14/09/2026
ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਾਹਰ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬੁੱਲਾ ਲੰਘਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕੋ ਪਲ ਵਿੱਚ ਝੜ ਗਈ। ਸਰੋਵਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਸਨ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਦੋਸਤ—ਚਿਹਰਿਆਂ ’ਤੇ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ, ਦਾੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਧਾਗੇ, ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਬਚਪਨ।
ਬੀਤੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇਕੱਲੇ-ਇਕੱਲੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਆਹ, ਕਦੇ ਸੱਥ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰਾਹ ’ਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਲੈਂਦੇ ਸਾਂ। ਪਰ ਅੱਜ ਵੀਹ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਕਿ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਕਦਮ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ’ਤੇ ਪਏ ਸਨ।
ਕੋਲ ਬੈਠਦਿਆਂ ਹੀ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਚੁੱਪ ਦਾ ਦੌਰ ਚੱਲਿਆ। ਸ਼ਬਦ ਥੁੜ ਗਏ ਸਨ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਗੱਲਾਂ ਤੁਰੀਆਂ, ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਲੇਖੇ-ਜੋਖੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਲੱਗੇ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਲਏ ਸਨ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਘਰ ਬਣਾ ਲਏ ਸਨ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਕਰੀਬੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਗਵਾ ਲਏ ਸਨ। ਕੋਈ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਸੀ, ਕੋਈ ਦੁਨਿਆਵੀ ਜਿੱਤਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਖ਼ਾਲੀ ਹੱਥ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਇਸ ਅੰਨ੍ਹੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਪਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਸਦਾ ਲਈ ਗਵਾ ਬੈਠੇ ਸਾਂ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਬਸਤਿਆਂ, ਸਾਂਝੀਆਂ ਸਾਈਕਲਾਂ ਅਤੇ ਨਹਿਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬਿਤਾਈਆਂ ਦੁਪਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜੀ, ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਅਸਲ ਦੌਲਤ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਯਾਦਾਂ ਹੀ ਸਨ ਜੋ ਬਚੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ।
ਚਾਹ ਦਾ ਕੱਪ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੀ ਜਦੋਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਹਾਸੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਉਸੇ ਪੁਰਾਣੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਨਾਲ ਗੂੰਜੇ, ਤਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚਾਹੇ ਜਿੰਨੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਕੁਝ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਕਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੁਕੱਦਸ ਧਰਤੀ ਨੇ ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋ ਜਾਈਏ, ਪਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਲਈ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹੀ ਬੇਫ਼ਿਕਰੇ ਬੱਚੇ ਹਾਂ।