Մեղրու թիվ 2 միջնակարգ դպրոց

, Նախիջևան, Օրդուվար քաղաքների ճանապարհների խաչմերուկում` Մեղրին մեծ դեր է խաղացել ոչ միայն Սյունյաց աշխարհի, այլև Հայաստանի պատմական և քաղաքական կյանքում:

Ք. ա. 189-ից մինչև առաջին դարի սկիզբը Մեղրին ընդգրկվել է Հայաստանի միասնական պետության մեջ` որպես Սյունիքի առանձին նախարարություն:

Մեղրին անաղարտ է պահել իր ազգագրական կերպարանքը` հերոսաբար մարտնչելով օտար զավթիչների դեմ: Վկա են հսկա լեռնալանջերին բազմած բերդերը:

Պատմական Գողթն գավառը մեծ դեր է խաղացել Մեղրիի կրթության, պատմամշակութային կյանքում:

Կիրթ ու բանիմաց են եղել պատմական արևները` մեղրեցիները:

Հայաստանի պետական արխիվային փաստաթղթերում նշվում է, որ մինչև 1880թ. Մեղրիում գործել են երեք մասնավոր դպրոցներ` Մաթևոս Շահյանի, Ալեքսանոս Վաչյանի և Երմագինոս Տեր- Պետրոսյանցի:Ըստ փաստագրության` դպրոցներից մեկը գործել է Մեծ թաղի Աստվածածին եկեղեցու գավիթում և ունեցել է 31 աշակերտ, երկրորդը` ուղղակի Մեծ թաղում, ունեցել է 30 աշակերտ, երրորդը` Փոքր թաղում, ունեցել է 21 աշակերտ: Երեք դպրոցների տնօրեններն էլ ձգտել են մեկ միասնական շենք ունենալ և միավորվել մեկ ընդհանուր կանոնադրությամբ:

1881 թվականին, երբ Րաֆֆին գալիս է Մեղրի, մեղրեցիները մեծ սիրով են ընդունում վիպասանին, իսկ երեք մասնավոր դպրոցների տնօրենները` Մաթևոս Շահյանի ղեկավարությամբ, խնդրում են Րաֆֆուն օգնել իրենց` Մեղրիում մեկ միասնական դպրոց ունենալու գործում: Մաթևոս Շահյանը ներկայացնում է նրան միավորված դպրոցների կանոնադրությունը` խնդրում վերանայել այն:

Մեղրեցիներին օգնելու նպատակով Րաֆֆին գնում է Էջնիածին` Գևորգ կաթողիկոսի մոտ և հայտնում նրան մեղրեցիների խնդրանքը: Կաթողիկոսը հաստատում է կանոնադրությունը և 1882թ. –ին վեհափառը հատուկ կոնդակով շնորհավորում է մեղրեցիներին միասնական դպրոց և դպրոցական շենք ունենալու առթիվ:

Եվ այսպես, 1882թ-ին Րաֆֆու ակտիվ աջակցությամբ, Շահյանի ջանքերով, նոր կանոնադրությամբ և նորակառույց միասնական շենքում /նախկին Ադելյանի անվան դպրոցի շենքումսկսվում է Մեղրու միասնական դպրոցի նոր ուսումնական տարին: Փաստեր կան այն մասին, որ հասարակության հանգանակությամբ է կառուցվել միասնական դպրոցի շենքը:

1882-83 ուս. տարվա ուսուցիչներն էին`1. Հովհաննես Տեր- Գրիգորյանցը /Վահան քահանա/. ավանդում էր ռուսաց լեզու, թվաբանություն, ընդհանուր աշխարհագրություն, շաբաթական 30 ժամով:Ավարտել էր Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը:

1. Հովհաննես Տեր- Գրիգորյանցը /Վահան քահանա/. ավանդում էր ռուսաց լեզու, թվաբանություն, ընդհանուր աշխարհագրություն, շաբաթական 30 ժամով:Ավարտել էր Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը:2. Մաթևոս Շահյանը. ավանդել է հայոց լեզու, բնագիտություն, շաբաթական 30 ժամով, ռոճիկը 100 ռուբլի, ավարտել էր Թիֆլիսի հոգևոր սեմինարիան: 3. Երմոգինոս Տեր- Պետրոսյանցը. ուսուցիչ կրոնի, հայոց պատմության, երգեցողության, վայելչագրության, շաբաթական 30 դասաժամով, ռոճիկը 170 ռուբլի: Վերջինս ևս ավարտել էր Թիֆլիսի ծխական դպրոցների համար ուսուցիչներ պատրաստող հոգևոր սեմինարիան:

2. Մաթևոս Շահյանը. ավանդել է հայոց լեզու, բնագիտություն, շաբաթական 30 ժամով, ռոճիկը 100 ռուբլի, ավարտել էր Թիֆլիսի հոգևոր սեմինարիան:

3. Երմոգինոս Տեր- Պետրոսյանցը. ուսուցիչ կրոնի, հայոց պատմության, երգեցողության, վայելչագրության, շաբաթական 30 դասաժամով, ռոճիկը 170 ռուբլի: Վերջինս ևս ավարտել էր Թիֆլիսի ծխական դպրոցների համար ուսուցիչներ պատրաստող հոգևոր սեմինարիան:

Հոգաբարձուներ են եղել.

Աղա Վաչյանցը, Փարամազ Սարգսյանը, Կարապետ Խաչիկյանցը, վերջինիս մահից հետո` Եսայի Խաչիկյանցը: Ցավոք, 1885թ. մարտի 1-ին Մեղրու դպրոցը տերունական հրամանով փակվում է:

1888-89 թվականներին վերստին գործող դպրոցը եղել է երկդասյա` 5 բաժանմունքով: Ունեցել է 70 աշակերտ և 5 ուսուցիչ: Դպրոցը պահվել է հասարակական միջոցներով` թոշակադրումներով, նվիրատվություններով:

1891 թվականից Մեղրու դպրոցում կազմակերպվել է տղաների և աղջիկների համար համատեղ ուսուցում: 1896-ին դպրոցն ունեցել է 110 աշակերտ /որից 20-ը աղջիկ /: 1907-08 ուս. տարում ունեցել է 160 աշակերտ, իսկ 1908-09 ուս. տարում դպրոցը եղել է յոթնամյա` 300 աշակերտով:


Այդ տարիներին ճանաչված և հեղինակավոր ուսուցիչներ են եղել` Գարեգին Միլոյանը, Ղևոնդ Մեժլումյանը, Բարդուղիմեոս Տոշյանը և այլոք: Մեղրիում պատկառելի, լեգենդ դարձած մանկավարժ է եղել Գևորգ Խարմանյանը, որը հրաշալի տիրապետում էր ֆրանսերենին: Նրա մանկավարժական գնահատելի գործունեությունը նկատի ունենալով են նրա մանկավարժական քսանհինգամյա տարեդարձը մեծ հանդիսավորությամբ նշել դպրոցում:

Ձեռագիր արձանագրություններից մեկում էլ նշվում է, որ 1909-10 թ.թ. ուսումնական գործընթացը արգասավոր է եղել, քանի որ այդ տարի նոր ընդունված աշակերտներն առաջին դասարանում եղել են 36 հոգի:

1911-12 ուս. տարում Մեղրու դպրոցն ունեցել է 217 աշակերտ, որից 125-ը` աղջիկ: 1913-14 թ.թ. դպրոցը եղել է 6- ամյա, երկսեռ, ուր սովորել են 79 տղա, 109 աղջիկ:

Տարիները գեղեցիկ պատմություններ էին հյուսել: Պապենական շենքում մանկավարժական սրբազան գործունեություն էին շարունակում ծավալել Գրիգոր Փարսադանյանը, Ռուբեն Պողոսյանը, Իշխան Մանուչարյանը և այլոք: Զգալիորեն ավելանում էր աշակերտների թիվը, շենքային պայմանները փոքր էին:

Դեռ 1954 թվականից անհրաժեշտություն էր զգացվում դպրոցական նոր շենք կառուցելու: 1957 թվականին արդեն պատրաստ էր շենքը: Դպրոցի ուսուցիչներն ու աշակերտները մեծ ուրախությամբ տեղափոխվեցին նոր շենքը և ուսումնական տարին էլ սկսվեց 1957 թվականից:Դպրոցի տնօրեն դարձավ Մամիկոն Հարությունյանը` պատկառելի մի մարդ, մաթեմատիկական հարուստ գիտելիքներով օժտված: Դպրոցը կոչվեց Ստեփան Շահումյանի անվամբ:

Ուսուցիչների մի համաստեղություն աշխատեց դպրոցում, դպրոցը ճանաչելի դարձրեց հանրապետությունում: Ապագա տաղանդավոր մարդիկ կրթվեցին այս դարբնոցում: Շատ էին և որակ էին: Ցավոք, բոլորին թվարկել չենք կարող:

Մամիկոն Հարությունյան, Բախշի Սարգսյան, Երմոնյա Հարությունյան, Ելենա Վարդիկյան, Ռոզա Բուդաղյան, Պավել Առուստամյան, Պայծառիկ Համբարձումյան, Նորա Խաչյան, Թևոս Ալեքսանյան, Նուշիկ և Շուշիկ Խաչատրյաններ, Արտուշ Ասլանյան, Էմմա Միքայելյան, Արևիկ Մինասյան, Թամարա Սարգսյան, Սոս Մարտիրոսյան…

1972թվականին գործադիր կոմիտեի որոշմամբ դպրոցը բաժանվեց երկու մասի` հիմնական/ութամյա/ և միջնակարգ /տասնամյա /: Հիմնական դպրոցը տեղափոխվեց արդեն վերանորոգված նախկին պապենական շենքը և կոչվեց մեղրեցի գրող Ազարիա Ադելյանի անվամբ: 1972 թվականի սեպտեմբերից սկսվեց դպրոցի գործունեությունը:

Ազարիա Ադելյանը Մեղրիում մեծ հեղինակություն է եղել : Ավարտել է Ռիգայի պոլիտեխնիկ ինստիտուտը, եղել է Ստեփան Շահումյանի մտերիմ ընկերներից մեկը : Նրա գրական հետաքրքիր ստեղծագործություններից են եղել ,, և այլ գործեր :Ազարիա Ադելյանն ավարտելով ինստիտուտը` վերադարձել է Մեղրի և նվիրվել մանկավարժական գործունեությանը : Նա գրել է դպրոցի նորափոխ կանոնադրությունը,մանկավարժական այլ գործեր : Դպրոցում դասավանդել է ճշգրիտ առարկաներ,կատարել է մեծ բարեփոխումներ :

Մեղրու թիվ 2 միջն. դպրոցը, որը նախկինում կոչվել է Ազարիա Ադելյանի անվան ութամյա, մեծ հեղինակություն է վայելում Մեղրու տարածքում հատկապես հետաքրքիր, բովանդակալից և հայրենասիրական միջոցառումներով:

Դպրոցի առաջին տնօրեն է եղել վաստակավոր ուսուցչուհի Երմոնյա Հարությունյանը, որը երկար տարիներ աշխատել է Մեղրիի թիվ 1 դպրոցում`որպես ուսմասվար:

Առաջին ուսմասվարն է եղել Նինա Սապոնջյանը:
Երկրորդ տնօրեն է եղել Պավել Առուստամյանը :
Երկրորդ ուսմասվարը` Լիլիկ Պողոսյանը:
1990թվականից մինչև 2012թվականը դպրոցի տնօրեն է աշխատել Լիլիկ Պողոսյանը :

Ուսմասվարներ են եղել` Լյուբա Մուրադյանը, Անուշ Թումանյանը
Զարիկ Խաչատրյանը, Արմեդա Հակոբյանը:
2010թվականից դպրոցի ուսմասվար է Ալլա Համբարձումյանը:
2004 թվականից դպրոցի տնօրենի մասնագիտացված կրթական աջակցությունների գծով տեղակալ է Վարսիկ Սիմոնյանը :

2012թվականից դպրոցի տնօրեն է Մերի Հակոբյանը: