Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα ΕΜΠ Προστασία Μνημείων

10/07/2026

Η άσκηση πεδίου, που ξεκίνησε στη Λάρισα τον Μάρτιο του 2026, ολοκληρώθηκε με μία εξαιρετική αρχιτεκτονική, δομική και τοπογραφική αποτύπωση των ιστορικών κτιρίων της Αβερωφείου Γεωργικής Σχολής Λάρισας από τους σπουδαστές/στριες του ΔΠΜΣ "Προστασία Μνημείων" ΕΜΠ. Το πρωτοποριακό για την εποχή του εκπαιδευτικό αγροτοκτηνοτροφικό σύμπλεγμα, σχεδιάστηκε από τον νομομηχανικό Νικόλαο Σιδερίδη, βασικό στέλεχος του Πολυτεχνικού Συλλόγου, και συνεχίζει να λειτουργεί, από το 1911, με τον ίδιο σκοπό και την ίδια μορφή. Είναι αυτό που ζωντανεύει με την πένα του Μ. Καραγάτση στον "Συνταγματάρχη Λιάπκιν". Τα αναλυτικά σχέδια των έξι σημαντικότερων κτιρίων, εκτός από άσκηση του μεταπτυχιακού μας προγράμματος, αποτελούν προσφορά του ΕΜΠ προς τη Γεωργική Σχολή για το σημαντικό έργο που παράγει.

Ειδικότερα, αατά τη διάρκεια της άσκησης πραγματοποιήθηκε διερεύνηση της ιστορικής εξέλιξης του συγκροτήματος, συστηματική επιτόπια έρευνα, με αποτυπώσεις, φωτογραφική τεκμηρίωση, αναγνώριση των κατασκευαστικών χαρακτηριστικών και καταγραφή της παθολογίας των κτιρίων. Στη συνέχεια, οι φοιτητές επεξεργάστηκαν το υλικό που συγκεντρώθηκε, αξιοποιώντας τις επιτόπιες παρατηρήσεις και τη σχετική βιβλιογραφία, με στόχο την αξιολόγηση και τη διατύπωση προτάσεων αποκατάστασης και ανάδειξης των κτιρίων.

Στο πλαίσιο αυτό, οι μεταπτυχιακοί φοιτητές εργάστηκαν και παρουσίασαν ασκήσεις σε έξι κτίρια του συγκροτήματος της Αβερωφείου Γεωργικής Σχολής:

Αποκατάσταση Τυροκομείου Αβερωφείου Γεωργικής Σχολής
Αποκατάσταση Ιπποστασίου
Αποκατάσταση Κτιρίου Αποθήκευσης Καρπών
Αποκατάσταση Χοιροστασίου
Αποκατάσταση Νέου Διδακτηρίου
Αποκατάσταση Οικήματος Επιμελητών

Η ομάδα των μεταπτυχιακών φοιτητών και φοιτητριών αποτελείται από τους: Φράγκα Αδάμη, Βιργινία Αδαμοπούλου, Μυρτώ Βλάχου, Ισαβέλα Βλαχούλη, Αντώνης Δήμος, Εμμανουέλα Δρετάκη, Γιάννης Θεοχάρης, Απόστολος Καρκάσης, Δημήτρης Κατσάμπαλος, Ανδρονίκη Κοντούλη, Ανθή Ειρήνη Κούκουρα, Κωνσταντίνος Λιόλιος, Μιχαήλ Μαρουλάκης, Στέφανος Μηλόπουλος, Ευθυμία Μιχαηλίδη, Ιωάννα Μουντοκαλάκη, Ευδοκία Παγκράτη, Αναστάσης Παπαδάκης, Στυλιανή Πιλαφά, Δημήτρης Σβερώνης, Δήμητρα Παγώνα Σούντη, Φώτης Τραχανάς, Εμμανουέλα Φραγκούλη και Γιώργη Χριστοφόρου. Τη διεπιστημονική ομάδα σπουδαστών/τριών συνέδραμε επίσης ο Αρχιτέκτων Μηχ. Λάμπρος Γκαραβέλλας.

Τη διδακτική ομάδα της άσκησης και επίβλεψης των εργασιών συγκροτούν οι εξής: Ανδρονίκη Μιλτιάδου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΕΜΠ (αφυπ.), Ελευθερία Τσακανίκα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΕΜΠ, Μαρία Μπαλοδήμου, Δρ. Αρχ. Μηχ. ΕΔΙΠ ΕΜΠ (συντονίστρια), Σεβαστή Ταπεινάκη, ΕΔΙΠ Σχολής Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών - Μηχανικών Γεωπληροφορικής ΕΜΠ, Ελένη Συρόκου, Αγρονόμος Τοπογράφος Μηχ. - MSc Προστασία Μνημείων, Στρατής Κούτρος, Αγρονόμος Τοπογράφος Μηχ. - MSc Προστασία Μνημείων, υπό τη διεύθυνση του Καθηγητή ΕΜΠ και επικεφαλής του μεταπτυχιακού Νίκου Μπελαβίλα.

03/06/2026

🔴Συνεχίζοντας τη μάθηση στην πράξη, μέσα από την επαφή με το πεδίο και την καταγραφή συνόλων και οικισμών, το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα ΕΜΠ Προστασία Μνημείων με τους/τις υπεύθυνους/νες καθηγητές/τριες της άσκησης του εαρινού εξαμήνου, βρίσκεται ξανά εκτός έδρας.

🔴Από την Έδεσσα, την εβδομάδα 1 με 5 Ιουνίου 2026, γράφει ο Διευθυντής του ΔΠΜΣ, Καθηγητής ΕΜΠ, Νίκος Μπελαβίλας "Η πόλη των νερών, η βιομηχανική κληρονομιά με τους νερόμυλους, το Κανναβουργείο, την "Εστία", τα μακεδονικά αρχοντικά στο Βαρόσι. Άλλοτε Βοδενά, σήμερα Έδεσσα. Ένας πανέμορφος τόπος για την άσκηση πεδίου".

02/05/2026

Σειρά ανοικτών Διαλέξεων Κύκλου 2024-2026 σε συνδιοργάνωση με την ΕΛΛΕΤ - Παράρτημα Θεσσαλονίκης

8η Διάλεξη
Τετάρτη 06-05-2026 / 19:00 / Αμφιθέατρο Μεταπτυχιακού

Νίκος Μπελαβίλας
Ο μύθος του ελληνικού καλοκαιριού
Μνημεία, τοπία, κορεσμός & όρια θραύσης

Θα υπάρχει δυνατότητα παρακολούθησης διαδικτυακά στον παρακάτω σύνδεσμο: https://authgr.zoom.us/j/3050406765
(Meeting ID: 305 040 6765 / Passcode: 1234)

06/03/2026

Από την άσκηση του @Μεταπτυχιακού Προγράμματος ΕΜΠ Προστασία Μνημείων στην Αβερώφειο Γεωργική Σχολή, προκύπτουν οι παρακάτω ενδιαφέρουσες ιστορίες:
"Το συγκρότημα της Αβερωφείου Γεωργικής Σχολής στη Λάρισα αποτελεί ένα ζωντανό μνημείο της μεγάλης αγροτικής μεταρρύθμισης που επιχειρήθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα στη Θεσσαλία.
Πρόκειται για ένα σύμπλεγμα 43 κτιρίων, το οποίο δημιουργήθηκε ως εκπαιδευτικό κέντρο για νέους αγρότες και αγρότισσες. Διαθέτει αίθουσες διδασκαλίας, βιβλιοθήκη, κοιτώνες, λουτρά, πλυντήρια και εστιατόριο. Ταυτόχρονα, για 115 χρόνια λειτούργησε ως πρότυπο αγρόκτημα με οινοποιείο, τυροκομείο, ιπποστάσιο, βουστάσιο, χοιροστάσιο, ορνιθοτροφείο, κλωβούς φασιανών και παγωνιών, αποθήκες καρπών και σανού, ποιμνιοστάσιο, μηχανουργείο, καθώς και υπόστεγα αγροτικών οχημάτων και εργαλείων. Παράλληλα διαθέτει γεωργικές εκτάσεις, εξοπλισμό και ειδικευμένο προσωπικό.
Η σχολή δημιουργήθηκε σε ένα παλαιό θεσσαλικό τσιφλίκι 3.000 στρεμμάτων, το Ακ Σεράι, και η ανέγερση των κτιρίων κατέστη εφικτή χάρη στη μεγάλη δωρεά του Γεωργίου Αβέρωφ. Από τη στιγμή που ο Αβέρωφ διέθεσε τα χρήματα, το 1898, έως την ολοκλήρωση του συγκροτήματος, το 1911, η προσπάθεια πέρασε από πολλές δυσκολίες· τελικά όμως το έργο πραγματοποιήθηκε και τέλειωσε ίσως όχι τυχαία όταν ανέλαβε την πρωθυπουργία ο Ελευθέριος Βενιζέλος.
Πολλές και πολλοί από εμάς τη μάθαμε κάποτε διαβάζοντας τον Μ. Καραγάτση, ο οποίος στο διάσημο μυθιστόρημα του 1933 εγκατέστησε εκεί τον ήρωά του, τον Ρώσο εμιγκρέ συνταγματάρχη Λιάπκιν, ως επιστάτη.
Η λειτουργία της σχολής βασίστηκε στον συνδυασμό θεωρητικής και πρακτικής εκπαίδευσης. Οι μαθητές και οι μαθήτριες διδάσκονται γεωργικά μαθήματα, ενώ παράλληλα συμμετέχουν σε πρακτικές εργασίες στις καλλιέργειες και στις αγροτικές εγκαταστάσεις. Με τον τρόπο αυτό η σχολή συνέβαλε σημαντικά στη διάδοση νέων καλλιεργητικών τεχνικών και στη βελτίωση της αγροτικής παραγωγής.
Η ίδρυση αυτών των σχολών είναι μια ιδέα που είχε ξεκινήσει πολύ νωρίς στο Ναύπλιο και επεκτάθηκε στη Θεσσαλία και στη συνέχεια στη Μακεδονία. Αποτέλεσε, μαζί με τα μεγάλα εγγειοβελτιωτικά έργα, τις αποξηράνσεις των κάμπων, την ανάπτυξη της βιομηχανίας των αγροτικών προϊόντων και την εκμηχάνιση της γεωργίας και της κτηνοτροφίας, το μεγάλο άλμα της αγροτικής οικονομίας. Ο κόσμος της ελληνικής υπαίθρου, κυρίως στις πεδινές περιοχές της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας, πέρασε κάπως έτσι σταδιακά, από τον Μεσαίωνα στον βιομηχανικό εικοστό αιώνα. Εξαιρετικά σημαντικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση έπαιξαν οι νέοι αγρότες και οι «αγροτονεανίδες», όπως αναφέρονται στα παλαιά έγγραφα της σχολής, που εκπαιδεύτηκαν εκεί και μετέφεραν στα χωριά τους τη γνώση για τους εκσυγχρονισμένους τρόπους εκμετάλλευσης της γης και του ζωικού κεφαλαίου.
Η σχολή σήμερα συνεχίζει να φιλοξενεί, να εκπαιδεύει και να αναζητά το μέλλον της. Ωστόσο, κτίρια-διαμάντια και εγκαταστάσεις εξαιρετικά χρήσιμες για τους σκοπούς για τους οποίους δημιουργήθηκαν ρημάζουν. Θλίβεται κανείς όταν σκέφτεται τα χρήματα που σπαταλώνται —νομίμως και παρανόμως— στον κάμπο της Θεσσαλίας και εκείνα που δεν βρίσκονται για τη συντήρηση και την αναγέννηση της Αβερωφείου Γεωργικής Σχολής της Λάρισας. Το μόνο παρήγορο στοιχείο είναι η παρουσία ενός φιλότιμου προσωπικού, που προσπαθεί να διατηρήσει το συγκρότημα όρθιο και να πείσει για την ανάγκη χρηματοδοτήσεων.
Βρεθήκαμε εδώ, ξεκινώντας από το συνέδριο του The International Committee for the Conservation of the Industrial Heritage TICCIH πριν από δύο χρόνια, αφιερωμένο στην αγροτοβιομηχανική κληρονομιά, και τώρα με το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα ΕΜΠ Προστασία Μνημείων, προκειμένου να στηρίξουμε αυτή τη μεγάλη προσπάθεια των ανθρώπων της σχολής. Οι ολοκληρωμένες εργασίες που εκπονούνται από τους μεταπτυχιακούς σπουδαστές μας αποτελούν τη βάση ωρίμανσης μελετών για τις απαραίτητες αποκαταστάσεις των εγκαταστάσεων. Και ελπίζουμε να αξιοποιηθούν στα γραφεία των ανώτατων διοικήσεων, του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και της Περιφέρειας Θεσσαλίας, ώστε να εγκριθούν οι αναγκαίες χρηματοδοτήσεις."
Αναδημοσίευση από τον Νίκο Μπελαβίλα, Καθηγητή ΕΜΠ, και Διευθυντή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Προστασία Μνημείων, Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, ΕΜΠ.

03/03/2026

📍 Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα ΕΜΠ Προστασία Μνημείων βρίσκεται ξανά στο πεδίο, καταγράφοντας συστηματικά τα κτίρια της Αβερώφειου Γεωργικής Σχολής Λάρισας.

📍 Οι 25 μεταπτυχιακοί φοιτητές και φοιτήτριες, με τη στήριξη διεπιστημονικής ομάδας διδασκόντων και διδασκουσών, προχωρούν σε συστηματική τεκμηρίωση και καλούνται να διαμορφώσουν ολοκληρωμένες προτάσεις προστασίας και αποκατάστασης.

📍Η σύνδεση θεωρίας και πράξης αποτελεί βασικό άξονα του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών και εμβαθύνει ουσιαστικά στο επιστημονικό πεδίο της προστασίας μνημείων.

Ακολουθεί Δελτίο Τύπου:
Συνεργασία του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ με το ΔΠΜΣ «Προστασία Μνημείων» του ΕΜΠ για τη ΣΑΕΚ Λάρισας – Αβερώφειο Γεωργική Σχολή.

Μια σημαντική πρωτοβουλία συνεργασίας για την προστασία και αποκατάσταση της πολιτιστικής κληρονομιάς του μνημειακού αγροτοκτηνοτροφικού συγκροτήματος της «Αβερωφείου Γεωργικής Σχολής» υλοποιείται μεταξύ του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ και του Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών (ΔΠΜΣ) «Προστασία Μνημείων» (Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα ΕΜΠ Προστασία Μνημείων) του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ). Αντικείμενο του προγράμματος είναι η μελέτη έξι χαρακτηριστικών κτιρίων του εκπαιδευτικού συγκροτήματος της ΣΑΕΚ Λάρισας - Αβερώφειος Γεωργική Σχολή.

Αντικείμενο της Συνεργασίας
Η συνεργασία εντάσσεται στο πρόγραμμα άσκησης πεδίου του ΔΠΜΣ «Προστασία Μνημείων» και οργανώνεται κάθε δύο έτη σε ιστορικά και μνημειακά σύνολα σε όλη την Ελλάδα. Ενδεικτικά, τα προηγούμενα χρόνια το πρόγραμμα ολοκλήρωσε έρευνες πεδίου στη Βίνιανη των Αγράφων, στο Ζαγόρι στην Ήπειρο, στο Λεωνίδιο στην Κυνουρία και αλλού.
Οι επί τόπου αποτυπώσεις θα διαρκέσουν μία εβδομάδα και στη συνέχεια ο σχεδιασμός θα ολοκληρωθεί στα εργαστήρια του ΕΜΠ στην Αθήνα. Το παραγόμενο υλικό θα διατεθεί στον ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ, προκειμένου να αξιοποιηθεί ως βάση για τις μελέτες ωρίμανσης και για την κατάρτιση προτάσεων που αφορούν σωστικές επεμβάσεις και έργα αποκατάστασης του συγκροτήματος.
Σημειώνεται ότι τα κτίρια και ο περιβάλλον χώρος έχουν χαρακτηριστεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο και έργο τέχνης με την ΥΑ 182/Β’/1993 από το ΥΠΠΟ, γεγονός που καθιστά τη συστηματική επιστημονική τεκμηρίωση και τη μελέτη αποκατάστασης ιδιαίτερα κρίσιμη.

Περιεχόμενο και Δράσεις
Στη συνεργασία συμμετέχουν 25 φοιτητές και 5 καθηγητές του ΔΠΜΣ «Προστασία Μνημείων» του ΕΜΠ, με επικεφαλής τον Διευθυντή του Προγράμματος, Καθηγητή ΕΜΠ κ. Νίκου Μπελαβίλα.

Οι μεταπτυχιακοί φοιτητές με ειδικότητες κυρίως αρχιτεκτόνων, αλλά και πολιτικών μηχανικών, τοπογράφων, αρχαιολόγων και χημικών, υπό την επίβλεψη της διδακτικής ομάδας, θα αναλάβουν:
• Την καταγραφή και αξιολόγηση του συνόλου των κτιρίων της ΣΑΕΚ Λάρισας, με χρήση τυποποιημένων καρτελών καταγραφής μνημείων.
• Την αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης και την τεκμηρίωση της παθολογίας των πέντε σημαντικότερων κτιρίων, τα οποία θα επιλεγούν από κοινού από τη Διεύθυνση του ΔΠΜΣ και τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ. Το υλικό θα παραδοθεί σε μορφή τευχών και σχεδίων.
• Τη διατύπωση προτάσεων σωστικών και αποκαταστατικών παρεμβάσεων για τα επιλεγμένα κτίρια, επίσης σε μορφή αναλυτικών τευχών και σχεδίων.

Η συνεργασία αυτή αναδεικνύει τη σημασία της διασύνδεσης της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης με πραγματικά έργα προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, ενισχύοντας παράλληλα τη βιώσιμη αξιοποίηση ενός ιστορικού εκπαιδευτικού συγκροτήματος με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και συμβολική αξία για την πόλη της Λάρισας και τη χώρα.

14/01/2026

Το Λεωνίδιο Κυνουρίας, Υλική και Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά
Η προσέγγιση των σπουδαστών του μεταπτυχιακού προγράμματος Της Σχολής Αρχιτεκτόνων Ε.Μ.Π. “Προστασία Μνημείων”
Η έκδοση παρουσιάζει τη μελέτη του παραδοσιακού οικισμού του Λεωνιδίου, η οποία εκπονήθηκε στο πλαίσιο ασκήσεων του Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών του ΕΜΠ «Προστασία Μνημείων». Το Λεωνίδιο αποτέλεσε ένα ιδιαίτερα γόνιμο πεδίο έρευνας, προσφέροντας τη δυνατότητα παρακολούθησης της εξέλιξής του μέσα από την αρχιτεκτονική, τις κατασκευαστικές πρακτικές, την οικιστική οργάνωση και, κυρίως, την παράδοση ως συλλογικό πολιτιστικό απόθεμα. Ως αποτέλεσμα συνεργασίας φοιτητών/τριών και διδασκόντων του Προγράμματος, η έκδοση συμβάλλει ουσιαστικά στην εκπαιδευτική διαδικασία και λειτουργεί ταυτόχρονα ως μεθοδολογικό εργαλείο για την αναγνώριση του αρχιτεκτονικού χαρακτήρα των οικισμών και την ιστορική, αρχιτεκτονική και κατασκευαστική τεκμηρίωση των κτισμάτων, αποτελώντας πρότυπο για τη μελέτη και προστασία ιστορικών οικισμών και της πολιτιστικής τους κληρονομιάς.
Το βιβλίο αφιερώνεται στη μνήμη της αγαπημένης συναδέλφου, καθηγήτριας και φίλης Ειρήνης Εφεσίου, η οποία για πολλά χρόνια μάς προσέφερε απλόχερα τις γνώσεις της, τη φιλία της και τη συμπαράστασή της σε κάθε δύσκολη στιγμή.
Λήψη ψηφιακής έκδοσης:
https://www.arch.ntua.gr/index.php/ekdoseis/leonidio-kynourias-yliki-kai-ayli/

22/12/2025

Στο πλαίσιο του μαθήματος Ειδικά Θέματα Αποκαταστάσεων του 9ου, 23/12 στις 12μμ, θα δοθεί διάλεξη με θέμα "Η πολυπλοκότητα της επέμβασης: Αποκατάσταση, ανακατασκευή και προσθήκη νέων χρήσεων σε διατηρητέο κτίριο στη Νέα Υόρκη".

13/12/2025

Επιστημονική Εσπερίδα: «Ξενία Τρίτων» στην Άνδρο – Διάσωση και Αξιοποίηση
Η Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου έχει την τιμή να σας προσκαλέσει στην επιστημονική εσπερίδα με τίτλο «Ξενία Τρίτων» στην Άνδρο: Διάσωση και Αξιοποίηση, η οποία θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 17 Δεκεμβρίου 2025, και ώρα 17:00–21:00, στην Αίθουσα Τελετών του κτιρίου Αβέρωφ.
Η εκδήλωση θα μεταδοθεί και διαδικτυακά στον παρακάτω σύνδεσμο:
https://www.youtube.com/watch?v=FviiY3STGWw
Αναλυτικά το πρόγραμμα, https://www.arch.ntua.gr/.../epistimoniki-esperida-xenia...

Η Εσπερίδα θα πραγματοποιηθεί στην Αίθουσα Καυταντζόγλου του Κτιρίου Αβέρωφ, στο Ιστορικό Συγκρότημα Πατησίων του ΕΜΠ την Τετάρτ 17 Δεκεμβρίου 17.00 - 21.00

24/11/2025

📍Οι "Διαλέξεις της Πέμπτης", ένας ιστορικός θεσμός της Σχολής Αρχιτεκτόνων από τα μέσα της δεκαετίας του '70, συνεχίζουν και φέτος με τρεις διαλέξεις εντός του χειμερινού εξάμηνου.
📍 Οι "Διαλέξεις" καλύπτουν ποικίλα ζητήματα από θέματα αποκατάστασης και επανάχρησης, διαχείρισης αρχαιολογικών χώρων και πολιτιστικών τοπίων, μέχρι και φιλοσοφικά ζητήματα κτηριακών επεμβάσεων και χωρικών επαναπροσδιορισμών.