Buiten de krijtlijnen

Beproevingen ‘Uw mentaal welbevinden is mijn zorg’, het klinkt als een goedkope reclameslogan, als een pasklaar antwoord op al uw vragen, bekommernissen, beproevingen en worstelingen in het leven. Dat is het echter niet.

Om het met de woorden van Rita Pierson (40 jaar leerkracht geweest!) te zeggen: 'Kinderen leren niet van leerkrachten waar ze niet van houden'. De connectie tussen leerkracht en leerling is mega belangrijk tijdens het leerproces. Zonder wederzijdse erkenning en respect is het verwerken van leerstof bijna onmogelijk. Ik geloof dat de relatie tussen de leerling en de leerkracht een wisselwerking is: Ik leer van de leerling én de leerling leert van de leerkracht. Een leerproces voor beiden.

Brugfiguren op school: ‘Leerkrachten zagen dat ik het moeilijk had, maar ik durfde er niets over zeggen’ Scholen merken dat steeds meer gezinnen het moeilijk hebben.

Lerarentekort
Sinds enkele weken is het onderwerp ‘lerarentekort’ brandend actueel in alle media. Telkens opnieuw ben ik verbaasd hoe mensen zonder enige expertise hierover oplossingen aanreiken of hun mening hierover moeten spuien. Sommige hoogleraren en professoren menen zelfs te denken dat de oorzaak te wijten is aan het diploma van de leerkracht. Zo las ik in de weekendbijlage van DeMorgen (23/10/2021) dat mevrouw Consuegra, hoogleraar pedagogie VUB, ervoor pleit om de lerarenopleiding, wat nu een bacheloropleiding is, te veranderen tot een masteropleiding. Ziezo, alle problemen opgelost in het onderwijs!

Waarom heb ik steeds het gevoel wanneer media berichten over oplossingen dat de oorzaak niet wordt aangepakt maar eerder probleemgericht wordt gehandeld? Pensioengerechtigde leerkrachten terug optrommelen en voor de klas laten staan, directieteams inschakelen om tijdelijk les te geven, leerkrachten extra uren laten lesgeven naast hun bestaand lesurenpakket, kinderverzorgers inschakelen, …. Met alle respect voor de ‘creatieve vindingrijkheid’ van alle betrokken actoren, maar dit is voor mij water naar de zee brengen.

Hoe komt het dat er geen lerarenteams worden opgericht bestaand uit mensen met tonnen praktijkervaring uit alle provincies? Bevraag deze mensen: Waar loopt het fout? Wat kan er beter? Wat zijn uw noden? Waarin kunnen we tegemoetkomen van hogerhand zodat jullie zelfs na 20 jaar blijven lesgeven? Op welke manier kunnen we jullie ontlasten om met evenveel goesting, motivatie en bezieling aan de slag te blijven in het onderwijs?

Ik gaf vijftien jaar les in het secundair onderwijs in de meest uiteenlopende vormen en graden. Ik gaf les in het A*O, BSO, TSO, BuSO én het volwassenonderwijs. Ik gaf de meest uiteenlopende vakken: handel, economie, dactylografie, verzorging, huishoudkunde, techniek (zal ik nog eventjes doorgaan …). Ik was tevens stagebegeleidster en heb een half schooljaar TOAH gegeven aan een leerling met psychische problemen. Ik heb mezelf uitgeroepen tot ‘onderwijservaringsdeskundige’. Tot op heden is er nog geen enkele journalist of hoogleraar of onderwijsspecialist aan mijn deur komen kloppen met de vraag: ‘Mevrouw Demoor, u hebt jaren leservaring opgedaan. Uw expertise kunnen we gebruiken samen met nog vele andere leerkrachten die letterlijk met hun voeten in de praktijk stonden. We zijn op zoek naar mensen die oplossingsgericht denken en niet probleemgericht.’

Ik zal nooit vergeten wat mijn wijlen leraar psychologie Hugo DeVriendt uit de lerarenopleiding zei: ‘Gezond boerenverstand mensen, dat brengt u ver!’

Nu, vele jaren moet ik dikwijls aan hem denken. Maar ook dat hoort vrees ik bij de mentaliteit van het engdenkende onderwijswezen: waarom gemakkelijk maken als het moeilijk kan! Van de pot gerukt, zo denk ik dikwijls, als ik de zogenaamde onderwijsspecialisten hoor prediken hoe het beter kan, anders kan, hoe het moet.

En zo ploeterde men verder, nog vele vele vele jaren …

Ode aan Erwin Hauters op de dag van de leerkracht.

Sommige mensen zijn geboren in een warm nest, groeien op in een bad van liefde, worden erkend en hierdoor staan ze wat ik noem 'geworteld' of 'geaard' in het leven. Anderen worden reeds volwassen op hun negende levensjaar, wanneer ze op deze veel te jonge leeftijd beseffen dat zij eigenlijk de rol van ouder(s) op zich moeten nemen vanwege onverantwoordelijk gedrag van hun respectievelijke vader en moeder. Ik behoor dus tot die 'andere' soort. Tot op heden heb ik hiervan steeds mijn sterkte proberen te maken, weliswaar met vallen en opstaan. Toch zijn er een paar gevoeligheden die ik blijf meedragen. Een voorbeeld hiervan is mijn stille liefde voor alles wat te maken heeft met kunst en cultuur. 'Zinloos, gezever en bu****it', krijg ik tot op heden nog steeds te horen van mijn moeder, (mijn vader liet het leven aan het begin van dit jaar), wanneer ik voorzichtig, op kousenvoetjes enkele weken geleden probeerde uit te leggen wat het lezen van een boek met me doet. Je kan je dus ook voorstellen dat ik met knikkende knieën, lood in mijn schoenen én heel veel schroom, aan het begin van vorig schooljaar, de Academie van Merksem binnenstapte. .
Met een grote glimlach, een oprecht hartelijke begroeting heette ene 'Erwin Hauters' me welkom in 'De projectroom'. 'Ik kom wat informatie vragen over de opleiding en ik weet eigenlijk niet of ik dat wel ga kunnen', zeg ik met angst in mijn stem en een onzeker gevoel van hier tot in Tokio. 'Ik volgde ooit eens een korte zomercursus boetseren en ik ontdekte hierdoor de liefde voor klei en creëren maar - opnieuw- ik weet niet zeker of ik dit wel kan én het zit niet in de familie, kunst maken'. Klein voel ik me, ongelooflijk klein wanneer ik deze woorden uitspreek.
Al snel stelt Erwin me op mijn gemak met een naturel en eenvoud waar elke mens jaloers op is. 'Natuurlijk ga jij dat kunnen, en waarom zou jij dat niet kunnen? Ik ben er trouwens om je te helpen en begeleiden, toch?'
Ik schrijf me in en nog geen week later stap ik opnieuw de gebouwen van de Academie binnen. Aarzelend, zenuwachtig maar minder schoorvoetend, want mijn nieuwe docent, Erwin Hauters, heeft me overtuigd en vooral gerustgesteld.

Overviel de twijfel me gedurende het afgelopen schooljaar? Wat had je gedacht? Uiteraard, bij momenten zodanig dat ik geen adem had, dat mijn hart 120 slagen per minuut telde, dat mijn handen trilden van onzekerheid omdat ik het goed wou doen, maar telkens opnieuw, op een geruststellende manier wist Erwin hoe hij op een professionele, respectvolle manier met me om moest gaan. Of hoe iemand het verschil kan maken. Of hoe een mens van betekenis kan zijn voor een ander. Of hoe dit me raakt tot op mijn bot.

Sinds enkele weken is mijn docent 'afwezig'. Ziek. Gisteren vernam ik dat zijn afwezigheid wordt verlengd tot aan de herfstvakantie. En voor een niet-geaard persoon voelt het eventjes aan alsof de bodem onder mijn voeten wordt weggemaaid. Het is slikken, mezelf moed inspreken, dat het wel goed komt met hem.

Ik troost me met zijn woorden,
met wat hij me leerde,
met zijn kracht probeer ik 'tijdelijk' te aanvaarden dat hij er eventjes niet is.
En ik ben dankbaar. Dankbaar om zo een leerkracht.
Menselijk.
Schoon.
Wijs.

Tot gauw, 'meneer' Hauters, draag zorg voor jezelf.

Deze tekst is voor alle mensen die betrokken zijn op jonge mensenlevens, kortom: deze tekst gaat over uw leerlingen en u als leerkracht, opvoeder, leerlingbegeleider en directie.

Het is weer zover, einde schooljaar. Je bent moe, uitgeput, leeg, ik noem het ‘kapot’! Als buitenstaander lijkt dit waarschijnlijk overdreven, toch kan ik zeggen dat het effectief wel zo aanvoelt. Een jaar het beste van jezelf geven, als mens – als leerkracht, je levenservaringen delen, hoe je als individu naar het leven kijkt, welke waarden jij belangrijk vindt en deze dan graag overdragen aan je leerlingen. Maar ook het tegenovergestelde: luisteren naar wat jouw leerlingen belangrijk vinden, waar zij voor staan, waar zij belang aan hechten én telkens opnieuw beseffen hoe waardevol je leerlingen voor je zijn. Hoe ze jouw kijk veranderen, bepalen, hoe ze je blik scherp houden op de wereld. En vanuit de verschillen op zoek gaan naar gelijkenissen, ook al zit er soms een generatiekloof tussen. Bij misverstanden en heftige discussies tot een dialoog komen. Maar vooral: je leerling vergeven én opnieuw met een schone lei beginnen. Elke keer opnieuw je leerling kansen geven. Erkennen dat fouten maken bij het leerproces hoort. Erkennen dat ook jij fouten maakt. Erkennen dat ook jij maar een mens bent.

Gedurende tien maanden ben je alert, zijn je ogen gericht op al die zoekende ogen. Het ene jaar bestaat je leerlingenaantal in totaal uit 120 leerlingen, het andere jaar zijn het er 90, afhankelijk van de klasgrootte, afhankelijk van je urenpakket. Je ziet ze elke ochtend staan. Bij het betreden van de speelplaats zie je al dat er iets ‘hangende’ is in de klasgroep of dat X er zenuwachtig bij staat en dat Y opnieuw afwezig is. Je aandacht is groot, je observatiescherpte minutieus afgesteld. Je moet wel wil je je taak ernstig vervullen. Je begroet vriendelijk je leerlingen en bepaalt onmiddellijk, op een kordate manier, de toon: gsm’s in de boekentas, petten af, kauwgom in de vuilbak, muziek uit, je laat elkaar gerust. Je vraagt het rustig en beleefd, je spreekt je wens uit zonder ondertoon. Je vraagt een nette rij, ongeacht de leeftijd. Discipline en respect zijn bij deze onmiddellijk duidelijk. Je geeft het signaal dat de leerlingen mogen vertrekken naar het klaslokaal, je loopt achteraan en je kijkt, kijkt én kijkt. Veel zaken vallen je meteen op. Er vormen zich groepjes onderweg, één leerling loopt gebogen alleen, een andere leerling slentert traag achteraan de groep … Voor jou, lezer, klinkt het waarschijnlijk gek, maar een betrokken leerkracht ziet dit alles, want jij als leerkracht bepaalt mee de klassfeer. Jij kan immers de klassfeer een goede, positieve richting uitsturen. ‘Goeiemorgen, lieve leerlingen, hoe gaat het met jullie?’. Daarmee begin ik élke les bij elke klasgroep. Sommigen reageren, anderen niet én je voelt meteen of de klassfeer goed zit. Wanneer een leerling met allerlei zorgen in zijn/haar hoofd zit is een leerling niet klaar om te luisteren of leerstof in zich op te nemen, want die bekommernissen eisen teveel plaats op in het hoofd. Daarom dat ik altijd tijd neem om hier aandacht aan te geven of nadien, tijdens de speeltijd, de leerling apart neem en luister naar wat er op dat moment leeft. Soms moet een leerling doorverwezen worden naar de leerlingbegeleider of schakel ik de klastitularis of pedagogisch directeur in wanneer ‘het feit’ waarmee de leerling rondloopt te groot is.
Nadat ik de leerlingen hun verdiende aandacht gaf gaan we aan de slag. Soms verloopt het lesgebeuren perfect, zo’n les waarvan elke leerkracht droomt, soms gaat het belsignaal en denk je bij jezelf: ‘Wat was dit voor een heftige les waarbij alles misliep dat maar kon mislopen!’
Elke les is anders. Elke klasgroep, groepsdynamiek is anders. En ook jij, leerkracht, voelt je de ene dag al wat beter dan de andere, afhankelijk van heel veel privé- en randfactoren.
Elke dag is erin vliegen, ervoor gaan, met vallen en opstaan. Elke vakantie komt op het juiste moment, nooit te vroeg. Elk overleg met je collega’s of directie, waarin je je erkend en begrepen voelt, zijn een opluchting, een bevestiging dat je toch goed bezig bent. Want je twijfelt soms: waarom heeft je parallelcollega nooit klasdiscussies of is zij nooit ziek terwijl jij het afgelopen schooljaar er bijna onderdoor zat? Waarom kan zij wél die klasgroep aan en is het voor mij telkens opnieuw zoeken? Waarom begrijp jij niks van die nieuwe leerplannen? Maar je slaagt erin om vol te houden, door te bijten, je geeft niet op en blijft geloven dat je het verschil kan maken ook al heb je soms het gevoel dat het eerder de ver-van-mijn-bed-show is.

Het is weer zover. Het einde van het schooljaar nadert. Je zucht en kucht, moe maar voldaan. Tevreden, diep gelukkig en intens blij, want na een veel te lang durend oudercontact werd je geprezen om je geduld, vakkennis, ervaring, levenswijsheid, authenticiteit maar bovenal voor de liefde voor je leerlingen. En je beseft het opnieuw: dit is de job van mijn leven, dit is waar ik het voor doe.

Het is weer zover: tijd om los te laten, dankbaar om zoveel nieuwe ervaringen, tijd om te genieten van een welverdiende vakantie!

Lieve collega’s, GENIET met volle teugen, het is je gegund en welverdiend (het is van iemand met 15 jaar onderwijservaring op haar teller, dus ik kan het weten 😉 )!

Een op de drie leraren in het Vlaams onderwijs riskeert een burn-out te krijgen. Meer dan zeven op de tien zijn ontevreden over de werkdruk. Dat blijkt uit een bevraging van de KU Leuven, Odisee Hogeschool en ACOD Onderwijs. "We zijn geschrokken dat de cijfers zo hoog zijn", zegt Ralf Caers, professor hr-management aan de KU Leuven. De bevraging is afgenomen bij 3.700 personeelsleden van het Vlaams onderwijs.
Als onderwijscoach - onderwijservaringsdeskundige kan ik u helpen in de zoektocht naar balans werk/school- privé! Aarzel zeker niet om me langs deze weg te contacteren of via een PM-bericht.

Derde van leerkrachten loopt risico op burn-out Een op de drie leraren in het Vlaams onderwijs riskeert een burn-out te krijgen. Meer dan zeven op de tien zijn ontevreden over de werkdruk. Dat blijkt uit een bevraging van de KU Leuven, Odisee Hogeschool en ACOD Onderwijs. "We zijn geschrokken dat de cijfers zo hoog zijn", zegt Ralf Caers, profess...