My Notes

⚽ ဖယ်ထားလို့ မရတော့တဲ့ ကစားသမား - မြောက်ကိုရီးယား

ကမ္ဘာ့ပထဝီနိုင်ငံရေးဆိုတဲ့ ကစားကွင်းကြီးကို ကျွန်တော်တို့ ဘောလုံးပွဲတစ်ပွဲအနေနဲ့ မြင်ယောင်ကြည့်လိုက်ရအောင်ပါ။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်အနည်းငယ်လောက်ကထိ ဒီကစားကွင်းထဲမှာ အမြဲတမ်း ပြဿနာရှာတတ်လို့ ဒိုင်လူကြီးဆီက အဝါကတ်တွေ အကြိမ်ကြိမ်ပြခံထားရတဲ့ ကစားသမားတစ်ယောက် ရှိပါတယ်။ ကွင်းဘေးက ပရိသတ်တွေရော၊ တစ်သင်းတည်းက ကစားဖော်တွေကပါ သူ့ကို အချိန်မရွေး အနီကတ်နဲ့ အထုတ်ခံရတော့မယ့်သူ၊ အရံခုံမှာပဲ တစ်သက်လုံး အဆုံးသတ်သွားမယ့်သူလို့ ထင်မှတ်ခဲ့ကြတာပါ။
ဒါပေမဲ့ ဒီကနေ့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေး ကစားကွက်ထဲမှာတော့ အခြေအနေတွေက လုံးဝ ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပါပြီ။ အထူးသဖြင့် ရုရှား-ယူကရိန်း ဆိုတဲ့ မိုးလေဝသ အလှည့်အပြောင်းကြားမှာ၊ အဲဒီကစားသမားဟာ အရံခုံကနေ ထလာပြီး ပွဲထွက်လူစာရင်း (Starting Eleven) မှာ ပါလာရုံတင်မကဘူး၊ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဆိုတဲ့ တိုက်စစ်မှူးတွေကိုပါ အကွက်ချပြီး ဘောလုံးပေးပို့နေတဲ့ ကွင်းလယ်ဗိုလ် (Playmaker) တစ်ယောက်အဖြစ်ပါ နေရာယူလာတာကို အံ့သြဖွယ်ရာ တွေ့လာရပါတယ်။
အဲဒီကစားသမားကတော့ အခြားသူမဟုတ်ပါဘူး။ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ နိုင်ငံတကာရဲ့ ဖိအားတွေ၊ ပိတ်ဆို့မှုတွေကြားထဲကနေ အခုအချိန်မှာတော့ ပွဲကနေ "ဖယ်ထားလို့ မရတော့တဲ့ ကစားသမား" တစ်ယောက်ဖြစ်လာတဲ့ မြောက်ကိုရီးယားပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သူက ဘယ်လို ကစားကွက်တွေ ထုတ်သုံးပြီး အမေရိကန်၊ တရုတ် နဲ့ ရုရှားတို့ကြားမှာ ချိန်ခွင်လျှာ ညှိကစားနေတာလဲ။
ဒီကစားကွက်ရဲ့ အထင်ရှားဆုံး သက်သေတစ်ခုကတော့ သိပ်မကြာခင်ကာလအတွင်းမှာ တရုတ်နိုင်ငံသမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်ဟာ မြောက်ကိုရီးယားကို သွားရောက်ဖို့ရှိတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းစကားတွေ ထောက်လှမ်းရေးအသိုင်းအဝိုင်းကြားမှာ ခပ်သဲ့သဲ့ ထွက်ပေါ်နေခြင်းပါပဲ။ ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင် တော်တော်များများက ပေကျင်းကိုသွားပြီး တရုတ်နဲ့ ဆက်ဆံရေးကောင်းအောင် အပြိုင်အဆိုင်ကြိုးပမ်းနေကြတဲ့ ဒီလိုအချိန်မျိုးမှာ၊ သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်ကိုယ်တိုင် ပြုံးယမ်းကို သွားမယ်ဆိုတဲ့ ခြေလှမ်းက တော်တော်လေး စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းပါတယ်။ ဒါဟာ ရိုးရှင်းတဲ့ အလည်အပတ်ခရီးစဉ်သက်သက်တော့ မဟုတ်နိုင်ပါဘူး။ ဒီနောက်ကွယ်မှာ ဘယ်လို နိုင်ငံရေးသဘောသဘာဝတွေ ကိန်းအောင်းနေမလဲဆိုတာ တွေးကြည့်စရာပါ။
တကယ်တော့ ရှီကျင့်ဖျင် အာဏာစတင်ရယူချိန်ကစလို့ မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို သူကိုယ်တိုင် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆန့်ကျင်ခဲ့တာပါ။ အမေရိကန်သမ္မတ ၇ ဆက်တိုင်တိုင်လည်း ဒီအစီအစဉ်ကို အမြစ်ဖြတ်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်ရှိအချိန်မှာတော့ မြောက်ကိုရီးယားဟာ နျူကလီးယားလက်နက်ကို သာမန်ပိုင်ဆိုင်ရုံအဆင့်မှာ ရပ်တန့်မနေတော့ဘဲ၊ လက်နက်တိုက်ကို ပိုမိုတိုးချဲ့တည်ဆောက်တဲ့ အဆင့်အထိ တက်လှမ်းလာခဲ့ပါပြီ။
ဒီလို ရပ်တည်နိုင်ဖို့အတွက် ရုရှား-ယူကရိန်း စစ်ပွဲက မြောက်ကိုရီးယားအတွက် မထင်မှတ်ထားတဲ့ ထွက်ပေါက်တစ်ခု၊ သံတမန်ရေးနဲ့ စီးပွားရေးအရ အသက်ရှူပေါက်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ စစ်မြေပြင်မှာ မြောက်ကိုရီးယားစစ်သားတွေရဲ့ အသက်တွေကို စတေးလိုက်ရပေမဲ့၊ အာဏာရှင်စနစ်အတွက်တော့ ဒါဟာ တန်ကြေးကြီးမားတဲ့ နိုင်ငံရေးအမြတ်အစွန်းတစ်ခုပါပဲ။ ပြည်တွင်းဖိအားဆိုတာလည်း သူတို့အတွက် ပူစရာမလိုတဲ့ ကိစ္စပါ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ရှေ့တန်းမှာ ကျဆုံးသွားတဲ့ စစ်သည်တွေရဲ့ မိသားစုတွေကို လူတိုင်းနေခွင့်မရတဲ့ မြို့တော် ပြုံးယမ်းမှာ တိုက်ခန်းသစ်တွေ ချထားပေးလိုက်လို့ပါပဲ။ ဒီလို ဆုချီးမြှင့်လိုက်တဲ့အခါ၊ မိသားစုဘဝ တိုးတက်ဖို့အတွက် ကိုယ့်အသက်ကို စတေးလိုတဲ့ လူငယ်တွေဟာ စစ်မျက်နှာပြင်ကိုသွားဖို့ ဝန်မလေးကြတော့ပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ ရုရှား-ယူကရိန်း စစ်ပွဲဆိုတာ တစ်နေ့ကျရင်တော့ ပွဲသိမ်းဝီစီ မှုတ်ရမယ့် ကစားပွဲတစ်ခု ဆိုတာကို မြောက်ကိုရီးယားက ကောင်းကောင်းသိပါတယ်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်မှာလည်း မြောက်ကိုရီးယားဟာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတည်းအပေါ် ပုံအောပြီး မှီခိုလေ့ရှိတဲ့ အကျင့်မရှိပါဘူး။ ရုရှား၊ တရုတ်တို့လို အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေနဲ့ ချိန်ခွင်လျှာညှိပြီး ကစားနေသလို၊ တခြားတစ်ဖက်မှာလည်း အမေရိကန်ကို အကွက်ဆင် ကစားနေတာကို မြင်ရပါတယ်။
အရင်ကဆိုရင် အမေရိကန်ကို အဓိကရန်သူတော်ကြီးအဖြစ် အမြဲပုံဖော်လေ့ရှိပေမဲ့၊ အခုလက်ရှိ အမေရိကန်ဆင်နွှဲနေတဲ့ အီရန်စစ်ပွဲအကြောင်းကို မြောက်ကိုရီးယားမီဒီယာတွေမှာ လုံးဝဖော်ပြခြင်းမရှိတာက သိပ်ကို စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းပါတယ်။ စစ်ပွဲစတင်ခဲ့တာ ၃ လလောက် ရှိနေပြီဖြစ်ပေမဲ့၊ ပြုံးယမ်းရဲ့ သတင်းစာမျက်နှာတွေထက်မှာ ရေငုံနှုတ်ပိတ်နေဆဲပါ။ အစ္စရေးက လက်ဘနွန်ကို ဗုံးကြဲတဲ့ သတင်းတွေကို ဖော်ပြပေမဲ့၊ အမေရိကန်နဲ့ပတ်သက်ရင်တော့ ချန်လှပ်ထားခဲ့ပါတယ်။ ဒီလုပ်ရပ်က ဘာကို သက်သေပြနေသလဲဆိုတော့၊ ထရမ့်အစိုးရရဲ့ လုပ်ရပ်တွေအပေါ် ဝေဖန်တိုက်ခိုက်တာမျိုးမလုပ်ဘဲ ပြဿနာကို ရှောင်လွှဲချင်တဲ့ သဘောပါ။ တစ်နည်းအားဖြင့်၊ အမေရိကန်ဆီကနေ နိုင်ငံရေးအရ အသိအမှတ်ပြုမှုကို လိုလားနေတဲ့ စိတ်ဆန္ဒက ပေါ်လွင်နေပါတယ်။
ဒီနေ့ခေတ် ကမ္ဘာ့ပထဝီနိုင်ငံရေး ကစားကွင်းကြီးထဲမှာ မြောက်ကိုရီးယားဟာ အရံခုံမှာ ထိုင်နေရတဲ့ အပယ်ခံဘဝကနေ နိုင်ငံတကာရဲ့ ဖိအားမျိုးစုံကြားကနေ ချန်လှပ်ထားခဲ့လို့မရတဲ့ အဓိက ကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့ပြီဆိုတာ ငြင်းလို့မရတဲ့ အမှန်တရားတစ်ခုပါ။ အခုဆိုရင် ဒီပြောင်းလဲလာတဲ့ အမှန်တရားကို လက်ခံပြီး၊ ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ သူတို့ဆီကနေ ဘာသင်ခန်းစာတွေ ယူမလဲ၊ ဒီလို နိုင်ငံမျိုးနဲ့ ဘယ်လို သဟဇာတဖြစ်အောင် နေထိုင်ဆက်ဆံကြမလဲဆိုတာက ပိုပြီး အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းဖြစ်လာပါပြီ။
ဒီနေ့ တင်ဆက်ပေးမယ့် ဗီဒီယိုလေးထဲမှာတော့ မြောက်ကိုရီးယားတစ်ယောက် လက်ရှိအခြေအနေကို ရောက်လာအောင် သူတို့ကိုယ်သူတို့ ဘယ်လို တွန်းပို့ခဲ့သလဲဆိုတာကို ဆွေးနွေးတင်ပြထားပါတယ်။
ဗီဒီယိုကတော့ ပုံမှန်အတိုင်း မြန်မာအချိန် ညနေ ၆ နာရီမှာပါ (ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့)။

လုံခြုံရေးမင်းသားများ နှင့် နောက်ဆုံးပိတ် လောင်းကြေး

ဒီနေ့ ဗီဒီယိုလေးမှာတော့ ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ် ဖြတ်သန်းနေရတဲ့ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ နောက်ကွယ်က အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ အားပြိုင်မှုတွေ၊ စစ်တုရင်ကစားကွက်တွေနဲ့ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး အလှည့်အပြောင်းတွေကို ဝေမျှပေးသွားမှာပါ။ အပေါ်ယံသတင်းတွေရဲ့ နောက်ကွယ်က တိုက်ရိုက်ဖတ်ရုံနဲ့ နားလည်ဖို့ခက်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို ရှုပ်ထွေးမနေဘဲ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းနဲ့ အလွယ်တကူ သဘောပေါက်နိုင်အောင် စုစည်းသုံးသပ် တင်ဆက်ပေးထားပါတယ်။
လတ်တလော ကမ္ဘာကြီးကို နေ့စဉ်နဲ့အမျှ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ ပေးနေတဲ့ အမေရိကန်နဲ့ အီရန်ကြားက ရက် (၆၀) သဘောတူညီချက်ရဲ့ နောက်ကွယ်က အမှန်တရားတွေက ဘာတွေလဲ။ ဒါ့အပြင် နိုင်ငံရေး လောင်းကြေးထပ်ပြီး အကျပ်အတည်းတွေကြား ရုန်းကန်နေရတဲ့ အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် နက်တန်ယာဟုရဲ့ အခြေအနေတွေကိုပါ ဝေမျှပေးထားပါတယ်။
ဥရောပတိုက်ရဲ့ စစ်တလင်းပြင်ဖြစ်တဲ့ ရုရှား-ယူကရိန်း စစ်ပွဲရဲ့ အလှည့်အပြောင်းသစ်တွေကိုလည်း ဒီဗီဒီယိုမှာ ထည့်သွင်းဆွေးနွေးထားပါတယ်။ ရုရှားဘက်က ကိယက်ဗ်မြို့ကို အပြင်းအထန် ဖိအားပေး တိုက်ခိုက်နေချိန်မှာ၊ ယူကရိန်းဘက်ကလည်း ခေတ်မီ နည်းပညာမြင့် ဒရုန်းတွေ၊ စစ်မြေပြင်သုံး စက်ရုပ်တွေအသုံးပြုပြီး ရုရှားနိုင်ငံရဲ့ အတွင်းပိုင်းအထိ ရောက်အောင် ဘယ်လို တန်ပြန် ထိုးစစ်ဆင်နေသလဲဆိုတဲ့ လက်ရှိ မြေပြင်အခြေအနေတွေကိုပါ သုံးသပ်ပေးထားပါတယ်။
သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် အစိုးရအဖွဲ့ရဲ့ ပစ်မှတ်အသစ် ဖြစ်လာနိုင်ခြေရှိတဲ့ ကျူးဘားနိုင်ငံရဲ့ အခြေအနေနဲ့၊ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ အရှိန်အဟုန်ပြင်းပြင်း တိုးတက်လာတဲ့ AI နည်းပညာကြောင့် ပြောင်းလဲလာမယ့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး အခင်းအကျင်းတွေကိုပါ တစ်ဆက်တည်း ချိတ်ဆက် တင်ပြထားပါတယ်။ အခုလို ရှုပ်ထွေးလှတဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေး အရွေ့လှိုင်းလုံးတွေကြားမှာ ဘယ်လို အခွင့်အလမ်းသစ်တွေနဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေ ပုန်းကွယ်နေသလဲဆိုတာကို ကျွန်တော်နဲ့အတူတူ ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်ပါ။

အားလုံးပဲ မင်္ဂလာပါ။
ဒီတစ်ပတ် တင်လိုက်တဲ့ ဗီဒီယိုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နည်းနည်းလောက် ပြောပြချင်ပါတယ်။
ကျွန်တော့် ဗီဒီယိုထဲက တချို့အပိုင်းတွေကို YouTube က "Self-harm/Suicide" (ကိုယ်ကိုကိုယ် ထိခိုက်စေခြင်း/သေကြောင်းကြံခြင်း) နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေပါလို့ဆိုပြီး အသက် ၁၈ နှစ်အထက်ပဲ ကြည့်နိုင်တဲ့ Age Restriction သတ်မှတ်လိုက်ပါတယ်။

အဲ့ဒီအတွက် ကျွန်တော်က YouTube ဘက်ကို ပြန်ပြီး အယူခံတင်ခဲ့ပါတယ်။ "ဒါဟာ ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်ရဲ့ အကြောင်းအရာကို ဆွေးနွေးနေတာဖြစ်ပြီး တစ်ကိုယ်ရည် ခံစားချက် သို့မဟုတ် တိုက်ရိုက် သေကြောင်းကြံစည်မှုကို အားပေးတဲ့ အကြောင်းအရာ မဟုတ်ပါဘူး" ဆိုပြီး ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ YouTube က သူတို့ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြောင်းလဲပေးဖို့ ငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။

ပိုဆိုးတာက သူတို့ရဲ့ ပြန်ကြားချက်မှာ "မင်းရဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးကို ငါတို့ကော မင်းကိုအားပေးနေတဲ့သူတွေကပါ စိုးရိမ်ပါတယ်တဲ့။ မင်းတစ်ယောက်တည်း မဟုတ်ပါဘူး၊ အကူအညီ လိုအပ်ရင် ပြောပါ" ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ ပြန်စာရောက်လာပါတယ်။ တစ်ဖက်က ကြည့်ရင် စေတနာရှိတယ်လို့ ဆိုနိုင်ပေမဲ့၊ ကျွန်တော် ပြောချင်တဲ့ အဓိကအကြောင်းအရာကို လွဲမှားပြီး နားလည်သွားတဲ့အတွက် တကယ်ကို စိတ်ပျက်မိပါတယ်။

ကျွန်တော်က ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်ရဲ့ အကြောင်းကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး ပြောနေတာကို ကိုယ်တိုင် ဖြစ်ပျက်နေတာလို့ ထင်သွားပုံရပါတယ်။ ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ အကြောင်းအရာ နက်နဲမှုကို နားလည်မှုလွဲတဲ့အတွက် ဒီလိုမျိုး ကြုံရတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဒီဗီဒီယိုကို ကြည့်မရတဲ့ ပရိသတ်တွေကိုလည်း တောင်းပန်ပါတယ်။ နောက်တစ်ခေါက်ကျရင် ဒီထက်ပိုပြီး သတိထားကာ သွယ်ဝိုက်တဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ပဲ ဝေမျှသွားပါ့မယ်။

ကျွန်တော့် အနေနဲ့တော့ စိတ်ဓါတ်မကျပါဘူး။ နောက်လည်း ပိုကောင်းတဲ့ အကြောင်းအရာတွေနဲ့ ဆက်လက်တင်ပြပေးသွားပါဦးမယ်။ အားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

"ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နှလုံးသားတွေက တကယ်ပဲ လွတ်လပ်ရဲ့လား၊ ဒါမှမဟုတ် ခေတ်ကာလတစ်ခုရဲ့ အကျဉ်းသားတွေ ဖြစ်နေတာလား။"

မေဂျီခေတ်ရဲ့ တောက်ပမှုနဲ့အတူ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ရတဲ့ စိတ်ဝိညာဉ်တွေအကြောင်းကို နဆုမဲ ဆိုဆဲကိရဲ့ "ခိုခိုရို" ထက် ပိုပြီး ထိမိအောင် ရေးဖွဲ့နိုင်တဲ့ လက်ရာမျိုး မရှိသလောက်ပါပဲ။

သူငယ်ချင်းကြားက သစ္စာဖောက်မှု၊ အတ္တ၊ နောင်တ၊ ပြီးတော့ အဆုံးသတ်မဲ့တဲ့ အထီးကျန်မှုတွေကြားမှာ ဆရာ့ရဲ့ နောက်ဆုံးရွေးချယ်မှုက ကျွန်တော်တို့ကို ဘာသင်ခန်းစာတွေ ပေးခဲ့တာလဲ။

ဒီဗီဒီယိုမှာတော့ ခေတ်အကူးအပြောင်းတစ်ခုရဲ့ အရိပ်မည်းနဲ့ လူသားတို့ရဲ့ အမြဲတမ်းပြောင်းလဲတတ်တဲ့ "KOKORO" (နှလုံးသား) ထဲက ပဟေဠိတွေကို ဆွေးနွေးတင်ပြသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကြည့်ရှုသူတို့ရဲ့ နှလုံးသားထဲမှာလည်း တိတ်ဆိတ်စွာနဲ့ မေးခွန်းထုတ်စရာတွေ ကျန်ရစ်ခဲ့လိမ့်မယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။

အီရတ် သဲကန္တာရထဲက မမြင်အပ်တဲ့ မြင်ကွင်း

မတ်လရဲ့ နေရောင်ပြင်းပြင်းအောက်မှာ အီရတ်နိုင်ငံ အနောက်ဘက် သဲကန္တာရကြီးဟာ ပင်လယ်ပြင်ကြီးတစ်ခုလို အဆုံးအစမထင် ငြိမ်သက်နေပါတယ်။ လေပူတွေ တိုက်ခတ်နေတဲ့ ဒီသဲပြင်ကျယ်ကြီးထဲမှာ ဖုန်ပေနေတဲ့ ပစ်ကပ်ကားအဟောင်းလေး တစ်စီး တရွေ့ရွေ့ မောင်းနှင်လာတာဟာ ပုံမှန် နေ့စဉ်ဘဝရဲ့ ရိုးရှင်းတဲ့ မြင်ကွင်းတစ်ခုပါပဲ။

ဒါပေမဲ့... စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်းမှာပဲ ဒီတိတ်ဆိတ်မှုကို ရက်ရက်စက်စက် ဖြိုခွဲပစ်လိုက်တာကတော့ ကောင်းကင်ယံကနေ ရုတ်တရက် ထိုးဆင်းလာတဲ့ သေမင်းတမန် ရဟတ်ယာဉ် အမည်းရောင်ကြီး တစ်စီးပါပဲ။ ကျည်ဆန်တွေ မိုးရွာချသလို ပစ်ခတ်ခံလိုက်ရပြီးနောက်မှာတော့ သိုးကျောင်းသားလေး အာဝဒ်ရဲ့ ကားလေးဟာ သဲပြင်ထက်မှာ မီးဟုန်းဟုန်း တောက်လောင်သွားခဲ့ပါတော့တယ်။

အဲဒီမီးတောက်တွေနဲ့အတူ လောင်ကျွမ်းသွားတာ သူ့ရဲ့ အသက်တစ်ချောင်းတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေး ဇာတ်ခုံတစ်ခုလုံးကို ကိုင်လှုပ်ပစ်နိုင်တဲ့ လျှို့ဝှက်ချက် အကြီးကြီးတစ်ခုလည်း ပေါက်ကွဲထွက်ပေါ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒါကတော့ တိတ်ဆိတ်နေတဲ့ သဲပြင်အောက်မှာ တိတ်တဆိတ် ဖုံးကွယ်နေတဲ့ 'အစ္စရေးရဲ့ လျှို့ဝှက်စစ်စခန်း' ပါပဲ။

မင်္ဂလာပါ ခင်ဗျာ။
ကျွန်တော် ဒီကနေ့ တင်ဆက်ပေးချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကတော့ စိတ်ကူးယဉ် ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်း တစ်ပုဒ် မဟုတ်ပါဘူး။ အင်အားကြီး နိုင်ငံတွေရဲ့ စစ်တုရင် ကစားပွဲမှာ လုံးဝ မမြင်အပ်တဲ့ မြင်ကွင်းကို မတော်တဆ တွေ့သွားခဲ့လို့ အသက်ပေးလိုက်ရတဲ့ သာမန် ပြည်သူတစ်ယောက်ရဲ့ အဖြစ်အပျက်နဲ့အတူ၊ မျက်ကွယ်ပြုခံထားရတဲ့ အီရတ်ရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာ နောက်ကွယ်က အဖြစ်အပျက်တွေကို ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်လို ရင်ခုန်စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ် တင်ဆက်ပေးလိုက်ပါတယ်။

(ဗီဒီယိုအပြည့်အစုံကို Comment မှာ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ပါတယ်။)

🔴 [Live] 6:30 PM (May 16)

ဒေါ်နယ်ထရမ့်ရဲ့ တရုတ်ခရီးစဉ် - မျှော်လင့်ထားတာတွေနဲ့ တကယ် ဖြစ်လာတာတွေ

မင်္ဂလာပါ ခင်ဗျာ။ ကမ္ဘာ့စင်မြင့်ထက်က ဆင်ဖြူတော်နှစ်စီး တွေ့ဆုံကြတဲ့အခါ မြက်ခင်းတွေအပေါ် ဘယ်လို သက်ရောက်မှုရှိမလဲဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ အားလုံး စိတ်ဝင်စားကြမှာပါ။ မေလ (၁၃) ရက်နေ့ကနေ (၁၅) ရက်နေ့အထိ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ရဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ ခရီးစဉ်ဟာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေး ဇာတ်ခုံပေါ်မှာ အရေးပါတဲ့ အချိုးအကွေ့တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီ Live Stream လေးမှာတော့ တောက်ပတဲ့ ကော်ဇောနီခင်း ကြိုဆိုမှုတွေနဲ့ ပြုံးရွှင်နေတဲ့ ဓာတ်ပုံတွေရဲ့ နောက်ကွယ်က တကယ့် အဖြစ်အပျက်တွေနဲ့ ဒီခရီးစဉ်ကို ကျွန်တော်တို့ ဘယ်လို ရှုမြင်သုံးသပ်သင့်သလဲ ဆိုတာကို ဝေမျှ ဆွေးနွေးသွားမှာပါ။

ပထမဆုံး အသိပေးထားချင်တာကတော့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြီးကျယ်ခမ်းနားတဲ့ ကြိုဆိုမှုတွေ၊ စားပွဲသောက်ပွဲတွေဟာ ဇာတ်လမ်းရဲ့ မျက်နှာဖုံး တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အတွင်းကျကျ ကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့ ဒီခရီးစဉ်ဟာ ပြင်းထန်တဲ့ ရလဒ်တွေ ထွက်ပေါ်လာတာထက်စာရင်၊ တင်းမာမှုတွေကို ရေတို လျှော့ချပြီး နှစ်နိုင်ငံစလုံး ကိုယ့်အင်အားကို ပြန်လည် တည်ဆောက်ဖို့ နားလည်မှု ယူလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အပြောင်းအလဲ မြန်ဆန်တဲ့ ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်းမှာ ဒီဖြစ်ရပ်က ကျွန်တော်တို့အပေါ် ဘယ်လို ရိုက်ခတ်လာနိုင်သလဲ ဆိုတာကို အေးအေးဆေးဆေးနဲ့ ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်လို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ကြည့်ကြပါမယ်။

📌 ဒီ Live မှာ .......
ဒီခရီးစဉ်ဟာ သာမန် နိုင်ငံရေး လည်ပတ်မှုသက်သက် မဟုတ်ဘဲ၊ အင်အားကြီး နှစ်နိုင်ငံကြားက သိမ်မွေ့နက်နဲတဲ့ သံတမန်ရေး စစ်တုရင်ကစားပွဲ တစ်ခုလိုပါပဲ။ အောက်ပါ အဓိက အချက်တွေကို အသေးစိတ် သုံးသပ်သွားပါမယ် -
📌ဘိုးအင်းလေယာဉ် (၂၀၀) ဝယ်ယူမယ့် ကိစ္စနဲ့ စိုက်ပျိုးရေး ထွက်ကုန် ကိစ္စတွေဟာ တကယ်ပဲ အကျိုးအမြတ်ကြီးမားတဲ့ သဘောတူညီချက်တွေလား၊ ဒါမှမဟုတ် နှစ်ဖက်စလုံး အသက်ရှူပေါက် ရှာဖို့ အချိန်ဆွဲတဲ့ နည်းဗျူဟာ တစ်ခုလား။
📌အီရန်စစ်ပွဲ အဆုံးသတ်ရေးနဲ့ ဟော်မုဇ် (Hormuz) ရေလက်ကြား ဖွင့်ထားရေးမှာ အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်တို့ ဘယ်လို နားလည်မှု ယူခဲ့ကြသလဲ။
📌ထိုင်ဝမ်အရေးနဲ့ပတ်သက်လို့ သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင် သတိပေးခဲ့တဲ့အပေါ် သမ္မတ ထရမ့်ရဲ့ တုံ့ပြန်မှုက ဘာကို ဆိုလိုနေသလဲ။
📌ဉာဏ်ရည်တု နည်းပညာ ယှဉ်ပြိုင်မှုနဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေအကြောင်း တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုမှာ ဘာတွေ ထူးခြားခဲ့သလဲ။

ကျွန်တော်တို့ သတိမထားမိတဲ့ အီရန်ရဲ့ နောက်ထပ် ပင်လယ်တစ်စင်း

ယနေ့ကမ္ဘာ့သတင်းတွေမှာ အမေရိကန်နဲ့ အီရန်ကြားက တင်းမာမှုတွေကြောင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) အကြောင်းကိုပဲ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ကြားနေရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အီရန်နိုင်ငံရဲ့ မြောက်ဘက်ခြမ်းမှာ ဒီထက်မက ထူးခြားပြီး ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ အရေးပါတဲ့ နောက်ထပ် ပင်လယ်တစ်စင်း ရှိနေတာကိုတော့ လူတော်တော်များများ သတိမမူမိကြပါဘူး။
ဒီကနေ့ဗီဒီယိုမှာ အောက်ပါအကြောင်းအရာတွေကို ဝေမျှပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၁။ အမေရိကန်-အီရန် စစ်ပွဲ နောက်ဆုံးရခြေအနေ (Update News)
ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းအတွင်း အမေရိကန်သမ္မတရဲ့ 'Project Freedom' ရပ်တန့်လိုက်မှုနဲ့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ဆွေးနွေးမှုတွေအကြားမှာ တကယ်တမ်း ဘာတွေဖြစ်ပျက်နေသလဲ? ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားက တင်းမာမှုတွေက ဘယ်အရာတွေကို ဘယ်လိုရိုက်ခတ်နေသလဲဆိုတာ

၂။ ကက်စပီယန်ပင်လယ် (Caspian Sea) - အီရန်ရဲ့ ပင်လယ်မဟုတ်တဲ့ ပင်လယ်
ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းပိတ် ရေပြင်ကြီးဖြစ်တဲ့ ကက်စပီယန်ပင်လယ်ဟာ အီရန်အတွက် ဘယ်လောက်အရေးပါသလဲ? ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှာ ပိတ်ဆို့မှုတွေ ရှိလာချိန်မှာ အီရန်ဟာ ရုရှားနဲ့ ကုန်သွယ်ဖို့အတွက် ဒီပင်လယ်ကို ဘယ်လို အသုံးချနေသလဲ? ဒီပင်လယ်အောက်က ကြွယ်ဝတဲ့ သဘာဝသယံဇာတ အရင်းအမြစ်တွေအကြောင်း

၃။ စစ်ပွဲသတင်းတွေအောက်မှာ ဖုံးကွယ်နေတဲ့ တခြားသတင်းတိုများ
Middle East စစ်ပွဲသတင်းတွေကြောင့် လူတွေ သတိမထားမိလိုက်တဲ့ တခြား အနုပညာ နဲ့ အားကစားလောက ကိုပါ လာရောက်ရိုက်ခတ်တဲ့ နိုင်ငံရေး စတဲ့ နောက်ထပ် စိတ်ဝင်စားစရာ သတင်းတိုတွေကိုလည်း ဗီဒီယိုရဲ့ နောက်ဆုံးအပိုင်းမှာ စုစည်းဖော်ပြပေးထားပါတယ်။

ကမ္ဘာ့လက်နက်စျေးကွက်ကို ဝင်လာတဲ့ ဂျပန်
ဂျပန်ဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အန္တရာယ်အများဆုံး ရပ်ကွက်ထဲမှာ နေနေရတာပါ။ ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေကနေစပြီး လက်နက်တင်ပို့မှုဆိုင်ရာ မူသုံးရပ်ကို ချမှတ်ခဲ့ပြီး လက်နက်တင်ပို့ရောင်းချတာကို လုံးဝနီးပါး ပိတ်ပင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကတည်းက ဂျပန်ဟာ စစ်လက်နက်အစား ကားတွေ၊ တီဗွီတွေ၊ PlayStation တွေပဲ တင်ပို့တဲ့ နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။
အရင်က ပြည်ပကို ရောင်းခွင့်မရှိတော့ ဂျပန်က လက်နက်ထုတ်လုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေဟာ အရှုံးပေါ်ပြီး ပိတ်သိမ်းရမယ့် အခြေအနေ ဖြစ်နေတာပါ။ ဒါပေမဲ့ ပြဿနာက ဂျပန်အနေနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို လိုချင်ပေမဲ့၊ ပြောင်းလဲလာတဲ့ ကမ္ဘာ့လုံခြုံရေး အခြေအနေက အဲဒီလို ဆက်နေခွင့်မပေးတော့ပါဘူး။ အခုတော့ စည်းမျဉ်းတွေကို ဖြေလျှော့ပြီး ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်ကို ဝင်တိုးခွင့် ရသွားပါပြီ။ ဂျပန်ရဲ့ နည်းပညာတွေက ကမ္ဘာ့လက်နက်ဈေးကွက်မှာ နေရာတစ်နေရာ ယူလာပါလိမ့်မယ်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ကမ္ဘာမှာ 'ငြိမ်းချမ်းရေးနိုင်ငံ' ဆိုတဲ့ နာမည်နဲ့ ရပ်တည်လာခဲ့ပေမဲ့ လက်ရှိမှာတော့ ဂျပန်ဟာ 'ပုံမှန် စစ်ရေးအင်အားရှိတဲ့ နိုင်ငံတစ်ခု' (Normal Military Power) ဖြစ်လာဖို့ အရှိန်အဟုန်နဲ့ သွားနေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မေးစရာရှိတာက... ဂျပန်ရဲ့ ဒီခြေလှမ်းတွေက အာရှတိုက်မှာ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ပိုခိုင်မာစေမှာလား၊ ဒါမှမဟုတ် လက်နက်တပ်ဆင်မှု ပြိုင်ပွဲကြီး (Arms Race) တစ်ခုကို မီးမွှေးပေးလိုက်တာလား ဆိုတာပါပဲ။
Gerrymandering ဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘာကြောင့် သိထားသင့်တာလဲ။
ဒီစကားလုံးကို ကြားဖူးချင်မှ ကြားဖူးပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ ဒီမိုကရေစီ နိုင်ငံတွေမှာ နိုင်ငံရေးသမားတွေက မဲဆန္ဒနယ်မြေတွေကို ကိုယ်နိုင်အောင် ကိုယ့်စိတ်ကြိုက် ပုံဖျက်ဆွဲယူတဲ့ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ ကိစ္စတစ်ခုပါ။ ရွေးကောက်ပွဲတွေမှာ မဲမခိုးဘဲ နိုင်အောင်လုပ်တဲ့ ဒီနိုင်ငံရေး နည်းဗျူဟာအကြောင်းကို စိတ်ဝင်စားဖွယ် ရှင်းပြထားပါတယ်။
အီရန်-အမေရိကန် တင်းမာမှုများ
အရှေ့အလယ်ပိုင်းက စစ်မီးလျှံတွေကြားမှာ အီရန်နဲ့ အမေရိကန်တို့ရဲ့ ထိပ်တိုက်တွေ့မှုတွေက ဘယ်လောက်အထိ အန္တရာယ်များနေပြီလဲ။ ဒီစစ်ရေးတင်းမာမှုတွေက ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးနဲ့ လုံခြုံရေးအပေါ် ဘယ်လို သက်ရောက်မှုတွေ ရှိလာနိုင်မလဲဆိုတာကို ဒီနေ့ဗီဒီယိုလေးမှာ မျှဝေပေးထားပါတယ်။
ဒီတစ်ပတ်ရဲ့ ကမ္ဘာ့သတင်းသုံးသပ်ချက် (မေလ ပထမပတ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်)
(ဗီဒီယိုအပြည့်အစုံကို Comment မှာ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ပါတယ်။)

ကမ္ဘာ့သတင်း သုံးသပ်ချက် (၂၀၂၆ April နောက်ဆုံးပတ်)

(ဗီဒီယိုအပြည့်အစုံကို Comment မှာ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ပါတယ်။)

မျှော်လင့်ချက်တွေနဲ့ တည်ဆောက်ထားတဲ့ မြေပြင် 🇨🇦

ကနေဒါဆိုတဲ့ နိုင်ငံကြီးဟာ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူတွေအတွက် တကယ်ပဲ အိပ်မက်တွေ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မယ့် နယ်မြေတစ်ခုလို့ ဘာလို့ ပြောကြတာလဲ?
ကမ္ဘာ့မြေပုံပေါ်မှာ အေးချမ်းလှပလွန်းတဲ့ ဒီနိုင်ငံကြီးဟာ ဘယ်လိုသမိုင်းကြောင်း၊ ဘယ်လိုညှိနှိုင်းမှုတွေနဲ့ အသက်ဝင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရသလဲဆိုတာကို ဒီနေ့ ဗီဒီယိုလေးမှာ ဝေမျှပေးထားပါတယ်။
ကမ္ဘာ့အငြိမ်းချမ်းဆုံး နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ အမေရိကန်နဲ့ ကနေဒါကြားက မဟာမိတ်ဆက်ဆံရေးဟာ လက်ရှိ နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲတွေကြားမှာ ဘယ်လိုမျိုး အလှည့်အပြောင်းတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပါသလဲ? ဒါ့အပြင် ကနေဒါရဲ့ ထူးခြားတဲ့ ရေမြေအခင်းအကျင်းနဲ့ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက လူတွေ ဘာကြောင့် ဒီနိုင်ငံကို ရွှေ့ပြောင်းဖို့ စိတ်ကူးယဉ်ကြသလဲဆိုတာကိုလည်း ပြောပြထားပါတယ်။

ဒီဗီဒီယိုကို အပိုင်း (၂) ပိုင်းနဲ့ တင်ဆက်ပေးသွားမှာပါ။
အပိုင်း (၁) - သမိုင်းကြောင်းနှင့် နိုင်ငံရေး နောက်ခံများ
အပိုင်း (၂) - လက်တွေ့ လှုပ်ရှားသွားလာမှုများနှင့် ခရီးသွားအတွေ့အကြုံများ

အခုတင်ဆက်ပေးလိုက်တာကတော့ ပထမပိုင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သမိုင်းစာမျက်နှာတွေကြားက ကနေဒါရဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်တွေကို အတူတူ ရှာဖွေကြည့်ကြတာပေါ့။

(ဗီဒီယိုအပြည့်အစုံကို Comment မှာ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ပါတယ်။)