ڕاهێنان و پەرەپێدانا پەروەردەیی-ڕاگەهاندن/زاخو

28/01/2026

25/01/2026

-- ھەلسەنگاندن بۆ مامۆستایان: کلیلا گەشەیا
پیشەیی و فێرکرنا کاریگەر
م.ڕ.سمیان محمد

-- ھەلسەنگاندن تنێ پرۆسەیەکا رێکخستی نینە کو ژ لایێ کارگێریێ ڤە بھێتە ئەنجامدان، بەلکو ئامرازەکێ بنەرەتی یە بۆ گەشەیا پیشەیی یا ھەر مامۆستایەکی. دەمێ ب دروستی ژێ تێبگەھین و بکاربینین، دبیتە ئەگەرێ بلندکرنا ئاستێ فێرکرنێ و باشترکرنا ئەزموونا قوتابیان.

١. ھەلسەنگاندن چیە؟ (What is Evaluation)؟

ھەلسەنگاندنا مامۆستای پرۆسەیەکا سیستەماتیکە بۆ کومکرنا پێزانینان دەربارەی شێوازێ وانەگوتنێ، کارامەییان، و کارتێکرنا مامۆستای لسەر فێربوونا قوتابیان. ئەڤ پرۆسەیە تنێ بۆ دیتنا کێماسیان نینە، بەلکو بۆ نیاسینا خالێن بھێز و دیارکرنا وان بوارانە یێن پێدڤی ب گەشەپێدانێ ھەی.

-- ھەلسەنگاندن دشێت ب رێکا چەندین شێوازان بھێتە ئەنجامدان:
١- چاڤدێریا پولێ: ژ لایێ رێڤەبەر، سەرپەرشتیار، ڕاهێنەر، یان ھەڤکارەکێ دی ڤە.
٢- ھەلسەنگاندنا خوەیی (Self-evaluation):
کو تێدا مامۆستا بخوە کارێن خوە ھەلدسەنگینیت.
٣- پێداچوونا پلانا وانەیان و ئەزموونان:
بۆ پشتراستبوون ژ کوالیتی و گونجایا وان.
٤- وەرگرتنا را و سەرنجێن قوتابیان:
کو ژێدەرەکێ گرنگێ پێزانینانە دەربارەی ژینگەھا پولێ.

٢. بۆچی ھەلسەنگاندن گرنگە؟ (Why is it Important)؟

ھەلسەنگاندن چەندین مفایێن سەرەکی ھەنە کو راستەوخۆ کارتێکرنێ لسەر پیشەیا مامۆستای و ئەزموونا قوتابی دکەت:

١- گەشەیا پیشەیی (Professional Growth): ھاریکاریا تە دکەت کو بزانی د کیژ بواریدا بھێزی و کیژ بوار پێدڤی ب پێشئێخستنێ یە. ئەڤە دەلیڤێ ددەتە تە کو ب بەردەوامی کارامەییێن خوە نوو بکەی.
٢- باشترکرنا فێرکرنێ (Improving Teaching): دەمێ تو بزانی کیژ شێوازێ وانەگوتنا تە کاریگەرە و کیژ پێدڤی ب گوھورینێ یە، تو دشێی وانەیێن خوە ب شێوەیەکێ سەرنجراکێشتر و مفادارتر پێشکێش بکەی.
٣- پشتراستبوون ژ کوالیتیێ:
ھەلسەنگاندن ھاریکاریا قوتابخانێ دکەت کو پشتراست ببیت ژ وێ چەندێ کو ھەموو مامۆستا ستانداردەکێ بلندێ فێرکرنێ بکار تینن.
٤- زێدەکرنا بەرپرسیاریێ: پرۆسەیەکا روون بۆ ھەلسەنگاندنێ وادکەت کو مامۆستا و کارگێری ھەردو لا ھەست ب بەرپرسیاریێ بکەن بەرامبەر ئاستێ فێربوونا قوتابیان.

٣. چاوانیا سەرەدەری کرنێ دگەل ئەنجامێن ھەلسەنگاندنێ.

گرنگترین پارچا پرۆسێ ئەوە کو چاوا سەرەدەریێ دگەل وان پێزانینان دکەی یێن ژ ھەلسەنگاندنێ ب دەست تە کەفتین.

أ. سەرەدەری کرن دگەل ئەنجامێن ئەرێنی و خالێن بھێز:

* شانازیێ ب دەستکەفتنێن خوە ببە: نیاسینا خالێن تە یێن بھێز ھەستەکێ ئەرێنی و پالنەرەکێ بھێز ددەتە تە.
* پشکداریێ پێ بکە: ئەزموون و شێوازێن خوە یێن سەرکەفتی دگەل مامۆستایێن دی بەحس بکە. ئەڤە نە تنێ ھاریکاریا وان دکەت، بەلکو پێگەھێ پیشەیی یێ تە ژی بھێزتر دکەت.
* لسەر وان بەردەوام بە: بزاڤێ بکە وان شێوازێن سەرکەفتی بکەیە پارچەکا ھەردەم ژ کارێن خوە و پتر گەشێ پێ بدەی.

ب. سەرەدەری کرن دگەل ئەنجامێن نەرێنی و تێبینیان:

* ب سینگەھەکێ فرەھ وەربگرە: ل بیرا تە بیت کو ئارمانجا ھەلسەنگاندنێ گەشەپێدانا تەیە، نە رەخنەگرتنا شەخسی. وەک دەلیڤەیەکێ لێ بنێرە، نە وەک ھێرشەکێ.
* پرسیارا روونکرنێ بکە: ئەگەر تێبینیەک روون نەبوو، داخوازا نموونەیەکا کریاری یان روونکرنا زێدەتر بکە. بۆ نموونە، ئەگەر گوتنە تە پەیوەندیا تە دگەل قوتابیان باش نینە، داخوازا روونکرنێ بکە کا مەبەستا وان چیە و چاوا دشێی باشتر بی.
* پلانەکا کاری دانە (Action Plan):
دگەل سەرپەرشتیار، ڕاهێنەر، یان رێڤەبەرێ خوە، پلانەکا کاری دانن. بۆ نموونە:
* ئاریشە: قوتابی د پولێدا بێزار دبن.
* چارەسەری: دێ بزاڤێ کەم چالاکیێن زێدەتر و تەکنۆلۆژیایێ د وانەیێن خودا بکارئینم.
* پێنگاڤ: پشکداری کرن د خ*لەکا راھێنانێدا دەربارەی بکارئینانا تەکنۆلۆژیا فێرکاری.
* داخوازا ھاریکاری و پشتەڤانیێ بکە:
شەرم نەکە ژ داخوازکرنا ھاریکاریێ ژ ھەڤکارێن ب ئەزموونتر یان پشکداری کرن د خ*ل و وۆرکشۆپان دا.

ل دووماهیێ، ھەلسەنگاندن گەشتەکە، نە وێستگەھەکا دووماھیێ یە. مامۆستایێ سەرکەفتی ئەو کەسەیە کو ب ڤەکری ڤی پرۆسەیی بینیت و وەک ئامرازەک بۆ باشترکرنا بەردەواما خوە بکاربینیت. دەمێ تو وەک مامۆستایەک گەشە دکی، راستەوخۆ نەوەیەکێ رەوشەنبیرتر و سەرکەفتیتر پێدگەھینی.

21/01/2026

ل ڕێککەفتی٢٠٢٥/٠١/٢٠ ل ڕۆژا چوارشەمبێ کومبوونەک هاتە ئەنجامدان دگەل ڕاهێنەران ژلایێ ڕێڤەبەرییا ڕاهێنان و پەرپێدانا پەروەردەی/ زاخو
دڤێ کومبوونێدا بەحس ژ شێواز و چەوانییا
ئەنجامدانا هەلسەنگاندنا مامۆستایان هاتەکرن، هەروەسان ئاماژەدان ب چەند خالێن دی یێن کارێ ڕاهێنەران.

21/01/2026

م.ڕاهێنەر سمیان محمد

دوو جۆرێن مامۆستایان د ژیانا مە هەموویان دا یێن هەین:

١. مامۆستایێ ئێکێ:
ئەو مامۆستایە یێ کو ئەم نوکە نەشێین ببینین، بەلێ ئەم دشێین گوهداریێ لێ بکەین (ئانکو ئەو مامۆستایێن کو کارتێکرن ل سەر هزرا مە کرین بەلێ ل بەر چاڤێن مە نینن).

٢. مامۆستایێ دووێ:
ئەو مامۆستایە یێ کو د جهێ بابێ مە یان دایکا مە دایە. دەمێ ئەم یێ کەیفخۆش بین، ئەو ژی یێ کەیفخۆشە. ئەگەر ئەم یێ دلتەنگ بین، ئەو ژی یێ دلتەنگە. ئەگەر پێدڤیا مە ب دەستەکێ هاریکار هەبیت، ئەو یێ بەرهەڤە.

هندەک خالێن گرنگ:
* مامۆستا ئەو کەسە یێ کو د کویراتیا هەستێن مە دا جهێ خۆ دکەت.
* کارتێکرنا مامۆستای د ژیانا مرۆڤی دا یا بەردەوامە، چ ئەو ب خۆ ب زانیت یان نەزانیت.

21/01/2026

م. ڕاهێنەر: سمیان محمد
د. محێدین محمدخانی
گرنگیا پەروەردێ
* پەروەردە تاکە رێکە بۆ ئاڤاکرنا جڤاکەکێ ساخلەم و پێشکەفتی.
* تیۆرا پەنجەرێن شکەستی (Broken Windows Theory): ئەو نموونەیەکێ ل سەر باژێرێ نیویۆرک دئینیت، دبێژیت دەما وان دەست ب چێکرنا تشتێن بچووک کری (وەکی چێکرنا پەنجەرێن شکەستی و پاقژکرنا جادان)، تاوانێن مەزن ژی کێم بوون. مەبەستا وی ئەوە کو ئەگەر ئەم گرنگیێ بدەینە پەروەردەیا زارۆکان د تشتێن بچووک دا، دێ جڤاکەکێ مەزن و باش ئاڤا بیت.
* رۆلێ خێزان و مامۆستایان:
ئەو داخوازێ ژ دایک و بابان و مامۆستایان دکەت کو ب هەڤرا کار بکەن بۆ هندێ کو زارۆک ل سەر بنەمایێن دروست یێن زانستی و رەوشتی مەزن ببن.
* بەرپرسیارەتیا گشتی:
دکتۆر جەختێ ل سەر هندێ دکەت کو ئاڤاکرنا پاشەرۆژێ ئەرکێ هەمی کەسێ یە، نە بتنێ لایەنەکێ دیارکری.