PATANconstruction education

سمنټ څنګه منځته راغلل

سيمېنټ (Cement) یو له مهمو ساختماني موادو څخه دی، چې د ودانیو، پلونو، سړکونو، او نورو جوړښتونو لپاره د کانکريټ او هاوان (Mortar) جوړولو بنسټیز توکی ګڼل کېږي.

د سیمینټ تاریخچه:

1. *لرغونی تاریخ:*
د سیمینټ لومړنۍ بڼه د لرغوني مصر، یونان، او روم له تمدنونو څخه راپاتې ده. هغوی به د سونګ توکو، خټو، او خړوبو ډبرو له ترکیب څخه د هاوان یا دوړې بڼه لرونکی مواد جوړول، چې د خښتو او ډبرو د یوځای کولو لپاره به یې کارول.

2. *رومي هاوان (Roman Concrete):*
رومیانو یو ډول طبیعي سیمینټ کاراوه چې د "پوزولانا" (Volcanic Ash) او چونو له ترکیبه جوړېده. دا ډول کانکريټ ډېر پیاوړی و او تر نن ورځې پورې د هغوی ودانۍ پاتې دي.

3. *عصري سیمینټ:*
عصري یا "پورټلینډ سیمینټ" (Portland Cement) په 1824 کال کې د انګلستان یوه معمار *جوزف اسډین* (Joseph Aspdin) اختراع کړ. هغه د چونو او خټو مخلوط وسوځاوه او د پورټلینډ ټاپو له ډبرو سره ورته والی یې ورته محسوس کړ، نو ځکه یې نوم پرې "پورټلینډ سیمینټ" کېښود.

د سیمینټ جوړښت:

سیمینټ معمولاً له لاندې موادو جوړیږي:

- *چونه (Lime) – CaO*
- *سیلیکا (Silica) – SiO₂*
- *الومینا (Alumina) – Al₂O₃*
- *اوسپنه (Iron Oxide) – Fe₂O₃*

د سیمینټ جوړولو پروسه:

1. خام مواد لکه کلينکر، خټه، اوسپنه او شګه سره ګډېږي.
2. دا مواد په ځانګړو کورهونو (kilns) کې تر 1450°C پورې سوځول کېږي.
3. حاصل شوی کلينکر یخ او ميده کېږي.
: 4. وروسته ورسره جپسم (Gypsum) ګډېږي تر څو ورو ورو کلکېدنه تنظیم کړي.

سیمینټ یو علمي پرمختګ دی چې د لرغوني انسان له ابتکاراتو سرچینه اخلي، او نن د مدرنو ساختماني کارونو اساسي توکی ګڼل کېږي. د هغې اختراع د بشريت د تمدنونو د جوړښت د پراختیا لپاره یو مهم پړاو ګڼل کېږي.

▪️▪️▪️▪️🅿️🅰️

ساختماني کاري پلان (Construction Work Plan) ؟

ساختماني کاري پلان یو مفصل او منظم سند دی چې د یوې ودانیزې پروژې د تطبیق لپاره ټول جزئیات، مرحلې، توکي، وختونه او مسؤلیتونه بیانوي. دا پلان دا تضمینوي چې پروژه پر وخت، د بودیجې مطابق، او د کیفیت معیارونو سره سم تطبیق شي.

د ساختماني کاري پلان تفصیلي تشریح:

1. د پروژې لنډیز (Project Summary):

د پروژې نوم، موقعیت، بودیجه، موده، او تمه شوی پایله.

د قراردادی شرکت او د نظارت ادارې معلومات.

2. موخې او اهداف (Objectives):

د ودانۍ جوړښت، اسانتیاوې، ظرفیت، او د کار د پایلو وضاحت.

3. د کاري مرحلو پلان (Work Phases / Schedule):

د کار پړاوونه له مخکې نه ترتیب شوي وي. مثالونه:

د سایټ سروې او پاک‌کاري

د فاونډیشن کیندنه او اچونه

د ستنو، بیمونو او دیوالونو جوړول

د بام، فرش، او داخلي کارونو ترسره کول

د الکترېک، اوبو او نور خدماتو نصبول

د رنګ او پای ته رسونې کارونه

4. وختي جدول (Time Schedule / Timeline):

د هر پړاو د پیل او پای نېټه

د Gantt Chart یا جدول له لارې د کار ترتیب ښودل

5. بودیجه او منابع (Budget and Resources):

د موادو، مزدورۍ، ماشینونو او نورو لګښتونو تفصیل

د منابعو ویش او د تدارکاتو پلان

6. توکي او کیفیت (Materials and Quality Control):

د استفادې کېدونکو موادو مشخصات

د کیفیت د کنټرول طریقې (QC tests, inspections)

7. انساني ځواک او مسؤلیتونه (Manpower and Responsibilities):

د انجنیرانو، فورمینانو، مزدورانو وظایف

د ټیم تنظیم او د راپور ورکولو سیستم

8. خوندیتوب (Health and Safety Plan):

د کارګرو خوندیتوب تدابیر

PPE (Personal Protective Equipment)، او د خوندیتوب لارښوونې

9. د خطر مدیریت (Risk Management):

ممکنه خطرونه (لکه تخنیکي ستونزې، هوا، موادو کمښت)

د حل لارې چارې او پلان B

10. د نظارت او راپور ورکولو سیستم (Monitoring and Reporting):

د ورځنیو، اونیزو یا میاشتنیو راپورونو جوړښت

د پرمختګ ارزونه

11. د پروژې د ختمولو پروسه (Project Closure):

د کار نهایی معاینه (Final Inspection)

د قرارداد پای ته رسول

د اسنادو تسلیم او د مالک تایید

✍🏻 | مراقبت (Supervision) چیست؟
————————————————-
مراقبت یک پروسه دوامدار مشاهداتی پروژه است که از ابتدا تا پایان تمام فعالیت‌های روزانه یک پروژه به طور مستمر انجام می شود.
بر اساس مراقبت، می توانیم چالش‌ها، تخطی‌ها، نواقص، کمبودها و پیشرفت‌ کار یک پروژه را پیدا کنیم.
پیگیری، پشتیبانی و راهنمایی بخشی از این پروسه است.

» مراقبت کننده (Supervisor) با کدام موضوعات سروکار دارد؟

• بالای کارمندان برای انجام فعالیتی از پروژه فشار میآورد.
• عوامل تخطی‌ها را شناسایی و برای آنها راه حل می میآبد.
• نظر و پیشنهادات خود را برای بهبود کار بیان می کند.
• از نظر ساختار اداری، کارمند داخلی است.
• غیر سیستماتیک است.
• یک مراقبت‌کننده می‌تواند نظارت‌کننده هم باشد اما نظارت کننده نمیتواند مراقبت‌کننده باشد.
• کمک و همکاری با زیر دستان برای افزایش ظرفیت کاری آنها.

» اهمیت مراقبت در کارهای پروژه:
- میزان اشتباهات در کار را کاهش می دهد و از تکرار آنها جلوگیری می‌کند.
- از استفاده نامناسب منابع و تجهیزات جلوگیری می‌کند.
- از جنجال‌های غیر ضروری بین کارکنان جلوگیری می‌کند.
- منجر به تشخیص عوامل اصلی نقص کار می شود و این امر باعث می شود که کارهای پروژه طبق برنامه اجرا شود تا نتایج مورد انتظار از پروژه حاصل شود.
- این احساس را به کارمندان می دهد که در صورت عدم انجام کار بصورت درست مورد سوال قرار می‌گیرند.
- کارمندان مقید میشوند و این از هدر رفتن وقت و اشتباهات جلوگیری می‌کند.
- کارمندان را همیشه درگیر کارهای پروژه نگه می دارد که به نوبه خود مهارت‌ها و تجربه‌کاری آنها را غنی می‌سازد.
- اهداف کار و پروژه را روشن می‌کند و فیصدی میزان دستیابی به اهداف را معلوم می‌کند.
- کارکنان را از وظایف و مسئولیت هایشان آگاه میسازد.
- این به سرپرستان اجازه می دهد تا با کارمندان خود در تماس باشند.
- از مشکلات کارمندان آگاه میباشد و راه حل مناسبی و به موقع برای آن پیدا می کند.

» مقایسه ارزیابی و مراقبت !!!

» ارزیابی (Evaluation) چیست؟
ارزیابی عبارت از پروسه ارزیابی عینی (فی‌الحال) و منظم از نتایج برنامه یک پروژه و پالسی یا خط مشی است که در ابتدا پروژه، وسط و پایان انجام پروژه می شود.
مفهوم ارزیابی (Evaluation) طور ذیل تشریح میشود.
‏E- Evidence / آشکار نمودن حقیقت
‏V- Value / ارزش دادن
‏A- Action / اجرا یا تطبیق کردن
‏L- Long-term / در طول المدت
‏U- Utilization / به کار گرفتن
‏A- Aimed / اندازه نمودن هدف
‏T- Towards / به سمت پیش یا جلو
‏E- Efficiency / موثریت

» انواع ارزیابی!

~ ارزیابی اولیه (Primary Evaluation): ارزیابی شاخص های انتخاب شده در رابطه با شرایط ذینفعان قبل از شروع پروژه است.

~ ارزیابی سالانه (Annual Evaluation): ارزیابی عملکرد داخلی یک پروژه و پیشرفت آن در طول یک سال است که معمولاً نتایج و استراتژی های پروژه را ارزیابی می کند.

~ ارزیابی‌های میان‌مدت یا مرحله‌ای (Mid-term or “phase” evaluations): معمولاً یک ارزیابی خارجی پروژه است که بر عملکرد پروژه، ظرفیت اداری/موسسه‌یی و اقدامات اصلاحی تمرکز می‌کند، طوری که دستاوردهای به‌دست ‌آمده در طول دوره باقی‌مانده پروژه را می‌توان بدست گرفته حفظ و بهتر کند.

~ ارزیابی نهایی (Final evaluations): ارزیابی اثرات داخلی و خارجی، نتایج، تاثیرات، سود و منفعت پروژه است که پس از پایان پروژه انجام می شود.

~ ارزیابی عملکرد پروژه (Ex post evaluation): ارزیابی پس از اتمام پروژه، مطالعه عمیق اثرات بیرونی یک پروژه در بین ذینفعان پروژه است که معمولاً بین ۵ تا ۱۰ سال قبل از پایان پروژه انجام می شود.

» ارزیابی بعد از تطبیق پروژه:
در ارزیابی بعد از تطبیق پروژه باید به نکات زیر توجه کرد:
• چگونه بفهمیم که این پروژه با موفقیت اجرا شده است؟
• آیا ذینفعان پروژه از دستاوردهای پروژه راضی هستند؟
• آیا توانستیم از این پروژه تجربه‌ی کسب کنیم؟
• کدام موضوع به سبب موفقیت، تاثیر و پایداری پروژه شد؟
• آیا پروژه توانسته است که به اهداف و فواعد که در طرح پیشنهادی (پروپوزال) پروژه ذکر گردیده، دست یابد؟

نکته مورد توجه! برای جلب رضایت بطور بهتر، خوب است که پلان یا برنامه‌ریزه پروژه در ابتدای پروژه انجام شود.

» انواع ارزیابی! Type of evaluation

• ارزیابی شکلی (Formative Evaluation)
• ارزیابی خلاصه‌یی (Summative Evaluation)
• ارزیابی پروسه‌ئی (Process Evaluation)
• ارزیابی نتایج (Outcomes Evaluation)
• ارزیابی تاثیراتی (Impact Evaluation)

» چرا ارزیابی میکنیم؟
ارزیابی معمولاً پروژه را:
• منطقی Logically
• موثریت Effectiveness
• مثمریت Efficiency
• تاثیرات Impact
• دوامداری Sustainability
• تجربه خوب و بد را میآموزاند Lesson learn

» در ارزیابی به چه مسائلی توجه می کنیم؟

~ آیا پروژه به نیازها و ظرفیت سازی می‌پردازد؟
~ آیا پروژه از منابع بطور عاقلانه استفاده کرد؟
~ آیا پروژه به هدف خود رسیده است؟
~ آیا این رویکرد به دستیابی به اهداف و مقاصد پروژه کمک می کند؟
~ آیا دستاوردهای ما پس از پایان پروژه ادامه خواهد داشت؟
~ آیا دستاوردهای ما به پالیسی‌ها مرتبط است؟
~ آیا دستاوردهای ما با سایر نهادها همخوانی دارد؟

» مزایای ارزیابی:
~ این به کسانی که تصمیم می گیرند کمک می کند و راه پیشرفت را به آنها نشان می‌دهد.
~ این به افراد دخیل در پروژه کمک می کند تا راه های بهتر را برای استفاده مناسب از منابع شناسایی کنند.
~ الزامات پروژه را نشان می دهد.
~ این را نشان می دهد که افراد واقعی هنوز برای برآورده شدن نیازهایشان ارزش قائل هستند.
~ این به انعکاس توانایی‌های افراد و یادگیری از کار پروژه کمک می‌کند.
~ این را نشان می دهد که آیا منابع موجود (پول، زمان و تلاش ما) کافی است یا خیر.

» تفاوت‌های عمده نظارت و ارزیابی:
چرخه نظارت و ارزیابی مشارکتی

- چوکات تحلیل منطقی پروژه (Logical Framework):
چوکات تحلیل منطقی پروژه (Log Frame) ابزار تطبیقی پروژه است که قابلیت این را دارد که پروژه های مغلق را در یک ورق کاغذ به گونه واضح به ما تفهیم نماید، از(Log Frame) همچنان به عنوانی ابزاری در مراحل تطبیق پروژه، پلانگذاری، نظارت و ارزیابی استفاده میشود.

» چوکات تحلیل منطقی پروژه:
‏Logical Frame work Matrix

~ منطق عمودی (Vertical Logic)؛
منطق عمودی آنچه را که پروژه قصد انجام آن را دارد مشخص می‌کند، روابط ساده و مفروضات و عدم قطعیت‌های مهم پشت کنترل مدیر پروژه را مشخص می‌کند.

~ منطق افقی (Horizontal Logic)؛
منطق افقی تعیین می کند که چگونه اهداف پروژه مشخص شده در جزئیات پروژه اندازه گیری می‌شود و وسایل که توسط آن اندازه گیری تأیید می شود.

وضعیت موجود را در طول آماده سازی پروژه تجزیه و تحلیل می کند.

~ هنگام برنامه ریزی پروژه، شرایط واقعی را تحلیل می کنیم.
~ توالی واقعی منابع/سلسه مراتب را ایجاد می کند که بر اساس آن به اهداف خود می رسیم.
~ خطرات بالقوه ای را که در دستیابی به اهداف و مقاصد با آن روبرو هستیم به ما نشان می دهد.
~ به ما نشان می دهد که چگونه نتایج و محصولات را بهتر نظارت و ارزیابی کنیم.
~ خلاصه پروژه را در قالب استاندارد توضیح دهید.

» شاخص‌ها (Indicators) چیست؟
اینها نشانه‌هایی هستند که بر اساس آنها پیشرفت پروژه در برابر اهداف تعیین شده سنجیده می شود و عملکرد اقدامات را نشان می دهد.

» شاخص‌های کیفی (Qualitative indicators):
شاخص های کیفی عبارت از جملات کیفی هستند که با اندازه نمودن رفتار (Measure Attitudes) و اقدامات رفتاری که بر اساس آنها میزان دستیابی به اهداف سنجیده می شود. ویا به عباره دیگر شاخص ها نشانه قابل اندازه گیری یا ملموسی هستند که نشان می دهد کاری چی مقدار یا اندازه انجام شده است.
مانند:
حضوری (Presence of)
شاهدی (Evidence of)
قابلیت دسترسی (Availability of)
کیفیت (Quality of)
دسترسی (Accessibility of)
موقعیتی (Existence of)
پایداری (Sustainability of)
پیشرفتی (Improvement of)
توانایی Ability to (e.g. skills)
قوه / استعدادی (Potential of)

» انواع شاخص‌ها (indicators):

شاخص‌های کمی (Quantitative indicators): به اساس اعداد و ارقام مشخص ارائه میشود، به اندازه عددی و فیصدی پیشرفت پروژه سروکار دارد.
باید بر حسب تعداد یا درصد خاصی گزارش شود.
ارزیابی اهمیت یک نتیجه مستلزم داده هایی در مورد تعداد و درصد است.
مانند:
تعداد از (Number of)
فیصدی از (Percentage of)
مقدار از (Amount of)
نسبتی از (The ratio of)
فاصله از (Length of distance)
وزنی از (Weight of)
اندازه از (Size of)
ساحه از (Areas of)
محدوده از (spread of)

» چگونه و چه زمانی می توانیم شاخص ها را انتخاب کنیم؟
قبل از شروعی پروژه باید شاخص‌ها توضیح داده و بحث شود.
یکی دیگر از راه های انتخاب شاخص‌ها، مشاهده درخت مشکل پروژه است، زمانی که پروژه یک عامل مشکل را ارائه می دهد، باید اثرات آن حذف شود و سپس می توان آن را شاخص موفقیت نامید.

همچنین می‌توانیم شاخص‌هایی را از چارچوب منطقی (log frame) گزارش تحلیل پروژه بگیریم.

» ویژگی های یک شاخص خوب:
• واقعا قابل اعتماد (Reliable)
• معتبر و قابل اعتماد (Valid)
• مرتبط با اهداف پروژه (Relevant)
• دقیق و مختصر باشد (Precise)
• به وقت (Timely)
• بی طرفانه قابل حمایت باشید
• قابل اندازه گیری (Measurable)
• قابل مقایسه (Comparable)

» پلان نظارت و ارزیابی M&E:
‏Monitoring &Evaluation Plan (M&E frame work)

پلان نظارت و ارزیابی جدولی است که بر اساس آن مسئولین نظارت و ارزیابی الزامات اساسی نظارت و ارزیابی یک پروژه و برنامه را در برابر هر شاخص و فرضیه تعیین می کنند.

» پلان نظارت و ارزیابی (چارچوکات کار M&E)

نظارت بر اسناد پروژه:
کدام اسناد پروژه باید نظارت شود؟
اما آیا اسناد پروژه باید نظارت شود؟
برای اطمینان از اینکه تیم پروژه واقعیت را منعکس می کند یا خیر؟
آیا پیشرفت پروژه طبق اسناد (پلان) پروژه در حال پیشرفت است یا خیر؟

» جمع آوری معلومات:
‏Data Collection

» معلومات چیست؟
چیزهای شناخته شده، حقایق، اشکال، اعداد، ارقام، اسناد، سوابق و آمار حاصل از آنها را اطلاعات می نامند.

» جمع آوری معلومات ها چیست؟
مجموعه این گونه اطلاعات را Data Collection می نامند که می توان آن را قبل از شروع فعالیت (برنامه ریزی)، در حین آن (نظارت) و یا پس از اجرا (ارزیابی) جمع آوری کرد.

» انواع معلومات ها:
به طور کلی معلومات به دو دسته تقسیم می شوند:

۱- معلومات کمیت Quantity Information:
همیشه شامل با اندازه گیری‌های فیزیکی پروژه، سر و کار دارد و به صورت اعداد و ارقام ارائه می شود.

۲- معلومات کیفی Quality Information:
جزئیاتی در مورد وضعیت کیفی و کارایی پروژه می دهد و در کلمات و جملات بیان می شود.

» منابع معلوماتی موجود:
هر معلوماتی که می خواهیم جمع آوری کنیم ممکن است از قبل در یکی از قالب های زیر موجود باشد:
- دفاتر مرکزی، منطقه ای، قریه‌ و دفترهای ساحوی دولتی.
- در گزارش های نظرسنجی و پژوهشی قبلی
- گزارش های نهادی حمایت از سرمایه گذاری
- در سوابق درآمدی و گمرکی.
- در سوابق تولید.
- در مطبوعات عمومی مانند روزنامه‌ها، مجلات و پخش.
- با نهادهای اقتصادی بین المللی و نهادهای مشاوره دائمی.
حرفه ای ها و کتابخانه ها.

» عوامل موثر در انتخاب روش:
• منابع/بودجه
• زمان
• پرسنل / نیروی انسانی
• تجربه و تخصص
• سطح مورد نیاز یکپارچگی معلومات
• میزان عمق اطلاعاتی که مورد نیاز است

» قبل از جمع آوری اطلاعات، باید سوالات زیر را از خود بپرسیم:
چرا اطلاعات جمع آوری می کنیم؟
آیا واقعاً به ما در رسیدن به اهدافمان کمک می کند؟
آیا واقعا لازم است؟
بدون آن نمی توانید ادامه دهید؟
آیا می توان این اطلاعات را بیشتر کوتاه کرد؟
آیا محدودیت زمانی برای جمع آوری معلومات وجود دارد یا خیر؟
اطلاعات چگونه ارائه و استفاده خواهد شد؟

مراحل نیازسنجی Steps in Need assessment

» مراحل جمع آوری معلومات
- توافق با طرف های ذینفع در مورد هدف جمع آوری داده ها
- تعیین دوره استفاده از اطلاعات جمع آوری شده
- همچنین مشخص کنید که واقعاً از مجموعه معلومات چه می خواهید؟
- منابع احتمالی جمع آوری داده ها را شناسایی کنید!
- تعیین میزان و مقدار اطلاعاتی که باید جمع آوری شود، یعنی چه مقدار اطلاعات می خواهید.
- در نتیجه، شروع به جمع آوری معلومات کنید و مقایسه این معلومات با معلومات جوامع دیگر.

» عوامل موثر بر قابلیت اطمینان اطلاعات؟

~ ماهیت و قابلیت اطمینان از وسایل اندازه گیری.
~ طرز و نوع ثبت معلومات.
~ ثبات و هماهنگی در پروسه رسیدگی به معلومات (استفاده از زمان مشابه، محیط، شرایط مشابه برای همه پرسنل) و غیره.
~ توجه خاص به قضاوت افراد تأثیرگذار در جامعه.
~ در دسترس بودن پرسنل فنی و تخنیکی.
~ کیفیت تجزیه و تحلیل.

» روش های جمع آوری اطلاعات:

• مروری بر منابع ثانوی Secondary sources
• مصاحبه Interview
• مشاهده Observation
• ترتیب پرسشنامه Questionnaire
• برگزاری جلسات Meetings

» منابع ثانویه (Secondary sources):

منبع دوم شامل آن دسته از اسناد، احصاییه، ارقام، اعداد، نقشه‌ها، تصاویر، فیلم‌ها و سایر منابعی است که از آن نتیجه حاصل می‌شود و از قبل تنظیم نشده باشد.
همچنین منابع ثانوی می‌تواند شامل جامعه باشد یا افراد خارج از جامعه که بیانگر شرایط جامعه است.
مطالعه منابع ثانوی قبل از بدست گرفتن ساحه کار صورت می گیرد.

» اهمیت منابع ثانوی:

~ در تصمیم گیری برای شناسایی نیازهای پروژه و تاسیس کار کمک می کند.
~ معلومات در وقت کم و هزینه کمتر به دست می آید.
~ اطلاعات کلی در مورد نحوه کار ارائه می دهد.
~ نیاز آنی موسسه را رفع میکند.
~ در انتخاب زمان و مکان کارهای پروژه به صورت ویژه به ما کمک می کند.
~ در کُل موفقیت کار را قضاوت می کند.

» معایب منابع ثانوی:

~ گاهی مسئولان آن را با ما در میان نمی گذارند.
~ در مقایسه با روش های دیگر غیر قابل اعتماد و نامطمئن است.
~ تجزیه و تحلیل آن زمان زیادی می‌برد.
~ ممکن است به موضوع ما مرتبط نباشد.
~ آنها منسوخ شده اند و وضعیت فعلی را نشان نمی‌دهند.
~ تعصبات و نظرات شخصی نویسنده در آن شامل است.

» وقتی به منابع ثانوی مراجعه می کنیم باید:

• مرتبط با کار و نیازهای ما باشد.
• در همان منطقه ای باشید که در آن فعالیت می کنیم.
• معلومات جدید و تازه باشد.
• از منبع موثق و منبع آن معلوم باشد.
• قابلیت تحلیل و تجزیه را داشته باشد.
• در دسترس باشد.
• معلومات باید توسط اشخاص مسلکی جمع آوری شده باشد.

» نکات مهم در استفاده به موقع از منابع ثانوی:

• معلوم کنید که به چه نوع معلومات نیاز دارید و از کجا آن را باید دریافت کنید؟
• معلومات را مطالعه، تجزیه و تحلیل و خلاصه کنید!
• نکات اصلی قابل ممیزی را به خاطر بسپارید!
• به تعصبات نویسنده توجه کنید!
• روی یاداشت باقی مانده یا فراموش شده تمرکز کنید!
• قابلیت اعتبار و صحت معلومات را در نظر بگیرید!
• زمان زیادی را برای آن تلف نه ‌کنید!

» مصاحبه interview:
مصاحبه یکی از روش های مهم جمع آوری معلومات است که در آن سوالات به صورت حضوری یا غیر حضوری از فرد یا گروهی پرسیده می شود و طرف مقابل پاسخ آن را ارائه می دهد.
مصاحبه از آن دسته روش هایی نیست که در آن امکان یافتن پاسخ سوالات بیشتر از روش های دیگر باشد، زیرا در حین مصاحبه می توانیم طرف مقابل را تشویق کنیم و او را تشویق به پاسخگویی به سوالات خود کنیم و بسیاری سوالات مصاحبه از پیش تعیین شده نیستند.

» انواع مصاحبه:
• مصاحبه آزاد Unstructured interview
• مصاحبه محدود (بسته) Structure interview
• مصاحبه نیمه محدود Semi Structure Interview

» مصاحبه نیمه محدود Semi Structure Interview:
این مصاحبه یکی از مصاحبه‌های رهنمائی شده است که بخشی یا قسمت اصلی سوالات از قبل برنامه ریزی و پیش بینی شده است.
اکثر سوالات در حین پرسش و پاسخ مطرح می شوند، البته به شرط عدم انحراف از موضوع اصلی، طرح این سوالات برای کسب اطلاعات بیشتر ضروری و مفید است.

» مزایا و اهمیت مصاحبه نیمه محدود:

تا زمانی که درک متقابل در مصاحبه وجود داشته باشد، مصاحبه کننده با علاقه کامل معلومات را ارائه می‌دهد.
که این مصاحبه فقط به سوالاتی که از قبل تنظیم شده اند محدود شده و نظر به جوابات مصاحبه کننده سوالات جدید طرح شده و از مصاحبه کننده پرسیده می شود که معلومات جدید، تازه و مناسب بدست میاید.

به طور غیر منتظره، فرصتی برای به دست آوردن معلومات پیدا کنید.

» راهنمای مصاحبه:
» آمادگی مصاحبه:

- هدف و موضوع مصاحبه را دنبال کنید.
- مواد و منابعی که در طول مصاحبه استفاده می شود تهیه کنید.
- برای موضوعاتی که می خواهید در مورد آنها معلومات کسب کنید، سوال طرح کنید. (چک لیست)
- سعی کنید از قبل معلومات در مورد موضوع داشته باشید.
- یک گروه و یک رهبر گروه را برای مصاحبه انتخاب کنید.
- مصاحبه باید در زمان مناسب برنامه ریزی و ترتیب داده شود تا مشکلی برای مردم ایجاد نشود.
- فعالیت هایی که در طول مصاحبه انجام می شود باید از قبل برنامه ریزی شود.

» ترتیب و محتوای مصاحبه:

- سلام و برخورد خوش کنید.
- خودتان و اهدافتان را بشناسید.
- در طول مصاحبه حساس و مؤدب تر باشید و با توجه به موقعیت مصاحبه کننده رفتار کنید.
- سعی کنید به زبان مصاحبه کننده صحبت کنید.
- در طول مصاحبه حرکات و حرکات طرف مقابل را دقیقا مشاهده می کنید و موارد فوق را محاسبه می کنید.
- اگر می خواهید سؤالات خود را بپرسید، مستقیماً با او تماس نگیرید.

- برای به دست آوردن معلومات بیشتر، از کلمات کلیدی کی، کجا، چه وقت و چرا در سوالات خود استفاده کنید.
- از سوالاتی راهنمایی که خود پاسخ بله یا خیر دارند خودداری کنید سعی کنید تنها جواب اصلی سوال را پاسخ ندهید.
- با سوالات عادی و آسان شروع کنید.
- بعداً سؤالات حساس بپرسید.
- از کاغذ سوال را نخوانید.
- از سوالات حقیقت یاب برای روشن کردن موضوعات گنگ استفاده کنید.
- از تکرار سوالات و پرسیدن چندین سوال در یک زمان خودداری کنید.
- کوشش کنید از سؤالات عمومی شروع کنید و به سمت سؤالات اختصاصی در خور نظر خود حرکت کنید.
- کوشش کنید تا حد امکان با افراد بیشتری مصاحبه کنید تا معلومات واقعی را به دست آورید، به خصوص اگر معلومات اولیه شما ناقص یا نادرست باشد.
- گپ و مصاحبه را با خود به خاطر بسپارید و نظرات شخصی خود را نادیده بگیرید و مستقیماً سوال مخاطب را جواب بدهید.

» نحوه انجام با عملکرد مصاحبه:
- گروه های کوچک (۲-۴ نفر) تشکیل دهید و همه اعضای گروه به نوبت یادداشت برداری کنند.
- مکالمه را قطع نکنید.
- با دقت گوش کن.
- رسم و رواج و سنت های محلی را به دقت رعایت کنید.
- در مقابل مصاحبه کننده حساس و مؤدب باشید.
- از مصاحبه کننده در حضور دیگران سوال نکنید.
- مصاحبه گروهی نباید بیش از ۲ ساعت و مصاحبه انفرادی بیش از یک ساعت طول بکشد.
- مصاحبه را مودبانه و با (تشکر از شما) خاتمه دهید.

» مشکلات رایج مصاحبه:
- توجه یادقت نکردن در هنگام گوش دادن.
- طراحی سوالات تکراری.
- عدم بررسی واقعیت ها.
- قضاوت ناعادلانه در هنگام طرح سوال.
- پرسیدن سوالات بی‌مورد و حساس.
- عدم اطمینان طرف مقابل از محرمانه بودن نظراتش.

» مرحله جمع آوری، پروسه تجزیه / تحلیل و تجزیه و تحلیل داده ها:

- تعیین شاخص های کلیدی برای پروسه تجزیه / تحلیل!
- جمع آوری معلومات بر اساس شاخص های انتخاب شده!
- یک چوکات شناخته شده برای تجزیه و تحلیل معلومات جمع آوری شده خود ایجاد / ترتیب دهید!
- معلومات‌ خود را مرور کنید، آن را بر اساس ساختار دلخواه خود سازماندهی کنید!
- توضیح مناسبی برای شناسایی نمونه‌ها و میلان‌ها ارائه دهید!
- یافته ها و نتیجه گیری های خود را بنویسید و راه مناسبی را برای ارائه توصیه‌های (recommendations) خود انتخاب کنید!

» مشاهده مستقیم (Direct Observation):

مشاهده جمع آوری معلومات به کمک چشم، دست و حواس دیگر است، یا به عبارت دیگر مشاهده به معنای مشاهده و چشم انداز وسیع است.
بنابراین مشاهده روشی مؤثری و عامل مهمی برای تعیین وضعیت و شرایط واقعی در حین جمع آوری معلومات در یک برنامه و فعالیت است.

» خصوصیات مشاهده‌ای:

~ مشاهده هرگز نباید تابع قضاوت ذهنی شخص مشاهده کننده باشد.
~ مشاهده باید هدفمند و بر اساس اهداف تعریف شده انجام شود.
~ مشاهده باید واقعی و با دقت انجام شود.

» اهمیت مشاهده مستقیم در جمع آوری معلومات:

~ مشاهده صحت و اعتبار معلومات را افزایش می دهد و معلومات موثق‌تری به دست می‌آید، به این معنا که مشاهده صحت ادعاهای شفاهی را ثابت می کند.
~ برنامه یا فعالیتی مشاهده می شود تا مشخص شود که آیا اهداف بدست آمده است یا خیر؟
~ روش مهمی برای یافتن حقیقت‌ها و حقایق است.
~ از طریق مشاهده، معلومات جدید و تازه به دست می آید.
~ روش بهتر برای ارزیابی برنامه‌ها است.
~ معلومات را که از طریق روش های دیگر در دسترس نیست، از طریق مشاهده می توان به دست آورد.
~ با کمک مشاهده می توانیم احساسات، آداب و رسوم و واکنش‌های افراد را بهتر درک کنیم.
~ نیازهای مردم به بهترین وجه از طریق مشاهده تحلیل می شود.
~ به حل و رفع مشکلات کمک می کند و راهی برای بهبود کیفیت کار است.

» تکنیک های مشاهده:

الف- قبل از مشاهده؛
~ یک طرح یا پلان آماده کنید.
~ تعیین موضوع و هدف مشاهده.
~ تنظیم زمان، مکان و تاریخ برای مشاهده.
~ تعین منابع (پرسنل، وسیله حمل و نقل و بودجه).
~ تهیه موادی مانند وسایل اندازه گیری، قلم، کاغذ و غیره …
~ گروپ و سر گروپ را تعین کنید.

ب- در حین مشاهده؛
~ تعقیب برنامه کاری.
~ تقسیم وظایف بین اعضای گروه.
~ استفاده از دقت و توجه کامل به دلیل (برخی عوامل آشکار نشان دهنده برخی موقعیت ها و مشکلات است که باید مورد توجه قرار گیرند).
~ مشاهده باید با توجه به اهداف و مقاصد پروژه انجام شود
~ احساس احترام متقابل و همکاری در بین اعضای گروه.
~ توجه به دین، مذهب، فرهنگ و سنت‌های مردم منطقه و احترام به آنها.
~ برای انسجام کاری بهتر از چک لیست استفاده کنید.
~ ثبت مشاهدات (یاداشت، عکاسی، رسامی و در صورت امکان نمونه برداری).
~ مقایسه دیتاهای به دست آمده بین اعضای گروه.
~ تاریخ و محل مشاهده را یادداشت کنید.

ج- در پایان مشاهده؛
~ یکپارچه سازی اطلاعات در مشاهده بدست آمده.
~ تهیه گزارش و ارائه آن به مراجع ذیربط.

» تهیه پرسشنامه (Questionnaires):
~ اطمینان حاصل کنید که تمام جنبه‌های موضوع در اوراق سوالات پوشش داده شده است.
~ اگر قرار است ترجمه شود باید به زبان گروه مورد هدف تحقیقی تهیه شود تا درک کامل سوالات اطمینان حاصل شود.
~ قسمت اطلاعات را از قسمت تخنیکی جدا کنید، سعی کنید زیاد طولانی نباشد.
~ در پرسشنامه ها نباید از جملات ساده و روان استفاده شود.
~ اطمینان از تکراری نبودن سوالات، حذف آنها در صورت تکرار.
~ در صورت امکان باید برای مردم توضیح داده شود ~ اما هرگز نباید توسط مجری خانه پوری شود.

» مزایای پرسشنامه:
~ نیازی به مصاحبه کننده نیست.
~ عدم تأثیر شخص توضیح و توزیع.
~ این یک راه ساده و ارزان است.
~ طبقه بندی، تجزیه و تحلیل و تجزیه و تحلیل آسان است.
~ این یک راه دقیق تر و محرمانه تر است.
~ انجام مطالعات بزرگ را تسهیل می کند.
~ یک شرط برای همه در زمان اجرا.

» معایب پرسشنامه:
~ افراد بی سواد نمی توانند از آن سود ببرند
~ در صورت عدم درک سوالات امکان توضیح و توزیع وجود ندارد
~ ارائه تصویری دروغین به مردم
~ طرف مقابل علاقمند به خانه پوری نمیباشد.

گردآورننده و ترجمه: ا.م.ع.غیاثی
————
» نوت: طبق قانون جدید فیسبوک و انستاگرام، اگر شما پُست ها را لایک نکنید فالوور غیر فعال شناخته شده و ممکن است پُست های بعدی برایتان نمایش داده نشود.

=====
نشر علم زکات است ..

د لیول کولو طریقه

لیول کاری دسروی یوڅانګه ده چی دځمکی پرمخ دمختلفونقطو دلوړوالی اوژوروالی (ارتفاعاتو) داندازه کولوسره سروکارلری. نوپدی خاطر دلیول اندازی په عمودی پلان کی ځای په ځای کیږی. یاپه ساده ډول:
لیول کاری هغه پروسه ده چی دهغی پواسطه ددوه نقطو دارتفاعاتو فرق پیداکیږی.
تعریفونه:
ستیشن (Station):
دهغه ځای څخه عبارت دی په کوم کی چی سټاپ یا راډ ایښودل کیږی.
دآلی ارتفاع(Height of Instrument HI):
دی ته دتسویی collimation پلان هم وایی چی دفرض شوی مبدا او دلیول دلیدونکی ځای دمرکز ترمنځ ارتفاع ته وایی
دمبداخط(Datum line (M.S.L)):
دهغه خط څخه عبارت دی چی دځمکی پرمخ هغی ته لیول شوی نقطی ښودل کیږی، دی خط ته دبحرسره دلیول شویو نقطو وسطی خط هم وایی.
کم شوی لیول(Reduced level(RL)):
دمبدا دخط څخه ترټولو لوړی نقطی ته وایی.
بینچ مارک(Bench Mark BM):
داهغه ثابتی نقطی دی چی په مختلفوځایوکی ځای په ځای کیږی اونظردی ته دنورونقطور لیول کیږی.

بک سایت(Back sight BS):
دآلی دنصب کولو څخه وروسته لومړنی قرا‌‌‌ءت ته بک سایټ وایی.
فورسایټ(Fore sight FS):
دآلی دتاوولو څخه وروسته دوهم قراءت ته فورسایټ وایی.
دتبدیلۍ نقطه(Change point CP or Turning point TP):
هغی نقطی ته چی دهغی څخه بک سایټ او فورسایټ اخستل کیږی دتبدیلۍ نقطه وایی.
منځني لید(Intermediate sight IS):
دبک سایټ او فورسایټ دقراءتونو منځنی قرا‌ءت ته وایی.
دلیدخط ارتفاع(Elevation of line of sight HI):
دهغه خیالی عمودی خط څخه عبارت دی کوم چی دبحردسطحی څخه لوړی او ټیټي نقطی سره وصلوی.
پایه (Tripod stand):
دهغه نقلیدونکی، دری پښی لرونکی چوکاټ څخه عبارت دی کوم چی دآلی دایښودلو لپاره استعمالیږی.
دلیول اجزاوی:

تلسکوپ
آی پیس
شیډ
آبجیکتیواینډ
طولانی آبترازو
متقاطع آبترازو
دآبترازو دبرابرولو پیچ
دشفافیت دبرابرولو پیچ
دفوکس پیچ
پورتنی هموار پلیټ
دایښودلو پلیټ
سټاف راډ(Leveling Staff):
دادلرګی یافلز یوخط کش دی چی په متر،سانتی متر اوملی مترباندی علامت ګذاری شوی دی، دا راډ دوه، دری، څلور او پیځه متره اوږوالی لری. چی څلورمتره یی ډیرمعمول دی.

آلی ته هغه وخت لیول شوی وایو کله چی عمودی محور په صحیح ډول عمودی شوی وی نو ددی لپاره چی آله په صحیح ډول آماده شی لاندی کړنی ترسره کوو.
دلیول آبترازو ګان دپیچونو دتاوولو پواسطه سموو.
دآبرازو پوکاڼه په عین وخت کی ددوه پیچونو دتاوولو په واسطه منځ ته راوړو.
وروسته آلی ته دروران ورکوو او آبرازو یی ددریم پیچ پواسطه سره برابرووواو پوکاڼه یی مرکز ته راوړو.
بیا لیول ته ۱۸۰ درجی دوران ورکوو او آبرازو یی ګورو که پوکاڼه یی په مرکزکی نه وه مرکزته یی راوړو.

دلیول کولوډولونه:
ساده لیول کاری.
دیفرانسیلی لیول کاری.
فلای لیول کاری.
دپروفیل لیول کاری.
دعرضی قطعی لیول کاری.
دوه طرفه لیول کاری.
ددوه نقطو دارتفاعاتو دلاسته راوړلو لپاره دوی لاری دی.
دآلی دارتفاع یا دپلان دتسویی یا برابرولومیتود.
دلوړولو او ټیټولو میتود.
ساده لیول کاری (Simple leveling):
کله چی وغواړو ددوه نقطو دارتفاعاتو فرق پیداکړو دساده لیول کاری څخه استفاده کوو.

دیفرانسیلی (Differential leveling):
دالیول کاری هغه وخت استعمالیږی کله چی آخری نقطه دلومړی نقطی څخه ډیره لیری وی.

فلای لیول کاری(Fly leveling):
دالیول کاری هغه وخت استعمالیږی کله چی کاری ساحه له بینچ مارک څخه ډیره لیری وی. پدی طریقه کی سروی کوونکی دلومړی بینچ مارک څخه بک سایټ اخلی او دی کارته ترهغه وخته پوری ادامه ورکوی ترڅویومناسب ځای دموقت بینچ مارک لپاره پیدا کړی او خپل کاردهمدی موقت بینچ مارک څخه سرته ورسوی خو دورځی په آخرکی بیرته خپل اصلی بینچ مارک ته راشی دی ته فلای لیول کاری وایی.
پروفیل لیول کاری(Profile leveling):
ددی لیول کاری پواسطه دیوی نقطی ارتفاع په یوه مشخصه نقطه کی دریفرینس خط په امتداد پلاس راځی. او دلویولارو، ریل لارو او عبوری خطونودډیزاین لپاره ضروری ډيټا آماده کوی. پدی لیول کاريۍ کی ریډیوس لیول په مختلفو نقطوکی په مشخص انتروال کی محاسبه کیږی. اودمختلقونقطودريډیوس لیول دمحاسبی وروسته پروفیل رسمیږی. هیره دی نه وی چی پدی لیول کارۍ کی نورمال عمودی مقیاس دافقی مقیاس څخه دپروفیل دروښانه لیدلو په خاطر لوی نیول کیږی.

دوه طرفه لیول کاری(Reciprocal leveling):
کله چی دیوسیند په امتداد لیول کارۍ ته ضرورت وی نوبیا دی لیول کارۍ څخه استفاده کیږی.

کړنلاری:
دآلی د ارتفاع کړنلاره (Height of Instrument Method):
ددی لپاره لاندی اساسی معادلی استعمالیږی؛
دلومړنیوتیظیماتو لپاره دآلی ارتفاع = RL of BM BS (at BM) –
‏IS او FS دHI څخه منفی کوو ترڅو ترڅودIS لپاره RL پیداشی، او نقطه بدلوو.
ازمایښت:
‏‌∑ BS – ∑ BS= last RL- First R.

دلوړوالی اوټیټوالی میتود (Rise and Fall method):
پدی میتودکی حاضرقراءت دمخکینی قراءت څخه منفی کیږی.
مخکینی قراءت – اوسنی قراءت = مثبت ارتقاع یا لوړوالی
مخکینی قراءت – اوسنی قراءت = منفی ارتقاع یا ژوروالی.
ازمایښت:
‏∑BS – ∑ FS= last RL-First RL = ∑Rise- ∑Fall

عملی طریقه:

کانتورینګ:
کانتورونه(Contours):
کانتورونه دځمکی پرمخ هغه خیالی خطونه دی چی دهم ارتفاع نقطو داتصال څخه لاس ته راځی.
کانتوری نقشه: هغه نقشه ده چی دکانتوری خطونو پواسطه باندی ښودل شوی وی. دا نقشه دځمکی دهسکو اوټیتو په اړه یو مفهوم ارایه کوی او همدارنګه دمختلفو نقطو نسبی موقعتونه په پلان کی ښیی.

دځمکی په سطحه باندی دکانتورونودرسمولو پروسی ته کانتورینګ وایی.
دکانتورینګ هدف:
کانتوری سروی دهری انجینری پروژی لکه ریلوی، سرک، کانال، بند، تعمیراونوروپه شروع کی ترسره کیږی. نو دکانتوری سروی لپاره باید لاندی کړنی وکړو.
دکانتوری نقشی لپاره باید اقتصادی او مناسبه ساحه انتخاب شی.
ددی لپاره چی دکانال مسیر ورباندی وښیونو باید دیوه خط الرس څخه کارواخلو.
دسرک اوریلوی دمسیر لپاره باید دځمکنیوکارونو (کندنکاری اوپرکاري) مقداردامکان ترحده کم باید راشی.
پدی نقشه کی باید همواری، غرونه اوغونډی په ښه شکل سره وښودل شی.
همدارنګه ددی څخه دذخیرو حجم او نورڅمکنی کارونه په دقیق ډول پیداشی.
ددی پواسطه باید مشخصه لاره په صحیح ډول رسم شی.
همدارنګه پدی نفشه کی میلانونو، غونډی، لوړی، ژوری او همدارنګه داوبولاری په ښه شکل سره وښودل شی.
دکانتورینک کړنلاری(Method of contouring):
دکانتورونو دځی په ځای کولو لپاره دوی لاری دی:
مستقیم میتود(Direct Method):
غیرمستقیم میتود(Indirect Method):
مستقیم میتود(Direct Method):
پدی میتودکی نقطی په مستقیم ډول په ساحه کی ځای په ځای کیږی اوکانتورونه ورڅخه تیریږی، وروسته نقطی سروی کیږی اوپه پلان کی ځای په ځای کیږی اوکانتورونه تری تیریږی.

دامیتود ډیردقیق دی خو کاریی لږسست دی ځکه دهم ارتفاع نقطو پیداکول وخت ته اړتیالری، دامیتود دکوچنی ساحی اوهمدارنګه دهغی ساحی لپاره چی ډیردقت ته اړتیا وی ډیره مناسبه ده
کړنلاره:
دفلای لیول پواسطه داصلی بینچ مارک څخه یو موقتی بینچ مارک ساحی ته نیږدی انتخاب کوو.
بیالیول په داسی ځای کی ځای په ځای کوو چی دهغی څخه ترټولوزیاتی نقطی واخستلی شو.
دآلی ارتفاع په بینچ مارک کی داخستل شوی بک سایټ او RL دمجموعی څخه پلاس راوړو.
ددی لپاره چی نقطی په مختلفو کانتورونو باندی ځای ځای کړو نو دآلی دارتفاع څخه دهرکانتورRL منفی کوو اونقطه پلاس راوړو.
غیرمستقیم میتود(Indirect Method)
په دی طریقه کی دنقطو سروی مهمه نده بلکی نقطی همداسی په کانتورخطونوباندی ایښودل کیږی اوځای ځای لیول کیږی. بیا هغه لیول شوی نقطی چی غونډی، لوړی، ژوری، دری اونورښیی له هغی څخه کانتورونه تیروو، له هغی وروسته هغه موقعتونه په پلان کی رسم کوواوکانتورونه دانترپولیشن پواسطه رسموو.
دکانتورونو دی میتود ته دځای ځای لیول کولو کانتورینګ هم وایی. ددی میتود څخه په مختلفو ځایونو کی کاراخستل کیږی ځکه چی آسانه، ارزانه اوتیز دی خو دقت یی دمستقیم میتود څخه کم دی.
دمربعاتو میتود(Squares Method):
پدی میتود کی ټوله ساحه په مربعاتو باندی تقسیمیږی چی ددی مربعاتو ضلعی د ۵ سانتی مترو څخه تر ۳۰ سانتی مترو پوری رسیږی دمربعاتو اندازه دساحی په ډول او دکانتورونو په انتروال پوری اړه لری. پدی میتود کی دمربعاتو په کونجونو باندی میخونه وهل کیږی اوبیادلیول پواسطه دنقطو RL مشخص کوو.
نشر علم زکات است
🅿️🅰️▪️▪️▪️▪️