14/03/2026
Τι λέω στη Γιούλια, σε ένα κορίτσι που βιώνει ενδοοικογενειακή βία;
Το 3ο Γυμνάσιο Αγίου Νικολάου σπάει τον κύκλο της βίας με ΕνCINEσθηση
Με αφορμή την Πανελλήνια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού, αλλά και την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας το 3ο Γυμνάσιο Αγίου Νικολάου πραγματοποίησε στις τάξεις μια δράση ευαισθητοποίησης για το φαινόμενο της βίας. Πρόκειται για δύο ημέρες που μας καλούν να αναλογιστούμε βαθύτερα ζητήματα αξιοπρέπειας, ισότητας, σεβασμού και προστασίας των δικαιωμάτων των παιδιών και των γυναικών.
Η βία δεν είναι πάντα ορατή. Δεν εκδηλώνεται πάντα με φωνές ή συγκρούσεις. Πολύ συχνά κρύβεται στη σιωπή, στον φόβο, στη ντροπή και στην αίσθηση ότι κανείς δεν θα καταλάβει τι πραγματικά συμβαίνει. Η κακοποίηση ενδέχεται να πάρει πολλές μορφές. Μπορεί να εμφανίζεται στο σχολείο με τον εκφοβισμό, τον αποκλεισμό ή την ειρωνεία. Ίσως να υπάρχει μέσα στην οικογένεια ως ψυχολογική, λεκτική ή σωματική βία. Υπάρχουν επίσης πιο αόρατες μορφές βίας που συνδέονται με στερεότυπα, δομικές ανισότητες και σχέσεις εξουσίας. Όλες αυτές οι μορφές επηρεάζουν βαθιά τη ζωή και την ψυχική ισορροπία των παιδιών.
Σε αυτή την πραγματικότητα το σχολείο μπορεί να διαδραματίσει έναν σημαντικό ρόλο ανοίγοντας χώρο για διάλογο, κατανόηση και ευαισθητοποίηση.
Αφορμή για προβληματισμό αποτέλεσε η προβολή της σουηδικής ταινίας μικρού μήκους «Εγώ, η Γιούλια» (2020) του σκηνοθέτη Arvin Kananian. Η Γιούλια είναι ένα 14χρονο κορίτσι που ζει μια φαινομενικά ειδυλλιακή ζωή. Αλλά το σκοτάδι μέσα της μεγαλώνει. Ο πατέρας της ελέγχει την οικογένειά της ασκώντας σωματική και ψυχολογική βία. Μια ιστορία καθημερινού αγώνα και ανθεκτικότητας ειπωμένη απ’ την οπτική γωνία ενός μικρού κοριτσιού. Είναι το δράμα μιας έφηβης που τρομοκρατείται από έναν κακοποιητικό πατέρα και αναλαμβάνει δράση, όταν η μητέρα της είναι πολύ φοβισμένη για να ζητήσει βοήθεια.
Η προβολή πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος «ΕνCINEσθηση!», το οποίο αξιοποιεί τον κινηματογράφο ως παιδαγωγικό και ψυχοεκπαιδευτικό εργαλείο για την ανάπτυξη της ενσυναίσθησης, της ενεργητικής ακρόασης και της κοινωνικής ευαισθησίας. Η δράση υλοποιήθηκε σε συνεργασία με το CineZizaniο και το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους, έναν θεσμό που προωθεί την κινηματογραφική παιδεία και την αξιοποίηση του κινηματογράφου ως εργαλείου εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης.
Στην κινηματογραφική αφήγηση οι έφηβοι/ες δεν παραμένουν θεατές. Καλούνται να μπουν στη θέση του άλλου, να αναγνωρίσουν συναισθήματα και να σκεφτούν πώς μπορούν να σταθούν δίπλα του όταν χρειάζεται στήριξη.
«Γράψε ένα σημείωμα στη Γιούλια»
Μετά την προβολή της ταινίας, οι μαθητές και οι μαθήτριες συμμετείχαν σε μια βιωματική δραστηριότητα με τίτλο:
«Γράψε ένα σημείωμα στη Γιούλια».
Κάθε παιδί έγραψε ένα μήνυμα προς την πρωταγωνίστρια της ιστορίας. Τα σημειώματα αυτά μεταμορφώθηκαν σε ειλικρινή λόγια συμπαράστασης, φροντίδας, ενσυναίσθησης και αλληλεγγύης.
Μερικά από τα μηνύματα των εφήβων μας ήταν:
«Έχω καταλάβει ότι κάτι δεν πάει καλά από τη συμπεριφορά σου. Αν χρειαστείς κάτι, είμαι εδώ για σένα.»
«Μίλα σε κάποιον που εμπιστεύεσαι. Μη μένεις σιωπηλή.»
«Δεν είσαι μόνη σου. Υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να σε βοηθήσουν.»
«Αν φοβάσαι ή νιώθεις ότι είσαι μόνη σου, έλα να μου μιλήσεις. Θα σε ακούσω.»
«Κουράγιο. Είσαι δυνατή και θα τα καταφέρεις.»
«Μην πιστέψεις ποτέ ότι φταις εσύ.»
«Μη φοβάσαι να ζητήσεις βοήθεια.»
«Κανείς δεν έχει δικαίωμα να σου φέρεται έτσι.»
«Η ζωή σου έχει αξία.»
«Να θυμάσαι ότι αξίζεις να ζεις χωρίς φόβο.»
«Μην κρατάς μέσα σου αυτό που σου συμβαίνει.»
«Είσαι πολύ γενναία.»
«Ό, τι κι αν συμβαίνει, υπάρχουν άνθρωποι που θα σε στηρίξουν.»
«Μίλα σε κάποιον που σε αγαπά.»
«Πες το σε κάποιον ενήλικα που εμπιστεύεσαι.»
«Δεν χρειάζεται να το περάσεις μόνη σου.»
«Ζήτα βοήθεια από κάποιον ειδικό.»
«Αν νιώθεις φόβο, πρέπει να μιλήσεις.»
«Εύχομαι να φύγεις από το σκοτάδι και να βγεις στον ήλιο.»
«Να προσέχεις τον εαυτό σου και να ζητήσεις βοήθεια.»
«Όλοι αξίζουμε να ζούμε με ασφάλεια.»
«Είσαι δυνατή και θα τα καταφέρεις.»
Σε πολλά σημειώματα επαναλαμβανόταν η ίδια φράση:
«Δεν είσαι μόνη σου.»
Τι φανέρωσαν τα σημειώματα των παιδιών
Τα μηνύματα αποκάλυψαν ότι όταν τα παιδιά έχουν χώρο να εκφραστούν, μπορούν να αναπτύξουν βαθιά κοινωνική ευαισθησία.
Πολλά σημειώματα εξέφραζαν ενσυναίσθηση και συναισθηματική στήριξη:
«Κουράγιο, θα τα καταφέρεις.»
«Είσαι γενναία και δυνατή.»
«Δεν φταις εσύ.»
Άλλα τόνιζαν τη σημασία της επικοινωνίας:
«Μίλα σε κάποιον που εμπιστεύεσαι.»
«Μη μένεις σιωπηλή.»
«Πες το σε κάποιον που μπορεί να σε βοηθήσει.»
Κάποια παιδιά αναφέρθηκαν επίσης σε συγκεκριμένους τρόπους αναζήτησης βοήθειας, όπως το 1056 (Χαμόγελο του Παιδιού), το 11525 (Μαζί για το παιδί) το 100 (Αστυνομία) και το 112 (Γραμμή έκτακτης ανάγκης), καθώς και στον ψυχολόγο ή τον κοινωνικό λειτουργό του σχολείου.
«Μπορείς να πάρεις τηλέφωνο το 1056 ή το 11525.»
«Αν φοβάσαι, μπορείς να καλέσεις το 100.»
«Υπάρχει και το 112 αν βρίσκεσαι σε κίνδυνο.»
«Πάρε τηλέφωνο σε μια γραμμή βοήθειας για να σε προστατεύσουν.»
«Μίλα σε κάποιον ειδικό ή σε μια γραμμή υποστήριξης.»
«Μίλα στον ψυχολόγο του σχολείου σου».
Η αναφορά αυτή δείχνει ότι τα παιδιά γνωρίζουν πως υπάρχουν φορείς που μπορούν να προσφέρουν προστασία και βοήθεια σε περιπτώσεις κακοποίησης.
Κάποια προσπάθησαν ακόμη να ενισχύσουν την αυτοπεποίθηση της Γιούλιας γράφοντας:
«Είσαι δυνατή.»
«Θα τα καταφέρεις.»
«Όλα μπορούν να αλλάξουν.»
Ο ρόλος των φίλων
Σημαντικός παράγοντας που αναδείχθηκε ήταν ο ρόλος των φίλων. Πολλές φορές οι φίλοι και οι φίλες είναι εκείνοι που παρατηρούν πρώτοι ότι κάτι δεν πάει καλά. Μια αλλαγή στη διάθεση, μια σιωπή που δεν υπήρχε πριν ή μια απομάκρυνση από την παρέα μπορεί να αποτελούν σημάδια ότι ένα παιδί βιώνει μια δύσκολη κατάσταση.
Οι μαθητές και οι μαθήτριές μας συνειδητοποίησαν ότι ένας φίλος δεν χρειάζεται να λύσει το πρόβλημα. Αυτό που μπορεί να κάνει είναι να δείξει ότι είναι εκεί, να ακούσει, να πιστέψει και να σταθεί δίπλα στον άλλον με ειλικρίνεια και αγάπη. Και όταν χρειάζεται, να ζητήσει βοήθεια από έναν ενήλικα που μπορεί πραγματικά να στηρίξει και να προστατεύσει το παιδί θύμα.
Η δύναμη της ενσυναίσθησης
Όταν το σχολείο δημιουργεί αφορμές για διάλογο και έκφραση, τα παιδιά μπορούν να αναπτύξουν ουσιαστική κοινωνική συνείδηση.
Ο κινηματογράφος λειτούργησε ως ένα ισχυρό εργαλείο ευαισθητοποίησης. Παρακολουθώντας την ιστορία της Γιούλιας, οι έφηβοι είχαν την ευκαιρία να δουν τον κόσμο μέσα από τα μάτια ενός παιδιού που υποφέρει από τη βία και την κακοποίηση.
Η ενσυναίσθηση δεν είναι απλώς μια δεξιότητα. Είναι η ικανότητα να βλέπουμε τον κόσμο μέσα από τη θέση του άλλου και να στεκόμαστε με άκριτη αποδοχή και σεβασμό δίπλα του.
Γιατί καμία μορφή βίας δεν πρέπει να μένει κρυφή μέσα στη σιωπή και κανένα παιδί δεν πρέπει να υποφέρει αόρατο μέσα στην κακοποίηση..
Οι υπεύθυνοι του προγράμματος
Γιώργος Κόκκας
Μαρία Τσιάμου
Κλεάνθη Ρουμπελάκη
