Aso Galali - ئاسۆ گەڵاڵی

10 پێشنیازی بچووک و ئاسان.. بەڵام دەبنە 10 کاری گەورە ئاسان کە دەتوانیت بیانکەیت
🔷 سیمینارێکی 25 خولەکییە لە یوتیوب. ئەمشەو پێشکەشی کۆمەڵێک گەنج و خوێندکارمان کرد.
لینک لە کۆمێنتی یەکەمە👇

سڵاوی خواتان لێبێت
پشت بە خودا لەم وانەیەدا باسی قۆستنەوەی پشوو دەکەین و بەتایبەت سەرنج دەخەینە سەر کاتی زیادەی خوێندن بە سیستمی ئۆنڵاین...

ئاسۆ گەڵاڵی، بەڕێوەبەری پەیمانگای خانەدان

شەوی چوارشەممە.. سەعات 9

لەم چەناڵەوە
https://t.me/Muhammed_Administrative96

لە "سفرەوە بۆ یەک"
چۆن داهاتوو دروست دەکەیت؟ (پوختەیەکی تێروتەسەل)

کتێبی (Zero to One) نووسینی "پیتەر تیڵ"، یەکێک لە دامەزرێنەرانی PayPal و یەکەم وەبەرهێنەر لە فەیسبووک، بە یەکێک لە کەسە گرنگەکانی جیهانی تەکنەلۆژیا و بزنس دادەنرێت. تیڵ پێمان دەڵێت: سەرکەوتنی ڕاستەقینە لە داهێناندایه‌ نه‌ك لاساییکردنەوە.

لێرەدا وردەکاریی تەواوی کتێبەکە و ئەو بەشانەی کە نابێت هیچ خاوەن بزنس و بەڕێوەبەرێک (یان تۆ وه‌ك كه‌سێكی پیشه‌یی) پشتگوێیان بخات:

١. فەلسەفەی (٠ بۆ ١) بەرامبەر (١ بۆ N)
پێشکەوتن لای تیڵ دوو جۆرە:

پێشکەوتنی ئاسۆیی (١ بۆ N): واتە لاساییکردنەوەی ئەوەی هەیە. ئەگەر تۆ مۆبایلێکی وەک ئایفۆن دروست بکەیتەوە، تۆ تەنها کارت لەسەر "زیادکردنی بڕ" کردووە (Globalization). ئەمە تەنها گۆڕانکارییەکی کەمە.

پێشکەوتنی ستوونی (٠ بۆ ١): ئەمە داهێنانی ڕاستەقینەیە. واتە دروستکردنی شتێک کە پێشتر هەرگیز بوونی نەبووە. کاتێک تۆ شتێکی نوێ دەخوڵقێنیت، جیهان لە سفرەوە دەبەیت بۆ یەک. ئەمە بنەمای تەکنەلۆژیای ڕاستەقینەیە.

٢. "کێبڕکێ بۆ دۆڕاوەکانە"! 💡
پەیامە شۆککەرەکەی تیڵ ئەوەیە: کێبڕکێی زۆر وا دەکات کۆمپانیاکان هەموو وزە و قازانجیان لە شەڕی یەکتردا بەفیڕۆ بدەن. لەبری ئەوە، دەبێت هەوڵ بدەیت ببیتە "قۆرخکار" (Monopoly). مەبەست لێرەدا قۆرخکاریی نایاسایی نییە، بەڵکو ئەوەیە: "ئەوەندە باش بیت کە هیچ کەس نەتوانێت وەک تۆ بێت." کۆمپانیا سەرکەوتووەکان مۆنۆپۆڵن چونکە بەرهەمەکەیان جیاوازە، نەک چونکە ڕکابەرەکانیان تێکشکاندووە.

٣. یاسای توان (Power Law) و وەبەرهێنان
تیڵ دەڵێت لە جیهانی بزنسدا، دابەشبوون یەکسان نییە. زۆربەی قازانجەکان تەنها بۆ چەند کۆمپانیایەکی کەم دەچن. لە وەبەرهێنانیشدا، یەک پڕۆژەی سەرکەوتوو دەتوانێت قەرەبووی هەموو شکستەکانی تر بکاتەوە. بۆیە پێت دەڵێت: "هەموو هێزت بخەرە سەر ئەو شتەی کە دەبێتە یەکەم."

٤. چوار مەرجی بنیادنانی کۆمپانیایەکی قۆرخکار (داهێنەر):
تەکنەلۆژیای تایبەت: دەبێت لانی کەم ١٠ جار لە ڕکابەرەکانت باشتر بیت. باشتربوونی کەم (وەک ٢٠٪) سودی نییە و کڕیار نایەتە لای تۆ.

کاریگەریی تۆڕ (Network Effects): بەرهەمەکەت دەبێت وا بێت کە بە زیادبوونی بەکارهێنەران، بەهاکەی زیاتر بێت (وەک چۆن فەیسبووک بە تەنها سودی نییە، بەڵام کاتێک هەموو هاوڕێکانتی لێیە بەهاکەی زۆر دەبێت).

قەبارەی ئابووری (Economies of Scale): بزنسەکەت بە جۆرێک بێت کە کاتێک گەورە دەبێت، تێچووەکانی جێگیر بن بەڵام قازانجت زیاد بکات.

براندینگی بەهێز: دروستکردنی ناسنامەیەکی بەهێز کە کڕیار متمانەت پێ بکات و پێناسی کارەکەت بێت.

٥. حەوت پرسیارە زێڕینەکە پێش دەستپێکردن:
تیڵ دەڵێت هەر پڕۆژەیەک وەڵامی ئەم ٧ پرسیارەی پێ نەبێت، شکستی مسۆگەرە:

1. کات: ئایا ئێستا کاتی گونجاوە بۆ ئەم بزنسە؟

2. قۆرخکاری: ئایا لە بازاڕێکی بچووکەوە دەست پێ دەکەیت کە بتوانیت تێیدا یەکەم بیت؟

3. تیم: ئایا تیمی دروست و یەکگرتووت هەیە؟ (تیڵ دەڵێت: "کۆمپانیایەک کە لە ناوخۆدا تێکچووبێت، ناتوانێت جیهان بگۆڕێت").

4. دابەشکردن: پلانێکت هەیە بۆ ئەوەی چۆن بەرهەمەکەت بفرۆشیت؟

5. بەردەوامی: ئایا شوێنی خۆت بۆ ٢٠ ساڵی داهاتوو دەپارێزیت؟

6. نهێنی: ئایا شتێکی تایبەت دەزانیت کە خەڵکی تر نایزانن؟

7. ئەندازیاری: ئایا تەکنەلۆژیاکەت ١٠ جار لەوانی تر باشترە؟

٦. کەلتووری کۆمپانیا و تیم
تیڵ بڕوای وایە کۆمپانیا دەبێت وەک "کەڵتێکی فکری" بێت، نەک تەنها شوێنی کار. تیمەکە دەبێت یەک ئامانجیان هەبێت و لە دەرەوەی کارەکەش پەیوەندییان هەبێت. ئەو دەڵێت: "باشترە تیمەکە پێکەوە ببنە خێزانێکی یەکگرتوو نەک کۆمەڵە خەڵکێک کە تەنها بۆ مووچە لێرەن."

٧. گرنگی فرۆشتن و دابەشکردن (Distribution)
زۆرێک لە داهێنەران پێیان وایە ئەگەر بەرهەمی باش دروست بکەن، خەڵک خۆی دێت. تیڵ دەڵێت ئەمە هەڵەیەکی کوشندەیە. "فرۆشتن" و "شێوازی گەیاندن" نیوەی سەرکەوتنە. ئەگەر پلانێکی ڕوونت بۆ فرۆشتن نەبێت، بەرهەمە داهێنەرەکەت هەرگیز ناگاتە دەستی کەس.
-------------------------------
ئەو پەیامە سەرەکییانەی بۆ تۆ وەک "کەس" گرنگن، نەک وەک کۆمپانیا:

١. خۆت مەکە بە "کۆپی"ی کەس (Be Indispensable)
لە جیهانی کاردا، ئەگەر هەمان ئەو کارامەییانەت هەبێت کە هەموو کەس هەیەتی، ئەوە تۆ لە دۆخی "١ بۆ N" دایت. واتە تۆ بە ئاسانی جێگەت دەگیرێتەوە و دەبێت هەمیشە لە کێبڕکێیەکی ماندووکەردابیت بۆ پارە و پلە.
پەیامەکە: هەوڵ بدە ببیتە "٠ بۆ ١" لە بواری خۆتدا. واتە تێکەڵەیەک لە کارامەیی و زانیاریی دەگمەن دروست بکە، بە جۆرێک کە کەس نەتوانێت بە ئاسانی هاوشێوەت بێت.

٢. پرسیاری "ڕاستییە پێچەوانەکان" (The Contrarian Question)
تیڵ دەڵێت یەکێک لە گرنگترین کارامەییەکانی مرۆڤ بیرکردنەوەی سەربەخۆیە. ئەو هەمیشە ئەم پرسیارە لە کەسەکان دەکات:

"چ ڕاستییەکی گرنگ هەیە کە تۆ بڕوات پێیەتی، بەڵام زۆربەی خەڵک لەگەڵت هاوڕا نین؟"
پەیامەکە: ئەگەر هەموو بیرکردنەوەکانت وەک خەڵکی تر بێت، تۆ ناتوانیت هیچ بەهایەکی نوێ زیاد بکەیت. فێر ببە چۆن بە جیاواز سەیری دەوروبەر بکەیت و دوای "مێگەل" نەکەویت.

٣. پلان دابنێ، "بەخت" فشه‌یه‌ (Indefinite vs. Definite)
تیڵ ڕەخنەی توند لەو کەسانە دەگرێت کە دەڵێن "سەرکەوتنی بزنس یان ژیان بەختە". ئەو دەڵێت:

کەسی گوماناوی (Indefinite): ئەوەیە کە نازانێت داهاتوو چی دەبێت، بۆیە تەنها کارامەیی گشتی کۆدەکاتەوە و چاوەڕێی دەرفەت دەکات (وەک ئەوانەی چەندین بڕوانامەی جیاواز دەهێنن بێ ئەوەی ئامانجێکیان هەبێت).

کەسی دیاریکەر (Definite): ئەوەیە کە دەزانێت داهاتوو چۆنە و پلانێکی وردی بۆ دادەنێت.
پەیامەکە: ژیانت وەک "وەبەرهێنان" ببینە. لەبری ئەوەی لە هەموو شتێکدا کەمێک بزانیت، ببە بە کەسێکی دیاریکەر و پلانێکی ڕوونت بۆ چەند ساڵی داهاتوو هەبێت.

٤. یاسای توان لە ژیانی خۆتدا (Power Law of Career)
وەک چۆن لە بزنسدا چەند کۆمپانیایەکی کەم هەموو قازانجەکە دەبەن، لە ژیانی تاکەکەسییشدا بۆ بڕیارەکان وایه.

چیرۆکی كارگێڕی 4
سوپایەکی بچووک و ئیرادەیەکی مەزن

چەمەکە ببووە مەنزڵگەی قەلەڕەشە نامۆکان کە لە بیابانەوە هاتبوون. ئەوان بە دەنووک و چڕنووکی بەهێزیان، چۆلەکە کێوییەکانیان لە نیشتمانی خۆیان دەرکردبوو. چۆلەکەکان لە دوورەوە بە خەمباری سەیری جێژوانەکەیان دەکرد، تا گەورەی چۆلەکەکان هاتە دەنگ: "بە بێدەنگی تەنها دەبینە قوربانی، کاتی بڕیاردانە."

یەکێک وتی: "ئەوان گەورەترن، ئێمە دەدۆڕێین!" بەڵام سەرکردەکە بە لۆژیکێکی تر دەدوا: "ڕاستە ئەوان بەهێزترن، بەڵام ئێمە ١٥٠ چۆلەکەین و ئەوان تەنها ١٥ قەلەڕەشن." "ئەگەر ببینە ١٥ گرووپی دە کەسی، هەر گرووپێکمان دەتوانێت یەک قەلەڕەش تەسلیم بکات."

بەرەبەیان، ئاسمان بە جریوەی چۆلەکەکان لەرزایەوە. هەر دە چۆلەکە لە لایەکەوە پەلاماری قەلەڕەشێکیان دەدا.

قەلەڕەشەکان لە بەردەم ئەو هەموو دەنووکەدا هیچیان پێ نەکرا و ناچار ڕایانکرد. چەمەکە گەڕایەوە بۆ خاوەنە ڕەسەنەکانی و مێژوو نووسییەوە:

"یەکڕیزیی بچووکەکان، گەورەترین هێز تێکدەشکێنێت."

🔴وانە کارگێڕییەکان:
🔹 دابەشکردنی هێز:
کاتێک ڕکابەرێکی گەورە لە بازاڕدایە، دابەشکردنی تیمەکان بۆ گرووپی پسپۆڕ کاریگەریی زیاترە.
🔸 سەرکردایەتی لە قەیراندا:
سەرکردەی سەرکەوتوو تەنها هان نادات، بەڵکو نەخشە و ئاماری ورد دادەنێت بۆ سەرکەوتن.
🔹 باڵادەستیی ژمارەیی:
زۆرجار هێزی مرۆیی و یەکدەنگی دەتوانێت قەرەبووی کەمیی سەرچاوە مادییەکان بکاتەوە.

🔺هاوڕێیەکی دڵسۆز تاگ بکە کە هەمیشە پشتیوانیت دەکات.

#چیرۆک #بەڕێوەبردن #کارگێڕی #ئاسۆگەڵاڵی

چیرۆکی كارگێڕی..
گوێدرێژه‌كه‌ چۆن ڕزگاری بوو؟

جوتیارێک گوێدرێژێکی پیر و بە ئەزموونی هەبوو. ڕۆژێک بە ڕێکەوت گوێدرێژەکە کەوتە ناو بیرێکی قووڵی بێ ئاوەوە. جوتیارەکە دوای چەندین هەوڵی بێسوود بۆ دەرهێنانی، گەیشتە ئەو بڕیارە سەختەی کە بیرەکە بە خۆڵ پڕ بکاتەوە.
مەبەستی بوو هەم بیرە مەترسیدارەکە دابخات و هەم ئاژەڵە بێ زمانەکە زیاتر ئازار نەکێشێت.

خەڵکی گوندەکە کۆبوونەوە و یەک لە دوای یەک سەتڵە خۆڵەکانیان بەسەر گوێدرێژەکەدا دەڕژاند. لە دیدی ئەوانەوە، ئەمە کۆتایی چیرۆکەکە بوو، بەڵام گوێدرێژەکە ستراتیژییەکی دیکەی هەبوو!

هەرجارێک کۆمەڵێک خۆڵ دەڕژایە سەری، ئەو دەیتەکاند و دەیخستە ژێر پێی.
خۆڵەکە وەک فشار دەهات، بەڵام ئەو وەک "پەیژە" بەکاری دەهێنا. بەرزبوونەوەی ئاستی خۆڵەکە، ئاستی وەستانی گوێدرێژەکەشی بەرز دەکردەوە. دواجار، لەبری ئەوەی زیندەبەچاڵ بێت، خۆڵەکە گەیاندیە لێواری بیرەکە و بە سەرسامیی هەمووانەوە هاتە دەرەوە.

کۆتایی.

🔴 وانە کارگێڕییەکان:
🔹 گۆڕینی هەڕەشە بۆ دەرفەت:
لە کارگێڕیدا هەر کێشەیەک (خۆڵ) دەکرێت ببێتە هەنگاوێک بۆ سەرکەوتن ئەگەر بزانیت چۆن بەکاری بهێنیت.
🔸 خۆڕاگریی دامەزراوەیی:
توانای "تەکاندنی خۆڵ" نیشانەی ئەوەیە کە کۆمپانیا نابێت لەژێر فشاری بازاڕدا تەسلیم بێت.
🔹 تێڕوانینی جیاواز:
ئەوەی دەوروبەر بە "شکست" دەیبینن، بۆ کەسێکی بەئەزموون تەنها سەرەتایەکی نوێیە.

#چیرۆک #بەڕێوەبردن #ئاسۆگەڵاڵی #کارکێڕی

هەموو دواکەوتنێک شکست نییە، و هەموو سەرکەوتنێکیش دەستکەوتی ڕاستەقینە نییە.

هەندێک جار، گەورەترین دەستکەوت ئەوەیە کە لە ناوەڕاستی پاشاگەردانی و ئاژاوە و فەوزادا پارێزگاری لە خۆت بکەیت، بمێنیتەوە و خەونەکەت لەسەر ئاگرێکی کز بنیاد بنێیت، دوور لە ژاوەژاوی پەلەپەل و پێشبڕکێکان.

ئارام بگرە... چونکە ئەوەی بە لێهاتوویی و وردکارییەوە بنیاد دەنرێت، بۆ ماوەیەکی درێژ دەمێنێتەوە و ئاسان لەناو ناچێت.

عەبدولکەریم بەکار
وەرگێڕانی: ئاسۆ

پیرێکی دانا و گەنجێکی لێهاتوو بەیەکەوە بەسەر گردێکدا سەردەکەوتن. لە ڕێگادا گەنجەکە چۆلەکەیەکی بچووکی گرت و خستیە نێو مستی. کاتێک گەیشتنە لوتکەی گردەکە، گەنجەکە ویستی زیرەکیی پیرە داناكە تاقی بکاتەوە، ڕووی تێکرد و پرسی:
"ئەی ڕێ نیشاندەر، دەتوانیت پێم بڵێیت ئەم باڵندەیەی ناو دەستم زیندووە یان مردوو؟"

پیرە داناكە بە هێمنی سەیری چاوەکانی گەنجەکەی کرد و بە بزەیەکەوە وتی:
"کوڕم، وەڵامەکە تەنها لە نێو دەستی تۆدایە! ئەگەر بڵێم زیندووە، دەستت دەگوشیت و باڵندە بێدەسەڵاتەکە دەخنکێنیت. ئەگەر بڵێم مردووە، دەستت دەکەیتەوە و باڵندەکە لە شەقەی باڵ دەدات و دەفڕێت."

پاشان پیرەکە وتی: "دەستەکانی ئێمە هێزی ژیان و مەرگی تێدایە؛ هەروەک چۆن سەرکەوتن و شکستی هەر پڕۆژەیەک، لە نێو دەستی بڕیارەکانی ئێمەدایە."

💡 ڕەهەندی کارگێڕی (Administrative Perspective):
ئەم چیرۆکە لە جیهانی بەڕێوەبردندا پێمان دەڵێت کە "دەسەڵاتی بڕیاردان" گەورەترین بەرپرسیارێتییە. زۆرجار چارەنووسی پڕۆژەیەک، تیمێک، یان بیرۆکەیەکی نوێ، وەک ئەو باڵندەیەی ناو دەستی گەنجەکە وایە؛ دەکرێت بە بڕیارێکی "گوشین" (کوشتنی داهێنان) لەناوی ببەین، یان بە بڕیارێکی "کردنەوەی دەست" (فەراهەمکردنی دەرفەت) بەرەو سەرکەوتنی بفڕێنین.

"سەرکەوتن دەرەنجامی ئەو بڕیارانەیە کە لە دەستی تۆدایە."

دەستکەوتی سەرسوڕهێنەر تەنها لە سەعاتێکی بێدەنگدا!
​ڕۆژانە یان هەفتانە سەعاتێک یان کەمتری بێدەنگ بۆ خۆت تەرخان بکە...
سەعاتێک بەبێ پچڕان، بەبێ دەنگەدەنگ، بەبێ ئینتەرنێت، بێ سەرقاڵکەر و بەبێ تێکچوونی سەرنج.
ئەو بڕە دەستکەوت و داهێنانەی کە لەم بێدەنگییەدا لەدایک دەبن، سەرسامت دەکەن.
لە ئەمڕۆوە دەست پێ بکە "ئەگەر هەموو ڕۆژێکیش نەبێت" و تێبینیی جیاوازییەکە بکە...

خاوەن دوکانێک دەگێڕێتەوە و دەڵێت:
"منداڵێکم بینی لە بەردەم تەلەفۆنێکی گشتیی سەر شەقام وەستابوو، خەریکی پەیوەندییەکی تەلەفۆنی بوو. شێوازی قسەکردنی ئەوەندە سەرنجڕاکێش بوو، بێدەنگ بووم تا گوێبیستی گفتوگۆکەی ببم.

منداڵەکە پەیوەندیی بە خانمێکەوە کردبوو و پێی دەوت: 'خانمی بەڕێز، دەمەوێت لە باخچەکەتدا کار بکەم و بۆت ڕێکبخەمەوە.'
خانمەکە لەو سەری هێڵەکەوە وەڵامی دایەوە: 'نەخێر کوڕم، سوپاس، کەسێکم هەیە و ئەو کارەم بۆ دەکات.'

منداڵەکە بەردەوام بوو و وتی: 'خانم، من بە نیوەی ئەو نرخەی ئەو کەسە بۆت دەکەم، هەمان کار ئەنجام دەدەم.'
خانمەکە وتی: 'نەخێر، من زۆر لە کار و مامەڵەی ئەو کەسە ڕازیم کە ئێستا لای من کار دەکات.'

بەڵام منداڵەکە کۆڵی نەدا و وتی: 'بەڵێنم پێ بدە، من باخچەکەت بۆ دەکەمە جوانترین باخچەی شار، تەنانەت هەموو حەوشە و ڕێڕەوەکانیشت بۆ پاک دەکەمەوە بەبێ بەرامبەر.'
خانمەکە تەنها وتی: 'سوپاس کوڕم، پێویستم نییە.'

منداڵەکە بە زەردەخەنەیەکی پڕ لە متمانەوە تەلەفۆنەکەی داخستەوە. من کە سەرسام بووم بەو گەرموگوڕی و پێداگرییە، بانگم کرد و پێم وت: 'کوڕی خۆم، ئەو هەڵوێست و وزەیەت زۆر سەرنجڕاکێش بوو! ئەگەر پێت خۆش بێت، من کارێکت دەدەمێ و وەرە لای من.'

منداڵەکە بە هێمنی وەڵامی دایەوە: 'نا، زۆر سوپاس، پێویستم بە کار نییە. من خۆم لای ئەو خانمە کاردەکەم کە تەلەفۆنم بۆ کرد! تەنها ویستم بزانم ئاستی ڕازیبوونی خاوەنکارەکەم لە کارەکانم چەندە، و بزانم تا چ ڕادەیەک ئامادەیە دەستبەردارم بێت.'

💡 وانەی کارگێڕی:
لە جیهانی بزنس و کاردا، پێش ئەوەی کڕیارەکانت یان خاوەنکارەکەت هەڵت بسەنگێنن، پێویستە خۆت سیستمێکی **Internal Audit (وردبینی ناوخۆیی)**ت هەبێت بۆ کارەکانت.

"باشترین کارمەند ئەو کەسەیە کە پێش ئەوەی لێی بپرسن، خۆی بەدوای ئاستی ڕازیبوونی کڕیارەکانیدا د،ەگەڕێت."

شەوانی قەدر نزا بکە بۆ ئەو ئامانج و پلانانەی سەری ساڵ داتـنان و نووسیتن.