06/09/2026
महापुरुषांचे विचार आत्मसात करणे हाच खरा सन्मान–डॉ. यशपाल भिंगे
पीपल्स कॉलेजमध्ये गुणवंत विद्यार्थ्यांचा गौरव; ‘मायेची सावली’ तून गरजू विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक साहित्य वाटप
नांदेड
महापुरुषांच्या जयंती मोठ्या उत्साहात साजऱ्या केल्या जातात; मात्र त्यांच्या विचारांचे आचरण किती केले जाते, याचे आत्मपरीक्षण होणे आवश्यक आहे. जयंतीच्या नावाखाली केवळ डीजेच्या तालावर नाचण्यापेक्षा महापुरुषांचे विचार आत्मसात करणे हाच त्यांचा खरा सन्मान आहे. समाजातील विषमता दूर करून ज्ञान, चारित्र्य आणि सामाजिक जाणीव निर्माण करणे, हाच शिक्षणाचा खरा उद्देश आहे, असे प्रतिपादन नांदेड एज्युकेशन सोसायटीचे कार्यकारिणी सदस्य तथा पीपल्स कॉलेजच्या मराठी विभागाचे प्रमुख प्रा. डॉ. यशपाल भिंगे यांनी केले.
नांदेड एज्युकेशन सोसायटी संचलित पीपल्स कॉलेजमध्ये शिक्षक दिनानिमित्त ‘मायेची सावली’ उपक्रमांतर्गत एकल पालक विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक साहित्य वाटप आणि गुणवंत विद्यार्थी सत्कार सोहळा शनिवारी झाला. कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी नांदेड एज्युकेशन सोसायटीचे उपाध्यक्ष ॲड. प्रफुल्ल अग्रवाल होते.
व्यासपीठावर पीपल्स कॉलेजचे प्राचार्य डॉ. विकास सुकाळे, उपप्राचार्य डॉ. विशाल पतंगे, नांदेड एज्युकेशन सोसायटीचे कार्यकारिणी सदस्य व मराठी विभागप्रमुख प्रा. डॉ. यशपाल भिंगे, कार्यकारिणी सदस्य प्रा. विलास वडजे आणि सांस्कृतिक समितीचे समन्वयक प्रा. विजय कदम यांची प्रमुख उपस्थिती होती.
मार्गदर्शन करताना उपप्राचार्य डॉ. विशाल पतंगे म्हणाले की, शिक्षण हे जीवनातील अत्यंत महत्त्वाचे साधन आहे. शिक्षण केवळ नोकरी मिळविण्यापुरते मर्यादित न ठेवता त्याकडे व्यापक दृष्टिकोनातून पाहिले पाहिजे. शिक्षणातून ज्ञान, भाव आणि आत्मभान निर्माण झाले पाहिजे. विद्यार्थ्यांच्या पाठीवरील दप्तर हे केवळ पुस्तकांचे नसून आई-वडिलांच्या स्वप्नांचे प्रतीक आहे, याची जाणीव विद्यार्थ्यांनी ठेवावी. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जीवनात शिक्षणामुळे जीवननिष्ठा निर्माण झाली आणि त्यातून करोडो लोकांच्या जीवनातील अंधार दूर झाला. शिक्षण माणसाला संघर्ष करण्याची ताकद देते आणि तो संघर्ष कशासाठी करायचा, याची दिशाही दाखवते. आजच्या काळात नावीन्य आणि प्राविण्याला विशेष महत्त्व आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी शिक्षणासोबत ज्ञानाची कास धरावी, असे आवाहन त्यांनी केले.
पुढे बोलताना डॉ. यशपाल भिंगे म्हणाले की, ५ सप्टेंबर हा शिक्षक दिन म्हणून साजरा केला जातो; मात्र अशा दिवसांच्या निमित्ताने समाजाने चिंतन आणि आत्मपरीक्षण करणेही गरजेचे आहे. शिक्षणामुळे माणसाच्या जीवनात बदल होतो आणि त्यातून माणूसही बदलतो. बदलत्या सामाजिक परिस्थितीत पालकांच्या मनात शिक्षणाबाबत चिंता वाढत आहे. शिक्षण घेऊनही रोजगार मिळत नसल्याने बेरोजगारीचे प्रमाण वाढत आहे. शिक्षित मुले चुकीच्या दिशेने जातील, अशी भीतीही पालकांमध्ये निर्माण झाली आहे. ग्रामीण भागातील वाढते बालविवाह ही गंभीर बाब असून, आणि या बालविवाहांना लोकप्रतिनिधी, प्रशासकीय अधिकारी उपस्थित राहतात याचेही आत्मपरीक्षण होणे आवश्यक आहे. महात्मा ज्योतिराव फुले यांनी शिक्षणाच्या माध्यमातून सामाजिक परिवर्तनाची चळवळ उभी केली. त्यांनी पुणे परिसरात अनेक शाळा सुरू केल्या आणि सावित्रीबाई फुले यांना शिक्षण देऊन स्त्री शिक्षणाची मुहूर्तमेढ रोवली. आज आपण महात्मा फुले यांचे नाव घेतो; मात्र त्यांच्या विचारांनुसार स्त्रियांना समानतेचे स्थान देण्यात आपण कितपत यशस्वी झालो, याचा विचार होणे आवश्यक आहे. समाजातील विषमता दूर करणे, ज्ञान मिळवणे आणि चारित्र्य घडवणे हाच शिक्षणाचा खरा उद्देश आहे. ज्ञानाशिवाय व्यक्तीचे आणि राष्ट्राचे चारित्र्य घडत नाही, असे सांगून विद्यार्थ्यांनी मिळालेल्या संधीचे सोने करावे, शिक्षण घ्यावे आणि ज्ञान संपादन करावे, असे आवाहन डॉ. भिंगे यांनी केले.
अध्यक्षीय समारोपात ॲड. प्रफुल्ल अग्रवाल यांनी गुणवंत विद्यार्थ्यांचा सत्कार हा त्यांच्या यशाचा गौरव करण्याबरोबरच इतर विद्यार्थ्यांना प्रेरणा देण्यासाठी असल्याचे सांगितले. विद्यार्थिदशेतील शिक्षणाचा काळ हा जीवनातील सुवर्णकाळ असून, या काळाचा आनंद घेत ध्येयपूर्तीसाठी मेहनत केली पाहिजे. प्रत्येक विद्यार्थ्यामध्ये काही ना काही विशेष कौशल्य असते. ते ओळखून विद्यार्थ्यांनी करिअरची दिशा निश्चित करावी. नियमित अभ्यास, नियमित व्यायाम आणि नियमित आहार हा यशाचा मंत्र आहे, असे सांगत विद्यार्थ्यांनी या तीन गोष्टी नित्यनियमाने अंगीकाराव्यात, असे त्यांनी नमूद केले. मोबाईलचा वापर योग्य कारणासाठी आणि मर्यादित स्वरूपात करावा. अनावश्यक मोबाईल वापर टाळावा, असे आवाहनही त्यांनी केले.
प्रास्ताविकात प्राचार्य डॉ. विकास सुकाळे यांनी नांदेड एज्युकेशन सोसायटीच्या शैक्षणिक वाटचालीचा आढावा घेतला. १९५० मध्ये मराठवाड्यात घडलेल्या दोन महत्त्वाच्या शैक्षणिक घटनांचा संदर्भ देताना त्यांनी स्वामी रामानंद तीर्थ यांनी नांदेड एज्युकेशन सोसायटीची, तर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी छत्रपती संभाजीनगर येथे पीपल्स एज्युकेशन सोसायटीची स्थापना केली, असे सांगितले. गरीब, वंचित आणि गरजू घटकांसाठी शिक्षणाची दारे खुली करण्याच्या उद्देशाने स्वामी रामानंद तीर्थ यांनी शैक्षणिक चळवळ उभी केली. निजामाच्या राजवटीतून मराठवाडा मुक्त करण्याच्या लढ्यात योगदान देतानाच त्यांनी शैक्षणिक क्षेत्रातही मोठे कार्य केले. अशा संस्थेच्या महाविद्यालयात शिक्षण घेणे ही विद्यार्थ्यांसाठी अभिमानाची बाब असल्याचे डॉ. सुकाळे यांनी सांगितले.
बारावी बोर्ड परीक्षेत उल्लेखनीय कामगिरी करणाऱ्या वाणिज्य शाखेतील शुभ्रा शहाणे, नीरज खराटे व वसुंधरा जाधव; कला शाखेतील दिव्या पाईकराव व उजेर काजी; मार्केटिंग विषयातील महेक मेहमुद्दीन महक मोहम्मद व तेजस्विनी हटकर; तसेच बँकिंग विषयातील धम्मपाल लोणकर यांचा प्रमुख मान्यवरांच्या हस्ते सन्मानचिन्ह व प्रमाणपत्र देऊन गौरव करण्यात आला. यावेळी अनाथ, एकल पालक आणि गरजू विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक साहित्याचे वाटप करण्यात आले. शिक्षक दिनाचे औचित्य साधून विद्यार्थ्यांनी तयार केलेल्या भित्तिपत्रिकेचे विमोचन ही करण्यात आले. सांची वाघमारे, राजेश्वरी अन्नदाते, समृद्धी गायकवाड, सांची खंदारे आणि प्रांजली जवळेकर यांनी शिक्षक दिनानिमित्त मनोगत व्यक्त केले.
कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन प्रा. विजय कदम यांनी, तर आभार प्रदर्शन डॉ. माया भालेराव यांनी केले. कार्यक्रमाच्या आयोजनासाठी सांस्कृतिक समितीतील डॉ. राजेश सोनकांबळे, डॉ. पूनम लोहाना, डॉ. माया भालेराव, डॉ. विनोद चव्हाण यांच्यासह कनिष्ठ महाविद्यालयातील प्रा. संतोष कांबळे, प्रा. गंगाधर ताडोड, प्रा. प्रवीण चौधरी, प्रा. विनायक देव, प्रा. सुनीता माळी, डॉ. आम्रपाली कसबे, प्रा. आदित्य गोडबोले आणि प्रा. किरण बिचकुंदे यांनी परिश्रम घेतले. कार्यक्रमाला विद्यार्थी पालक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
