Ο Κήπος των Παιδιών
Ο Κήπος των Παιδιών είναι ένα πρακτικό εργαστήρι για παιδιά και νέους στους πρόποδες του όρους Βόρα. Ιδρύθηκε το 2012 από τρία αδέρφια που μοιράζονται το ενδιαφέρον για μια νέα παιδαγωγική και την αγάπη για τη φύση, τη Σαμάνθα, τον Ερμή και την Αγγελική Σαββαντόγλου.
Οι πρώτοι σπόροι για το εγχείρημα αυτό σπάρθηκαν πριν από αρκετά χρόνια. Οι γονείς μας ταξίδεψαν αναζητώντας κατάλληλο μέρος να μεγαλώσουν τα παιδιά τους. Όταν βρέθηκε ο τόπος δουλεύτηκε και μεταμορφώθηκε σε εύφορο κήπο και τόπο συνάντησης. Εξερεύνηση, περιπέτεια και παιχνίδι μέσα σε ένα πλούσιο οικοσύστημα ήταν το πρώτο σχολείο μας. Αργότερα ταξιδέψαμε τον κόσμο σπουδάζοντας με εστίαση στην εκπαίδευση και καλλιεργώντας μέσα μας την ιδέα της δημιουργίας ενός σχολείου που να θυμίζει τη δική μας εμπειρία μάθησης στη φύση.
Επιστρέψαμε το 2010 σε μια χώρα σε κρίση. Τα σχέδιά για το τέλειο σχολείο ήταν μεγαλεπήβολα για να γίνουν πραγματικότητα σε αυτές τις συνθήκες. Η λύση ήρθε από το χωριό μας, την Παναγίτσα: μας παραχωρήθηκε από το σύλλογο γονέων το παλιό νηπιαγωγείο. Το κτίριο είχε εγκαταλειφθεί για πολλά χρόνια και ήθελε δουλειά. Ξεκινήσαμε την ανακαίνιση και σύντομα μας ανακάλυψαν τα παιδιά, συζητήσαμε το σχέδιό μας και για έξι μήνες δουλέψαμε όλοι μαζί ξύνοντας, γκρεμίζοντας, χτίζοντας και βάφοντας.
Δυστυχώς το μόνο που καταφέραμε ήταν να φτιάξουμε ένα καθαρό άδειο χώρο με έναν άδειο κήπο γύρω του. Την πρώτη μέρα καθίσαμε μαζί και ο καθένας έγραψε σε ένα κομμάτι χαρτί τι θέλει να κάνουμε. Διαβάσαμε τα πάντα και είπαμε ότι χρειαζόμαστε 3 χρόνια για να τα κάνουμε πράξη. Τα παιδιά δεν ήθελαν ένα ακόμη σχολείο οπότε αυτή η ιδέα εγκαταλείφθηκε, ήθελαν βόλτες στο βουνό, ζώα, παιχνίδια, αθλητισμό, περιπέτειες…
Παρά τις δυσκολίες της αρχής ως μικρή ομάδα χωρίς κεφάλαιο ή βοήθεια από κάποιο φορέα αποδείχθηκε το εξής: ο καθένας μπορεί να κάνει κάτι τέτοιο, αρκεί να υπάρχει μια ομάδα με κοινό σκοπό και όρεξη για δουλειά. Επίσης καταλάβαμε όσο περνούν τα χρόνια ότι το εγχείρημα αυτό αφορά τον καθένα: νήπια, παιδιά, νέοι, ενήλικες και υπερήλικες, κανείς δεν αποκλείεται και όλοι έχουν με κάποιο τρόπο συμμετάσχει. Σήμερα έχουμε μια ωραία κουζίνα, εργαστήριο ξυλουργικής, θερμοκήπιο, έναν ωραίο κήπο - ζούγκλα, μουσικά όργανα και καλό παιδαγωγικό υλικό
Μια τυπική μέρα στον Κήπο των Παιδιών ξεκινά και τελειώνει στον κύκλο: συζητάμε τι θέλουμε να κάνουμε και μοιραζόμαστε τις ιδέες μας στην αρχή και τρώμε όλοι μαζί στο τέλος. Τον υπόλοιπο μας χρόνο κάνουμε μουσική, μαγειρική, ξυλουργική, χειροτεχνίες, κηπουρική, πολεμικές τέχνες, ιστορία και ιστορίες, εκδρομές στο βουνό, κατασκήνωση στο δάσος και πολλά ακόμη σχεδιασμένα και αυτοσχεδιαστικά. Κάθε χρόνο προσθέτουμε καινούρια θέματα ή βλέπουμε τα ίδια με άλλη ματιά. Οι δραστηριότητές μας είναι συνδεδεμένες με τον κύκλο των εποχών και τη ζωή στο χωριό. Για παράδειγμα στο θέμα της κηπουρικής τα παιδιά φυτεύουν το σπόρο, φροντίζουν το φυτό, μαζεύουν την παραγωγή και τη μεταποιούν, την εμπορεύονται και μετά αποφασίζουν τι θα κάνουν τα χρήματα. Έτσι ολοκληρώνεται ένας κύκλος που αγγίζει πρακτικά θέματα όπως η καλλιέργεια, το εμπόριο και την ομαδική δουλειά αλλά και θέματα curriculum όπως η βιολογία και τα μαθηματικά - μια ολιστική προσέγγιση.
Ο λόγος που υπάρχει ένα τέτοιο εργαστήρι είναι διπλός: από τη μια πλευρά προσφέρεται στα παιδιά αυτής της ακριτικής περιοχής δημιουργική απασχόληση και διδάσκονται πρακτικές τέχνες που βρίσκουν χρήση στη ζωή τους. Απ’ την άλλη καλλιεργείται με μικρά βήματα μια νέα παιδαγωγική της πράξης. Υπάρχει συνεργασία με το τυπικό σχολείο με σκοπό να εμπλουτιστεί το πρακτικό και βιωματικό κομμάτι της εκπαίδευσης που απουσιάζει από το ημερήσιο πρόγραμμα ή θεωρείται κατώτερο της θεωρητικής γνώσης. Ο Κήπος έρχεται σε επαφή με τη δημόσια τυπική εκπαίδευση μέσα από επισκέψεις σχολείων και σεμινάρια ή συζητήσεις με δασκάλους και νηπιαγωγούς.
Κλείνοντας τον πρώτο κύκλο των τριών χρόνων μπήκαν σε κίνηση τα σχέδια των παιδιών και το επόμενο βήμα ξεκινά αυτό το Χειμώνα. Σε μια μεγάλη έκταση δίπλα στο εργαστήρι ξεκινά η δημιουργία ενός βοτανικού κήπου που θα το αγκαλιάζει και θα του προσφέρει ότι χρειάζεται για την αυτάρκειά του. Σχεδιάζονται μονοπάτια, ξεκινούν φυτώρια από σπάνια δέντρα και φυτά, στήνεται η περίφραξη και διαμορφώνεται ο χώρος για τις πρώτες φυτεύσεις. Έτσι ένα διαφορετικό μικρό σχολείο μέσα σε ένα όμορφο μεγάλο κήπο θα μπορέσει να συνεχίσει τη ζωή του.
Οι δύο πιο συχνές ερωτήσεις που δεχόμαστε είναι πώς έχουμε καταφέρει να στήσουμε αυτό το εργαστήρι και πώς επιβιώνουμε οικονομικά.
Για την πρώτη ερώτηση η απάντηση βρίσκεται στην ομάδα μας. Η πρώτη μικρή ομάδα των δασκάλων έχει εξελίξει διάφορες ειδικότητες: μάγειρες, αθλητές, επιστήμονες, καλλιτέχνες, μουσικοί, ξυλουργοί, γεωργοί: απλά αλλάζουμε καπέλο. Η ομάδα μεγαλώνει με τα παιδιά μας: τα μεγαλύτερα βοηθούν στο μάθημα με τα μικρότερα αλλά και στις δουλείες. Μεγαλώνοντας ακόμη περισσότερο έχουμε μαζί τους φίλους μας που ο καθένας έρχεται να δείξει την τέχνη του και να καλύψει τα κενά που έχουμε εμείς οι δάσκαλοι. Το επόμενο στάδιο της ομάδας είναι οι γονείς και το χωριό, μας φέρνουν ξύλα, πατάτες, μήλα και σιγά σιγά συμμετέχουν στις δράσεις μας. Τέλος υπάρχουν άνθρωποι που βοηθούν από μακριά, μας στέλνουν από οδοντόβουρτσες μέχρι κιθάρες ή ξύλα για το πάτωμα. Ένα σχολείο ανοιχτό σε τόσες σχέσεις καταφέρνει να έχει τι δική του ζωή και να εξελίσσεται. Δεν αναφέραμε το κράτος, την τοπική αυτοδιοίκηση ή επιχειρηματίες γιατί δεν έχουμε συνεργαστεί με τέτοιους φορείς ακόμη.
Η απάντηση στη δεύτερη ερώτηση είναι απλή. Δεν έχουμε έσοδα από το εργαστήρι. Στρεφόμαστε κυρίως στην παραγωγή των κήπων για την επιβίωση τόσο του εργαστηρίου όσο και τη δική μας. Επίσης κάνουμε και άλλες δουλείες.
Για οποιαδήποτε πληροφορία σχετικά με τον Κήπο των Παιδιών μπορείτε να γράψετε στο [email protected] ή να επικοινωνήσετε τηλεφωνικά στο 23810 34290. Μπορείτε να δείτε περισσότερα στο www.facebook.com/spiresporo. Children’s Garden
Children's garden is a cooperative youth centre located on northern Greece’s mount Voras. It was founded in 2012 by three educators and siblings, Samantha, Angeliki and Ermis, united by their love of nature and an interest to explore new paradigms in education. The first seeds of this project were sown a few years ago, growing up on a mountain village. Our parents moved here in search of an appropriate place to bring up their children. When the spot was found it was slowly turned turned into a lush forest garden and a meeting place. Exploration, adventure and play in the rich mountain ecosystem was our first school. The focus remained in education, cultivating the idea of a school open to the ecosystem around it. We returned in 2010 in a country torn by economic recession. The plans for a dream school were to expensive to realise. Thankfully the solution was closer than expected: the old kindergarten, a small building in a bad state of neglect, was vacant and made available to us by the local parent’s board responsible for its use. Soon after we started renovations we were spotted by a group of curious children peeking through the dusty windows. We invited them in and discussed a bit about the plan. They got engaged immediately and we worked together for six months scraping old paint, braking walls and cleaning the garden. Unfortunately all we could do was create a clean, safe and totally empty space with an empty garden around it. We sat down together on our first day and each one - all the children of the village and us - took a piece of paper and wrote what we wanted to do with this empty space. We read everything and decided we need three years to get it all started. None of those notes said anything about a school, so this idea was abandoned altogether. They didn’t want yet another school, they wanted trips to the mountain, animals, toys, sports and adventure. Although frustrating in the beginning this small team with no money and no help from the local government proved another point: anyone can do this. And it is for everyone: our service users are children, young adults, parents and the elders: no-one is excluded and everyone in one way or another asked to be included. We now have a beautiful kitchen, a woodshop, a greenhouse, a lush garden, musical instruments and great educational material. A typical day at Children's Garden begins and ends with a circle: we discuss what we want to do and share ideas in the beginning and always eat together at the end. We engage in music, woodworking, storytelling, crafts, gardening, Shaolin Kung Fu, sports, walks in nature, camps on the mountain and more. Each year we add new subjects or work on the established ones in a new way. Our lessons are connected to the cycle of seasons and the events of the village. Gardening for example begins with sowing the seed in Spring, taking care of the plants in Summer, harvesting and selling the produce in Autumn and then make a decision together on how to use the money. Thus a cycle is completed that touches on practical matters as gardening, commerce, group work but also parts of the curriculum as math and biology - a holistic approach in learning. The are two aspects that stem out from this project: firstly the youth centre offers creative learning and practical skills to the local children. Secondly there is a continuous cooperation with other organizations and state formal education in an effort to enrich schools with experiential learning ideas and practical skills normally absent in the day to day curriculum. This is accomplished by hosting workshops for teachers or inviting schools to take part in Children’s Garden projects. As the first three-year cycle passed most initial ideas are now a reality and the next step is scheduled for this winter. A 15 acre piece of barren land that envelopes the school will be transformed to a botanic garden and a farm that will aid the sustainability of this project.
