11/01/2026
ΑΠΟ ΤΟ HI-END ΣΤΟ BLUETOOTH
Από το καθηγητή μουσικής Δημήτρη Κοντό.
Συχνά ακούμε τη γενιά μας, εμάς τους μεσήλικες, να λέμε στους νεότερους για τις ευκολίες και τα άπειρα εφόδια που έχουν σήμερα στη διάθεσή τους σε αντίθεση με εμάς στη δική τους ηλικία. Τα ίδια μας έλεγαν και οι γονείς μας! Όμως, αν εστιάσουμε ειδικά στη μουσική ακρόαση, η αλήθεια είναι οδυνηρή: Η νέα γενιά ζει σε έναν κόσμο ακουστικής «σαβούρας». Ενώ εμείς τη δεκαετία του '80 κυνηγούσαμε το Hi-End και την απόλυτη πιστότητα, σήμερα η μουσική έχει καταντήσει ένα αναλώσιμο, ψηφιακό υποπροϊόν που στερείται κάθε βάθους.
Το μεγαλύτερο έγκλημα κατά των αυτιών μας είναι ο συμπιεσμένος ήχος. Τα παιδιά σήμερα ακούνε mp3 από διάγορες πλατφόρμες τύπου spotify ,apple music, YouTube κ.α. τέτοιου τύπου, όπου ο αλγόριθμος «πετσοκόβει» αλύπητα τις συχνότητες για να εξοικονομήσει δεδομένα. Λείπουν οι αρμονικές, λείπει ο αέρας, λείπει η δυναμική περιοχή. Ακόμα και η παλιά μας η κασέτα, με το φυσικό της «φύσημα», είχε περισσότερη ζωντάνια και μουσικότητα από αυτό το επίπεδο, ψυχρό και αποστειρωμένο ψηφιακό σήμα. Στο βωμό της «μουσικής του ποδαριού» και της γρήγορης κατανάλωσης, χάθηκε η ουσία της ίδιας της ηχογράφησης.
Εκεί όμως που η κατάσταση γίνεται τραγική είναι στα μέσα ακρόασης. Ζήσαμε τη μετάβαση από το mono στο stereo και λατρέψαμε τον διαχωρισμό των οργάνων στον χώρο, την αίσθηση ότι η ορχήστρα είναι μπροστά σου. Σήμερα, η νεολαία έχει επιστρέψει στον μονοφωνικό ήχο χωρίς καν να το συνειδητοποιεί. Ακούνε από ένα κινητό ή από ηχεία-θορυβομηχανές Bluetooth που στριμώχνουν όλη τη μουσική πληροφορία σε μια τρύπα. Φυσικά stereo ήχο από tablet και smartphones με μεγάφωνα σε αποστάσεις εκατοστών, μόνο stereo δεν αποδίδουν!!! Αυτά τα πλαστικά κουτιά το μόνο που ξέρουν να κάνουν είναι να παραμορφώνουν τις συχνότητες, «μπουκώνοντας» τον ήχο για να δώσουν ένα ψεύτικο μπάσο που απλώς τρίζει και κουράζει.
Δεν μπορούν να καταλάβουν σήμερα τι σήμαινε να έχεις τη γνώση και τον πλήρη έλεγχο του ήχου σου. Εμείς χειριζόμασταν ενισχυτές με ρυθμιστικά για τα Bass, τα Treble, το Balance και το Loudness, προσαρμόζοντας την ακρόαση στον δικό μας χώρο. Ξέραμε να δουλεύουμε το deck, να ρυθμίζουμε το Bias ανάλογα με τον τύπο της κασέτας (Normal, Chrome, Metal) και να παρακολουθούμε τα VU meters για να πετύχουμε την τέλεια εγγραφή χωρίς παραμόρφωση και "κλιπάρισμα". Ακόμα και τα πρώτα boombox είχαν επάνω τους equalizer 5 ή 10 περιοχών που μάθαμε να ρυθμίζουμε με το αυτί. Σήμερα; Η «τεχνολογία» τους εξαντλείται σε ένα κουμπί «συν» και ένα «πλην» στην ένταση. Καμία άλλη ρύθμιση, καμία δυνατότητα παρέμβασης, καμία απολύτως γνώση για το τι σημαίνει ήχος. Ειδικά αν ήσουν τότε από τους τύπους που διάβαζες τις οδηγίες χρήσεως , μπορούσες να πάρεις βασικές γνώσεις μουσικής τεχνολογίας. Ακόμα και για να συνδέσεις τα επιμέρους κομμάτια όπως ενισχυτή, deck, πικαπ κλπ.
Σήμερα, η μουσική έγινε φτηνή, ένα αδιάφορο scroll-down ανάμεσα σε χιλιάδες κομμάτια που κανένα δεν τους ανήκει πραγματικά. Τίποτα δεν συγκρίνεται με την ιεροτελεστία του πικάπ και τη ζεστασιά του βινυλίου. Το να βγάζεις τον δίσκο από το εσώφυλλο και να ακουμπάς τη βελόνα, ήταν μια εμπειρία θρησκευτική. Ήταν ένας ήχος οργανικός, που τον ένιωθες στο σώμα σου. Μπορεί οι νέοι να έχουν εκατομμύρια κομμάτια με ένα κλικ, αλλά εμείς είχαμε την τύχη να ακούμε τη μουσική με όλο της το μεγαλείο, τον όγκο και την αλήθεια της.
Και ενώ ο ψηφιακός κόσμος μας σπρώχνει προς την ευκολία, η πραγματική ομορφιά της μουσικής δεν χάνεται. Υπάρχουν ακόμα εκείνοι που αναζητούν την ψυχή πίσω από τις νότες, που εκτιμούν την ατόφια ποιότητα και που επιμένουν να ακούνε, όχι απλά να «καταναλώνουν» ήχο.
Είναι δικό μας χρέος να μεταλαμπαδεύσουμε αυτή την αξία στους μαθητές μας, μαθαίνοντάς τους να ξεχωρίζουν την ουσία από την ευκολία. Προσωπικά, αν και καθηγητής μουσικής, η μεγαλύτερη δασκάλα μου, (από όλους όσους με δίδαξαν) η αείμνηστη Βασιλική Καραχάλιου, με έμαθε να νιώθω περισσότερο παιδαγωγός παρά ένας πιανίστας που απλά μαθαίνει νότες στα παιδιά. Αυτή ακριβώς την προσέγγιση οφείλουμε να κρατήσουμε: Να διδάσκουμε στα παιδιά πώς να αισθάνονται τη μουσική, όχι μόνο πώς να την αναπαράγουν.
Ίσως η αναζήτηση της αληθινής ακρόασης να μην είναι ποτέ τόσο εύκολη όσο ένα κλικ, αλλά η ανταμοιβή είναι ένα ταξίδι σε έναν κόσμο γεμάτο συναισθήματα και λεπτομέρειες. Ας κρατήσουμε ζωντανή αυτή τη φλόγα στις νέες γενιές, γιατί η μουσική είναι μια γλώσσα που, όταν μαθαίνεις να την ακούς σωστά, μιλάει απευθείας στην ψυχή.
Δημήτρης Κοντός
καθηγητής πιάνου, ντραμς, θεωρητικών και μουσικής τεχνολογίας.