Harpreet Kour

1. ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਬਾਨੀ)
ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਇਹ ਪੰਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ:

ਬੈਠਾ ਸੋਢੀ ਪਾਤਿਸਾਹੁ ਰਾਮਦਾਸੁ ਸਤਿਗੁਰੂ ਕਹਾਇਆ ॥
ਪੂਰਨੁ ਤਾਲੁ ਖਟਾਇਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰਿ ਵਿਚਿ ਜੋਤਿ ਜਗਾਇਆ ॥

ਅਰਥ: ਸੋਢੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਗੁਰਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਾਈ।

2. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਿੱਚ:

ਡਿਠੇ ਸਭੇ ਥਾਵ ਨਹੀਂ ਤੁਧੁ ਜੇਹਿਆ ॥
ਬਧੋਹੁ ਪੁਰਖਿ ਬਿਧਾਤੈ ਤਾਂ ਤੂ ਸੋਹਿਆ ॥

ਅਰਥ: ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਅਸਥਾਨ ਵੇਖ ਲਏ ਹਨ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ (ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ) ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਖੁਦ ਇਸ ਨੂੰ ਵਸਾਇਆ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਇਹ ਇੰਨਾ ਸੋਭਨੀਕ ਹੈ।

3. ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਅਦੁੱਤੀ ਸ਼ਹੀਦ)
ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸੀਸ ਤਲੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਜੰਗ ਲੜੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਸ ਪੰਕਤੀ ਵਿੱਚ ਝਲਕਦਾ ਹੈ:

ਜਉ ਤਉ ਪ੍ਰੇਮ ਖੇਲਣ ਕਾ ਚਾਉ ॥ ਸਿਰੁ ਧਰਿ ਤਲੀ ਗਲੀ ਮੇਰੀ ਆਉ ॥

ਅਰਥ: ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਖੇਡ ਖੇਡਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਤਲੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਮੇਰੀ ਗਲੀ (ਸੱਚ ਦੇ ਰਾਹ) ਵਿੱਚ ਆ। ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੀ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ।

ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਡਲੀ ਫੌਜ (ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ) ਦੇ ਜਲੌਅ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਇਸ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ:

ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਬਾਰੇ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਮੁਖਾਰਬਿੰਦ ਤੋਂ):
ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਦੱਸਿਆ:

ਖਾਲਸਾ ਮੇਰੋ ਰੂਪ ਹੈ ਖਾਸ ॥
ਖਾਲਸੇ ਮਹਿ ਹੌ ਕਰੌ ਨਿਵਾਸ ॥

ਅਰਥ: ਖਾਲਸਾ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਖਾਸ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: "ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਲਾਡਲੀ ਫੌਜ"।
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਖਾਲਸੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਥਾਹ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਕੇ ਮਾਣ ਬਖਸ਼ਿਆ।

1. ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੋਧਣਿ ਧਰਤਿ ਲੁਕਾਈ ॥

ਸਰੋਤ: ਇਹ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ।

ਅਰਥ: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ (ਧਰਤੀ) ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਯਾਤਰਾਵਾਂ (ਉਦਾਸੀਆਂ) 'ਤੇ ਨਿਕਲੇ ਸਨ।

2. ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਬਾਰੇ (ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚੋਂ):
ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੰਕਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਢੁਕਵੀਆਂ ਹਨ:

ਪਾਤਾਲਾ ਪਾਤਾਲ ਲਖ ਆਗਾਸਾ ਆਗਾਸ ॥

ਅਰਥ: ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਇੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਕਿ ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਪਾਤਾਲ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਆਕਾਸ਼ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ।

3. ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਹੋਣ ਬਾਰੇ:
ਸਤਿਗੁਰ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟਿਆ ਮਿਟੀ ਧੁੰਧੁ ਜਗਿ ਚਾਨਣੁ ਹੋਆ ॥

ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਆਗਮਨ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਧੁੰਦ ਮਿਟ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦਾ ਚਾਨਣ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤਾਤੀ ਵਾਉ ਨ ਲਗਈ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਸਰਣਾਈ ॥

ਇਹ ਪੰਕਤੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਪੰਚਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਜਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਓਟ ਲੈਣ ਲਈ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹੇਠਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:

ਮੂਲ ਪੰਕਤੀਆਂ:
ਤਾਤੀ ਵਾਉ ਨ ਲਗਈ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਸਰਣਾਈ ॥
ਚਉਗਿਰਦ ਹਮਾਰੇ ਰਾਮ ਕਾਰ ਦੁਖੁ ਲਗੈ ਨ ਭਾਈ ॥

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ:
1. ਤਾਤੀ ਵਾਉ ਨ ਲਗਈ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਸਰਣਾਈ ॥

ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ (ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ) ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ-ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਦੀ "ਤਾਤੀ ਵਾਉ" (ਗਰਮ ਹਵਾ) ਭਾਵ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਛੋਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਗਰਮ ਹਵਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਝੁਲਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਦੁੱਖ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਡੁਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਜਿਸ 'ਤੇ ਰੱਬ ਦਾ ਹੱਥ ਹੈ।

2. ਚਉਗਿਰਦ ਹਮਾਰੇ ਰਾਮ ਕਾਰ ਦੁਖੁ ਲਗੈ ਨ ਭਾਈ ॥

ਅਰਥ: ਹੇ ਭਾਈ! ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮੇਰੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ "ਰਾਮ ਕਾਰ" (ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਲਕੀਰ ਜਾਂ ਕਿਲਾ) ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਦੁੱਖ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਢਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਸੰਦੇਸ਼:
ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪੂਰਨ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ:

ਸਾਡਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਡਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅਸੀਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਵੱਡੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਤੁੱਛ ਲੱਗਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਦਿੱਤੇ:

ਕਿਰਤ ਕਰੋ: ਹੱਕ-ਸੱਚ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਿਰਵਾਹ ਕਰਨਾ।

ਨਾਮ ਜਪੋ: ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਸ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ (ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ) ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੰਦਗੀ ਕਰਨੀ।

ਵੰਡ ਛਕੋ: ਆਪਣੀ ਨੇਕ ਕਮਾਈ ਵਿੱਚੋਂ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਮਿਲ-ਵੰਡ ਕੇ ਛਕਣਾ।

ਧੰਨ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ 🙏🤲🌹🍀

,🙏🤲🌹🍀 ਧੰਨ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਤੂੰ ਹੀ ਨਿਰੰਕਾਰ 🙏🤲🌹🍀

ਜਉ ਤਉ ਪ੍ਰੇਮ ਖੇਲਣ ਕਾ ਚਾਉ ॥ ਸਿਰੁ ਧਰਿ ਤਲੀ ਗਲੀ ਮੇਰੀ ਆਉ ॥"

ਧੰਨ ਧੰਨ ਅਮਰ ਸ਼ਹੀਦ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸੀਸ ਤਲੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਜੰਗ ਲੜੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਸੂਰਬੀਰ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਕੋਟਿ-ਕੋਟਿ ਪ੍ਰਣਾਮ। 🙏⚔️

ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਭਾਵਪੂਰਤ ਤਸਵੀਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਖਾਸ ਲਾਈਨਾਂ:

"ਪਵਣੁ ਗੁਰੂ ਪਾਣੀ ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਧਰਤਿ ਮਹਤੁ ॥
ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਣ-ਕਣ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਉਹ ਸੱਚਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨਿਰੰਕਾਰ।"

ਤਸਵੀਰ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ:

ਨਿਰਮਲ ਜਲ: ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਅਥਾਹ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ: ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਦਾ ਸਾਥ ਸਾਨੂੰ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਰੂਹਾਨੀ ਸਕੂਨ: ਜੰਗਲ, ਵਗਦੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਸਰੂਪ ਮਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਸਕੂਨ ਬਖਸ਼ਦਾ ਹੈ।