past.
#ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ #កម្ពុជា

ស្ថានការណ៍ដ៍ភ្ញាក់ផ្អេីលពេលកងទ័ព វៀតណាមនិងកងទ័ពរណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជាវាយចូលដល់ទីក្រុងភ្នំពេញនៅឆ្នាំ 1979 ។

The interested situation when Vietnamese troops and the Cambodian United Front for National Salvation entered Phnom Penh in 1979.

The owner of vdo : PP Cambodia Post

មេបញ្ជាការខ្មែរក្រហម តា ម៉ុក កាលពីថ្ងៃសុក្រ បានបង្ហាញប្រតិកម្មរបស់គាត់ចំពោះការស្លាប់របស់អតីតមេដឹកនាំ ប៉ុល ពត ដោយនិយាយថា អ្នកដឹកនាំមុនរបស់គាត់ “គ្មានប្រយោជន៍សូម្បីតែជាលាមកគោ”។ តា ម៉ុក បានទម្លាក់ ប៉ុល ពត ចេញពីតំណែងកាលពីឆ្នាំ១៩៩៧ បន្ទាប់ពីជម្លោះផ្ទៃក្នុងនៃក្រុមខ្មែរក្រហម។

ប៉ុល ពត បានស្លាប់ដោយសារគាំងបេះដូង ក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ១៩៩៨ ជិត២៣ឆ្នាំបន្ទាប់ពីកងកម្លាំងខ្មែរក្រហមបានចូលកាន់កាប់រាជធានីភ្នំពេញ និងចាប់ផ្តើមរបបដែលបណ្តាលឲ្យប្រជាជនកម្ពុជារាប់លាននាក់ស្លាប់។ តា ម៉ុក ដែលមានរហស្សនាមថា “អ្នកពិឃាត” បានក្លាយជាមេដឹកនាំនៃកម្លាំងខ្មែរក្រហមដែលនៅសេសសល់ បន្ទាប់ពីទម្លាក់ ប៉ុល ពត ចេញពីអំណាច។

ក្នុងបទសម្ភាសន៍ តា ម៉ុក បានច្រានចោលពាក្យចចាមអារ៉ាមអំពីការសម្លាប់ ដោយអះអាងថា ប៉ុល ពត ស្លាប់ដោយមូលហេតុធម្មជាតិ។ គាត់ក៏បាននិយាយថា ប៉ុល ពត លែងមានអំណាច និងគ្មានប្រយោជន៍អ្វីទៀតឡើយ បន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់គាត់។

ប្រជាជនកម្ពុជាជាច្រើន និងសហគមន៍អន្តរជាតិ បានទាមទារឲ្យមានសវនាការឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម ដើម្បីឲ្យ ប៉ុល ពត ទទួលខុសត្រូវចំពោះអំពើដែលបានកើតឡើងក្នុងរបបខ្មែរក្រហម។ ការស្លាប់របស់គាត់ បានកើតឡើងក្នុងពេលដែលកម្លាំងខ្មែរក្រហមកំពុងដួលរលំ និងបាត់បង់តំបន់គ្រប់គ្រងជាបន្តបន្ទាប់។

Khmer Rouge commander Ta Mok reacted to the death of former leader Pol Pot by stating that his predecessor was “not even as useful as cow dung.” Ta Mok had removed Pol Pot from leadership in 1997 following internal conflict within the Khmer Rouge movement.

Pol Pot died of a heart attack in April 1998, nearly twenty-three years after Khmer Rouge forces captured Phnom Penh and established a regime responsible for the deaths of millions of Cambodians. Ta Mok, known as “The Butcher,” later became the leader of the remaining Khmer Rouge forces after removing Pol Pot from power.

During the interview, Ta Mok dismissed rumors of assassination and claimed that Pol Pot died of natural causes. He also stated that Pol Pot no longer held any power or significance after his death.

Many Cambodians and members of the international community demanded a war crimes tribunal to hold Pol Pot accountable for crimes committed during the Khmer Rouge era. His death came at a time when the remaining Khmer Rouge forces were collapsing and losing their final strongholds.

#ប្រវត្តិសាស្ត្រ #1975 #1998

ជីវិតប្រជាជនខ្មែរ នៅតាមវាលស្រែក្នុងសម័យខ្មែរក្រហម
ក្នុងអំឡុងរបបខ្មែរក្រហម ប្រជាជនខ្មែរជាច្រើនត្រូវបានបង្ខំឲ្យធ្វើការនៅតាមវាលស្រែ និងសហករណ៍កសិកម្ម ក្រោមការគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរឹង។ មនុស្សពីទីក្រុង និងជនបទ ត្រូវបានផ្លាស់ទីទៅធ្វើស្រែ ចម្ការ និងការងារកសិកម្មផ្សេងៗ ដោយធ្វើការរយៈពេលយូរ ក្នុងស្ថានភាពខ្វះអាហារ និងថ្នាំពេទ្យ។

ស្រូវ និងការផលិតកសិកម្ម ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាគោលដៅសំខាន់របស់របប ក្នុងការកសាងសង្គមកសិកម្ម។ ទោះបីជាយ៉ាងណា ប្រជាជនជាច្រើនបានប្រឈមមុខនឹងភាពអត់ឃ្លាន ការនឿយហត់ និងការបាត់បង់គ្រួសារ ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើការនៅតាមវាលស្រែ។ រូបភាពនៃវាលស្រែក្នុងសម័យនោះ ក្លាយជាផ្នែកមួយនៃការចងចាំប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ឈឺចាប់របស់កម្ពុជា។

Life of Khmer People in the Rice Fields During the Khmer Rouge Era
During the Khmer Rouge regime, many Cambodian people were forced to work in rice fields and agricultural cooperatives under strict control. People from both cities and rural areas were relocated to farms and collective labor sites, working long hours under harsh conditions with limited food and medical care.

Rice production and agriculture were treated as central goals of the regime’s vision for an agrarian society. However, many people suffered from hunger, exhaustion, and family separation while working in the fields. Images of the rice fields from that era remain a painful part of Cambodia’s historical memory.

#ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ការសុំទោសរបស់ ឌុច ចំពោះប្រជាជនខ្មែរ
ឌុច (កាំង ហ្គេក អ៊ាវ) អតីតប្រធានគុក S-21 (ទួលស្លែង) បានបង្ហាញការសុំទោសជាសាធារណៈចំពោះអំពើដែលបានកើតឡើងក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់គាត់ ក្នុងអំឡុងរបបខ្មែរក្រហម។ ក្នុងសវនាការនៅសាលាក្ដីពិសេសកម្ពុជា (ECCC) គាត់បានទទួលស្គាល់ការទទួលខុសត្រូវ និងស្នើសុំការអភ័យទោសពីជនរងគ្រោះ និងប្រជាជនខ្មែរ។
ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់គាត់ គុក S-21 បានដំណើរការជាប្រព័ន្ធឃុំខ្លួន សួរដេញដោល និងទារុណកម្មយ៉ាងតឹងរឹងលើអ្នកទោសរាប់ពាន់នាក់។ អ្នកជាប់ឃុំភាគច្រើនត្រូវបានចោទប្រកាន់ដោយគ្មានភស្តុតាង ហើយត្រូវបានបង្ខំឱ្យសារភាពក្រោមសម្ពាធ និងអំពើហិង្សា។ បន្ទាប់ពីការសួរដេញដោល អ្នកទោសជាច្រើនត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់កន្លែងសម្លាប់ ដូចជា ជើងឯក ដែលជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធបំផ្លាញមនុស្សយ៉ាងសាហាវក្នុងសម័យនោះ។

Duch’s Apology to the Khmer People
Duch (Kaing Guek Eav), former head of the S-21 (Tuol Sleng) prison, publicly expressed his apology for crimes committed under his authority during the Khmer Rouge regime. During the proceedings at the Extraordinary Chambers in the Courts of Cambodia (ECCC), he acknowledged responsibility and asked forgiveness from victims and the Cambodian people.

Under his command, S-21 operated as a system of detention, interrogation, and severe torture affecting thousands of prisoners. Many were accused without evidence and forced to confess under coercion and violence. After interrogation, numerous prisoners were sent to ex*****on sites such as Choeung Ek, forming part of a brutal system of mass killing during that period.

#ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ការដួលរលំនៃរាជធានីភ្នំពេញ ឆ្នាំ១៩៧៥
ព្រឹត្តិការណ៍នេះសម្គាល់ចុងបញ្ចប់នៃសង្គ្រាម និងការយកឈ្នះរបស់កម្លាំងខ្មែរក្រហម ដែលបានចូលកាន់កាប់រាជធានីភ្នំពេញនៅថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥។ បន្ទាប់ពីការដួលរលំ នៃរដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ការប្រែប្រួលយ៉ាងធំបានកើតឡើងភ្លាមៗលើប្រព័ន្ធនយោបាយ និងសង្គម។
ទាហាន និងមន្រ្តីដែលពាក់ព័ន្ធនឹងរដ្ឋាភិបាលមុន រួមទាំងទាហានរបស់លន់ នល់ ត្រូវបានចាប់ខ្លួន ឬសម្លាប់នៅក្នុងអំឡុងពេលនោះ។ ជាមួយគ្នានេះ ប្រជាជនទីក្រុងត្រូវបានបញ្ជាឲ្យចាកចេញពីភ្នំពេញយ៉ាងឆាប់រហ័ស ទៅជនបទ ក្រោមគោលនយោបាយបម្លែងសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់របបថ្មី។ ការផ្លាស់ទីដ៏ធំនេះបានប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ជីវិតប្រជាជន និងបង្កើតស្ថានភាពលំបាកជាច្រើនក្នុងរយៈពេលបន្តបន្ទាប់។

The Fall of Phnom Penh, 1975
This event marked the end of the Cambodian Civil War and the victory of the Khmer Rouge, who entered Phnom Penh on April 17, 1975. Following the collapse of the Khmer Republic government, significant and immediate changes were imposed on the country’s political and social systems.

Numerous reports indicate that soldiers and officials associated with the previous regime, including Lon Nol’s forces, were arrested or executed during this period. At the same time, city residents were ordered to evacuate Phnom Penh rapidly to the countryside, as part of the new regime’s radical social and economic restructuring policies. This mass displacement had profound and lasting impacts on the population and led to severe hardships in the years that followed.

#ប្រវត្តិសាស្ត្រ