14/05/2026
Inistitiyuutiin Qorannoofi Qo'annoo Oromoo Afaan, Aadaa, Seenaafi Artii Ummatichaa guddisuuf qorannoowwan garaagaraa gaggeessa jirachuun isa ni beekama.
Inistitiyuutiin Qorannoofi Qo'annoo Oromoo Torbee Aadaafi Afaanii akka biyyaatti Ministeerri Aadaafi Ispoortii Federaalaa Magaalaa Finfinneetti qopheesse irratti bu'aawwan qorannoo Inistitiyuutii Qorannoofi Qo'annoo Oromoon hojjetaman agarsiisaaf dhiheessee jira.
14/05/2026
Since its establishment, IOS has published 31 research results in book form and 28 research topics in the Wiirtuu Journal, disseminating them to the public for socio-economic benefits through various media channels.
Furthermore, there are 30 research projects underway in collaboration with universities and stakeholders. These projects aim to address the overarching concerns raised by the community, tackle the social, economic, and political issues facing the Oromo people, and ensure that research findings are widely available. Numerous studies have been completed and shared at various conferences for further discussion.
In addition to its regular research the IOS has formulate initiatives to address the long-standing research demands of the Oromo people. Extensive research is being conducted on various issues with the involvement of many scholars in coordination with higher education institutions. Additionally, Oromo research conference is being organized to enable Oromo scholars and intellectuals to meet and discuss the problems of the Oromo people and propose lasting solutions.
The Oromo youth conference has been held at various times to encourage Oromo youth, the hope of the future of the country, to move away from a passive attitude and create jobs with their own creativity. The conference is conducted by various scholars to encourage youth to uphold Oromo morals and values and to strengthen the culture of reading and work.
14/05/2026
The Institute of Oromo Studies (IOS) was established by the Oromia Regional State Government with Proclamation No. 242/2014 set out to reorganize the executive body by considering the lack of Oromo research and public interest to conduct comprehensive research on Oromo language, history, culture, and arts. This marks a significant milestone in Oromo history.
The IOS has categorized Oromo research into four main areas: Afan Oromo, History, Culture and arts. Under Afan Oromo, Oromo Folklore and Literature, Afan Oromo standardization and codification, Dictionary making, and Afan Oromo Grammar are studied.
The institute aims to enable Afan Oromo the language of science and technology and uplifts to the level of developed languages of the world. In the realm of Oromo history, the IOS is enriching the historical narrative by conducting research to reveal hidden Oromo history and correct mistakenness. Additionally, the institute is working to promote Oromo culture in various areas. Such as: indigenous knowledge, philosophy, conflict resolution, economics and administration. In the study of Oromo arts: theater, literature, music, dance, painting, and sculpture, IOS is conducting scientific research to ensure that Oromo arts contribute to the socio-economic development of the country.
14/05/2026
Mission
To study the Oromo language, history, culture, and arts scientifically, as well as in a way that uplifts and balances the Oromo psychology, ensuring that the results of Oromo research play a role in socio-economic development and nation-building.
Vision
To see people who proud of their language, history, culture, and art, and who can actively contribute to the democratic system and nation-building in our country and Horn of Africa with a sense of freedom by 2022.
The Values of IOS
*People's Priority
*Cultural Respect
*Professional Competence
*Participatory
*Teamwork
*Professional Ethics
14/05/2026
የኦሮሞ ጥናትና ምርምር ኢንስቲትዩት የኦሮሞ ሕዝብ ለረጅም ዓመታት ለጥናት ያለዉን ጥያቄ ለመመለስ በመደበኛ የሚጠኑ ጥናቶች እንዳሉ ሆነው የእንሼቲቭ ሥራ ቀርጾ እየሰራ ይገኛል። በዚህ እንሼቲቭ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ምሁራንን በሰፊው በማሳተፍ በርካታ ጥናቶች በመካሄድ ላይ ናቸው። በሌላ በኩል ደረጃዉን የጠበቀ የኦሮሞ ጥናት ሲምፖዝየም በማዘጋጀት የኦሮሞ ምሁራንና ልሂቃን ተገናኝተው በመወያየት ለኦሮሞ ህዝብ ችግሮች ዘላቂ መፍትሔ እንዲያስቀምጡ እየተደረገ ይገኛል።
በተጨማሪም የነገ ሀገር ተረካቢ የሆኑ የኦሮሞ ወጣቶች ከጠባቂነት ወጥተው፣ በራሳቸው ስራ ፈጥረው፣ በኢኮኖሚ ራሳቸውን በመቻል የሀገር ኢኮኖሚን በመደገፍ የበኩላቸውን ሚና እንዲወጡ በተለያየ ጊዜ የኦሮሞ ወጣቶች ሲምፖዚዬም ተካሄዷል። በነዚህ ሲምፖዚዬሞች ወጣቶች በኦሮሞ ወግና ሥርዓት በመታነጽ የስራና ንባብ ባህል እንዲያዳብሩ በተለያዩ ምሁራን ጥናት ቀርቦ ግንዛቤ እንዲጨብጡ ተደርጓል።
በዚሁ መሠረት የኦጥምኢ ከተመሠረተ በአምስት ዓመት ዉስጥ የጥናት ዉጤቶች 31 መጽሐፍትና በዊርቱ ጆርናል ዉስጥ 28 የጥናት ዉጤቶች (አርትክሎች) አሳትሞ በስጦታና በሽያጭ ህብረተሰቡ ጋ በማድረስ ለማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ፋይዳ አውሏል። እነዚህን የጥናት ዉጤቶች የተለያዩ ሚድያዎችን በመጠቀም ለህብረተሰቡ ተደራሽ በማድረግ ላይ ይገኛል።
እንዲሁም ከህዝቡ ለሚነሱ ጥያቄዎች ምለሽ ለመስጠት፤ ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ችግሮችን ለመፍታት፣ የጥናት ሽፋንን ተደራሽ ለማድረግ፣ በክልላችን ከሚገኙ ዩኒቨርሲቲዎች ጋር በመቀናጀት 26 ጥናቶች በመጠናት ላይ ናቸዉ። የተለያዩ ጥናቶችም ለሲምፖዚዬም ቀርበው ዉይይት እየተደረገባቸው ለተለያዪ መመሪያዎችና ፖሊሲዎች ግብአት እንዲሆኑ በመደረግ ላይ ይገኛሉ።
14/05/2026
የኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት በኦሮሞ ጥናት ዙርያ ያሉ ክፍተቶችንና የሰፊውን ህዝብ ፍላጎት ግንዛቤ ዉስጥ በማስገባት የኦሮሞ ቋንቋ፣ ታሪክ፣ ባህልና ኪነጥበብ በጥልቀት እንዲጠና የስራ አስፈጻሚ በድጋሜ ለማደራጀት በወጣዉ በአዋጅ ቁጥር 242/2014 የኦሮሞ ጥናትና ምርምር ኢንስቲትዩትን (ኦጥምኢ) አቋቁሞ ስራ ዉስጥ እንዲገባ አድርጓል። ይህ ደግሞ በኦሮሞ ታሪክ ዉስጥ ከፍተኛ ቦታ አለዉ። የኦጥምኢ የኦሮሞ ጥናት በአራት ዋናዋና ጉዳዮች ከፍሎ የሚሰራ ሲሆን፣ በኦሮሞ ቋንቋ ስር፡_ ፎክሎርና ስነጽሑፍ፣ የቃላት ስያሜና የቋንቋ መደበኛነት፣ የቋንቋ ሰዋስውና መዝገበ ቃላት ዝግጅት ላይ ምርምር በማካሄድ ቋንቋው የሳይንስና ቴክኖሎጂ ቋንቋ እንዲሆን በማድረግ የዓለማችን ታላላቅ ቋንቋዎች ተርታ ለማሰለፍ እየሰራ ይገኛል። እንዲሁም ከአሁን በፊት የተጻፉትን የኦሮሞ ታሪክ በማዳበር ተደብቀዉ የቆዩትንና አዳዲስ ታሪኮችን በመዳሰስ በግፍና በስህተት ሲነገሩ፣ ሲጻፉና ሲተረኩ የነበሩትን በጥናትና ምርምር በመለየት፣ ኦሮሞን የሚመጥን ታሪክ ለማኖር ትልቅ ስራ እየሰራ ይገኛል። ከዚህም ሌላ የኦሮሞ ባህል በሀገር በቀል ዕዉቀት ዘርፍ፣ በፍልስፍና፣ በሰላም፣ ኢኮኖሚ፣ አስተዳደርና ወዘተ... ላይ አጥንቶ ይፋ በማዉጣት ለማስተዋወቅ እየሰራ ሲሆን፤ በኦሮሞ ኪነጥበብ ጥናት ስርም የኦሮሞ ትያትርና ስነጽሑፍ፣ ሙዚቃና ዉዝዋዜ፣ ስዕልና ቅርጻቅርጽ በሳይንሳዊ መንገድና ብስለት ባለዉ መልኩ በማጥናት የኦሮሞ ኪነጥበብ በሀገሪቱ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ እድገት ዉስጥ የራሱን ሚና እንዲወጣ ለማድረግ እየሰራ ይገኛል።
14/05/2026
የኦሮሞ ጥናትና ምርምር ኢንስቲትዩት
ተልዕኮ
የኦሮሞ ቋንቋ፣ ታሪክ፣ ባሕልና ኪነጥበብ ሳይንሳዊ በሆነ መልክ፣ እንዲሁም የኦሮሞን ስነልቦና ከፍ በሚያደርግና በሚመጥን በማጥናት የኦሮሞ ጥናት ዉጤት ለማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ እድገትና በሀገር ግንባታ ዉስጥ የራሱን ሚና እንዲወጣ ማድረግ ነዉ።
ራዕይ
በ2022 ዓ.ም ኦሮሞን የሚመጥን ትርክት በማኖር በቋንቋዉ፣ በታሪኩ፣ በባሕሉና በኪነጥበቡ በመኩራት ንጹ በሆነ አህምሮ ለዲሞክራሲ ስርዓት፣ በዚህ ሀገርና የአፍርካ ቀንድ ግንባታ ዉስጥ ተጽኖ መፍጠር የሚችል ህብረተሰብ ማየት ነዉ።
የኦሮሞ ጥናትና ምርምር ዕሴቶች
*የሕዝብ ወገንተኝነት
*የባሕል ክብር
*የሙያ ብቃት
*አሳታፊነት
*በቡድን መስራት
*የሙያ ስነምግባር
15/04/2026
“Inistiitiyuutiin Qorannoofi Qo’annoo Oromoo Insaayikiloopiidiyaa Irreechaa qopheessaa jira” - Obbo Zinaabuu Asraat
Gaazexaa Bariisaa
********************
Finfinnee: Korri Qorannoo Oromoo 20ffaan qindeessummaa Inistiitiyuutii Qorannoofi Qo’annoo Oromootiin qophaa’u Kibxata darbe Finfinnee, Giddugala Aadaa Oromootti gaggeeffameera.
Koricharratti qorannoowwan matadureewwan "Adeemsaafi Raawwii Baallii Gadaa Kennuu, Dimokraasiifi Filannoo, Gaaffii Ulaa Galaana Diimaa Itoophiyaa, Afaaniifi Guddina Waliigalaafi Gahee Aartiin Ijaarsa Biyyaa Keessatti Qabu" jedhuun hayyootaan dhiyaachuun hirmaattotaan marii bal'aan irratti adeemsifameera.
Daarektarri Ittaanaa Inistiitiyuutii Qorannoofi Qo'annoo Oromoo Obbo Zinaabuu Asraat haasaa baniinsa korichaarratti taasisaniin akka jedhanitti, ummanni Oromoo hortee Kuush kan ta’e saba guddicha Gaanfa Afrikaati.
Bu’uura sirna dimokraasii addunyaaf gumaache abbaa falaasama Sirna Gadaati. Sabni guddaan kun Sirna Gadaa bu’uura dimokraasii addunyaa ta’e bocatee ittiin walgaggeessaa ture. Sirni Gadaa waggaa saddeet saddeetiin aangoo karaa nagaa dabarsuun sirna dimokraasii addunyaaf bu’uura kaa’eera.
Ummanni Oromoo saba guddaa Gaanfa Afrikaa ta’ee osoo jiruu dhiibbaawwan waggoota 150 oliif irra gahaa tureen afaan, aadaa, duudhaa, safuu, seenaafi eenyummaansaa cabee turuu himanii, Mootummaan Naannoo Oromiyaa afaan, aadaa, duudhaafi seenaa sabichaa laafeefi badee ture qorannoo irratti hundaa’uun bakkatti akka deebi’uuf bara 2014 Inistiitiyuutii Qo’annoofi Qorannoo Oromoo hundeesseera.
Erga inistiitiyuutichi hundaa’ee as afaan, aadaa, duudhaa, safuufi seenaa Oromoorratti qorannoo gadifagoo adeemsisuun bifa kitaabaatiin maxxansiisee hawaasa biraan gahaa jira. Inistiitiyuutichi yeroo ammaa Yunivarsitiiwwan Finfinnee, Jimmaa, Haramaayaafi Arsii waliin ta’uun Insaayikiloopiidiyaa Irreechaa Afaan Oromoofi Ingiliffaan ummata Oromoo madaalu qopheessaa jiraachuus eeraniiru.
Sabni aadaafi duudhaan isaa cabe sochii kamuu keessatti milkaa’uu hindanda’u waan ta’eef Mootummaan Naannoo Oromiyaa aadaafi duudhaa Oromoo cabee ture deebisee jabeessuuf haaromsa aadaa adeemsisaa jira. Korri qorannoo Oromoo marsaa marsaan adeemsifamaa jirus aadaafi duudhaa Oromoo utubuu keessatti gumaacha olaanaa taasisaa jiraachuu eeraniiru.
Inistitiiyuutichi seenaa, aadaa, duudhaafi sansaka Oromoo bakka isaaf malutti deebisuuf yunivarsiitota garagaraa waliin waliigaltee mallatteessuun hojii hojjechaa jiraachuu himanii, yeroo ammaa qorannoowwan 70 ol matadureewwan garagaraarratti adeemsifamaa jiraachuus eeraniiru.
Hayyoonni inistiitiyuutichaa hayyoota yunivarsitiiwwanii waliin ta’uun hojii guddaa dhuka dubbii ummata Oromoo kan ta’e seenessa Oromoo ijaaruufi seenessa dabe sirreessuu kutannoo cimaan hojjechuun seenessa waloo biyya ijaaruufi utubu raawwachaa jiraachuu himanii, inistiitiyuutichi qorannoo adeemsisu bifa kitaabaatiin maxxansee hojii dhalootni borii irraa baratu lafa kaa’aa jiraachuus ibsaniiru.
Caffee Oromiyaatti walittiqabduun Koree Dhaabbii Dhimma Dubartootaafi Hawaasummaa Aadde Mastaawat Fayyisaa akka jedhanitti, ummanni Oromoo saba guddaa afaan, aadaa, duudhaafi aartii gabbataa barootaaf kuufamee dhalootaa dhalootatti darbaa dhufe qaba.
Ummanni Oromoo dilbii beekumsa xabboo qabu afoola afaaniin dhalootaa dhalootatti dabarsaa har’a gahe ta’uu himanii, har’a hayyoonni seenaa sabichaa dabee ture qoratamanii sirreessuuf cimanii hojjechuu akka qaban yaadachiisaniiru.
Seenaan ida’ama taatee kaleessaafi har’aati. Dhaloonni seenaa hinbeekne maddasaa beekuu hindanda’u. Seenaa kaleessaa beekuufi yaadachuun kan har’aa beeknee sirnaan qajeelchinee ol kaa’uufi kan borii ammoo akeekuuf akka gargaaru himaniiru.
Oromoon Sirna Gadaa bocatee eenyummaa, afaan, aadaafi duudhaasaa tiksee har’aan gaheera. Dhaloonni kunis seenaa abboota kaleessaa irraa dhaaleen seenaa mataasaa hojjechuurratti argama. Inistiitiyuutii Qorannoofi Qo’annoo Oromoos qorannoorratti hundaa’uun seenaa sabichaa kaleessa dabe sirreessuun bifa kitaabaan qopheessee dhaloota ittaanuuf galaa kaa’aa jiraachuu himaniiru.
Seenaan daawwitii dhaloonni keessatti ofilaalee har’a seenaa mataasaa katabuudha. Seenaan dhaloota barsiisuufi qajeelchuurra darbee xiiqii itti horuun kan onnachiisuudha. Seenaan galaa dhalootaa waan ta’eef Mootummaan Naannoo Oromiyaa inistiitiyuuticha dhimma aadaafi seenaa Oromoorratti qorannoowwan akka adeemsisu taasiseera jedhu.
Natsaannat Taaddasaatiin
Maxxansa gaazexaa Bariisaa Ebla7,2018
07/04/2026
Korri Inistiitiyuutii Qorannoofi Qo'annoo Oromootiin Giddugala Aadaa Oromootti gaggeeffamaa ture xumurameera.
Korri Qorannoofi Qo'annoo Oromoo marsaa 20ffaan Magaalaa Finfinnee Giddugala Aadaa Oromootti gaggeeffamaa ture xumuramee jira.
Kora kanarrati qorannoowwan Mata duree adda addaa hayyoota Yuunivarsiitiiwwan garaagaraan qoratame dhiyaateera.
Qorannowwaan kunis Mata Dureewwan Adeemsaafi Raawwii Baallii Gadaa Kennuu, Dimokraasiifi Filannoo, Gaaffii Ulaa Galaana Diimaa Itoophiyaa, Afaaniifi Guddina Waliigalaafi Gahee Aartiin Ijaarsa Biyyaa Keessatti qabu" jedhu hayyootaan dhiyaachuun hirmaattotaan marii bal'aan irratti gaggeeffamee jira.
Itti Aanaan Daarektara Olaanaa Inistitiyuutii Qorannoofi Qo'annoo Oromoo Obbo Zinaabuu Asraat, Mootummaan Naannoo Oromiyaa Aadaa, Afaan, Aartiifi seenaa Oromoo guddisuuf hojjechaa jirachuu himuun, qorannoowwan kora kana irratti dhihaatanis agarsistu kannaati jedhan.
Inistitiyuutichi erga hundaa'ee aadaafi duudhaa Oromoo qorannoon deggeruun beeksisuurratti hojiin bal'aan hojjetamaa jiraachuu himun, golaawwan Oromiyaa hunda keessatti seenaa, aadaafi duudhaa akkasumas falaasama Oromoo qorachuun bu'aasaa Koratti dhiyeessuun gabbisaa jira jedhan. Obbo Zinaabuun
Mootummaan Naannoo Oromiyaa caba Aadaa suphuuf haaromsa aadaa bocee hojjechaa jiraachuu himuun, Aadaafi duudhaa Oromoo ganamaa deebisuufi jabeessuuf haaromsa aadaa adeemsisaa jira jedhan.Itti Aanaa Itti Gaafatamaa Waajjira Pirezidaantii Mootummaa Naannoo Oromiyaa Dr.Otukkaanaa Odaa
Koricharratti hoggantoonni olaanaa Mootummaa naannoo Oromiyaafi federaalaa, pirezdaantonni, hayyonniifi qorattoonni yunivarsitiiwwan gara garaa, Abbootiin Gadaa, Haadholiin Siinqeefi keessummoonni gara garaa argamaniiru.