مرکز آنلاین پیام قرآن Payam Quran Online Academy

«خَیرُکُم مَن تَعَلَّمَ القُرآنَ وَعَلَّمَهُ»
بهترینِ شما کسی است که قرآن را بیآموزد و آن را آموزش دهد
(روایت: بخاری)

جواب دندان شکن قاضی زاده صاحب برای منتقدین

اشتراکات زندگی پیامبر اکرم (صل الله علیه و سلم) با غیر مسلمانان؛
مرز میان هدایت دینی و زیست انسانی

یکی از خطاهای رایج در برداشت از سیره نبوی (صل الله علیه و سلم) ، تعمیم نادرست مفهوم «مخالفت با کفار» به تمام عرصه‌ های زندگی انسانی است؛
گویی اسلام خواسته است مسلمانان در هر شکل از پوشش، خوراک، ابزار، فناوری و سبک زندگی، الزاماً از دیگر ملت‌ ها جدا باشند. حال آنکه سیره عملی پیامبر اکرم (صل الله علیه و سلم) خلاف این پندار را به‌ روشنی نشان می‌دهد.

اصل اشتراک در امور طبیعی زندگی

زندگی پیامبر اکرم (صل الله علیه و سلم) در بسیاری از امور مادی و طبیعی، مشترک با زندگی غیر مسلمانان عصر ایشان بود؛ زیرا این امور، ذاتیِ زندگی انسانی‌اند، نه نشانه هویت دینی.

پوشاک

پیامبر (صل الله علیه و سلم) لباس می‌ پوشید، همانند مردم زمان خود؛ از پارچه‌ های رایج حجاز استفاده می‌کرد و هیچ‌ گاه نوع خاصی از لباس را به‌ عنوان لباس اسلامی الزامی» معرفی نکرد.

ابن‌عباس رضی‌الله عنه می‌گوید:

كان لباسُ النبي (صل الله علیه و سلم) من لباسِ قومِه
پیامبر (صل الله علیه و سلم) همان لباسی را می‌پوشید که مردم قومش می‌پوشیدند)

خوراک

خوراک پیامبر (صل الله علیه و سلم) نیز خوراک رایج جامعه بود؛ نان، خرما، گوشت، شیر و غذاهایی که مسلمان و غیر مسلمان یکسان مصرف می‌کردند.

قرآن کریم می‌فرماید:
﴿وَمَا جَعَلْنَا لَهُمْ جَسَدًا لَا يَأْكُلُونَ الطَّعَامَ﴾
«ما آنان را چنان قرار ندادیم که غذا نخورند»
سوره انبیاء، آیه ۸
این آیه تأکید می‌کند که پیامبران، در زیست مادی، انسان‌هایی طبیعی بوده‌اند.

ابزار جنگی و وسایل زندگی
پیامبر (صل الله علیه و سلم) از شمشیر، زره، سپر، اسب و شتر استفاده می‌کرد؛ همان ابزارهایی که کفار نیز به‌ کار می‌بردند. حتی در جنگ خندق، روش حفر خندق از پیشنهاد سلمان فارسی بود که ریشه در فرهنگ غیر عربی داشت و پیامبر (صل الله علیه و سلم) آن را پذیرفت.

سیره ابن هشام
استفاده از دستاورد های دیگران؛ یک اصل عقلانی و شرعی
اسلام هرگز مسلمانان را از بهره‌ گیری از دستاورد های بشری منع نکرده است؛ بلکه معیار را حلال بودن، عقلانیت و عدم تعارض با عقیده قرار داده است.

پیامبر(صل الله علیه و سلم) فرمود:
الحِكمةُ ضالَّةُ المؤمن، أنَّى وجدَها فهو أحقُّ بها
حکمت، گمشده مؤمن است؛ هر جا آن را بیابد، سزاوارتر به آن است»
سنن ترمذی

مرز تشبّه ممنوع و اشتراک مشروع

روایتی که زیاد به آن استناد می‌شود:
مَن تشبَّه بقومٍ فهو منهم
هر که خود را شبیه قومی کند، از آنان است
سنن ابوداوود

اما علمای اهل‌ سنت تصریح کرده‌ اند که این حدیث مربوط به تشبّه در عقاید، شعائر دینی و هویت مذهبی است، نه در ابزار، فناوری خوراک لباس و غیره نیاز های مشترک انسانی.

ابن‌ تیمیه رحمه‌الله می‌ گوید:
تشبّه ممنوع، آن است که در امور خاص دینی و نماد های اعتقادی باشد، نه در عادات و صنایع مشترک

تطبیق این اصل در عصر حاضر

همان‌ گونه که پیامبر (صل الله علیه و سلم) از ابزار زمان خود استفاده می‌ کرد، امروز نیز استفاده از موتر، طیاره، کشتی، کمپیوتر، انترنت، تلفن و فناوری‌ های نوین نه تنها جایز، بلکه لازمه زندگی معاصر است؛ زیرا این‌ ها وسایل‌ اند، نه هویت.

قرآن می‌فرماید:

﴿قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ﴾
بگو چه کسی زینت‌های الهی را که برای بندگانش آفریده، حرام کرده است؟
سوره اعراف، آیه ۳۲

پیامبر اکرم (صل الله علیه و سلم) در عین مخالفت قاطع با کفر، شرک، ظلم و فساد اعتقادی، در امور طبیعی زندگی، همچون دیگر انسان‌ها می‌زیست. اسلام نیامده است که مسلمان را از جهان جدا کند، بلکه آمده است که در دل جهان، انسان موحّد و آگاه بسازد.

مخالفت با کفار، مخالفت با باور باطل است؛ نه مخالفت با ابزار، علم، صنعت و نیازهای مشترک انسانی.
عبدالصمد قاضی زاده

دیدگاه عبدالصمد قاضی زاده در مورد نکتایی
حدود شرع و مرز مداخله در پوشش مردم

نگاهی فقهی به پوشیدن کوت‌ و شلوار و نیکتای
در روز های اخیر گزارش‌ هایی منتشر شد مبنی بر این‌ که در یکی از مجالس فارغ‌ التحصیلی جوانان، از سوی برخی مسئولان محترم امر به معروف و نهی از منکر، در مورد نوع پوشش فارغان ـ به‌ ویژه پوشیدن نیکتای همراه با کوت‌ و شلوار ـ مداخله صورت گرفته و از آنان خواسته شده است که نیکتای‌ های خود را بردارند، با این استدلال که پوشیدن نیکتای حرام و منکر است.
بر آن شدم تا نکات مهم این موضوع را از منظر شرعی، علمی و فقهی بیان کنم؛
تا مرز میان «دین» و «سلیقه» و «اجتهاد شخصی» به‌ روشنی تفکیک گردد.

۱. آیا از نظر شرعی حق مداخله در نوع لباس مردم را داریم؟

اصل مسلم در شریعت اسلام این است که اشیاء و امور در اصل مباح‌ اند، مگر آن‌که نصّ صریحی از قرآن کریم یا سنت صحیح، حرمت آن را ثابت کند. این قاعده مشهور فقهی چنین بیان شده است:

«الأصل في الأشياء الإباحة»
یعنی اصل مباح بودن هست
قرآن کریم با صراحت می‌ فرماید:

﴿قُلْ أَرَأَيْتُم مَّا أَنزَلَ اللَّهُ لَكُم مِّن رِّزْقٍ فَجَعَلْتُم مِّنْهُ حَرَامًا وَحَلَالًا ۚ قُلْ آللَّهُ أَذِنَ لَكُمْ أَمْ عَلَى اللَّهِ تَفْتَرُونَ﴾
(سوره یونس، آیه ۵۹)
ترجمه:
بگو: آیا دیده‌اید آنچه را خداوند برای شما به‌ عنوان روزی نازل کرده، پس بخشی از آن را حرام و بخشی را حلال قرار داده‌اید؟ بگو: آیا خدا به شما اجازه داده، یا بر خدا افترا می‌بندید؟

و نیز می‌فرماید:

﴿قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ﴾
(سوره اعراف، آیه ۳۲)

ترجمه:
بگو: چه کسی زینت‌ های الهی را که برای بنده گانش آفریده حرام کرده است؟

بر اساس این آیات، یک اصل کلان فقهی و اعتقادی تثبیت می‌شود:

هیچ‌ کس حق ندارد چیزی را که خداوند حرام نکرده است، به نام دین حرام اعلام کند.

بنابر این، تا زمانی که لباسی حدود شرعی را نقض نکند ـ مانند:
• عریانی،
• تشبّه مرد به لباس مخصوص زنان یا بالعکس،
• یا لباس شهرت ـ
مداخله در آن فاقد هر گونه مبنای شرعی است.

۲. حکم پوشیدن کوت‌ و شلوار و نیکتای از دیدگاه فقه اسلامی

در فقه اسلامی، برای لباس مردان چند شرط کلی ذکر شده است:
• پوشانیدن عورت
• عدم تشبّه به لباس زنان
• نداشتن قصد فخر، تکبر یا شهرت افراطی
• نبودن نصّ شرعی بر حرمت آن لباس

پوشیدن کوت‌ و شلوار همراه با نیکتای هیچ‌ یک از این شروط را نقض نمی‌کند؛ زیرا:
• عورت را به‌ طور کامل می‌پوشاند
• لباس مخصوص جنس مخالف نیست
• نماد فسق یا عقیده دینی خاصی محسوب نمی‌ شود
• در عرف امروز، لباسی رسمی، آراسته و محترمانه است

بسیاری از علمای معاصر اهل‌سنت، از جمله علمای الازهر، علمای شبه‌ قاره، ترکیه و جهان عرب، چنین پوششی را مباح و جایز دانسته‌ اند و هیچ فتوای معتبر و اجماعی بر حرمت نیکتای وجود ندارد.

۳. ادعای «تشبّه به غیرمسلمانان»؛ بررسی علمی و فقهی

برخی استدلال می‌کنند که پوشیدن نیکتای، تشبّه به غیر مسلمانان است. در پاسخ باید گفت:

اولاً:
تشبّه حرام در فقه، مربوط به اموری است که:
• مختص شعائر دینی غیر مسلمانان باشد، یا
• نشانه هویت اعتقادی آنان شمرده شود.

در حالی‌که نیکتای:
• نه شعار دینی است،
• و نه علامت یک عقیده خاص؛
بلکه لباسی عرفی، عمومی و جهانی است.

ثانیاً:
اگر صرف «شباهت ظاهری» ملاک حرمت باشد، پس باید گفت:
• استفاده از تلفن، تلویزیون، موتر و انترنت
• استفاده از میز، چوکی، قلم، مکتب و دانشگاه

بسیاری از این موارد از کشور .های غیر مسلمانان آمده‌ اند یا مخترع آن غیری مسلمان هست ؛ پس چرا مورد استفاده قرار می‌گیرند؟

در حالی‌که پیامبر اکرم ﷺ خود از ابزار، شیوه‌ ها و امکانات اقوام دیگر استفاده می‌کردند، بی‌ آن‌ که آن را حرام بدانند.
معیار در اسلام، محتوا و نیت است، نه منشأ ظاهری.

۴. زینت، آراستگی و زیبایی در اسلام

رسول الله ﷺ می‌فرمایند:

«إِنَّ اللَّهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ»
(حدیث)
آراستگی، نظم و زیبایی نه‌ تنها ممنوع نیست، بلکه مورد پسند شریعت اسلام است. پوشیدن کوت‌ و شلوار و نیکتای تمیز، مرتب و آراسته، مصداق روشن زینت و زیبایی مشروع است.

نتیجه‌گیری
• ما هیچ حق شرعی برای مداخله در لباس مردم، فراتر از نصوص صریح، نداریم.
• کوت‌وشلوار و نیکتای از دیدگاه قرآن، سنت و فقه اهل‌سنت مباح و بدون اشکال شرعی است.
• ادعای تشبّه در این مورد، فاقد مبنای علمی و فقهی می‌باشد.
• دین اسلام، دین عقل، فطرت، سهولت و کرامت انسان است؛ نه دین تحمیل سلیقه‌ها.

امر به معروف، زمانی ارزشمند و مؤثر است که بر علم، حکمت و نصّ روشن استوار باشد؛ نه بر برداشت‌ های شخصی و تنگ‌نظرانه.

عبدالصمد قاضی‌زاده

اگر مسلمان هستید و موضوعات اسلامی را دوست دارید لطف کرده صفحه را فالو کنید و با دوستان تان شریک سازید