23/11/2015
Διαγώνισμα Εκθεσης Γ’ Λυκείου
1)Ο συντάκτης στην παράγραφο χρησιμοποιεί τεκμήρια.Να τα καταγράψετε και να προσδιορίσετε το είδος τους.
Αυτό το λάθος έχει προκύψει αρκετές φορές μέχρι τώρα. Και μόνο από τύχη έχει αποφευχθεί η μεγάλη τραγωδία. Υδρογονοβόμβα ανακαλύφθηκε προσφάτως στα βάθη του Ατλαντικού ωκεανού. Πυρηνικά υποβρύχια - και των δύο υπερδυνάμεων - τα έχει καταπιεί η θάλασσα, κάνοντας τον κόσμο να παγώσει από την αγωνία για τα χειρότερα. Αεροσκάφη που μεταφέρουν το φορτίο του ολέθρου έχουν κινδυνεύσει να πέσουν...
2α. Να αναφέρετε τον τρόπο πειθούς που χρησιμοποιεί η συγγραφέας στο παρακάτω απόσπασμα. β. Στο ίδιο απόσπασμα να αναγνωρίσετε τα μέσα πειθούς και να σημειώσετε τις φράσεις με τις οποίες καταγράφονται.
Παρά ταύτα, οι ανθρωποκτονίες εκ προμελέτης γίνονται παρά το γεγονός της ύπαρξης της ποινής του θανάτου, σ' αυτές ο δράστης πολύ συχνά υπολογίζει ότι θα διαφύγει την ανακάλυψη, τη σύλληψη και την τιμωρία. Το γεγονός τούτο επιβεβαιώνεται και από τα στατιστικά στοιχεία, τα οποία αποδεικνύουν επίσης ότι η εσχάτη των ποινών όχι μόνο δεν αποτρέπει από το έγκλημα αλλά εξαγριώνει και εξαχρειώνει τους ανθρώπους και τους εθίζει στην ιδέα της επιτρεπόμενης εξόντωσης του άλλου, τους ωθεί στη χρήση ανάλογου τρόπου αντίδρασης. Έτσι, στις χώρες όπου γίνονται θανατικές εκτελέσεις εμφανίζεται υψηλή ανθρωποκτόνος εγκληματικότητα. Τούτο, για παράδειγμα, συμβαίνει στις ΗΠΑ, όπου, μάλιστα, οι θανατικές εκτελέσεις προβάλλονται συχνά και από την τηλεόραση.
3.Να προσδιορίσετε το είδος του συλλογισµού που χρησιµοποιεί ο συγγραφέας στην παράγραφο και να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
Ενόψει της νέας χιλιετίας, το ανθρώπινο γένος είναι υποχρεωµένο να σχεδιάσει ένα νέο εκπαιδευτικό σύστηµα και να διαµορφώσει τους όρους ενός νέου πολιτισµού. Και είναι υποχρεωµένο να το πράξει τούτο -επιτρέψτε µου να επισηµάνω- όχι γιατί το εκπαιδευτικό σύστηµα και ο πολιτισµός του παρελθόντος απέτυχαν, αλλά διότι άλλαξε η κοινωνία.
Τίποτε από όσα ο άνθρωπος µπορεί να σκεφθεί και να δηµιουργήσει -αν πρόκειται να καταστεί βιώσιµο- δεν είναι δυνατό να υπάρξει ερήµην της κοινωνίας. Αλλάζουν οι κοινωνικές συνθήκες; Αλλάζουν, επίσης, οι ιδέες, οι πεποιθήσεις, οι µορφές της τέχνης, οι επιστηµονικές αντιλήψεις και ούτω καθεξής.
4.Τι επιδιώκει ο συγγραφέας µε τη χρήση των ερωτήσεων στην τελευταία παράγραφο του κειµένου;
Τα πράγµατα γίνονται κυριολεκτικά δραµατικά για έθνη που διαθέτουν παρελθόν χιλιετηρίδων, όπως είναι το δικό µας έθνος. Εδώ και η ευθύνη, εθνική και προσωπική, και η δοκιµασία και το χρέος είναι πιο βαριά, πιο επίµονα. Τι θα κάνει, πώς θα σταθεί υπεύθυνα το δικό µας έθνος αντίκρυ στο παρελθόν του; Ιδού ένα ερώτηµα που πρέπει σοβαρά κι επίµονα να µας βασανίσει. Τι θα κάνει µ’ αυτό το απροσµέτρητο βάρος της Ιστορίας του; Πώς θ’ αντέξει στην πίεση της εποχής και πώς θα ζήσει µε ευθύνη και συνέχεια το παρόν του;
5.Πώς επιτυγχάνεται η συνοχή στην παράγραφο?
Συνήθως προϋποθέτουμε ότι ένας διανοούμενος πρέπει να είναι ένας άνθρωπος μορφωμένος. Όμως κάθε μορφωμένος δεν είναι και διανοούμενος. Από τον διανοούμενο δεν περιμένει κανείς απλώς να έχει πλούσιες γνώσεις, να είναι καλλιεργημένος ή να κατέχει μια ειδικότητα. Γιατί ο διανοούμενος είναι, όπως δηλώνει και η λέξη, ένας άνθρωπος, που διανοείται κι αυτό σημαίνει, ότι είναι ένας άνθρωπος, που δεν δέχεται τα πράγματα, όπως του προσφέρονται, αλλά τα περνά μέσ' από τη δοκιμασία της δικής του διάνοιας είναι με άλλα λόγια ένα πνεύμα κριτικό όχι μόνο σε ό,τι αφορά τους άλλους αλλά και σ' ό,τι αφορά τον εαυτό του.
6.Ποιες είναι οι εκφράσεις του µεταφορικού και εικονοπλαστικού λόγου που χρησιµοποιεί ο αρθρογράφος στην παράγραφο του κειµένου και ποια συναισθήµατα προκαλούν στον αναγνώστη;
Υπάρχουν άραγε γονίδια αθανασίας; Θα διαλευκανθούν πλήρως οι µοριακοί µηχανισµοί που διέπουν τη ζωή και τον θάνατο; Θα αποδεχθεί, ηθικά, η ανθρωπότητα σε µια τέτοια περίπτωση να παρέµβει; Αποτελεί προσωπική εκτίµηση ότι είναι προτιµότερο να στοχεύεται η ανεύρεση τρόπων βελτίωσης της ποιότητας της καθηµερινής ζωής παρά τα επικίνδυνα ταξίδια µε γνώµονα την ανθρώπινη µαταιοδοξία. Άλλωστε, όπως και ο ποιητής έχει δηλώσει: ... ηδονικά παντοτινά ζητάµε, µάταια πάντα..
7.Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί στο κείμενό του α΄ πληθυντικό πρόσωπο. Να δικαιολογήσετε την επιλογή του αυτή.
Για να υπερβεί ο ανθρωπισμός την κρίση του απαιτείται να προβεί σε μια μόνο σωτήρια πρωτοβουλία: να αποποιηθεί τον ατομικισμό. Για να μιλήσουμε με την γλώσσα των ποιητών μας: «Το καίριο στη ζωή αυτή κείται πέραν του ατόμου. Με τη διαφορά ότι, αν δεν ολοκληρωθεί κανείς ως άτομο —κι όλα συνωμοτούν στην εποχή μας γι’ αυτό— αδυνατεί να το υπερβεί» (Ελύτης). Ο ανθρωπισμός χρειάζεται, αλλά δεν αρκεί έτσι όπως κατάντησε, δηλαδή σαν ατομικισμός. Απαιτείται ο ανθρωπισμός και περιττεύει ο ατομικισμός. Είναι επιτακτική ανάγκη των καιρών μας να περάσουμε από την εξατομίκευση του ανθρώπου στον εξανθρωπισμό του ατόμου. Με δυο λόγια, πρέπει να απελευθερώσουμε τον ανθρωπισμό από τον ατομικισμό. Όταν ο άνθρωπος αυτοπεριορίζεται στο άτομο, τότε αυτοχειριάζεται υπαρξιακά. Ο ατομικισμός είναι το καρκίνωμα του ανθρωπισμού..
8.Ποιος είναι ο τρόπος πειθούς που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στην παρακάτω παράγραφο και τι επιτυγχάνει μ αυτόν τον τρόπο?
Υπάρχουν σοβαροί λόγοι να πιστεύουμε πως ο πολιτισμός μας έχει παρεκκλίνει, αν δεν έχει πάρει ολότελα στραβό δρόμο κάτω από την επίδραση σκοτεινών εκμεταλλευτών. Μόνη ελπίδα να διορθωθεί η πορεία του, όσο θα είναι ακόμα καιρός, το βιβλίο. Ο Βολταίρος είχε πει κάποτε πως τον κόσμο τον κυβερνάνε τα βιβλία. Σήμερα πρέπει ένας άλλος λόγος, ακόμα πιο κρίσιμος, να ειπωθεί: Πως ο κόσμος, αν σωθεί, θα το χρωστάει στο βιβλίο. Γιατί αυτό το γκόλφι4 της ανθρωπιάς έχει τη δύναμη να ξορκίζει τα δαιμόνια, να εξυγιαίνει την ατμόσφαιρα, να οπλίζει τη λυτρωτική φαντασία, να ξυπνάει την αυτογνωσία, ν’ ανάβει το μάτι, να στυλώνει το φρόνημα, να ψυχώνει το χέρι. Η μάχη του ανθρώπου δεν θα χαθεί ενόσω θα υπάρχει καταφυγή του Λόγου, το βιβλίο.
9.α) Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η τελευταία παράγραφος του κειμένου; (Η εκπαίδευση δεν νοείται ... των σχολικών τειχών) 9.β) Να εντοπίσετε τα δομικά μέρη της ίδιας παραγράφου του κειμένου.
Η εκπαίδευση δεν νοείται πια ως η απλή, κανονιστική μετάδοση γνώσεων από τις μεγαλύτερες γενιές στις νεότερες, όπως την όριζε ο E. Durkheim κατά τον 19ο αιώνα. Και τούτο επειδή, τόσο το περιεχόμενο της εκάστοτε εκπαιδευτικής πράξης όσο και ο χρόνος που αφιερώνεται σε αυτήν, αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης ανάμεσα στις διαφορετικές γενιές, τα δύο φύλα και τις διαφορετικές κουλτούρες των ανθρώπων, γεγονός που παρατηρείται σε όλες τις σύγχρονες πρακτικές της καθημερινής ζωής. Η εκπαιδευτική πράξη καθίσταται επομένως μια διαδικασία που δεν περιορίζεται στο χώρο (το σχολείο) και το χρόνο (περίοδος της νεότητας), αλλά επεκτείνεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής και πέραν των σχολικών τειχών.
10.Να γράψετε από ένα συνώνυμο για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις: α)εκφράζεται, θάρρος, κύριο, αποφασιστική, παρέχουν. Β) Να γράψετε από ένα αντώνυμο για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις: άστοχο, κρύψει, φτώχεια, σωματικές, φυσικό.
ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ
«Σ ’αυτό τον κόσμο που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται τους άλλους. Πρέπει ν’ αναζητήσουμε τον άνθρωπο όπου κι αν είναι. Όταν, στο δρόμο της Θήβας ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμα της, η απόκριση του ήταν ο άνθρωπος. Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα.»Γ. Σεφέρης. Σε μορφή αποδεικτικού δοκιμίου να παρουσιάσετε τι σημαίνει για τον Σεφέρη η λέξη «άνθρωπος» που και μόνο με την αναφορά της «χάλασε» το τέρας και ποια είναι τα σύγχρονα «τέρατα» που καλείται ο άνθρωπος να αντιπαλεύσει? Πώς θα τα καταφέρει?(500-600 λέξεις).
Κορίνα Κεχρολόγου Φιλόλογος Κύτταρο Γνώσης