14/09/2024
پښتو کلتور او دودونه د پښتنو د ژوند مهمې برخې دي، چې د دوی ټولنیزې، فرهنګي او تاریخي ویاړونو سره تړاو لري. دلته ځینې مشهور پښتني دودونه او کلتورونه :
# # # 1. **مېلمه پالنه (پښتني مېلمه پالنه):**
پښتانه په ټوله نړۍ کې د خپلې مېلمه پالنې لپاره پېژندل کېږي. هر څوک چې د پښتنو کور ته مېلمه شي، نو د احترام او درناوي سره یې خدمت کوي. د دې دود په اساس، مېلمه د کور برکت ګڼل کېږي، او کوربه مکلف دی چې د مېلمه خدمت وکړي، حتی که دښمن هم وي.
# # # 2. **جرګه:**
جرګه د پښتنو دودیزه مشورتي او حل لارې موندونکې جرګه ده، چې پکې د قوم مشران او سپین ږیري راټولېږي، څو د خلکو ترمنځ ستونزې او شخړې په سوله ایز ډول حل کړي. د جرګې پرېکړه د ټولو لپاره د منلو وړ وي.
# # # 3. **غیرت او ننګ:**
پښتانه د خپل عزت او ننګ لپاره ډېر حساس دي. د دوی لپاره غیرت او عزت د ژوند بنسټیز اصول دي. د هر پښتون لپاره د خپلې کورنۍ، خپل قوم او خپلو خلکو عزت ساتل مهم ارزښت لري.
# # # 4. **پړونی (پګړۍ):**
پړونی یا پګړۍ د پښتنو دودیزه سرپوښ دی، چې د عزت، وقار او شرف نښه ده. د پړوني اغوستل په خاصو موقعو کې لکه واده، جرګه او لویو مراسمو کې ترسره کېږي.
# # # 5. **اتڼ:**
اتڼ د پښتنو دودیز نڅا ده، چې په مهمو مراسمو لکه واده، اختر، او ملي جشنونو کې ترسره کېږي. اتڼ د ګډې خوښۍ او یووالي نښه ده، او د ځانګړي موسیقي تال سره ترسره کېږي.
# # # 6. **پښتني ودونه:**
د پښتنو ودونه په ځانګړي دود او رسوماتو سره لمانځل کېږي. واده عموماً د کورنۍ د غړو په رضایت ترسره کېږي، او په واده کې د مېلمنو لپاره لوی ضیافتونه برابرېږي. ځینې دودونه لکه "ولور" هم په دې مراسمو کې شامل دي، چې د زوم کورنۍ لخوا د ناوې کورنۍ ته ورکړل کېږي.
# # # 7. **پښتني جامې:**
پښتنو خپل ځانګړي دودیزې جامې لري. نارینه عموماً لونګۍ، کورتا او څپلۍ اغوندي، او ښځې عموماً اوږدې او رنګارنګ جامې اغوندي چې پرې پېچکارۍ وي. جامې د هرې سیمې له دودونو سره بدلېږي.
# # # 8. **قصې او شاعري:**
پښتو ژبه د شفاهي ادب او قصو د لېږد اوږد تاریخ لري. پښتانه د خپلو تاریخي اتلانو کیسې، داستانونه او شاعري د یوې ځانګړې کلتوري ودې په توګه خپلو اولادونو ته لېږدوي. خوشحال خان خټک او رحمان بابا په پښتو ادب کې ځانګړی مقام لري.
# # # 9. **بدل او بدلمنه:**
بدلمنه په پښتني ټولنه کې د بدلې اخیستو مفهوم لري، چې کله ناکله د جګړو او شخړو لامل کېږي. دا دود د شخړو او دښمنۍ پرمهال د غچ اخیستو لپاره کارول کېږي، خو په وروستیو کلونو کې هڅې شوې دي چې دا دود ختم شي.
# # # 10. **مشر او کشر:**
په پښتني ټولنه کې د مشرانو احترام ډېر مهم دی. کوچنيان او ځوانان مکلف دي چې خپلو مشرانو ته احترام وکړي، او د هغوی په وړاندې په درناوي چلند وکړي.
# # # 11. **غریب پالنه:**
پښتانه د غریبو او بې وسه خلکو په مرسته کولو کې هم ځانګړی دود لري. که څوک په کوم مشکل کې وي، پښتانه یې په خپلو منځونو کې مرسته کوي او د هغه مشکل د حل لپاره هڅې کوي.
دا ټولې ځانګړتیاوې د پښتنو د فرهنګ او ټولنیزې ژوند مهمې برخې دي، او هر دود په خپل ځای کې ځانګړی ارزښت لري.
