28/01/2021
زنان و توسعه‌پایدار در افغانستان " چالشها و دست‌آوردها"
سازمان ملل متحد به‌منظور یکسان‌سازی فرایند توسعه در سطح جهان و نیز سنجش میزان توسعه کشورها برنامهی را تحت عنوان اهداف توسعه هزاره یا (MDGs) پی‌ریزی نموده که بحثهای مقدماتی آن در سال ۱۹۹۲ در "کنفرانس سران زمین" با اشتراک سران کشورهای جهان در شهر "ریو دو ژانیروی" کشور برزیل آغاز گردید؛ و این برنامه بعد در سال ۲۰۰۱ در بزرگ‌ترین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویارک مورد تصویب بیش از یک صد کشور جهان قرار گرفت،که مصوبه آن شامل ۸ چشم انداز و ۱۸ هدف جزئی و نیز دارای ۴۸ شاخص بوده که بر اساس آن کشورها طی فاصله زمانی ۱۵ ساله، یعنی از سال ۲۰۰۰ تا سال ۲۰۱۵ به این اهداف دست یابند که افغانستان به‌عنوان عضو سازمان ملل متحد در سال ۲۰۰۵ متعهد به تطبیق این اهداف گردید.
فقر یکی از ویژه‌گی‌های جوامع جهان سومی یا به‌تعبیر دیگر آن، کشورهای در حال توسعه می‌باشد. افغانستان در طول دوره معاصر خویش همواره این ویژگی را دارا بوده و فقر کنونی محصول سیر تاریخی این کشور می‌باشد. این کشور در طول تاریخاش وضعیت بدتر از کشورهای منطقه خویش داشته که این روند تا امروز تداوم پیدا نموده و این وضعیت متاثر از دلایل مختلف داخلی و خارجی بوده است. یکی از عوامل ناکارائی برنامه‌های توسعوی در افغانستان وابسته بودن انجام طرح‌های توسعوی به مساعدت‌های خارجی بوده که این مهم بر توسعه در افغانستان بشدت تاثیرگذار بوده است. هر چند بعد از سال ۲۰۰۱ کشورها و نهادهای بین‌المللی زیادی در راستای توسعه در افغانستان فعالیت داشته اند و ما شاهد برخی از دست‌آوردها نیز در عرصه‌های مختلف بوده‌ایم؛ ولی مسیر رسیدن به توسعه همچنان طولانی و دارای چالش‌هایی می‌باشد.
پذیرش و تصویب توافق‌نامه بن در سال ۲۰۰۱ چارچوبی را فراهم نمود که بر اساس آن حکومت مردم سالار در افغانستان پایه‌گذاری شده و منجر به شکل‌گیری قانون اساسی گردید که در آن تساوی جنسیتی به‌رسمیت شناخته شد. بعد از آن، در سال ۲۰۰۱ زمینه برای حضور زنان در همه عرصه‌های اجتماعی فراهم گردید و زنان توانستند در بخش‌های مختلف اعم از حکومتی و هم غیر آن از حضور پرنگی برخور دار شوند.
این وضعیت، یکی از موارد اصلی در ایجاد رفاه و توسعه برای مردمان یک کشور است و در افغانستان نیز بعد از ۲۰۰۱ هر چند رو به بهبود بوده، اما جنگ، فساد گسترده و نیز نبود پرسونل کافی حکایت از اوضاع شکننده در این سکتور حیاتی کشور دارد. میزان مرگ و میر کودکان از سال ۲۰۰۱ تا سال ۲۰۱۴ هر چند کاهش یافته و از ۲۵۹ مورد به ۶۸ مورد در فی‌هزار تولد زنده رسیده، اما هنوز هم نسبت به‌سایر کشورهای منطقه بیشتر می‌باشد. همچنین میزان مرگ و میر مادران از ۳۰۰۰ مورد در صدهزار ولادت زنده در سال ۲۰۰۱، به ۱۵۰۰ مورد تا سال ۲۰۱۴ کاهش یافته است؛ ولی هنوز هم این آمار بلند می‌باشد.
اهداف توسعه پایدار امتداد و سلسله اهداف توسعه هزاره می‌باشد که با ختم معیاد زمانی اهداف توسعه هزاره (MDGs)، در اواخر سال ۲۰۱۵ اهداف توسعه پایدار (SDGs) در ماه سپتمبر سال ۲۰۱۵ در شهر نیویارک، مقر سازمان ملل متحد مورد تصویب قرار گرفت. این برنامه به‌منظور توسعه اقتصادی و اجتماعی جوامع بشری طرح گردیده که دارای ۱۷ چشم انداز، ۱۶۹ هدف و ۲۳۲ شاخص می‌باشد.
یکی از چشم اندازهای اساسی اهداف توسعه پایدار دست‌یابی به تساوی جنسیتی و توانمندسازی زنان و دختران بوده که در قالب چشم انداز پنجم یا (SDGs-5) مطرح گردیده است. همچنین قانون اساسی افغانستان نیز تساوی جنسیتی را به‌رسمیت شناخته و این موضوع سبب گردیده تا میزان مشارکت زنان در فعالیتهای اجتماعی نسبت به دوره‌های گذشته بیشتر گردد، هر چند این میزان از حضور نسبت به سایر کشورهای جهان هنوز هم محدود است اما رو به بهبود می‌باشد.
دولت افغانستان در قالب برنامه اهداف توسعه پایدار در صدد آن بوده تا میزان حضور زنان در سکتور خدمات ملکی کشور را تا ۳۰ درصد افزایش دهد؛ هر چند میزان حضور زنان در سکتور خدمات ملکی کشور بعد از سال ۲۰۱۵ رو به افزایش بوده اما طبق آخرین امار کمیسیون مستقل اصلاحات اداری و خدمات ملکی کشور در سال ۱۳۹۹ فیصدی زنان در این سکتور خدمات ملکی کشور به ۲۷.۵٪ می‌رسد.
از سوی دیگر، بر اساس آخرین آمارهای داده‌شده به مرکز مطالعات توسعه افغانستان به‌تعداد ۲۰۱ زن در بست‌های اول و دوم سکتور خدمات ملکی کشور ایفای وظیفه می‌نمایند که این موضوع بیانگر حضور کمرنگ زنان در سکتور خدمات ملکی کشور می‌باشد. همچنین میزان حضور زنان در حکومتداری محلی و نیز در سکتورهای قضائی و دفاعی-امنیتی کشور نیز کمرنگ بوده و بر اساس آخرین آمارها در سال ۲۰۱۹، مجموعآ به‌تعداد شش هزار زن در این سکتورها ایفای وظیفه می‌نمایند.
جنگ‌های چند دهه اخیر و ویرانی‌های بجا مانده از آن، فرایند توسعه را در افغانستان با چالش مواجه نموده و از آن‌جا که دامنه این جنگ‌ها تا هنوز هم پهن بوده و بخش‌های زیادی از کشور در آتش جنگ می‌سوزند که این موضوع سوق دادن افغانستان را به مسیر توسعه پایدار دشوار می سازد. این وضع باعث می‌گردد تا فرصت‌ها برای زنان محدود مانده و آن‌ها را از دست‌یابی به تساوی جنسیتی باز دارد. میزان بیکاری زنان در افغانستان در نوزده سال گذشته بیشتر بوده و این روند تا هنوز هم تداوم یافته است. براساس آخرین آمارها از نهادهای مختلف داخلی و بین‌المللی نزدیک به ۴۷.۴ درصد زنان در افغانستان بیکار می‌باشند و نیز از مجموع نفوس کشور ۵۴ فیصد آن زیر خط فقر قرار داشته که این فقر بیشتر از هر قشر جامعه به زنان و اطفال آسیب رسانیده است.
با توجه به فرهنگ حاکم در جامعه و این تصور که کار زنان در بیرون از خانه را زشت پنداشته میشود، اما بر اساس سروی مردم افغانستان در سال ۲۰۱۷، ۸۲ فیصد شهروندان شهرنشین کشور با کار زنان در بیرون از خانه ابراز علاقه کرده‌اند که این فیصدی در میان روستا نشینان کشور ۶۹ فیصد بوده است که بیانگر بلند رفتن سطح آگاهی نسبت به نقش زنان در بهتر شدن وضعیت اقتصادی خانواده‌ها می‌باشد.همچنین براساس آخرین آمارهای بانک مرکزی افغانستان که به مرکز مطالعات توسعه افغانستان ارائه گردیده ۴۲۱۳۵۴ تن از زنان در سطح کشور از خدمات بانکی استفاده می‌نمایند که نسبت به دوره‌های گذشته افزایش چشم‌گیری را نشان می‌دهد. براساس آخرین آمارهای اتاق زنان تجارت‌پیشه افغانستان، در سال ۲۰۱۹ زنان در سطح کشور ۱۴۲۸ شرکت داشته و به ۸۱۸۲۸ تن از زنان و مردان شغل ایجاد نموده و نیز ۸۱.۳ میلیون دالر را در سکتور اقتصادی کشور سرمایه گذاری نموده‌اند.
یکی از سکتورهای که زنان و دختران افغانستان در آن حضور گسترده دارند، سکتور تعلیمی و تحصیلی کشور می‌باشد. در سال ۱۳۹۸ مجموع دختران در سه دوره تعلیمی(ابتدائیه، متوسطه و لیسه) ۳۶۸۵۶۶۳ تن بوده و در تحصیلات عالی کشور بالغ‌بر ۱۱۴۲۵۲ تن از زنان و دختران در تحصیلات عالی کشور مصروف تحصیل بوده‌اند. همچنین ۲۵۹۹ تن از زنان به‌عنوان استاد در نهادهای تحصیلات عالی کشور مصروف تدریس بوده‌اند. حضور زنان و دختران در سکتور خصوصی بیشتر از میزان حضور در بخش‌های دولتی است.
افغانستان در بخش ارائه خدمات صحی نیز دچار مشکلات جدی است و این وضعیت حتا با کمک ملیاردها دالر هنوز هم تدوام یافته است. براساس یافته‌های ما، سن امید به حیات هنگام تولد در سال ۱۳۹۸ در میان مردان ۶۳.۸ سال و در میان زنان ۶۶.۷ سال برآورد گردیده است. همچنین میزان مرگ و میر اطفال و کودکان در افغانستان هنوز هم نگران کننده خوانده میشود، از سال 2001 الی 2014 در یک‌هزار تولد زنده، 257 طفل جان خویش را از دست می‌داد که این رقم بعد از سال 2014 به 69 مورد در هر هزار تولد زنده کاهش یافته است.
میزان مرگ و میر مادران نیز در افغانستان بلند گزارش شده است. در سال ۲۰۱۹ میزان مرگ و میر مادران ۱۵۰۰ تن در صد هزار تولد زنده گزارش گردیده است.همچنین در سروی صورت گرفته از سوی مرکز مطالعات توسعه افغانستان که با تمرکز بر نقش اهداف (SDGs) و میزان آشنایی زنان تجارت پیشه با برنامه های توسعوی اجنسی های سازمان ملل متحد صورت گرفت،موارد ذیل به شکل خلاصه از نتیجه سروی حاضر استنتاج شده می تواند.
یافته‌های سروی مرکز مطالعات توسعه افغانستان نشان می‌دهد که:
• ۷۶.۶ فیصد زنان تجارت‌پیشه افغانستان حتا با اسم اهداف توسعه پایدار آشنائی ندارند؛
• ۹۰ فیصد زنان تجارت‌پیشه گفته‌اند که در بعد رشد کار و بار شان هیچ‌نوع کمکی از سوی نهادهای بین‌المللی دریافت نکرده‌اند؛ و
• ۴۰ فیصد زنان تجارت‌پیشه بدین باور اند که اجنسی‌های سازمان ملل متحد در زمینه برگزاری ورکشاپ‌های ظرفیت سازی برای زنان می‌توانند همکاری نمایند.
Women & Sustainable Development in Afghanistan
"Challenges & Achievements"
The United Nation in order to homogenize the process of development around the globe and measurement of countries progress, put a program as Millennium Development Goals that it's roots goes back to 1992, the Earth Summit in Rio De Janeiro city of Brazil which the representative of world's countries participated. This program in 2001 had ratified by more than hundreds countries of the world in general assembly of United Nation. The MDGs of UN act/enactment contained 8 outlooks, 18 goals and 48 indexes that the countries based on from 2001 to 2015 achieve these goals. Afghanistan as United Nation member committed to implement these goals in 2005.
Poverty is one of the characteristics of third world or underdevelopment countries. Afghanistan in it's contemporary era always had this traits and current poverty is the product of historical process of this territory. Afghanistan in all it's historical periods had the worse situation from regional countries and it still continued. Also, this circumstance emerged from geographical location and the nature of status quo systems that often ware depend to regional and global powers. One of the deficiency of leaders in the past and present in Afghanistan are bounding development plans of them to foreign aids that this issue caused to numerous sorts/types of dominance and deprivation/ divestment of independence in action from leaders. After 2001, although, countries and international institutions act regarding to decrease of poverty in Afghanistan. One of the main goals of Afghanistan in context of Millennium Development Goals was to minimize the poverty, but after 14 years; the graphs of poverty not only does not decrease, but also its domain increased day by day.
In 2001, acceptance and ratification of Bonn Agreement created a framework that based on, the democratic government established and constitution formed which verified the gender equality. Afterward paved the way for women presence in all social arena and they could present on different sectors, both in governmental and non-governmental in a chromatic manner.
The medical services are the essential goods of human society and the government is responsible to provide it for its citizen. After 2001, although, the medical situation increased a little bit but war, widespread corruption and also not enough personal in this regard narrated from fragility of this vital sector of country. Although, the rate of child death from 2001 to 2014 decreased and it minimized from 259 case to 68 case in 100000 live births, but still it's rate is higher rather than other regional countries. As well as, the rate of maternal mortality deaths between 2001 to 2014 minimized from 3000 cases in 100000 live births to 1500 cases; however, the statistics are so high.
The sustainable development goals are the following or series of Millennium Development Goals that it ratified by the end of MDGs in December of 2015 in New York city, the United Nation base. This program contains 17 outlooks, 169 goals and 232 indexes that it put in order to social and economic development of human societies. One of the substantial/ fundamental component of SDGs outlook is to attain/ achieve/ access to gender equality and women and girls' empowerment that it arrayed on fifth outlook of SDGs framework. The Afghanistan's constitution verified/ approved the gender equality and this issue caused that rate of women partnership in social activities raised than the previous periods; however, this presence in comparison to other countries is limited but it is in recovery/ improvement.
In context of SDGs, Afghanistan's government was about rising the presence of women up to 30 percent in civil services. However, the measure of women presence on civil services ware maximized after 2015, but based latest statistics of independent Administration Reform and Civil Service Commission of Afghanistan's in 2020, the percentage of women presence received to 27.5%.
On the other hand, based on the latest data received to Afghanistan's Development Studies Center, 201 women work in first and second series of civil services that it clarified that women presence are poor. Also, the amount of women presence intra-national/ sun-national governance and as well as in justice and defense- security sectors of Afghanistan is low. Based on recent census of 2019, the total/ overall women workers in these sectors are six thousand.
The last few decades of war and destruction remained from, faced the development process with challenges. Therefrom that the domain of wars still is expanded and the most parts of country are burning in fire of war, so this issue made difficult leading of Afghanistan toward sustainable development path. The rate of unemployment among women in last 19 years is high and this process is still continuing. This circumstance resulted that opportunities for women restricted and they could not access to gender equality. Based on the latest statistics from numerous National and International institutions nearly 47.4 percent of women from two million unemployed men and women in Afghanistan are jobless and also from total Afghanistan's population, 54% of them life under the poverty line that this poverty harmed much more women and children rather than others.
According to dominant culture in society and this perception that women work out of home is ugly; But based on Afghanistan's People Survey in 2017, 82% urban citizen of Afghanistan are agree/ welling with women works out of home, this percentage is 69% among citizen of Afghanistan in rural area. it demonstrates that role of women …. . According to the Da Afghanistan Bank data that received to ADSCO, 421354 women in all around the country use from banking services that indicate increased rather than past periods, significantly. Based on data from Afghanistan Women Chamber of Commerce and Industry to ADSCO, women in all over the country owned 1428 companies that created 81828 jobs for men and women and the total investment of them received to 81.3 million US$.
One of the sectors that women and girls significantly attend is the education and higher education sectors of Afghanistan. In 2019, all women and girls in three educational period " primary, middle and secondary" are 3285663 and in higher education 114252 of women and girls are under studying. Also, 2599 women work as teacher in higher education institutions. Therefore, the amounts of women and girls' presence in private sectors and much more rather than governmental parts.
Afghanistan, simultaneously, have as the weakest and the most inefficient medical system in the world; therefore, even with billion US$ aids, this situation still prolonged/ continued. According to our finds, the age for being alive in 2019 among men are 63.8 year and among women are 66.7 year had estimated. In 2019, the UNICEF census indicated that from one thousand life births, 257 of them died. The rate of maternal deaths in 2019 in Afghanistan reported 1500 deaths among hundred life births.
The Afghanistan's Development Studies Carter's finding shows that:
• 76.6 percent of Afghanistan women chamber of commerce and industry, even are not familiar with sustainable development goals term;
• 90% of Women stated that they did not received any aid from international institution regarding to their business affair;
• 40 percent of AWCCI believed that the UN agencies can cooperate toward paving the way for holding workshops and capacity building.
