07/02/2014
مردادماه 90، آلمان، پیست مسابقات هاکنهایم، بعد از تاخیر یک روزه ای که برای ترخیص خودرو به خاطرِ مسایل مربوط به تحریم شرکت هواپیمایی ایران ایر در فرودگاه فرانکفورت و همچنین مشکلاتی که در اسمبلِ مجدد خودرو روی چمن مرطوب کمپ مسابقات داشتیم، بلاخره جعبه ی محتوی قطعات یدکی و ابزار و لوازم به گاراژی که برای دو تیم آلمانی، دو تیم روسی، یک تیم مصری و تیم ما در نظر گرفته شده بود، رسید. تیم دانشگاه اسکندرِ مصر که به عنوان اولین تیمِ مصری در مسابقات فرمول شرکت می کرد در بدترین شرابط ممکن بود. شاسی خودرو به خاطر این که بار با کشتی فرستاده شده بود زنگ زده بود، اصول اولیه مربوط به ساخت شاسی و سیستم تعلیق، بدنه، وضعیت اسمبل موتور و اصول مربوط به ارگونومی رعایت نشده بود و به طورِ خلاصه می شد گفت افتضاح بود. در یک حرکتِ به زعمِ من تحقیرآمیز، در حالی که اعضای تیم مصری مشغول تماشا بودن، دو تیم آلمانی شروع کردن به کار کردن روی خودرو مصری! خوشحال بودیم، چون ما هم اولین حضورمون رو تجربه می کردیم و به مراتب بهتر بودیم و مهم تر این که مطمین بودیم آخر نخواهیم شد!
الان بیش از 3 سال از اون روز میگذره. سری به سایت مسابقات خودرو فرمول انگلستان زدم، 7 تیم مصری برای مسابقات کلاس 1 ثبت نام کردن (البته 4 تیم در رزرو لیست هستن) و 6 تیم در مسابقات کلاس 2. سالِ پیش هم دو تیم از پاکستان و 1 تیم از فلسطین در مسابقات انگلستان شرکت کردند. امسال هم یک تیم پاکستانی و یک تیم از اردن در مسابقات شرکت خواهند کرد. در حالی که دراین 3 سال و اندی، هیچ تیم ایرانی شروع به فعالیتِ جدی نکرده و تیم دانشگاه صنعتی اصفهان و دانشگاه علم و صنعت اراک هم عملا فعالیتشون متوقف شده. به نظر میرسه این که روزی یک تیم دانشجویی از ایران در مسابقات خودرو فرمول دانشجویی اول بشه رویایی بود مثل خیلی رویاهای دیگه.
به گفته ی رییس سابق انجمن مهندسین مکانیک انگلستان، مسابقات خودرو فرمول معتبرترین مسابقات دانشجویی در سراسرِ دنیاست، پارسال هم سایت QS که در رابطه با رنکینگ دانشگاه ها فعالیت می کنه 5 مسابقه دانشجویی معتبر رو معرفی کرده بود که فرمول یکی از اونهاست. روز به روز به دانشگاه هایی که تیمی رو روانه این مسابقات می کنند اضافه میشه اما در ایران کم شده و به صفر رسیده. در نگاه اول، عدم حمایت صنعت و به طور خلاصه بی پولی به عنوان عاملِ اصلی یاد میشه به طوری که شرکت سایپا با این همه بودجه جونش در میاد تا 20 میلیون به یک تیم دانشجویی کمک کنه (البته اگر اون تیم در یکی از دانشگاه های تهران به سرپرستی مثلا دکتر ابری نیا باشه بحث فرق می کنه!!). اما با مرور خاطرات به این نتیجه رسیدم که مشکلِ اصلی پول نیست. مشکل دانشجوهای عزیز و البته اساتید محترم هستند.
یکی از دلایلِ اصلی فعالیت خیلی از دانشجوها و اساتید برای این گونه فعالیت ها، صرفا تیتر شدنه. به خصوص وقتی عبارت "برای اولین بار" میره اول جمله ی تیتر خبری. متاسفانه خبرنگار ها، به خصوص اونهایی که در صدا و سیما فعال هستند هم به این داستان کمکِ شایانی می کنند. نیاز به تیتر شدن به خصوص برای اساتید در حدیه که از دروغ گفتن هیچ ابایی ندارن. به عنوان مثال، تیمی متشکل از دانشجویان دانشگاه شریف و خواجه نصیر که روی خودروهای الکتریکی کار می کردند در مسابقات ایتالیا از بین 3 تیم سوم شدن، و سال بعدش یک تیم از دانشگاه آزاد تهران مرکز در همون مسابقات در رشته خودروهای فرمول الکتریکی از بین دو تیم دوم میشه، ولی در هر دو حالت در خبرها میبینیم که نوشته شده کسب مقام افتخار آمیز سومی (و دومی) و مصاحبه با اساتید مسوول و اعضای تیم. در دانشگاه صنعتی اصفهان هم شاهد بودیم تیمی که موفق به کسب رتبه نشده بود، در مستندی نیم ساعته از تلویزیون به عنوان تیمِ چهارمِ مسابقاتِ مالزی معرفی شد! نتیجتا وقتی "اولین" در کار نباشه مصاحبه و خبری هم در کار نیست، پولی هم که نمیدن، مقاله هم برای اپلای از توش در نمیاد، پس مگه مرض داریم؟! بریم بشینیم درس بخونیم یا بریم روی پروژه ای کار بکنیم که دردسر نداشته باشه! اساتید بزرگ هم از اونجایی که امتیازی برای ارتقا درجه نمی بینن به سمتش نمیرن. اساتیدی هم که دیگه ماکزیممِ درجه رو دارن، حال و حوصله ی دردسر ندارن.
در کنار این داستان، دانشجویانی که در این پروژه ها دخیل نیستن، اکثرا کینه ای به دل دارن که هیچوقت دلیلش رو نفهمیدم. مکالمه معمولا با یه پوزخند شروع میشه:
- خوووب، موتورش رو خودتون ساختید؟
- نه عزیزِ من، 4 تا دانشجو لیسانس که نمیتونن موتور بسازن
- ها ها ها..... پس چی کارش رو کردید؟
- خوب روی سیستم های دیگه کار کردیم، ماشین که فقط موتور نیست و .....
- ها ها ها....ظاهرش مثل این ماشین های مسابقه ای 100 سال پیشه. حالا راهم میره؟ ها ها ها... سری قبلی چندم شدین؟ (اگر زیر پنجم شده یاشی جواب قهقه اس!)
اینا همه به کنار، وقتی کسی برای تماشا تستِ خودرو بیاد، فقط منتظرِ که یه مشکلی پیش بیاد و بگه هار هار هار، این بود خودرو ایرانی!
سال 2010 در آلمان، از اونجایی که برای اندازه جعبه محتوی خودرو و قطعات یدکی محدودیت داشتیم، خودرو دیس اسمبل شده به محل مسابقات رسید.بعد از این که خودرومون بلاخره اسمبل شد (با 6 نفر عضو!)، با تبریک و تحسین دانشجوهای تیم های دیگه مواجه شدیم، در رابطه با کیفیتِ طراحی خودرو هم به عنوان اولین حضور خوب بودیم. مراسم پایانی مسابقات بود که اسم ما رو خوندن برای گرفتن جایزه Best Newcomer، رفتیم روی سن. دکتر اصفهانیان گفت واسه شما همه پا شدن و دست زدن (حدود 1400 دانشجویی که اونجا بودن). به شخصه اصلا نمیدونم راست گفت یا خالی بست (چون خودم اصل حواسم نبود)، ولی دو مورد رو خوب یادمه، یکی این که توی پارتی بعد از اهدای جوایز داشتم به یه ایتالیایی که پرچم مقدس ایران رو به عنوان پرچم ایتالیا دورِ خودش گرفته بود و داشت میرقصید التماس می کردم که جانِ من بیخیال شو و این پرچم رو بده به من، فردا واسمون دردسر میشه! و دوم اینکه یادمه که اعضای همه ی تیم ها با انرژی می گقتن سالِ دیگه میبینیمتون و حتما بهتر و بهتر میشید، اما مثل این که اون مسابقات، آخرین حضور تیمی از دانشگاه صنعتی اصفهان بود (یا شاید ایران)
